Mixed Conditionals: შერეული პირობითი წინადადებები ქართულად
Mixed Conditionals
ამ გვერდზე
მიზანი
ამ გაკვეთილის შემდეგ შეძლებთ წარმოსახვითი წარსული აწმყოს დაუკავშიროთ (If I had taken that job, I would be rich now), წარმოსახვითი აწმყო კი – წარსულს (If I weren't so shy, I would have spoken to her). ნებისმიერი პირობითი წინადადების ორივე ნაწილისთვის სწორ ფორმას აირჩევთ ერთი კითხვით: როდისაა პირობა და როდისაა შედეგი?
მთავარი იდეა
ცხოვრებაში წარსული და აწმყო ცალ-ცალკე ყუთებში არ ინახება. ათი წლის წინ მიღებული გადაწყვეტილება განსაზღვრავს, სად ცხოვრობთ დღეს. ხასიათის თვისება, რომელიც ყოველთვის გაქვთ, ხსნის, რა გააკეთეთ გუშინ.
შერეული პირობითი წინადადებები წინადადების ყოველ ნაწილს თავის დროს უტოვებს. წარმოიდგინეთ წინადადება, როგორც ორი საათი: ერთი პირობის თავზე, მეორე – შედეგის თავზე. თითოეულს ცალკე აყენებთ.
- პირობა წარსულში, შედეგი ახლა: If I had studied medicine (წარსული), I would be a doctor (ახლა).
- პირობა ყოველთვის ან ახლა მართალია, შედეგი წარსულში: If I weren't so shy (ყოველთვის), I would have spoken to her (წუხელ, წვეულებაზე).
ამ გაკვეთილში ახალი ფორმები არ არის. მეორე ტიპის პირობითის ნაწილები უკვე იცით (B1-06), მესამე ტიპისაც (B1-07). უბრალოდ თითო ნაწილს თითოეულიდან იღებთ – მაშინ, როცა ორი საათი სხვადასხვა დროს აჩვენებს.
ქართული და ინგლისური
ქართულში პირობის ნაწილი დროს კარგად აჩვენებს: „მედიცინა რომ მესწავლა“ (წარსული) და „ასეთი მორცხვი რომ არ ვიყო“ (ყოველთვის / ახლა). ეს ზუსტად if I had studied და if I weren't-ია – აქ ერთნაირია. ქართულ შედეგის ფორმას კი („ვიქნებოდი“, „დაველაპარაკებოდი“, „მოიტანდა“) ორივე დრო აქვს: „ახლა ექიმი ვიქნებოდი“ და „მაშინ ექიმი ვიქნებოდი“. ინგლისურად ეს ორი სხვადასხვა ფორმაა: would be (ახლა) და would have been (მაშინ).
ამიტომ შედეგის ნაწილში დრო ქართულიდან არ ჩანს – დროის სიტყვას დაეყრდენით: now, today, still → would + საწყისი ფორმა; yesterday, last week, at the party → would have + past participle. და კიდევ: „რომ არ ეთოვა“ ქართულად ქვემდებარის გარეშე ითქმის, ინგლისურად კი it აუცილებელია.
| ქართული | ინგლისური | რაშია განსხვავება? |
|---|---|---|
| მედიცინა რომ მესწავლა, … | If I had studied medicine, … | აქ ერთნაირია: წარმოსახვითი წარსული → had + past participle |
| …ახლა ექიმი ვიქნებოდი. | …I would be a doctor now. | „ახლა“ → would + საწყისი ფორმა |
| …მაშინ საავადმყოფოში ვიმუშავებდი. | …I would have worked in a hospital then. | ქართულად იგივე ტიპის ფორმა; წარსული → would have + past participle |
| ასეთი მორცხვი რომ არ ვიყო, … | If I weren't so shy, … | აქ ერთნაირია: წარმოსახვითი აწმყო → were / Past Simple |
| …წვეულებაზე დაველაპარაკებოდი. | …I would have spoken to her at the party. | შედეგი წარსულშია → would have spoken |
| რომ არ ეთოვა, გზა ახლა ღია იქნებოდა. | If it hadn't snowed, the road would be open now. | ქართულად ქვემდებარე არ არის; ინგლისურად it |
| ის შეთავაზება რომ მიეღო, შეიძლება ახლა სინგაპურში ცხოვრობდეს. | If she had accepted the offer, she might be living in Singapore now. | „შეიძლება“ → might |
მოკლედ: პირობის ნაწილში ქართული ფორმა გეხმარებათ („მესწავლა“ → had studied, „ვიყო“ → were); შედეგის ნაწილში კი დროის სიტყვა წყვეტს: ახლა → would do, მაშინ → would have done.
