Mixed Conditionals: fjalitë kushtore të përziera në anglisht, të shpjeguara në shqip
Mixed Conditionals
Në këtë faqe
Qëllimi
Pas këtij mësimi do të dini të lidhni një të kaluar të imagjinuar me të tashmen (If I had taken that job, I would be rich now) dhe një të tashme të imagjinuar me të kaluarën (If I weren't so shy, I would have spoken to her). Do të zgjidhni formën e duhur për secilën pjesë të çdo fjalie kushtore duke pyetur: kur është kushti dhe kur është rezultati?
Ideja kryesore
Jeta e vërtetë nuk e mban të kaluarën dhe të tashmen në kuti të ndara. Një vendim që morët dhjetë vjet më parë përcakton se ku jetoni sot. Një tipar i karakterit tuaj, që është gjithmonë i vërtetë, shpjegon atë që bëtë dje.
Fjalitë kushtore të përziera e lënë secilën pjesë të fjalisë me kohën e vet. Mendojeni fjalinë si dy ora: njëra mbi kushtin, tjetra mbi rezultatin. Secilën orë e vendosni veçmas.
- Kushti në të kaluarën, rezultati tani: If I had studied medicine (e kaluar), I would be a doctor (tani).
- Kushti gjithmonë i vërtetë ose i vërtetë tani, rezultati në të kaluarën: If I weren't so shy (gjithmonë), I would have spoken to her (në festën e mbrëmshme).
Në këtë mësim nuk ka forma të reja. Pjesët e fjalisë kushtore të tipit 2 i njihni nga B1-06, ato të tipit 3 nga B1-07. Thjesht merrni një pjesë nga secila – sa herë që dy orët tregojnë kohë të ndryshme.
Shqipja dhe anglishtja
Këtu shqipja ju ndihmon shumë, sepse i përzien pjesët njësoj si anglishtja: «Po të kisha studiuar mjekësi, tani do të isha mjek» = If I had studied medicine, I would be a doctor now. «Po të mos isha kaq i turpshëm, do të kisha folur me të» = If I weren't so shy, I would have spoken to her. Kushti me «po të kisha + pjesore» korrespondon me Past Perfect (më se e kryera), «po të isha / po të dija» me Past Simple (e kryera e thjeshtë); rezultati «do të isha» me would + forma bazë, «do të kisha qenë» me would have + past participle.
Problemet vijnë nga shqipja e folur. Së pari, me «nëse» shpesh themi «do të» edhe te kushti («Nëse do ta kisha marrë punën…»), dhe kështu del If I would have…. Në anglisht te pjesa me if nuk vihet kurrë would. Së dyti, në bisedë shpesh përdorim formën e së kaluarës edhe për një rezultat të tashëm («tani do të kisha qenë në klasën tënde») – në anglisht, kur rezultati është now, duhet would + forma bazë. Dhe «do të» është njëherësh will dhe would: në një rezultat të imagjinuar duhet gjithmonë would.
| Shqip | Anglisht | Çfarë ndryshon |
|---|---|---|
| Po të kisha studiuar mjekësi, tani do të isha mjek. | If I had studied medicine, I would be a doctor now. | këtu është njësoj |
| Po të mos isha kaq i turpshëm, do të kisha folur me të. | If I weren't so shy, I would have spoken to her. | këtu është njësoj |
| Nëse do ta kisha marrë punën, tani do të isha i pasur. | If I had taken the job, I would be rich now. | «nëse do të» → pa would te if |
| Po të dinte të ngiste makinën, do të na kishte marrë. | If she could drive, she would have picked us up. | «po të dinte» → could |
| Tani do të kisha qenë në klasën tënde. | I would be in your class now. | rezultat i tashëm → would be |
Shkurt: shqipja i përzien pjesët njësoj si anglishtja – kujdes vetëm që te if të mos vini would, dhe që rezultati me now të jetë would + forma bazë.
Forma
Tipi A: kusht i kaluar → rezultat i tashëm
| Pjesa me if (e kaluar joreale) | Fjalia kryesore (e tashme joreale) |
|---|---|
| if + past perfect | would / could / might + forma bazë |
| If I had taken that job, | I would be living in Tokyo now. |
| If she hadn't missed the flight, | she would be here. |
Tipi B: kusht i tashëm ose i përhershëm → rezultat i kaluar
| Pjesa me if (e tashme joreale / gjithmonë e vërtetë) | Fjalia kryesore (e kaluar joreale) |
|---|---|
| if + past simple (were) | would / could / might + have + past participle |
| If I weren't so shy, | I would have spoken to her. |
| If he could read a map, | he could have found the hotel. |
Pjesa me if mund të vijë e dyta, pa presje: I would be a doctor now if I had studied medicine.
