Slowingoგრამატიკა
A2 18 / 38

Present Perfect: just, already და yet – „ახლახან“, „უკვე“, „ჯერ არ“ ინგლისურად

Present Perfect: Just, Already, Yet

ამ გვერდზე
  1. მიზანი
  2. მთავარი იდეა
  3. ქართული და ინგლისური
  4. ფორმა
  5. გამოყენება
  6. ხშირი შეცდომები
  7. მახეები ქართულად მოლაპარაკეებისთვის
  8. არ აგერიოთ
  9. მართლწერა და გამოთქმა
  10. ოქროს წესი
  11. სავარჯიშოები

მიზანი

ამ გაკვეთილის შემდეგ შეძლებთ ილაპარაკოთ წარსულ მოქმედებებზე, რომლებიც ახლა მნიშვნელოვანია (I've lost my keys), ახალი ამბები გააზიაროთ და just, already და yet წინადადებაში სწორ ადგილას დასვათ.

მთავარი იდეა

წარმოიდგინეთ დღევანდელი საქმეების სია. ზოგ საქმეს გვერდით ნიშანი უზის, ზოგს – არა. სიას რომ უყურებთ, არ კითხულობთ, როდის გააკეთეთ თითოეული. კითხულობთ: რა არის ახლა გაკეთებული და რა – არა?

ამ გაკვეთილში Present Perfect-ის (აწმყო სრული) საქმეც ეს არის. ის წარსულ მოქმედებას ახლანდელი მომენტიდან უყურებს, რადგან შედეგი ახლაა: I've lost my keys (ამიტომ სახლში ვერ შევდივარ). She's broken her arm (ამიტომ ჩოგბურთს ვერ თამაშობს).

სამი პატარა სიტყვა სიის ნიშნებს აღწერს. Just ახალი ნიშანია: ახლახან მოხდა. Already ნიშანია, რომელიც ადრე გაჩნდა, ან მოსალოდნელზე ადრე: I've already paid. Yet საქმეა ნიშნის გარეშე, მაგრამ ნიშანს ველით: I haven't called her yet. სია ახლანდელზეა, ამიტომ ზმნაც ახლანდელზეა: have/has + past participle.

ქართული და ინგლისური

ქართულად ამ მნიშვნელობებს ჩვეულებრივ წყვეტილით ვამბობთ: „გასაღებები დავკარგე“, „შეტყობინება ახლახან ვნახე“, „უკვე ვჭამე“. ინგლისურში კი (განსაკუთრებით ბრიტანულში), როცა შედეგი ახლაა და დრო დასახელებული არ არის, Present Perfect გვჭირდება: I've lost my keys. I've just seen your message. I've already eaten. ამიტომ ქართულ ფორმას კი არ უნდა მიჰყვეთ, არამედ აზრს: შედეგი ახლაა? დრო არ ითქმის? → have/has + past participle.

სამი სიტყვა კარგად ემთხვევა: „ახლახან“ = just, „უკვე“ = already, „ჯერ არ“ = not … yet. ორი განსხვავება სიტყვათა რიგშია და ერთი – მნიშვნელობაში. ქართულად „ჯერ“ ზმნის წინ დგას („ჯერ არ გადამიწყვეტია“), ინგლისური yet კი წინადადების ბოლოს მოდის. Just და already have / has-სა და past participle-ს შორის დგას. ხოლო ნეიტრალურ კითხვაში ქართულად ხშირად „უკვე“-ს ვამბობთ („ამანათი უკვე მოვიდა?“), ინგლისურში კი აქ yet დგას; already კითხვაში გაკვირვებას ნიშნავს.

ქართულიინგლისურირაშია განსხვავება?
გასაღებები დავკარგე.I've lost my keys.ქართულად წყვეტილი; შედეგი ახლაა → Present Perfect
შენი შეტყობინება ახლახან ვნახე.I've just seen your message.„ახლახან“ = just, have-სა და past participle-ს შორის
„სადილი გინდა?“ „არა, გმადლობ. უკვე ვჭამე.“"No, thanks. I've already eaten."„უკვე“ = already
ჯერ არ გადამიწყვეტია.I haven't decided yet.ქართულად „ჯერ“ წინ; ინგლისურში yet ბოლოს
ამანათი უკვე მოვიდა?Has the parcel arrived yet?ნეიტრალური კითხვა: ქართულად „უკვე“, ინგლისურში yet
უკვე გადაიხადე? რა სწრაფად!Have you already paid? That was quick!აქ ერთნაირია: გაკვირვება → already
„ვახშამი მზადაა?“ „ჯერ არა.“"Not yet."აქ ერთნაირია: „ჯერ არა“ = Not yet
შეხედე! წვიმამ გადაიღო.Look! It's stopped raining.ქართულად წყვეტილი; ინგლისურში it + Present Perfect

