SlowingoMálfræði
B1 2 / 39

For, since og how long: Present Perfect eða Present Perfect Continuous?

For, Since, How Long — Simple or Continuous?

Á þessari síðu
  1. Markmið
  2. Aðalatriðið
  3. Íslenska og enska
  4. Form
  5. Notkun
  6. Algengar villur
  7. Gildrur fyrir íslenskumælandi
  8. Ekki rugla saman
  9. Stafsetning og framburður
  10. Gullna reglan
  11. Æfingar

Markmið

Eftir þessa kennslustund geturðu sagt hve lengi eitthvað hefur staðið, með for, since og How long…?, og valið á milli I've lived og I've been living. Þú veist hvenær einfalda myndin er rétt (niðurstaða, fjöldi, ástandssagnir) og hvenær framvinduhorfið passar (athöfn og tímalengd).

Aðalatriðið

Þú veist nú þegar að ástand sem hófst í fortíðinni og varir enn kallar á Present Perfect (enska núliðin tíð) með for (tímalengd) eða since (upphafspunktur) A2-18: I've lived here for five years, ekki I live here for five years. Nú kemur næsta val: einföld mynd eða framvinduhorf?

Hugsaðu þér tvær myndir af málara. Á þeirri fyrri er veggurinn tilbúinn og glansar: I've painted the wall. Þetta er einfalda myndin – hún sýnir niðurstöðu, eitthvað lokið, eða magn sem hægt er að telja. Á seinni myndinni heldur málarinn á blautum pensli og er með málningu á fötunum: I've been painting the wall. Þetta er framvinduhorfið – það sýnir athöfnina og hve lengi hún hefur staðið. Kannski er verkinu lokið, kannski ekki – það skiptir ekki máli.

Sumar sagnir (know, have í merkingunni „eiga“, be, like, believe) lýsa ástandi, ekki athöfn. Þær eiga sér enga „blauta pensils“-mynd og eru því í einföldu myndinni.

Íslenska og enska

Góðu fréttirnar eru margar. Um tíma fram til dagsins í dag notum við líka núliðna tíð: „Ég hef búið hér í fimm ár“, „Við höfum þekkst lengi“. Upphafspunktur er „síðan“ – since; tímalengd er „í“ – for. Og „Það eru tvö ár síðan ég sá hana“ er byggt nánast eins og It's two years since I saw her (sjá þó um sögnina hér á eftir). Íslenskan gerir líka greinarmun á niðurstöðu og athöfn: „Ég er búin að lesa bókina“ (lokið) er I've read the book, en „Ég hef verið að lesa bókina“ (í gangi) er I've been reading the book. Present Perfect er samt ekki alltaf það sama og íslenska „hef gert“ eða „er búinn að gera“.

Þrennt þarftu að passa. Í fyrsta lagi segjum við „Ég er búinn að eiga þennan bíl í tíu ár“. Ef „búinn að“ verður sjálfkrafa að have been + -ing færðu I've been having this car – en have (eiga), know og be eru ástandssagnir og eru í einföldu myndinni: I've had this car for ten years. Í öðru lagi byrjar „Það eru tvö ár síðan…“ á „það“ og sögnin er í fleirtölu. Á ensku er frumlagið it og sögnin alltaf í eintölu: It's (= It is eða It has been). Í þriðja lagi er „Síðan hvenær…?“ hlutlaus spurning á íslensku, en Since when…? hljómar oft hæðnislega á ensku. Hlutlaust spyrðu How long…?

ÍslenskaEnskaHvað er ólíkt?
Við höfum þekkst í heila eilífð.We've known each other for ages.„í“ → for; know er í einföldu myndinni
Hann hefur verið á fundi síðan klukkan níu.He's been in a meeting since nine o'clock.„síðan“ → since – hér er þetta eins
Ég hef átt þennan síma í tvö ár.I've had this phone for two years.have = eiga → einföld mynd, ekki been having
Ég er búin að lesa fjórar bækur í þessum mánuði.I've read four books this month.fjöldi, niðurstaða → einföld mynd
Ég er búin að vera að lesa þessa bók í margar vikur.I've been reading this book for weeks.athöfn og tímalengd → framvinduhorf
Það eru tveir mánuðir síðan ég fór síðast í ræktina.It's two months since I last went to the gym.„það eru“ → it's, eintala
Hvað hefurðu búið lengi í Róm?How long have you lived in Rome?hlutlaus spurning → How long…?

