Câu điều kiện loại 3 (Third Conditional): If I had known…
Third Conditional: If I Had Known…
Trong trang này
Mục tiêu
Sau bài này, bạn có thể tưởng tượng một quá khứ đã không xảy ra và kết quả của nó — If I had known, I would have helped — và dùng cấu trúc này để nói về sự hối tiếc, sự nhẹ nhõm và lời trách móc.
Ý chính
Quá khứ đã khép lại. Ta không thể thay đổi nó, nhưng có thể tưởng tượng một phiên bản khác của nó.
Hãy hình dung một ngã ba đường. Tại một thời điểm trong quá khứ, bạn đã đi một con đường: I didn't leave early, so I missed the train. Câu điều kiện loại 3 (third conditional) đi xuống con đường còn lại — con đường bạn đã không chọn — và cho bạn biết nó dẫn tới đâu: If I had left early, I would have caught the train.
Điều kiện là điều ngược lại với những gì đã thật sự xảy ra: had left nghĩa là "tôi đã không đi sớm". Kết quả thường cũng ngược lại: would have caught nghĩa là "tôi đã không kịp tàu". Với could have hoặc might have, kết quả chỉ là một khả năng trên con đường kia.
Trong B1-06, bạn đã thấy tiếng Anh lùi động từ một bước để diễn tả hiện tại tưởng tượng: if I had. Với quá khứ tưởng tượng, nó lùi thêm một bước nữa, về past perfect (thì quá khứ hoàn thành): if I had had. Một thời điểm vừa ở quá khứ, vừa không có thật.
Tiếng Việt và tiếng Anh
Tiếng Việt cũng có cách nói về một quá khứ không có thật, nhưng không đổi động từ. Ta dùng từ chỉ thời gian (lúc đó, hồi đó) và nhất là cụm thì đã … rồi ở vế kết quả: Nếu lúc đó tôi biết thì tôi đã giúp rồi. Tiếng Anh thì phải đổi cả hai vế: had + past participle sau if, và would have + past participle ở vế kết quả.
| Tiếng Việt | Tiếng Anh | Ghi chú |
|---|---|---|
| Nếu lúc đó tôi biết thì tôi đã giúp rồi. | If I had known, I would have helped. | "thì đã … rồi" = would have, không phải had |
| Nếu mình đi sớm hơn thì mình đã kịp tàu. | If I'd left earlier, I'd have caught the train. | thực tế: không đi sớm, không kịp tàu |
| Nếu bạn nói sớm hơn, mình đã có thể đổi kế hoạch. | If you had told me earlier, I could have changed my plans. | đã có thể = could have |
| Nếu bạn hỏi tử tế, biết đâu cô ấy đã đồng ý. | She might have said yes if you had asked her properly. | biết đâu … đã = might have |
| Không có bạn nhắc thì tôi quên mất sinh nhật cô ấy rồi. | If you hadn't reminded me, I would have forgotten her birthday. | nhẹ nhõm: tiếng Việt không cần "nếu", tiếng Anh cần đủ cấu trúc |
Chữ "đã" trong vế kết quả của tiếng Việt rất dễ khiến bạn dùng had ở cả hai vế. Nhớ rằng: had chỉ nằm sau if; vế kết quả luôn là would / could / might + have.
Cấu trúc
Hai vế của câu
| Mệnh đề if (điều kiện) | Mệnh đề chính (kết quả) |
|---|---|
| if + past perfect (had + past participle) | would / could / might + have + past participle |
| If she had studied, | she would have passed. |
| If we hadn't stopped for coffee, | we might have arrived on time. |
| If you had asked me, | I could have helped. |
Hai vế có thể đổi chỗ. Thường dùng dấu phẩy khi mệnh đề if đứng trước, và không dùng dấu phẩy khi vế kết quả đứng trước: If I'd seen you, I'd have said hello. / I'd have said hello if I'd seen you.
would, could, might
| Động từ khuyết thiếu | Nghĩa | Ví dụ |
|---|---|---|
| would have | kết quả tôi chắc chắn ("thì đã") | I would have called you. |
| could have | lẽ ra đã có thể ("đã có thể") | I could have called you. |
| might have | có lẽ ("biết đâu đã") | I might have called you. |
Phủ định và câu hỏi
| Ví dụ | |
|---|---|
| Điều kiện phủ định | If he hadn't lied, … |
| Kết quả phủ định | …, she wouldn't have left. |
| Câu hỏi | What would you have done if you'd lost your passport? |
| Câu trả lời ngắn | Would you have come? — Yes, I would (have). / No, I wouldn't (have). |
Dạng rút gọn
| Dạng đầy đủ | Dạng viết rút gọn | Khi nói thường nghe như |
|---|---|---|
| If I had known | If I'd known | /ɪf aɪd ˈnəʊn/ |
| I would have gone | I'd have gone | "I'd've gone" /aɪdəv ɡɒn/ |
| would not have | wouldn't have | "wouldn't've" /ˈwʊdntəv/ |
| could have / might have | could've / might've | /ˈkʊdəv/, /ˈmaɪtəv/ |
Cách dùng
1Một quá khứ tưởng tượng và kết quả của nó
Thay đổi một sự thật trong quá khứ và đi theo con đường kia đến kết quả của nó.