მოკლედ: შედეგი ახლა, დრო არ ითქმის → have/has + past participle; „ახლახან“ = just და „უკვე“ = already – შუაში; „ჯერ არ“ = not … yet – ბოლოს; ნეიტრალურ კითხვაში „უკვე“ → yet.

ფორმა

Present Perfect (გამეორება: A2-16)

ქვემდებარეhave / haspast participle
I / you / we / theyhave ('ve)finished.
he / she / ithas ('s)finished.
უარყოფითიhaven't / hasn'tfinished.
კითხვაHave you / Has she…finished?

She's finished her homework-ში 's = has: ამას მოქმედების გამომხატველი past participle (აქ – დამატებით) გვეუბნება. (ზოგი past participle be-ს შემდეგ ზედსართავიც შეიძლება იყოს: It's broken = it is – იხ. A2-16.)

Just, already, yet: მნიშვნელობა და ადგილი

სიტყვამნიშვნელობაწინადადების ტიპიადგილიმაგალითი
justძალიან ცოტა ხნის წინ, ახლახანძირითადად დადებითიhave/has-სა და past participle-ს შორისI've just finished.
alreadyაქამდე; მოსალოდნელზე ადრედადებითი და კითხვითიhave/has-სა და past participle-ს შორის, ან ბოლოსShe's already left. / She's left already.
yetდღემდე (და ველით, რომ მოხდება)უარყოფითი და კითხვითიწინადადების ბოლოსI haven't eaten yet. / Have you eaten yet?

მოკლე პასუხი yet-ით: "Is it ready?" "Not yet."

გამოყენება

1წარსული მოქმედება, რომლის შედეგი ახლაა

Present Perfect გამოიყენეთ, როცა წარსულ მოქმედებას ახლა მნიშვნელოვანი შედეგი აქვს. არ ვამბობთ, როდის მოხდა; მთავარი შედეგია.

I've lost my keys.
გასაღებები დავკარგე.
ქართულად წყვეტილი; შედეგი ახლაა (სახლში ვერ შევდივარ) → Present Perfect
Someone has taken my seat.
ვიღაცამ ჩემი ადგილი დაიკავა.
ადგილი ახლა დაკავებულია
Look! It's stopped raining.
შეხედე! წვიმამ გადაიღო.
it's = it has
She's broken her arm, so she can't play tennis.
ხელი მოიტეხა, ამიტომ ჩოგბურთს ვერ თამაშობს.
შედეგი ახლა: ვერ თამაშობს
The price of coffee has gone up again.
ყავა ისევ გაძვირდა.

2Just = ახლახან

just have/has-სა და past participle-ს შორის დასვით. ის აჩვენებს, რომ მოქმედება ძალიან ახალია.

I've just seen your message.
შენი შეტყობინება ახლახან ვნახე.
„ახლახან“ → just, შუაში
The film has just started. Sit down!
ფილმი ახლახან დაიწყო. დაჯექი!
"Where's Anna?" "She's just gone out."
„ანა სადაა?“ „ახლახან გავიდა.“
We've just moved into a new flat.
ახლახან ახალ ბინაში გადავედით.
Have you just woken up?
ახლა გაიღვიძე?

3Already = აქამდე, ან მოსალოდნელზე ადრე

already ჩვეულებრივ have/has-სა და past participle-ს შორის დგას. ლაპარაკისას ბოლოსაც შეიძლება. კითხვაში ხშირად გაკვირვებას გამოხატავს: ასე მალე?

