SlowingoMálfræði
A1 30 / 32

Past Simple á ensku: óreglulegar sagnir, did og didn't – útskýringar og æfingar

Past Simple: Irregular Verbs, Did and Didn't

Á þessari síðu
  1. Markmið
  2. Aðalatriðið
  3. Íslenska og enska
  4. Form
  5. Notkun
  6. Algengar villur
  7. Gildrur fyrir íslenskumælandi
  8. Ekki rugla saman
  9. Stafsetning og framburður
  10. Gullna reglan
  11. Æfingar

Markmið

Eftir þessa kennslustund kanntu um 40 algengar óreglulegar sagnir í þátíð (went, saw, bought, took…) og getur myndað neitun (I didn't go), já/nei-spurningar og stutt svör (Did you see it? Yes, I did.) og spurningar með spurnarorði (Where did you go?) í Past Simple.

Aðalatriðið

Margar algengustu sagnirnar í ensku fá ekki -ed í þátíð. Þær breyta um mynd: go → went, see → saw, eat → ate. Þetta eru óreglulegar sagnir (irregular verbs). Það er engin ein regla, en margar þeirra eru í fjölskyldum sem breytast á svipaðan hátt. Það er miklu auðveldara að læra þær í hópum en sem langan, handahófskenndan lista.

Og nú góðu fréttirnar. Í neitun og spurningu hverfur óreglulega myndin. Hugsaðu þér orðið did sem tímastimpil. Það stimplar alla setninguna „FORTÍГ, svo aðalsögnin þarf ekki lengur að sýna þátíð. Hún fer aftur í grunnmynd: I went → I didn't go → Did you go?

Tímastimpillinn virkar líka með reglulegum sögnum: I worked → I didn't work → Did you work? Þú þarft því aðeins eina hjálparsögn – did – fyrir allar persónur og nánast allar sagnir.

Be er öðruvísi. Það myndar neitun og spurningar sjálft: I wasn't…, Were you…? (sjá A1-26). Háttarsagnir eins og can nota heldur ekki did.

Íslenska og enska

Góðu fréttirnar: íslenskan á líka sterkar sagnir sem skipta um sérhljóð í þátíð („fara – fór“, „sjá – sá“, „taka – tók“), svo hugmyndin um óreglulegar sagnir er þér kunnug. En á íslensku ber aðalsögnin þátíðina alltaf, líka í neitun og spurningu: „Ég fór ekki“, „Sástu fréttirnar?“, „Hvert fórstu?“. Á ensku tekur did við þátíðinni, og aðalsögnin fer í grunnmynd: I didn't go, Did you see…?, Where did you go? Í spurningu fer did fremst – ekki aðalsögnin eins og á íslensku. Og tvö orð skipta íslenskum sögnum: „sagði mér“ er told me, og „gerði heimavinnuna“ er did my homework, ekki made.

ÍslenskaEnskaHvað er ólíkt?
Ég fór.I went.játandi: þátíðarmynd – hér er þetta eins
Ég fór ekki.I didn't go.á íslensku ber aðalsögnin þátíðina; á ensku didn't + grunnmynd
Sástu fréttirnar?Did you see the news?á íslensku aðalsögnin fremst; á ensku Did + grunnmynd
Hvert fórstu?Where did you go?á íslensku engin hjálparsögn
„Sástu leikinn?“ „Já.“"Did you see the match?" "Yes, I did."stutt svar með did
Hún sagði mér að…She told me (that)…með manneskju → tell; say án manneskju
Ég gerði heimavinnuna.I did my homework.„gera“ → hér do, ekki make
Ég var ekki svangur.I wasn't hungry.be myndar neitun sjálft, án did – eins og „var ekki“

Í stuttu máli: í játandi setningu þátíðarmynd (went), í neitun og spurningu didn't / Did + grunnmynd (didn't go, Did you see?) – þátíðin er í did, ekki í aðalsögninni eins og á íslensku.

Form

40 algengar óreglulegar sagnir í fjölskyldum

FjölskyldaGrunnmynd → þátíð
1. Engin breytingput → put, cut → cut, cost → cost, let → let, read → read (borið fram eins og red)
2. d → t eða styttra sérhljóð + tsend → sent, spend → spent, leave → left, feel → felt, keep → kept, meet → met, lose → lost
3. -ought / -aughtbuy → bought, bring → brought, think → thought, teach → taught
4. -ewknow → knew, grow → grew, fly → flew
5a. Sérhljóð → a (stutt, eins og í cat)begin → began, drink → drank, swim → swam, run → ran
5b. Sérhljóð → a + e (eins og í day)give → gave, come → came
6. Sérhljóð → oget → got, write → wrote, drive → drove, speak → spoke, tell → told
7. Lærðu stakargo → went, have → had, do → did, make → made, say → said, see → saw, take → took, eat → ate, find → found, hear → heard

Þátíð sagnarinnar be (was / were) er í A1-26.