Të gjitha fjalitë kushtore: përmbledhje
| Tipi | Kushti | Rezultati | Shembull |
|---|---|---|---|
| zero | present simple | present simple | If you heat ice, it melts. |
| i parë | present simple | will + forma bazë | If it rains, we'll stay in. |
| i dytë | past simple | would + forma bazë | If I had time, I'd learn to sail. |
| i tretë | past perfect | would have + past participle | If I'd known, I'd have helped. |
| i përzier A | past perfect | would + forma bazë | If I'd saved, I'd be rich now. |
| i përzier B | past simple | would have + past participle | If I were rich, I'd have bought it. |
Tipi zero dhe i pari janë fjali kushtore reale (A2-27); të tjerat janë joreale (të imagjinuara, e kundërta e fakteve).
Përdorimi
1Kusht i kaluar → rezultat i tashëm
Një e kaluar ndryshe do të thoshte një tani ndryshe. Rezultati shpesh ka now, today, still ose një situatë të tashme.
2Kusht i tashëm ose i përhershëm → rezultat i kaluar
Një situatë që është përgjithësisht e vërtetë – karakteri, aftësia, një fakt i përhershëm – shpjegon një rezultat të kaluar. Pjesa me if flet për gjithmonë ose tani, jo për një moment të kaluar.
3Si zgjidhet pjesa e duhur – pyetni «kur?»
Për secilën pjesë pyetni: Kur është kushti? Kur është rezultati? Pastaj zgjidhni formën përkatëse. Rezultati i një kushti të kaluar mund të jetë edhe në të ardhmen.
4Foljet modale dhe format continuous
Could dhe might e bëjnë rezultatin të mundshëm, jo të sigurt. Format continuous punojnë në të dyja pjesët: would be + -ing për një veprimtari të tashme, had been + -ing për një veprimtari në të kaluarën dhe were + -ing për një plan të tashëm ose të ardhshëm.
5Keqardhje, kritikë dhe shpjegim
Fjalitë kushtore të përziera janë shumë të shpeshta kur na vjen keq për një vendim të kaluar që ende na prek, ose kur kritikojmë apo shpjegojmë një rezultat të kaluar me karakterin e dikujt.
Gabime të shpeshta
Kurthe për shqipfolësit
1. «Nëse do të kishe…» → if … would have. Në shqipen e folur dëgjojmë shpesh «A do të ishe më i lumtur tani, nëse do të kishe mbetur në Tiranë?». «Do të» te kushti kthehet në would. Në anglisht pjesa me if nuk merr kurrë would: kushti i kaluar është had + past participle.
2. «Do ta kishte ngarë akoma» → would have been driving … now. «Po të mos e kishte shitur Arditi makinën e vjetër, tani do ta kishte ngarë akoma.» Në bisedë shqipja e përdor shpesh formën e së kaluarës edhe kur rezultati është i tashëm. Në anglisht fjala now e vendos: rezultati i tashëm është would + forma bazë.
3. «Do të» = will. «Po ta kishe dëgjuar mjekun, tani nuk do të kishe dhimbje shpine.» Meqë «do të» është edhe will, në rezultat del lehtë won't. Por një rezultat i imagjinuar kërkon gjithmonë would.
4. «Do të të çoja» → would + forma bazë për të kaluarën. «Pse nuk më more në telefon? Do të të çoja unë në aeroport mbrëmë!» Në shqipen e folur forma «do të të çoja» mbulon shpesh edhe të kaluarën. Në anglisht një rezultat i imagjinuar në të kaluarën (last night) kërkon would have + past participle.
Mos i ngatërroni
Tipi 3 apo i përzier (e kaluar → e tashme) – Kushti është i njëjtë; ndryshon vetëm koha e rezultatit.
Tipi 2 apo i përzier (e tashme → e kaluar) – Kushti është i njëjtë; rezultati kalon në të kaluarën.
Fjalia kushtore e përzier apo wish – Të dyja mund të shprehin keqardhje, por wish nuk ka pjesë rezultati. Shih B2-04.
Për modelet zyrtare si Had I known… dhe If it weren't for… shih C1-03; për kushtet pa if (Without your help…) shih C1-04.
Drejtshkrimi dhe shqiptimi
- 'd ka dy kuptime: te pjesa me if, If I'd = If I had (pas tij vjen past participle); te rezultati, I'd be = I would be (pas tij vjen forma bazë).
- would have në të folur është i dobët: /ˈwʊdəv/; wouldn't have → /ˈwʊdntəv/. /ə/ është shumë afër «ë»-së shqipe, prandaj kjo formë e dobët ju vjen lehtë. Por në shkrim would have, kurrë would of.
- /w/ te would nuk është «v»: rrumbullakosni buzët pa prekur dhëmbët. l te would nuk shqiptohet – mos e lexoni ashtu siç shkruhet.