Í stuttu máli: tími fram til dagsins í dag → Present Perfect (eða Present Perfect Continuous), eins og „hef búið“. Niðurstaða, fjöldi eða ástandssögn → einföld mynd; athöfn og tímalengd → framvinduhorf. Upphafspunktur → since, tímalengd → for.

Form

For og since (upprifjun úr A2-18)

Á eftir kemurDæmi
fortímabil (tímalengd)for two hours, for a week, for ages, for a long time
sincetímapunktur (upphaf)since nine o'clock, since Monday, since 2015, since last summer
sinceaukasetning, yfirleitt í Past Simplesince I was a child, since we moved here

How long…?

TíðSpurning
Present PerfectHow long have you known Ana?
Present Perfect ContinuousHow long have you been waiting?
Með beHow long has she been a teacher?

Einföld mynd eða framvinduhorf?

Present Perfect (have + lýsingarháttur þátíðar)Present Perfect Continuous (have been + -ing)
niðurstaða: I've painted the room. (lokið)athöfn: I've been painting the room. (kannski ekki lokið)
hve mikið / hve mörg: She's written three chapters.hve lengi: She's been writing all morning.
ástand: I've known him for years.– (ekki með ástandssögnum)
virðist varanlegt: He's lived here all his life.virðist tímabundið: He's been living with his parents for a few months.

It's (been) … since …

MynsturDæmi
It's been + tímabil + since + Past SimpleIt's been three years since I last saw her.
It's + tímabil + since + Past SimpleIt's three years since I last saw her.

Styttri myndin It's three years since… er sérstaklega algeng í breskri ensku.

Notkun

1For, since og How long – stutt upprifjun

For gefur tímalengd, since upphafspunkt (dag, dagsetningu, klukkutíma eða atburð). Um tímalengd spyrðu með How long + Present Perfect.

I've had this phone for two years.
Ég hef átt þennan síma í tvö ár.
„í tvö ár“ → for two years
He's been in a meeting since nine o'clock.
Hann hefur verið á fundi síðan klukkan níu.
„síðan“ → since
She's been much happier since she changed jobs.
Hún hefur verið miklu ánægðari síðan hún skipti um vinnu.
since + aukasetning (Past Simple)
"How long have you been learning English?" "For about three years."
„Hvað ertu búinn að læra ensku lengi?“ „Í um það bil þrjú ár.“
„í“ → for
"How long have you known each other?" "Since university."
„Hvað hafið þið þekkst lengi?“ „Síðan í háskóla.“
„höfum þekkst“ → have known

2Einföld mynd um niðurstöðu og magn

Notaðu einföldu myndina þegar athöfninni er lokið eða þegar þú telur: hve mikið, hve mörg, hve oft.

I've read four books this month.
Ég er búin að lesa fjórar bækur í þessum mánuði.
fjöldi
She's drunk three coffees since lunch.
Hún er búin að drekka þrjá kaffibolla síðan í hádeginu.
fjöldi
We've walked twelve kilometres today.
Við erum búin að ganga tólf kílómetra í dag.
I've painted the kitchen. Do you like the colour?
Ég er búinn að mála eldhúsið. Líst þér vel á litinn?
niðurstaða: lokið

3Einföld mynd með ástandssögnum

Sagnir sem lýsa ástandi – know, have (eiga), be, like, love, believe, understand, own – eru yfirleitt í einföldu myndinni, líka þegar þú segir hve lengi.

We've known each other for ages.
Við höfum þekkst í heila eilífð.
ástandssögn: einföld mynd
He's had that car since he was twenty.
Hann hefur átt þennan bíl síðan hann var tvítugur.
have = eiga
I've always liked spicy food.
Mér hefur alltaf þótt sterkur matur góður.
She's been a nurse for ten years.
Hún hefur verið hjúkrunarfræðingur í tíu ár.
be = ástand

4Framvinduhorf um athöfn og tímalengd

Notaðu framvinduhorfið þegar athyglin er á athöfninni, á því hve lengi hún hefur staðið eða á ummerkjunum sem hún skildi eftir. Athöfninni getur verið lokið eða ekki.