2Kết quả có thể xảy ra với could have và might have
Dùng could have cho việc lẽ ra đã có thể làm được, và might have cho kết quả chỉ là "có lẽ".
3Sự hối tiếc
Dùng câu điều kiện loại 3 để nói về một lựa chọn trong quá khứ mà bạn thấy tiếc.
4Sự nhẹ nhõm
Tưởng tượng một quá khứ tệ hơn — may mà nó đã không xảy ra. Ngữ pháp giống hệt; cảm xúc là "may quá". Tiếng Việt hay nói may mà …, không thì … hoặc suýt nữa thì ….
5Trách móc và đổ lỗi
Dùng câu điều kiện loại 3 để chỉ cho ai đó thấy việc họ làm — hoặc không làm — đã gây ra vấn đề. Nhấn mạnh had làm câu nói gay gắt hơn.
Lỗi thường gặp
Bẫy dành cho người Việt
1. Mốc thời gian quá khứ, nhưng động từ sau if vẫn ở quá khứ đơn. Trong tiếng Việt, nếu tuần trước bạn nói không cần thay đổi gì ở động từ. Trong tiếng Anh, điều kiện không có thật trong quá khứ phải dùng had + past participle.
2. "Thì đã" → had ở vế kết quả. Vì chữ "đã" thường được dịch thành had, nhiều bạn dùng had ở cả hai vế. Vế kết quả phải là would have (hoặc could have, might have).
3. Câu "may mà / không thì" dịch từng chữ. Nếu hàng xóm không gọi cứu hỏa thì nhà cháy rụi rồi — tiếng Việt không đổi gì ở động từ. Trong tiếng Anh, câu nhẹ nhõm vẫn là một câu điều kiện loại 3 đầy đủ.
Đừng nhầm lẫn
'd = had hay would? — Trong mệnh đề if, 'd = had. Ở vế kết quả, 'd = would. Hãy nhìn từ đứng sau: 'd + quá khứ phân từ = had; 'd have + quá khứ phân từ = would have.
Loại 2 hay loại 3 — Loại 2 nói về hiện tại hoặc tương lai tưởng tượng B1-06; loại 3 nói về quá khứ tưởng tượng. Tiếng Việt phân biệt bằng mốc thời gian và chữ "đã … rồi".
Loại 3 hay câu điều kiện hỗn hợp — Khi điều kiện ở quá khứ nhưng kết quả ở hiện tại, dùng would + động từ nguyên mẫu. Phần này được dạy trong B2-02.
Dạng trang trọng không có if (Had I known…) được dạy trong C1-03.
Chính tả và phát âm
- Khi nói nhanh, would have nghe như /ˈwʊdəv/ và I would have như /aɪdəv/: have gần như chỉ còn /əv/. Bạn cần nghe ra nó, nhưng khi viết thì viết I'd have hoặc I would have.
- had trong mệnh đề if đọc yếu và thường rút gọn: If you'd asked… /ɪf juːd ˈɑːskt/ (UK), /ɪf juːd ˈæskt/ (US). Người Việt hay bỏ âm /d/ cuối của you'd và cụm /skt/ của asked, nên câu nghe như If you ask. Hãy giữ âm /d/ và đọc rõ /t/ ở cuối.
- had had là đúng và rất thường gặp: If I'd had more time… — had thứ nhất là trợ động từ, had thứ hai là động từ chính have.
- Đừng bao giờ viết would of, could of, might of. Lỗi này đến từ âm /əv/.
- Khi trách móc, nhấn mạnh trợ động từ: If you HAD listened…
Quy tắc vàng
Để tưởng tượng một quá khứ khác: if + had + past participle, rồi would / could / might + have + past participle. Không đặt would have trong mệnh đề if, và không đặt had ở vế kết quả.
Luyện tập
A. Hình thức
Chia động từ trong ngoặc hoặc nối câu.
-
If I (know) you were in hospital, I would have visited you.in hospital (UK); in the hospital (US)
-
If she had taken the earlier bus, she (not / be) late.
-
We (win) the match if our best player hadn't been injured.
-
If you (not / remind) me, I would have forgotten.