"Do you want some lunch?" "No, thanks. I've already eaten."
„სადილი გინდა?“ „არა, გმადლობ. უკვე ვჭამე.“
„უკვე“ → already
I've already told you twice!
უკვე ორჯერ გითხარი!
It's only ten o'clock, and she's already finished her homework.
ჯერ მხოლოდ ათი საათია, მან კი დავალება უკვე დაამთავრა.
„ათი საათია“ ქვემდებარის გარეშე; ინგლისურში It's
Have you already paid? That was quick!
უკვე გადაიხადე? რა სწრაფად!
კითხვაში already = გაკვირვება
They've sold all the tickets already.
ყველა ბილეთი უკვე გაყიდეს.
already ბოლოსაც შეიძლება

4Yet = დღემდე, მაგრამ ველით

yet უარყოფით და კითხვით წინადადებებში გამოიყენეთ. ის ჩვეულებრივ წინადადების ბოლოს, დამატების შემდეგ დგას. უარყოფა yet-ით ნიშნავს „ახლა არა, მაგრამ ალბათ მოგვიანებით“.

I haven't decided yet.
ჯერ არ გადამიწყვეტია.
ქართულად „ჯერ“ წინ; ინგლისურში yet ბოლოს
Has the parcel arrived yet?
ამანათი უკვე მოვიდა?
ქართულად ხშირად „უკვე“; ნეიტრალურ კითხვაში ინგლისურად yet
"Is dinner ready?" "Not yet."
„ვახშამი მზადაა?“ „ჯერ არა.“
We haven't met our new neighbours yet.
ახალი მეზობლები ჯერ არ გაგვიცვნია.
Have you finished your homework yet?
დავალება დაამთავრე?
yet დამატების შემდეგ, ბოლოს

5ახალი ამბების თქმა

ახალ ამბებს ხშირად Present Perfect-ით ვამბობთ, რადგან ამბავი ახალი და ახლა მნიშვნელოვანია. როცა დეტალებს ვამატებთ (როდის, სად, როგორ), ჩვეულებრივ Past Simple-ზე (მარტივი წარსული) გადავდივართ – იხ. A2-19.

Guess what! I've found a new job.
იცი, რა მოხდა? ახალი სამსახური ვიპოვე!
Have you heard? Maria has had her baby!
გაიგე? მარიას ბავშვი შეეძინა!
Our team has won the cup!
ჩვენმა გუნდმა თასი მოიგო!
I've found a new job. They called me this morning.
ახალი სამსახური ვიპოვე. დილით დამირეკეს.
ამბავი Present Perfect-ით, დეტალი (დილით) Past Simple-ით

6ამერიკული ინგლისური: Past Simple just-თან, already-სა და yet-თან

ამერიკულ ინგლისურში just-თან, already-სა და yet-თან Past Simple ძალიან ხშირია. ორივე ფორმა სწორია. ბრიტანული ინგლისური ჩვეულებრივ Present Perfect-ს ამჯობინებს. ამ კურსში Present Perfect-ს ვივარჯიშებთ.

I've just eaten.
ახლახან ვჭამე.
UK და US
I just ate.
ახლახან ვჭამე.
US-ში ძალიან ხშირია
Did you finish your homework yet?
დავალება უკვე დაამთავრე?
US-ში ხშირია; UK: Have you finished your homework yet?
I already told you.
უკვე გითხარი.
US-ში ხშირია; UK: I've already told you.

ხშირი შეცდომები

❌I've finished just.
✅I've just finished.
just have/has-სა და past participle-ს შორის დგას.
❌I've yet called her.
✅I haven't called her yet.
yet ბოლოს დგას, უარყოფით და კითხვით წინადადებებში.
❌Have you finished yet your homework?
✅Have you finished your homework yet?
yet დამატების შემდეგ დგას.
❌Have you finished already your homework?
✅Have you already finished your homework? ან Have you finished your homework already?
already ზმნასა და დამატებას შორის არ დგას.
❌She has already went home.
✅She has already gone home.
have/has-ის შემდეგ – past participle (go – went – gone).
❌I've just seen him yesterday.
✅I saw him yesterday.
yesterday-ის მსგავს დასრულებულ დროს Past Simple სჭირდება. იხ. A2-19.
⚠️I haven't already finished.
✅I haven't finished yet.
„დღემდე არა“ – not … yet. Haven't already მხოლოდ განსაკუთრებულ ფრაზებში გამოიყენება (if you haven't already done it).

მახეები ქართულად მოლაპარაკეებისთვის

1. „უკვე“ ნეიტრალურ კითხვაში → already. ქართულად ყოველდღიურ კითხვაში „უკვე“ ბუნებრივია: „სკოლის ჩანთა უკვე ჩაალაგე?“ ინგლისურ კითხვაში already გაკვირვებას ნიშნავს („ასე მალე?“). როცა უბრალოდ კითხულობთ – yet.