I've been reading this book for weeks. It's so long!
Ég er búin að vera að lesa þessa bók í margar vikur. Hún er svo löng!
athöfn + tímalengd
She's been driving since six this morning, so she needs a break.
Hún hefur verið að keyra síðan klukkan sex í morgun, svo hún þarf pásu.
They've been arguing about money for months.
Þau hafa verið að rífast um peninga mánuðum saman.
I've been painting the kitchen. That's why I'm covered in paint.
Ég hef verið að mála eldhúsið. Þess vegna er ég allur í málningu.
athöfn

5Live, work, study, teach – báðar myndir passa

Með sögnum sem lýsa löngu ástandi passa báðar myndirnar með for og since, oft nánast án munar. Framvinduhorfið getur látið ástandið hljóma tímabundnara.

I've lived in Madrid since 2020.
Ég hef búið í Madríd síðan 2020.
I've been living in Madrid since 2020.
Ég hef búið í Madríd síðan 2020.
hér sama merking
He's taught at this school for twenty years.
Hann hefur kennt við þennan skóla í tuttugu ár.
virðist varanlegt
He's been teaching here for a few weeks, while the usual teacher is away.
Hann hefur verið að kenna hér í nokkrar vikur, á meðan venjulegi kennarinn er í burtu.
virðist tímabundið

6It's (been) + tími + since…

Með þessu mynstri segirðu hve langur tími er liðinn frá atburði í fortíðinni. Í since-hlutanum er yfirleitt Past Simple. Þar getur líka staðið Present Perfect ef það ástand varir líka enn; í mynstrinu It's been… since er Past Simple öruggasta valið.

It's been ages since we had a holiday.
Það er óralangt síðan við fórum síðast í frí.
holiday (UK); vacation (US)
It's two months since I last went to the gym.
Það eru tveir mánuðir síðan ég fór síðast í ræktina.
„það eru … síðan“ → it's … since
How long has it been since you saw a doctor?
Hvað er langt síðan þú fórst til læknis?
I haven't seen Paolo for two years.
Ég hef ekki séð Paolo í tvö ár.
sama hugsun: It's been two years since I saw Paolo.
I've been happy since I've known you.
Ég hef verið hamingjusöm síðan ég kynntist þér.
bæði ástöndin vara enn

Algengar villur

❌I live here since 2020.
✅I've lived here since 2020. eða I've been living here since 2020.
Ástand fram til dagsins í dag kallar á Present Perfect.
❌I've worked here since three years.
✅I've worked here for three years.
Tímabil → for; upphafspunktur → since.
❌We've been friends for 2015.
✅We've been friends since 2015.
Ártal er upphafspunktur → since.
❌I've been knowing her since school.
✅I've known her since school.
know er ástandssögn → aðeins einföld mynd.
⚠️I've been drinking four coffees today.
✅I've drunk four coffees today.
Málfræðilega rétt, en um fjölda þess sem er lokið notarðu einföldu myndina. Framvinduhorfið passar aðeins ef þú hugsar um athöfnina (hvernig dagurinn fór), ekki magnið.
❌How long are you married?
✅How long have you been married?
How long + Present Perfect um tíma fram til dagsins í dag.
❌How long do you know him?
✅How long have you known him?
How long + Present Perfect um tíma fram til dagsins í dag.
❌It's been a year since I see him.
✅It's been a year since I saw him.
Í since-hlutanum er yfirleitt Past Simple.
❌I've lived here during five years.
✅I've lived here for five years.
during svarar spurningunni „hvenær?“, ekki „hve lengi?“ – sjá A2-02.

Gildrur fyrir íslenskumælandi

1. „Hvað ertu búinn að eiga jeppann lengi?“ → have you been having. Á íslensku er „vera búinn að“ eðlilegt með öllum sögnum, líka „eiga“ og „þekkja“: „Pabbi er búinn að eiga bústaðinn í tuttugu ár“, „Hvað ertu búinn að eiga jeppann lengi?“. Ef þú þýðir „búinn að“ alltaf með have been + -ing lendirðu í villu, því have (eiga), know, own og be eru ástandssagnir. Þær eru í einföldu myndinni: have had, have known.