-
Nối hai câu thành câu điều kiện loại 3, dùng would: I didn't check the weather. I didn't take an umbrella.
-
Nối hai câu thành câu điều kiện loại 3, dùng would: The alarm didn't ring. We didn't wake up on time.
B. Ý nghĩa
Chọn đáp án đúng hoặc trả lời câu hỏi.
-
Bạn không chắc về kết quả. Chọn đáp án đúng: If we had played better, we … have won.
-
Kết quả nào chỉ là một khả năng, không chắc chắn?
-
"If I'd left earlier, I'd have caught the bus." Người nói có đi sớm không? Người đó có bắt kịp xe buýt không? (yes / no)
-
Mỗi chữ 'd nghĩa là had hay would? "If she'd called, I'd have answered."
C. Tìm lỗi sai
Sửa lỗi sai. Nếu câu đã đúng, hãy viết correct.
-
If I would have seen the sign, I would have stopped.
-
If they had went to bed earlier, they wouldn't have been so tired.
-
I would of called you if I'd had my phone.
-
If I hadn't been driving so fast, the police wouldn't have stopped me.
D. Trong ngữ cảnh
Chia động từ trong ngoặc để hoàn thành đoạn hội thoại.
Sam: How was the interview?
Lily: Terrible. I got there late. If I 15 (leave) home earlier, I 16 (not / miss) the first part.
Sam: Oh no. Did they ask difficult questions?
Lily: Yes. If I 17 (read) about the company, I 18 (can / answer) them better.
Sam: Well, if you 19 (not / go), you wouldn't have learned anything. Next time will be better!
E. Đến lượt bạn
Viết bằng tiếng Anh về những gì đã xảy ra với bạn.
-
Nghĩ về một lỗi nhỏ bạn đã mắc năm ngoái. Viết một câu về điều lẽ ra đã khác đi.holiday (UK) = vacation (US)
-
Nghĩ về một lần bạn gặp may. Viết một câu thể hiện sự nhẹ nhõm.
-
Một đồng nghiệp quên lưu tệp nên bị mất hết. Viết một lời trách nhẹ nhàng.
F. Ôn tập tổng hợp
Ôn lại kiến thức của các bài trước.
-
B1-06 Câu điều kiện loại 2 (Second Conditional): If I had…, I would… If I (have) more time now, I'd learn the guitar.
-
B1-03 Thì quá khứ hoàn thành: cách dùng had + V3 (Past Perfect) When we arrived, the shop (already / close).
-
A2-16 Thì hiện tại hoàn thành nói về trải nghiệm: Have you ever…? (Present Perfect) Have you ever (eat) octopus?
-
A1-25 Cách dùng like, want và would like trong tiếng Anh (Like + V-ing, Want to, Would like) Chọn đáp án đúng: Trong câu "We'd like to come", 'd nghĩa là ….
Đáp án
A. Hình thức
- had known / 'd known
- wouldn't have been / might not have been
- would have won / could have won / might have won
- hadn't reminded / had not reminded
- If I had checked the weather, I would have taken an umbrella. / If I'd checked the weather, I'd have taken an umbrella. / If I'd checked the weather, I would have taken an umbrella. / If I had checked the weather, I'd have taken an umbrella. / I would have taken an umbrella if I had checked the weather. / I'd have taken an umbrella if I'd checked the weather. / I would have taken an umbrella if I'd checked the weather. / I'd have taken an umbrella if I had checked the weather.
- If the alarm had rung, we would have woken up on time. / If the alarm had rung, we'd have woken up on time. / We would have woken up on time if the alarm had rung. / We'd have woken up on time if the alarm had rung.
B. Ý nghĩa
- might
- If we'd trained harder, we might have won.
- no … no
- had … would
C. Tìm lỗi sai
- If I had seen the sign, I would have stopped. / If I'd seen the sign, I'd have stopped. / If I'd seen the sign, I would have stopped. / If I had seen the sign, I'd have stopped.
- If they had gone to bed earlier, they wouldn't have been so tired.
- I would have called you if I'd had my phone. / I'd have called you if I'd had my phone. / I would have called you if I had had my phone. / I'd have called you if I had had my phone.
- ✓ If I hadn't been driving so fast, the police wouldn't have stopped me.
D. Trong ngữ cảnh
- had left / 'd left
- wouldn't have missed / might not have missed
- had read / 'd read
- could have answered
- hadn't gone / had not gone
E. Đến lượt bạn
- If I had booked my holiday earlier, I would have paid much less.
- If my neighbour hadn't found my keys, I couldn't have opened my door.
- If you had saved it, you wouldn't have lost all that work.
F. Ôn tập tổng hợp
- had
- had already closed / 'd already closed / was already closed
- eaten
- would