ფორმა
ტიპი A: წარსული პირობა → აწმყოს შედეგი
| If-ნაწილი (წარმოსახვითი წარსული) | მთავარი ნაწილი (წარმოსახვითი აწმყო) |
|---|---|
| if + Past Perfect | would / could / might + საწყისი ფორმა |
| If I had taken that job, | I would be living in Tokyo now. |
| If she hadn't missed the flight, | she would be here. |
ტიპი B: აწმყოს ან მუდმივი პირობა → წარსულის შედეგი
| If-ნაწილი (წარმოსახვითი აწმყო / ყოველთვის მართალი) | მთავარი ნაწილი (წარმოსახვითი წარსული) |
|---|---|
| if + Past Simple (were) | would / could / might + have + past participle |
| If I weren't so shy, | I would have spoken to her. |
| If he could read a map, | he could have found the hotel. |
If-ნაწილი შეიძლება მეორე იყოს, მძიმის გარეშე: I would be a doctor now if I had studied medicine.
ყველა პირობითი წინადადება: შეჯამება
| ტიპი | პირობა | შედეგი | მაგალითი |
|---|---|---|---|
| ნულოვანი | Present Simple | Present Simple | If you heat ice, it melts. |
| პირველი | Present Simple | will + საწყისი ფორმა | If it rains, we'll stay in. |
| მეორე | Past Simple | would + საწყისი ფორმა | If I had time, I'd learn to sail. |
| მესამე | Past Perfect | would have + past participle | If I'd known, I'd have helped. |
| შერეული A | Past Perfect | would + საწყისი ფორმა | If I'd saved, I'd be rich now. |
| შერეული B | Past Simple | would have + past participle | If I were rich, I'd have bought it. |
ნულოვანი და პირველი რეალური პირობითებია (A2-27); დანარჩენი არარეალურია (წარმოსახვითი, ფაქტების საპირისპირო).
გამოყენება
1წარსული პირობა → აწმყოს შედეგი
სხვა წარსული სხვა აწმყოს ნიშნავდა. შედეგში ხშირად არის now, today, still ან აწმყოს რაიმე სიტუაცია. ქართულად შედეგის ფორმა („ვიქნებოდი“) დროს არ აჩვენებს – დროის სიტყვას მიჰყევით.
2აწმყოს ან მუდმივი პირობა → წარსულის შედეგი
ზოგადად მართალი სიტუაცია – ხასიათი, უნარი, მუდმივი ფაქტი – წარსულის შედეგს ხსნის. If-ნაწილი ყოველთვის ან ახლა-ზეა და არა წარსულის ერთ მომენტზე.
3სწორი ნაწილის არჩევა – იკითხეთ „როდის?“
ყოველი ნაწილისთვის იკითხეთ: როდისაა პირობა? როდისაა შედეგი? მერე შესაბამისი ფორმა აირჩიეთ. წარსული პირობის შედეგი შეიძლება მომავალშიც კი იყოს.
4მოდალური ზმნები და continuous ფორმები
Could და might შედეგს შესაძლებლად აქცევს და არა დარწმუნებულად. Continuous ფორმები ორივე ნაწილში მუშაობს: would be + -ing – აწმყოს მოქმედებისთვის, had been + -ing – წარსულის მოქმედებისთვის, were + -ing – აწმყოს ან მომავლის შეთანხმებისთვის.
5სინანული, კრიტიკა და ახსნა
შერეული პირობითები ძალიან ხშირია, როცა ვნანობთ წარსულ გადაწყვეტილებას, რომელიც ახლაც გვეხება, ან როცა წარსულ შედეგს ვინმეს ხასიათით ვაკრიტიკებთ ან ვხსნით.
ხშირი შეცდომები
მახეები ქართულად მოლაპარაკეებისთვის
1. „ახლა ზღვასთან იცხოვრებდა“ → would have lived… now. ქართული შედეგის ფორმა („იცხოვრებდა“, „იქნებოდა“) ახლასაც ფარავს და მაშინაც, და ზოგი წარსული პირობის შემდეგ ავტომატურად would have-ს ამბობს. თუ შედეგი ახლაა (now, these days), საჭიროა would + საწყისი ფორმა.