Játandi, neitandi, spurning

MynsturDæmi
Játandifrumlag + þátíðShe went home. / She worked late.
Neitandifrumlag + didn't (did not) + grunnmyndShe didn't go home. / She didn't work late.
SpurningDid + frumlag + grunnmynd?Did she go home? / Did she work late?

Stutt svör

SpurningJáNei
Did you see the match?Yes, I did.No, I didn't.
Did they like the hotel?Yes, they did.No, they didn't.

Spurningar með spurnarorði (orðaröð úr A1-16): spurnarorð + did + frumlag + grunnmynd.

SpurnarorðdidFrumlagGrunnmynd
Wheredidyougo?
Whatdidshesay?
Whendidtheyarrive?

Notkun

1Óreglulegar sagnir í játandi setningu

Notaðu óreglulegu þátíðarmyndina um lokna athöfn, alveg eins og reglulegar sagnir með -ed. Myndin er eins í öllum persónum.

I went to bed early last night.
Ég fór snemma að sofa í gærkvöldi.
We had pizza for dinner.
Við fengum pítsu í kvöldmat.
„fá“ hér → have
She bought a new laptop last week.
Hún keypti nýja fartölvu í síðustu viku.
They took the train to Edinburgh.
Þau tóku lestina til Edinborgar.
„taka lestina“ → take the train
I met my best friend at university.
Ég kynntist besta vini mínum í háskólanum.
at university (UK); in college (US)
Last year the tickets cost forty pounds.
Í fyrra kostuðu miðarnir fjörutíu pund.
cost breytist ekki

2Neitun: didn't + grunnmynd

Notaðu didn't + grunnmynd. Didn't ber þátíðina, svo aðalsögnin breytist ekki. Á íslensku er þátíðin í aðalsögninni („svaf ekki“), á ensku aðeins í didn't.

I didn't sleep well.
Ég svaf ekki vel.
„svaf ekki“ → didn't sleep
He didn't come to the party.
Hann kom ekki í veisluna.
„kom ekki“ → didn't come
We didn't have time for breakfast.
Við höfðum ekki tíma til að borða morgunmat.
She didn't know the answer.
Hún vissi ekki svarið.
„vissi ekki“ → didn't know

3Já/nei-spurningar og stutt svör

Notaðu Did + frumlag + grunnmynd. Í stuttu svari er did / didn't.

Did you see the news this morning?
Sástu fréttirnar í morgun?
„sástu“ → did you see
Did she get the job?
Fékk hún vinnuna?
„fékk hún“ → did she get
Yes, she did!
Já!
á íslensku nægir „já“; á ensku she did
"Did you lock the door?" "No, I didn't. Sorry!"
„Læstirðu hurðinni?“ „Nei, fyrirgefðu!“
stutt svar: I didn't
Did they enjoy the concert?
Fannst þeim gaman á tónleikunum?

4Spurningar með spurnarorði í þátíð

Settu spurnarorðið á undan did: spurnarorð + did + frumlag + grunnmynd. Á íslensku kemur aðalsögnin strax á eftir spurnarorðinu („Hvert fórstu?“); á ensku kemur did þangað.

Where did you go on holiday?
Hvert fórstu í fríinu?
on holiday (UK); on vacation (US)
What did you have for lunch?
Hvað fékkstu í hádegismat?
How did you find this café?
Hvernig fannstu þetta kaffihús?
Why did he leave so early?
Af hverju fór hann svona snemma?
Who did you meet at the conference?
Hverja hittirðu á ráðstefnunni?
„á ráðstefnunni“ → at the conference

5Be notar ekki did

Be myndar neitun og spurningar sjálft: wasn't / weren't, Was…? / Were…? Sjá A1-26. Hér er íslenskan eins: „var ekki“, „Varstu…?“.

