Câu điều kiện hỗn hợp (Mixed Conditionals): If I had…, I would be…
Mixed Conditionals
Trong trang này
Mục tiêu
Sau bài này, bạn có thể nối một quá khứ tưởng tượng với hiện tại (If I had taken that job, I would be rich now) và một hiện tại tưởng tượng với quá khứ (If I weren't so shy, I would have spoken to her). Bạn có thể chọn đúng dạng cho từng vế của bất kỳ câu điều kiện nào bằng cách hỏi: điều kiện ở lúc nào, và kết quả ở lúc nào?
Ý chính
Cuộc sống thật không cất quá khứ và hiện tại vào hai cái hộp riêng. Một quyết định bạn đưa ra mười năm trước định hình nơi bạn sống hôm nay. Một nét tính cách lúc nào cũng đúng lại giải thích việc bạn đã làm hôm qua.
Câu điều kiện hỗn hợp (mixed conditionals) cho phép mỗi vế của câu giữ thời gian riêng của nó. Hãy coi câu như có hai chiếc đồng hồ: một chiếc trên vế điều kiện, một chiếc trên vế kết quả. Bạn chỉnh từng chiếc một cách riêng biệt.
- Điều kiện ở quá khứ, kết quả ở hiện tại: If I had studied medicine (quá khứ), I would be a doctor (bây giờ).
- Điều kiện luôn đúng hoặc đúng bây giờ, kết quả ở quá khứ: If I weren't so shy (luôn luôn), I would have spoken to her (ở bữa tiệc tối qua).
Bài này không có dạng mới nào. Bạn đã biết các mảnh ghép của câu điều kiện loại 2 (B1-06) và loại 3 (B1-07). Bạn chỉ cần lấy mỗi vế từ một loại — bất cứ khi nào hai chiếc đồng hồ chỉ hai thời gian khác nhau.
Tiếng Việt và tiếng Anh
Tiếng Việt chỉnh "hai chiếc đồng hồ" bằng từ chỉ thời gian: hồi đó, bây giờ, giờ, tính tôi… còn động từ thì giữ nguyên. Điều dễ gây nhầm là cụm đã … rồi: trong tiếng Việt, nó xuất hiện ở vế kết quả cả khi kết quả nằm ở hiện tại (thì bây giờ tôi đã là bác sĩ rồi). Tiếng Anh thì chọn dạng theo thời gian của kết quả: bây giờ → would + động từ nguyên mẫu; quá khứ → would have + quá khứ phân từ.
| Tiếng Việt | Tiếng Anh | Hai chiếc đồng hồ |
|---|---|---|
| Nếu hồi đó tôi học y thì bây giờ tôi đã là bác sĩ rồi. | If I had studied medicine, I would be a doctor now. | quá khứ → hiện tại |
| Nếu tối qua bạn đi ngủ sớm hơn thì giờ đâu có mệt thế này. | If you'd gone to bed earlier, you wouldn't feel so tired. | quá khứ → hiện tại |
| Nếu tôi không nhút nhát như thế thì ở bữa tiệc tôi đã bắt chuyện với cô ấy rồi. | If I weren't so shy, I would have spoken to her at the party. | luôn luôn → quá khứ |
| Nếu chị ấy biết lái xe thì đã ra ga đón bọn mình. | If she could drive, she would have picked us up from the station. | luôn luôn → quá khứ |
Cấu trúc
Kiểu A: điều kiện ở quá khứ → kết quả ở hiện tại
| Mệnh đề if (quá khứ không có thật) | Mệnh đề chính (hiện tại không có thật) |
|---|---|
| if + quá khứ hoàn thành | would / could / might + động từ nguyên mẫu |
| If I had taken that job, | I would be living in Tokyo now. |
| If she hadn't missed the flight, | she would be here. |
Kiểu B: điều kiện ở hiện tại hoặc luôn đúng → kết quả ở quá khứ
| Mệnh đề if (hiện tại không có thật / luôn đúng) | Mệnh đề chính (quá khứ không có thật) |
|---|---|
| if + quá khứ đơn (were) | would / could / might + have + quá khứ phân từ |
| If I weren't so shy, | I would have spoken to her. |
| If he could read a map, | he could have found the hotel. |
Mệnh đề if có thể đứng sau, khi đó không dùng dấu phẩy: I would be a doctor now if I had studied medicine.