⚠️(დედა საღამოს შვილს ეკითხება) Have you already packed your bag for school?
✅Have you packed your bag for school yet?
გრამატიკულად სწორია, მაგრამ already გაკვირვებას გამოხატავს; ნეიტრალურ კითხვაში – yet

2. „ჯერ არ“ → yet ზმნის წინ. ქართულად „ჯერ“ ზმნის წინ დგას: „უკვე დეკემბერია, გათბობა კი ჯერ არ ჩაურთავთ“. ინგლისურში yet წინადადების ბოლოს მოდის.

❌It's already December, but they yet haven't turned on the heating.
✅It's already December, but they haven't turned on the heating yet.
yet ბოლოს

3. „ახლახან, 9:15-ზე“ → just + ზუსტი დრო. ქართულად „ახლახან“ ზუსტ დროსთან ერთად სრულიად ბუნებრივია. ინგლისურში just + Present Perfect ზუსტ დროს (at 9:15, ten minutes ago, yesterday) ვერ დაიჭერს: ან დრო ამოიღეთ, ან Past Simple გამოიყენეთ.

❌The bus to Mtskheta has just left at 9:15.
✅The bus to Mtskheta left at 9:15. ან The bus to Mtskheta has just left.
ზუსტი დრო → Past Simple

4. „ჯერ არაფერი არ“ → ორმაგი უარყოფა. ქართულად ვამბობთ: „დედის დაბადების დღისთვის ჯერ არაფერი არ მიყიდია“. ინგლისურში haven't-ის შემდეგ any- სიტყვა დგას.

❌I haven't bought nothing for Mum's birthday yet.
✅I haven't bought anything for Mum's birthday yet.
not + anything; Mum (UK), Mom (US)

არ აგერიოთ

yet თუ already კითხვაში – Yet ნეიტრალური კითხვაა: ველით, რომ მოხდება. Already გაკვირვებას გამოხატავს: მოსალოდნელზე ადრე მოხდა. ქართულად ორივე ხშირად „უკვე“-თი ითარგმნება.

Have you finished yet?
დაამთავრე?
ნეიტრალური: უბრალოდ ვკითხულობ
Have you finished already?
უკვე დაამთავრე?
გაკვირვება: რა სწრაფად!

just = ახლახან თუ just = მხოლოდ – Present Perfect-თან just ჩვეულებრივ „ახლახან“-ს ნიშნავს. სხვა წინადადებებში შეიძლება „მხოლოდ“ ნიშნავდეს.

I've just had a sandwich.
ახლახან სენდვიჩი ვჭამე.
ახლახან
I just want a sandwich, nothing else.
მხოლოდ სენდვიჩი მინდა, სხვა არაფერი.
მხოლოდ

yet თუ still – Still (რაღაც გრძელდება: I still haven't finished) და any more / no longer B1-33-შია. Present Perfect-ისა და Past Simple-ის არჩევანი A2-19-შია.

მართლწერა და გამოთქმა

  • ლაპარაკისას have და has შემოკლებულია და ადვილად იკარგება: I've just seen it /aɪv dʒʌst siːn ɪt/, She's already left /ʃiːz ɔːlˈredi left/. ყური მიუგდეთ პატარა /v/ ან /z/ ბგერას და თქვენც ნუ დაკარგავთ.
  • already ერთი სიტყვაა, მახვილი მეორე მარცვალზეა: /ɔːlˈredi/. ნუ აურევთ all ready-ში (ორი სიტყვა = სრულიად მზად: We're all ready to go).
  • just /dʒʌst/: /dʒ/ ქართული ჯ-ია – აქ უპირატესობა გაქვთ. /ʌ/ მოკლე, ღია ხმოვანია, ა-სთან ახლოს. I've just…-ში just ჩვეულებრივ მახვილიანია: ხმა ცოტა მაღლა ადის.
  • yet /jet/ yes-ივით იწყება: მოკლე ი-ს მსგავსი ბგერა, მაშინვე ე-ში გადასული. ბოლო t ქართულ თ-ს ჰგავს, არა ტ-ს. კი/არა კითხვის ბოლოს ხმა ჩვეულებრივ მაღლა ადის: Have you finished yet?