❌How long have you been having this old jeep, Bjorn? It looks older than both of us together!
✅How long have you had this old jeep, Bjorn? It looks older than both of us together!
ástandssögn: have had

2. „Hvað eru mörg ár síðan…?“ → How many years are there since…? Á íslensku byrjar setningin á „það“ og sögnin lagar sig að tímanum: „Það eru þrjú ár síðan við fórum norður“, „Hvað eru mörg ár síðan Katla gaus?“. Bein þýðing gefur there are eða it are. Á ensku er frumlagið it og sögnin í eintölu: It's eða It's been – líka í spurningu: How many years has it been since…?

❌How many years are there since Katla last erupted? Our guide in Vik says the next eruption is long overdue.
✅How many years has it been since Katla last erupted? Our guide in Vik says the next eruption is long overdue. eða How many years is it since Katla last erupted? Our guide in Vik says the next eruption is long overdue.
„Hvað eru mörg ár síðan…?“ → how many years has it been since…?

3. „Síðan hvenær…?“ → Since when…? Á íslensku er „Síðan hvenær ertu í kórnum?“ alveg hlutlaus spurning. Á ensku er Since when…? málfræðilega rétt, en hljómar oft vantrúað eða hæðnislegt (Since when do you care?). Hlutlaus spurning um tímalengd er How long…?

⚠️Since when have you been singing in the choir at Hallgrimskirkja? Your voice sounded amazing at the Christmas concert.
✅How long have you been singing in the choir at Hallgrimskirkja? Your voice sounded amazing at the Christmas concert.
Málfræðilega rétt, en Since when…? hljómar oft vantrúað; hlutlaust er How long…?

Ekki rugla saman

for, since og ago – for = tímalengd; since = upphafspunktur; ago = hve langt aftur í fortíðinni atburður gerðist, með Past Simple (einföld þátíð) A2-19. Á íslensku: „í“, „síðan“ og „fyrir … síðan“.

I've worked here for six months.
Ég hef unnið hér í sex mánuði.
for = tímalengd
I've worked here since January.
Ég hef unnið hér síðan í janúar.
since = upphaf
I started this job six months ago.
Ég byrjaði í þessari vinnu fyrir sex mánuðum.
„fyrir … mánuðum“ → ago, Past Simple

How long have you…? og How long did you…? – Present Perfect spyr um það sem varir enn; Past Simple um tímabil sem er liðið.

How long have you lived in Rome?
Hvað hefurðu búið lengi í Róm?
þú býrð þar enn
How long did you live in Rome?
Hvað bjóstu lengi í Róm?
þú býrð þar ekki lengur

I've been here for a week og I'm here for a week – Fyrri setningin mælir tímann fram til dagsins í dag, sú seinni gefur lengd allrar heimsóknarinnar. Á íslensku er munurinn skýr: „er búin að vera“ og „verð“.

I've been in London for a week.
Ég er búin að vera í London í viku.
kom fyrir sjö dögum
I'm in London for a week.
Ég verð í London í viku.
heimsóknin öll er vika

I've read your book og I've been reading your book – Einföld mynd: ég kláraði hana. Framvinduhorf: ég er í miðjum klíðum. Á íslensku: „er búinn að lesa“ og „hef verið að lesa“ – hér er þetta eins.

I've read your book. It's brilliant!
Ég er búinn að lesa bókina þína. Hún er frábær!
lokið
I've been reading your book. I'm on chapter five.
Ég hef verið að lesa bókina þína. Ég er kominn í fimmta kafla.
í gangi

Stafsetning og framburður

  • for er yfirleitt veikt í tali: /fə/ (UK), /fɚ/ (US) – for two years. Veika sérhljóðið er stutt og slakt, ekki skýrt o.
  • since heldur sérhljóði sínu: /sɪns/. Lokahljóðið er óraddað /s/, eins og íslenskt s.
  • How long have you…? rennur saman: /haʊ ˈlɒŋ əv jə/ (UK), /haʊ ˈlɔːŋ əv jə/ (US). Í lok long er /ŋ/ – ekki bæta g-hljóði við.
  • It's been er oft sagt í einni lotu: /ɪts bɪn/ – It's been ages!
  • she's known = she has known; she's been getur verið she has been (aldrei she is been).
  • Ártöl eins og 2020 eru yfirleitt lesin í tveimur pörum: twenty twenty.