Tất cả các loại câu điều kiện: bảng tổng hợp
| Loại | Điều kiện | Kết quả | Ví dụ |
|---|---|---|---|
| loại 0 | hiện tại đơn | hiện tại đơn | If you heat ice, it melts. |
| loại 1 | hiện tại đơn | will + động từ nguyên mẫu | If it rains, we'll stay in. |
| loại 2 | quá khứ đơn | would + động từ nguyên mẫu | If I had time, I'd learn to sail. |
| loại 3 | quá khứ hoàn thành | would have + quá khứ phân từ | If I'd known, I'd have helped. |
| hỗn hợp A | quá khứ hoàn thành | would + động từ nguyên mẫu | If I'd saved, I'd be rich now. |
| hỗn hợp B | quá khứ đơn | would have + quá khứ phân từ | If I were rich, I'd have bought it. |
Loại 0 và loại 1 là câu điều kiện có thật (A2-27); các loại còn lại là không có thật (tưởng tượng, ngược với sự thật).
Cách dùng
1Điều kiện ở quá khứ → kết quả ở hiện tại
Một quá khứ khác sẽ dẫn đến một hiện tại khác. Vế kết quả thường có now, today, still hoặc một tình huống ở hiện tại.
2Điều kiện ở hiện tại hoặc luôn đúng → kết quả ở quá khứ
Một tình huống nói chung là đúng — tính cách, khả năng, một sự thật lâu dài — giải thích một kết quả trong quá khứ. Mệnh đề if nói về luôn luôn hoặc bây giờ, không phải một thời điểm trong quá khứ.
3Chọn đúng vế — hãy hỏi "khi nào?"
Với mỗi vế, hãy hỏi: Điều kiện ở lúc nào? Kết quả ở lúc nào? Rồi chọn dạng phù hợp. Kết quả của một điều kiện trong quá khứ thậm chí có thể nằm ở tương lai.
4Động từ khuyết thiếu và dạng tiếp diễn
Could và might làm kết quả trở thành một khả năng thay vì điều chắc chắn. Dạng tiếp diễn dùng được ở cả hai vế: would be + -ing cho một hoạt động ở hiện tại, had been + -ing cho một hoạt động trong quá khứ, và were + -ing cho một kế hoạch ở hiện tại hoặc tương lai.
5Hối tiếc, trách móc và giải thích
Câu điều kiện hỗn hợp rất hay dùng khi ta tiếc một quyết định trong quá khứ mà hậu quả vẫn còn, hoặc khi trách móc hay giải thích một kết quả trong quá khứ bằng tính cách của ai đó.
Lỗi thường gặp
Bẫy dành cho người Việt
1. "thì bây giờ đã … rồi" → would have + quá khứ phân từ. Tiếng Việt dùng "đã … rồi" ở vế kết quả kể cả khi kết quả ở hiện tại: Nếu hồi đó tôi học công nghệ thông tin thì giờ tôi đã có việc tốt rồi. Đừng để chữ "đã" kéo bạn về would have. Kết quả bây giờ → would + động từ nguyên mẫu.
2. Điều kiện về sáng nay, hôm qua mà động từ không lùi thì. Nếu sáng nay tôi không ngủ quên thì giờ tôi đang ở văn phòng. Tiếng Việt không đổi gì ở "ngủ quên". Trong tiếng Anh, điều kiện không có thật về một thời điểm đã qua cần had + quá khứ phân từ.
3. "thì giờ sẽ …" → will. Nếu hồi đó bố mẹ không cho tôi đi du học thì giờ tôi sẽ không nói được tiếng Anh. Chữ "sẽ" ở đây vẫn là một kết quả không có thật, nên tiếng Anh dùng would, không dùng will.
Đừng nhầm lẫn
Loại 3 và câu hỗn hợp (quá khứ → hiện tại) — Điều kiện giống nhau; chỉ thời gian của kết quả thay đổi.
Loại 2 và câu hỗn hợp (hiện tại → quá khứ) — Điều kiện giống nhau; kết quả chuyển về quá khứ.
Câu điều kiện hỗn hợp và wish — Cả hai đều diễn tả sự hối tiếc, nhưng wish không có vế kết quả. Xem B2-04.
Về các mẫu trang trọng như Had I known… và If it weren't for…, xem C1-03; về điều kiện không có if (Without your help…), xem C1-04.
Chính tả và phát âm
- 'd có hai nghĩa: trong mệnh đề if, If I'd = If I had (theo sau là quá khứ phân từ); ở vế kết quả, I'd be = I would be (theo sau là động từ nguyên mẫu).
- would have đọc yếu khi nói: /ˈwʊdəv/; wouldn't have → /ˈwʊdntəv/. Viết would have, không bao giờ viết would of.
- Âm /d/ của 'd rất ngắn, và người Việt hay bỏ âm cuối, nên If I'd taken nghe thành If I taken, I'd be thành I be. Hãy chạm đầu lưỡi vào lợi sau răng trên để giữ /d/.