- Theksoni fjalët e kohës që përzierja të dëgjohet qartë: If I'd taken the job, I'd be in Tokyo now.
- Kur pjesa me if vjen e para, vihet presje; kur rezultati vjen i pari, nuk vihet presje.
Rregulli i artë
Vendosini dy orët veçmas: kusht i kaluar → had done; kusht i tashëm ose i përhershëm → did / were; rezultat i tashëm → would do; rezultat i kaluar → would have done. Te pjesa me if nuk ka would – edhe kur në shqip themi «nëse do të…».
Ushtrime
A. Forma
Vendosini foljet në kllapa në formën e duhur.
-
If I (not spend) all my money last weekend, I could come out with you tonight.
-
If he were more careful, he (not break) the vase yesterday.
-
If we had left earlier, we (be) there by now.
-
If I (be) better at maths, I would have studied engineering.
-
If she (not move) to Berlin, she wouldn't speak German so well.
-
If they (not be) so rich, they wouldn't have bought a yacht.
-
Bashkojini me një fjali kushtore të përzier: I didn't buy the tickets. I'm not at the concert now.
B. Kuptimi
Zgjidhni përgjigjen që i përshtatet kuptimit.
-
Zgjidhni përgjigjen e saktë: If she had taken the medicine, she … better now.
-
Zgjidhni përgjigjen e saktë: If I knew more about history, I … the museum tour last week.
-
Zgjidhni rezultatin më të pasigurt: If I'd trained harder, I … be in the team now.
-
A është kushti i kaluar apo i përhershëm? Shkruani past ose permanent: "If he weren't so impatient, he would have waited."
-
Tipi 2, 3 apo i përzier? Shkruani second, third ose mixed: "If I'd caught the flight, I would be in Rome now."
C. Gjeni gabimin
Çdo fjali ka një gabim ose është e saktë. Shkruani fjalinë e korrigjuar ose shkruani correct.
-
If I had married him, I would have been unhappy now.
-
If he weren't so impatient, he would wait for us yesterday.
-
If I would have known, I would be there now.
-
If I hadn't lost my keys, I wouldn't be waiting outside now.
D. Në kontekst
Lexoni dialogun dhe vendosini foljet në kllapa në formën e duhur.
Jo: You look tired.
Kim: I am. If I 17 (not / stay) up so late, I 18 (not / feel) like this now.
Jo: Why did you stay up?
Kim: My brother called. If he 19 (not / be) so talkative, I 20 (go) to bed at ten!
Jo: And if you 21 (be) a morning person, you 22 (enjoy) this early class.
E. Radha juaj
Shkruani në anglisht.
-
Mendoni për një vendim të kaluar që ua ndryshoi jetën. Shkruani një fjali kushtore të përzier për mënyrën si do të ishte ndryshe jeta juaj tani.
-
Shkruani për një tipar të karakterit tuaj që shpjegon diçka që bëtë (ose nuk e bëtë) javën e kaluar.
F. Përsëritje e përzier
Përsëritni mësimet e mëparshme.
-
B1-07 Third Conditional në anglisht: «po ta kisha ditur…» i shpjeguar në shqip If you (tell) me, I would have helped you.
-
B1-06 Second Conditional në anglisht: «po të kisha…, do të…» i shpjeguar në shqip If I (be) you, I'd take the job.
-
B1-09 Should have, could have, might have në anglisht: «duhej ta kisha bërë» dhe «mund të më kishe thënë» You (should tell) me about the problem earlier.
Përgjigjet
A. Forma
- hadn't spent
- wouldn't have broken
- would be / could be / might be
- were / was
- hadn't moved
- weren't / wasn't
- If I had bought the tickets, I would be at the concert now. / If I'd bought the tickets, I'd be at the concert now. / I would be at the concert now if I had bought the tickets.
B. Kuptimi
- would feel
- would have enjoyed
- might
- permanent
- mixed
C. Gjeni gabimin
- If I had married him, I would be unhappy now.
- If he weren't so impatient, he would have waited for us yesterday. / If he wasn't so impatient, he would have waited for us yesterday.
- If I had known, I would be there now. / If I'd known, I'd be there now.
- ✓ If I hadn't lost my keys, I wouldn't be waiting outside now.
D. Në kontekst
- hadn't stayed
- wouldn't feel
- weren't / wasn't / hadn't been
- would have gone / could have gone / might have gone
- were / was
- would enjoy / might enjoy / could enjoy
E. Radha juaj
- If I hadn't moved to Dublin, I wouldn't speak English this well.
- If I weren't so lazy, I would have gone to the gym on Saturday.
F. Përsëritje e përzier
- had told
- were / was
- should have told