Were you at home last night?
Varstu heima í gærkvöldi?
ekki „Did you be…?“
I wasn't hungry. I didn't eat dinner.
Ég var ekki svangur. Ég borðaði ekki kvöldmat.
be, svo önnur sögn
How was the film? Did you like it?
Hvernig var myndin? Fannst þér hún góð?
myndin er „hún“; á ensku it

Algengar villur

❌I didn't went to work.
✅I didn't go to work.
Á eftir didn't kemur grunnmynd.
❌Did you saw the film?
✅Did you see the film?
Á eftir did kemur grunnmynd.
❌Where you went?
✅Where did you go?
Spurning í þátíð um andlag þarf did. (Spurningar um frumlag, eins og Who called?, eru í A2-33.)
❌She goed home.
✅She went home.
go er óregluleg.
❌He buyed a car.
✅He bought a car.
buy er óregluleg.
❌Did you be tired?
✅Were you tired?
be notar ekki did.
❌I didn't was there.
✅I wasn't there.
be myndar neitun sjálft.
❌"Did you like it?" "Yes, I liked."
✅"Yes, I did."
Í stuttu svari er did.

Gildrur fyrir íslenskumælandi

1. „Þau gáfu okkur ekki…“ → didn't gave. Á íslensku ber aðalsögnin þátíðina líka í neitun: „gaf ekki“, „sá ekki“, „fór ekki“. Þess vegna fylgir þátíðarmyndin auðveldlega með á eftir didn't. En á ensku er þátíðin bara í didn't; aðalsögnin er í grunnmynd.

❌The ferry to Grimsey left at nine without us, and the company didn't gave us our money back.
✅The ferry to Grimsey left at nine without us, and the company didn't give us our money back.
„gaf ekki“ → didn't give
❌We didn't saw any puffins on the cliffs at Latrabjarg, but the view over the sea was still amazing.
✅We didn't see any puffins on the cliffs at Latrabjarg, but the view over the sea was still amazing.
„sáum ekki“ → didn't see

2. „Hvert fórstu?“, „Sástu…?“ → Where went you?, Saw you…? Á íslensku spyrjum við með því að setja aðalsögnina fremst: „Sástu norðurljósin?“, „Hvert fóruð þið eftir leikinn?“. Á ensku fer did fremst (eða á eftir spurnarorðinu), og aðalsögnin kemur á eftir frumlaginu í grunnmynd.

❌Where went you after the match on Saturday? We waited for you at the burger place for an hour!
✅Where did you go after the match on Saturday? We waited for you at the burger place for an hour!
spurnarorð + did + frumlag + grunnmynd
❌Saw you the Northern Lights over the harbour last night, or were you already asleep?
✅Did you see the Northern Lights over the harbour last night, or were you already asleep?
Did + frumlag + grunnmynd

3. „Hann sagði okkur sögu“ → said us. Á íslensku stendur manneskjan beint á eftir „segja“ í þágufalli: „Hún sagði mér það“, „Hann sagði okkur sögu“. Enska say tekur ekki manneskju beint á eftir sér. Ef þú segir hverjum notarðu tell: He told us a story. (Án manneskju: He said that…)

❌Siggi said us a funny story about his first day on the trawler, and we laughed the whole evening.
✅Siggi told us a funny story about his first day on the trawler, and we laughed the whole evening.
„sagði okkur“ → told us
❌When we were sitting in the hot tub after work, Helga said me the big news: she and Gunnar are moving to Isafjordur.
✅When we were sitting in the hot tub after work, Helga told me the big news: she and Gunnar are moving to Isafjordur.
„sagði mér fréttirnar“ → told me the news

4. „Ég gerði heimavinnuna“ → made my homework. Á íslensku nær „gera“ yfir bæði make og do. Um heimavinnu, verkefni og húsverk segir enskan do: do homework, do the dishes, do a project. Make er um að búa eitthvað til.

❌On the long bus trip to Egilsstadir I made all my maths homework, so I had the whole weekend free.
✅On the long bus trip to Egilsstadir I did all my maths homework, so I had the whole weekend free.
heimavinna → do

Ekki rugla saman

did sem hjálparsögn og did sem aðalsögn – did getur verið hjálparsögn og líka þátíð sagnarinnar do, jafnvel í sömu setningu.

What did you do last weekend?
Hvað gerðirðu síðustu helgi?
hjálparsögnin did + aðalsögnin do
I did my homework.
Ég gerði heimavinnuna mína.
aðalsögnin did; „gera“ → do

didn't + sögn og wasn't / weren't + lýsingarorð – venjulegar sagnir nota didn't; be notar wasn't / weren't. Á íslensku er „ekki“ í báðum.

I didn't feel well.
Mér leið ekki vel.
feel er venjuleg sögn → didn't
I wasn't well.
Ég var ekki hress.
be + lýsingarorð

Did you…? og Have you ever…? – Did you see…? spyr um liðinn tíma (í gær, í síðustu viku). Have you ever seen…? spyr um allt lífið fram að þessu; það lærirðu í A2-16.