Gullna reglan

Varir það enn? Notaðu Present Perfect með for (tímalengd) eða since (upphaf), alveg eins og „hef búið … í / síðan“. Niðurstaða, fjöldi eða ástandssögn → einföld mynd: „búinn að eiga“ er have had, ekki have been having. Athöfn og tímalengd → framvinduhorf (með live, work, study passa oft báðar).

Æfingar

A. Form

Fylltu í setningarnar með réttu orði eða mynd, eða umorðaðu setninguna.

  1. I've had this bike 2021.
  2. She's been sleeping ten hours.
  3. We've been friends we were five.
  4. Fylltu í eyðuna með Past Simple af sögninni: It's been two years since I (see) my cousins.
  5. Umorðaðu með framvinduhorfi og for: I started learning the piano three years ago.
  6. Skrifaðu spurningu við svarið "For five years." (you, have, your car)

B. Merking

Veldu rétta svarið.

  1. Veldu rétta svarið: I … Tom for years.
  2. Veldu rétta svarið: I … four cups of coffee today.
  3. Veldu rétta svarið: Sorry about my hands. I … the car.
  4. Hvor setningin segir að bókin sé búin?
  5. Hvor setningin hljómar tímabundnari?

C. Finndu villuna

Í hverri setningu er ein villa eða setningin er rétt. Skrifaðu leiðréttu setninguna eða skrifaðu correct.

  1. I live in this town since 2019.
  2. How long are you waiting?
  3. He's worked here since six months.
  4. We've been travelling for three weeks, and we've visited five countries.

D. Í samhengi

Fylltu í eyðurnar í tölvupóstinum.

An email from Lisbon
Hi Sam! I 16 (live) in Lisbon 17 March, and I love it. I 18 (learn) Portuguese for three months, but it's hard! So far I 19 (make) a few friends at my language school. It 20 (be) ages since we last spoke — how are you?

E. Spreyttu þig

Skrifaðu á ensku um þig.

  1. Skrifaðu tvær setningar: hve lengi þú hefur þekkt einn vin eða vinkonu og hve lengi þú hefur átt einhvern hlut.
  2. Skrifaðu eina setningu um athöfn sem þú hefur verið að sinna undanfarið og eina um niðurstöðu.

F. Blönduð upprifjun

Rifjaðu upp efni fyrri kennslustunda.

  1. B1-01 Present Perfect Continuous: I've been waiting – athöfn og tímalengd fram til dagsins í dag
    Your eyes are red. you (cry)?
  2. A2-19 Present Perfect eða Past Simple? Munurinn útskýrður á íslensku
    I (move) to London two years ago.
  3. A2-17 Present Perfect með just, already og yet: „var að“ og „búinn að“ á ensku
    Have you finished your homework ?
Svör

A. Form

  1. since
  2. for
  3. since
  4. saw / last saw
  5. I have been learning the piano for three years. / I've been learning the piano for three years.
  6. How long have you had your car?

B. Merking

  1. have known
  2. have drunk
  3. have been repairing
  4. I've read your book.
  5. He's been living with friends since the fire.

C. Finndu villuna

  1. I have lived in this town since 2019. / I've lived in this town since 2019. / I have been living in this town since 2019. / I've been living in this town since 2019.
  2. How long have you been waiting?
  3. He's worked here for six months. / He's been working here for six months.
  4. ✓ We've been travelling for three weeks, and we've visited five countries.

D. Í samhengi

  1. have lived / have been living
  2. since
  3. have been learning
  4. have made
  5. has been / is

E. Spreyttu þig

  1. I've known my best friend since primary school. I've had this watch for ten years.
  2. I've been running every morning this month. I've lost three kilos.

F. Blönduð upprifjun

  1. Have … been crying
  2. moved
  3. yet / already
Android appLærðu á ferðinni Google Play