ოქროს წესი

როცა წარსული მოქმედება ახლაა მნიშვნელოვანი, გამოიყენეთ have/has + past participle – მაშინაც, როცა ქართულად წყვეტილს ამბობთ. just („ახლახან“) და already („უკვე“) have/has-სა და past participle-ს შორის დასვით (already ბოლოსაც შეიძლება). yet („ჯერ“) უარყოფითი და კითხვითი წინადადების ბოლოს დასვით.

სავარჯიშოები

A. ფორმა

ამ სავარჯიშოებში გამოიყენეთ Present Perfect (ბრიტანული ფორმა). ამერიკული Past Simple-იც (I just ate) სწორია – იხ. გამოყენება 6.

  1. I can't find my wallet. I (lose) it.
  2. ჩასვით just სწორ ადგილას: She has called me.
  3. ჩასვით yet სწორ ადგილას: They haven't replied to my email.
  4. ჩასვით already სწორ ადგილას: I've paid for the tickets.
  5. "Is Tom here?" "No, he (just / leave)."
  6. the film (start) yet?

B. მნიშვნელობა

აირჩიეთ სწორი პასუხი.

  1. აირჩიეთ სწორი პასუხი: "Do you want to see this film?" "No, I've … seen it."
  2. აირჩიეთ სწორი პასუხი: I haven't had breakfast ….
  3. რომელი კითხვა გამოხატავს გაკვირვებას?
  4. ძალიან გშიათ. თქვით, რატომ:

C. იპოვეთ შეცდომა

ყოველ წინადადებაში ერთი შეცდომაა, ან წინადადება სწორია. დაწერეთ გასწორებული წინადადება ან დაწერეთ correct. შესწორებებში Present Perfect გამოიყენეთ.

  1. I've finished just my work.
  2. Have you yet called your mum?
  3. She has already went to bed.
  4. We haven't booked the hotel yet.

D. კონტექსტში

შეავსეთ დიალოგში გამოტოვებული სიტყვები. ზმნებთან Present Perfect გამოიყენეთ.

Moving day
Mia: Hi Leo! We 15 (just / arrive) at the new flat!
Leo: Great! Have you unpacked 16?
Mia: No, not yet. But Sam 17 (already / build) the bed!
Leo: Wow! 18 the internet (start) working yet?
Mia: No, it 19 (not / start) yet. I'm using my phone.

E. თქვენი ჯერი

დაწერეთ ინგლისურად.

  1. დაწერეთ ორი რამ, რაც დღეს უკვე გააკეთეთ, და ერთი, რაც ჯერ არ გაგიკეთებიათ.
  2. დაწერეთ მეგობრისთვის მოკლე კარგი ამბავი. გამოიყენეთ Present Perfect და just.

F. შერეული გამეორება

გაიმეორეთ წინა გაკვეთილები.

  1. A2-16 Present Perfect: Have you ever…? ცხოვრებისეული გამოცდილება ინგლისურად
    "Where's Dad?" "He's ___ … to the shop. He'll be back in ten minutes."
  2. A2-16 Present Perfect: Have you ever…? ცხოვრებისეული გამოცდილება ინგლისურად
    you ever (eat) Korean food?
  3. A1-28 Past Simple ქართულად: არაწესიერი ზმნები, did და didn't
    დაწერეთ Past Simple და past participle: write
პასუხები

A. ფორმა

  1. 've lost / have lost
  2. She has just called me. / She's just called me.
  3. They haven't replied to my email yet.
  4. I've already paid for the tickets. / I've paid for the tickets already.
  5. 's just left / has just left
  6. Has … started

B. მნიშვნელობა

  1. already
  2. yet
  3. Have you finished already?
  4. I haven't eaten yet.

C. იპოვეთ შეცდომა

  1. I've just finished my work. / I have just finished my work.
  2. Have you called your mum yet?
  3. She has already gone to bed. / She's already gone to bed. / She has gone to bed already.
  4. ✓ We haven't booked the hotel yet.

D. კონტექსტში

  1. 've just arrived / have just arrived
  2. yet / already
  3. has already built / 's already built
  4. Has … started
  5. hasn't started / has not started

E. თქვენი ჯერი

  1. I've already had breakfast. I've already answered my emails. I haven't been to the gym yet.
  2. Guess what! I've just passed my driving test!

F. შერეული გამეორება

  1. gone
  2. Have … eaten
  3. wrote … written
Android აპლიკაციაისწავლეთ ყველგან Google Play