- Nhấn vào các từ chỉ thời gian để làm rõ sự "hỗn hợp": If I'd taken the job, I'd be in Tokyo now.
- Dùng dấu phẩy khi mệnh đề if đứng trước; không dùng dấu phẩy khi vế kết quả đứng trước.
Quy tắc vàng
Chỉnh hai chiếc đồng hồ riêng biệt: điều kiện ở quá khứ → had done; điều kiện ở hiện tại hoặc luôn đúng → did / were; kết quả ở hiện tại → would do; kết quả ở quá khứ → would have done.
Luyện tập
A. Hình thức
Chia động từ trong ngoặc hoặc nối hai câu.
-
If I (not spend) all my money last weekend, I could come out with you tonight.
-
If he were more careful, he (not break) the vase yesterday.
-
If we had left earlier, we (be) there by now.
-
If I (be) better at maths, I would have studied engineering.
-
If she (not move) to Berlin, she wouldn't speak German so well.
-
If they (not be) so rich, they wouldn't have bought a yacht.
-
Nối hai câu thành câu điều kiện hỗn hợp: I didn't buy the tickets. I'm not at the concert now.
B. Ý nghĩa
Chọn đáp án phù hợp với ý nghĩa hoặc trả lời câu hỏi.
-
Chọn đáp án đúng: If she had taken the medicine, she … better now.
-
Chọn đáp án đúng: If I knew more about history, I … the museum tour last week.
-
Chọn kết quả ít chắc chắn hơn: If I'd trained harder, I … be in the team now.
-
Điều kiện ở quá khứ hay luôn đúng (past / permanent)? "If he weren't so impatient, he would have waited."
-
Loại 2, loại 3 hay hỗn hợp (second / third / mixed)? "If I'd caught the flight, I would be in Rome now."
C. Tìm lỗi sai
Sửa lỗi sai. Nếu câu đã đúng, hãy viết correct.
-
If I had married him, I would have been unhappy now.
-
If he weren't so impatient, he would wait for us yesterday.
-
If I would have known, I would be there now.
-
If I hadn't lost my keys, I wouldn't be waiting outside now.
D. Trong ngữ cảnh
Chia động từ trong ngoặc để hoàn thành đoạn hội thoại.
Jo: You look tired.
Kim: I am. If I 17 (not / stay) up so late, I 18 (not / feel) like this now.
Jo: Why did you stay up?
Kim: My brother called. If he 19 (not / be) so talkative, I 20 (go) to bed at ten!
Jo: And if you 21 (be) a morning person, you 22 (enjoy) this early class.
E. Đến lượt bạn
Viết bằng tiếng Anh về chính bạn.
-
Nghĩ về một quyết định trong quá khứ đã thay đổi cuộc đời bạn. Viết một câu điều kiện hỗn hợp về việc cuộc sống bây giờ của bạn sẽ khác như thế nào.
-
Viết về một nét tính cách của bạn giải thích một việc bạn đã làm (hoặc không làm) tuần trước.
F. Ôn tập tổng hợp
Ôn lại kiến thức của các bài trước.
-
B1-07 Câu điều kiện loại 3 (Third Conditional): If I had known… If you (tell) me, I would have helped you.
-
B1-06 Câu điều kiện loại 2 (Second Conditional): If I had…, I would… If I (be) you, I'd take the job.
-
B1-09 Cách dùng should have, could have, might have: lẽ ra đã… (Modal + have + V3) You (should tell) me about the problem earlier.
Đáp án
A. Hình thức
- hadn't spent
- wouldn't have broken
- would be / could be / might be
- were / was
- hadn't moved
- weren't / wasn't
- If I had bought the tickets, I would be at the concert now. / If I'd bought the tickets, I'd be at the concert now. / I would be at the concert now if I had bought the tickets.
B. Ý nghĩa
- would feel
- would have enjoyed
- might
- permanent
- mixed
C. Tìm lỗi sai
- If I had married him, I would be unhappy now.
- If he weren't so impatient, he would have waited for us yesterday. / If he wasn't so impatient, he would have waited for us yesterday.
- If I had known, I would be there now. / If I'd known, I'd be there now.
- ✓ If I hadn't lost my keys, I wouldn't be waiting outside now.
D. Trong ngữ cảnh
- hadn't stayed
- wouldn't feel
- weren't / wasn't / hadn't been
- would have gone / could have gone / might have gone
- were / was
- would enjoy / might enjoy / could enjoy
E. Đến lượt bạn
- If I hadn't moved to Dublin, I wouldn't speak English this well.
- If I weren't so lazy, I would have gone to the gym on Saturday.
F. Ôn tập tổng hợp
- had told
- were / was
- should have told