Did you see the match last night?
Sástu leikinn í gærkvöldi?
liðinn tími
Have you ever seen a live match?
Hefurðu einhvern tíma séð leik á vellinum?
lífsreynsla: sjá A2-16

Stafsetning og framburður

  • Read (þátíð) er skrifað eins og nútíðin, en borið fram /red/, eins og liturinn red.
  • Said er /sed/ – rímar við red, ekki paid. Says er /sez/.
  • Bought, brought, thought, taught ríma saman: /ɔːt/ (UK), /ɑːt/ eða /ɔːt/ (US). Thought byrjar á /θ/ – sama hljóð og íslenskt „þ“, þar hefurðu forskot.
  • Gave og came hafa sama sérhljóð og day /eɪ/; began, drank, swam, ran hafa stutta sérhljóðið /æ/ eins og í cat. Lestu enska a hér aldrei eins og íslenskt „æ“.
  • Ate er /et/ eða /eɪt/ (UK), /eɪt/ (US).
  • Didn't /ˈdɪdnt/ – tvö atkvæði, það seinna mjög stutt. Í hröðu tali heyrist t-ið í lokin varla. Segðu d-ið raddað.
  • Did you rennur oft saman í eitt: /ˈdɪdʒu/ – Did you see it? Hljóðið /dʒ/ er ekki til í íslensku.
  • Knew hljómar eins og new: /njuː/ (UK), /nuː/ (US). k-ið heyrist ekki.

Gullna reglan

Í játandi setningu notarðu þátíðarmyndina (went, saw, worked). Í neitun og spurningu didn't / Did + grunnmynd (didn't go, Did you see?) – þátíðin er í did, ekki í aðalsögninni eins og í „fór ekki“ og „Sástu?“. Be myndar neitun og spurningar án did.

Æfingar

A. Form

Skrifaðu þátíðina eða fylltu í setningarnar.

  1. Past of go:
  2. Past of buy:
  3. Past of write:
  4. Past of put:
  5. I (not / see) him yesterday.
  6. you (have) a good weekend?
  7. Where you (go) last summer?

B. Merking

Veldu rétta svarið.

  1. Veldu rétta svarið: … at the meeting?
  2. Veldu rétta svarið: What … yesterday?
  3. "Did they win?" "No, they ."
  4. Veldu rétta svarið: I … well this morning.

C. Finndu villuna

Í hverri setningu er ein villa eða setningin er rétt. Skrifaðu leiðréttu setninguna eða skrifaðu correct.

  1. She didn't came to class.
  2. Did you bought milk?
  3. Where you went last night?
  4. We ate at a lovely restaurant.

D. Í samhengi

Fylltu í eyðurnar í samtalinu.

After the holiday
Leo: Hi, Nina! 16 you have a good holiday?
Nina: Yes, I 17! We 18 (fly) to Greece and 19 (stay) on a small island.
Leo: What 20 you do there?
Nina: We swam every day and 21 (eat) fresh fish every evening. But we 22 (not / see) any dolphins!

E. Spreyttu þig

Skrifaðu á ensku um gærdaginn og um frí vinar eða vinkonu.

  1. Skrifaðu þrjár setningar um gærdaginn með óreglulegum sögnum.
  2. Skrifaðu tvær spurningar sem þú getur spurt vin eða vinkonu um síðasta frí.

F. Blönduð upprifjun

Rifjaðu upp efni fyrri kennslustunda.

  1. A1-27 Past Simple á ensku: reglulegar sagnir með -ed – útskýringar og æfingar
    Skrifaðu þátíðina: study
  2. A1-26 Was og were á ensku: þátíð sagnarinnar to be – útskýringar og æfingar
    Veldu rétta svarið: … the shops open?
  3. A1-13 Present Simple á ensku: don't, doesn't, do, does – neitun og spurningar
    Veldu rétta svarið: … your brother like football?
Svör

A. Form

  1. went
  2. bought
  3. wrote
  4. put
  5. didn't see / did not see
  6. Did … have
  7. did … go

B. Merking

  1. Were you
  2. did you do
  3. didn't / did not
  4. didn't feel

C. Finndu villuna

  1. She didn't come to class.
  2. Did you buy milk?
  3. Where did you go last night?
  4. ✓ We ate at a lovely restaurant.

D. Í samhengi

  1. Did
  2. did
  3. flew
  4. stayed
  5. did
  6. ate
  7. didn't see / did not see

E. Spreyttu þig

  1. I got up at seven. I had coffee with my sister. I went to the gym.
  2. Where did you go? What did you eat?

F. Blönduð upprifjun

  1. studied
  2. Were
  3. Does
Android appLærðu á ferðinni Google Play