2. „ამდენი რომ არ ეთოვა“ → If hadn't snowed. „თოვს“, „წვიმს“ ქართულად ქვემდებარის გარეშე ითქმის, და პირობის ნაწილშიც it იკარგება. ინგლისურ წინადადებას ქვემდებარე სჭირდება: it.
3. „ნაკლებად მორცხვი რომ იყოს“ → If she would be. ქართული „რომ“-იანი ნაწილი ხშირად ინგლისურად would-ით ითარგმნება, რადგან შედეგის ფორმას ჰგავს. if-ნაწილში would არ დგას: ახლანდელი წარმოსახვითი პირობა → Past Simple.
4. „ასეთი გულმავიწყი რომ არ იყოს, ტორტს მოიტანდა“ → would bring. „მოიტანდა“ ქართულად წარსულზეც ითქმის. როცა შედეგი წარსულშია (გასული შაბათის წვეულება), ინგლისურად საჭიროა would have + past participle.
არ აგერიოთ
მესამე ტიპი თუ შერეული (წარსული → აწმყო) – პირობა იგივეა; იცვლება მხოლოდ შედეგის დრო.
მეორე ტიპი თუ შერეული (აწმყო → წარსული) – პირობა იგივეა; შედეგი წარსულში გადადის.
შერეული პირობითი თუ wish – ორივე სინანულს გამოხატავს, მაგრამ wish-ს შედეგის ნაწილი არ აქვს. იხ. B2-04.
ფორმალური სტრუქტურები, როგორიცაა Had I known… და If it weren't for…, იხ. C1-03; პირობა if-ის გარეშე (Without your help…) – C1-04.
მართლწერა და გამოთქმა
- 'd-ს ორი მნიშვნელობა აქვს: if-ნაწილში If I'd = If I had (მას past participle მოსდევს); შედეგში I'd be = I would be (მას საწყისი ფორმა მოსდევს).
- would have მეტყველებაში სუსტია: /ˈwʊdəv/; wouldn't have → /ˈwʊdntəv/. /ə/ ქართულში არ არის – მოკლე, მოდუნებული ბგერაა. /w/ ქართული „ვ“ არ არის: ტუჩები მრგვალდება და წინ იწევს. დაწერეთ would have, არასოდეს would of.
- ნარევი რომ ნათლად ისმოდეს, დროის სიტყვებზე დასვით მახვილი: If I'd taken the job, I'd be in Tokyo now. ქართულში მახვილი სუსტია, ამიტომ ეს ხაზგასმა შეგნებულად ივარჯიშეთ.
- if-ნაწილი თუ პირველია, მძიმე დასვით; თუ შედეგი პირველია – მძიმის გარეშე. ქართულში „რომ“-იან ნაწილს ყოველთვის მძიმით ვყოფთ, ინგლისურად კი არა.
ოქროს წესი
ორი საათი ცალ-ცალკე დააყენეთ: წარსული პირობა → had done; აწმყოს ან მუდმივი პირობა → did / were; აწმყოს შედეგი → would do; წარსულის შედეგი → would have done. ქართული შედეგის ფორმა („ვიქნებოდი“) დროს არ გიჩვენებთ – დროის სიტყვას მიჰყევით.
სავარჯიშოები
A. ფორმა
ფრჩხილებში მოცემული ზმნა ჩასვით სწორი ფორმით.
-
If I (not spend) all my money last weekend, I could come out with you tonight.
-
If he were more careful, he (not break) the vase yesterday.
-
If we had left earlier, we (be) there by now.
-
If I (be) better at maths, I would have studied engineering.
-
If she (not move) to Berlin, she wouldn't speak German so well.
-
If they (not be) so rich, they wouldn't have bought a yacht.
-
შეაერთეთ შერეული პირობითი წინადადებით: I didn't buy the tickets. I'm not at the concert now.
B. მნიშვნელობა
აირჩიეთ სწორი პასუხი ან უპასუხეთ კითხვას.
-
აირჩიეთ სწორი პასუხი: If she had taken the medicine, she … better now.
-
აირჩიეთ სწორი პასუხი: If I knew more about history, I … the museum tour last week.
-
აირჩიეთ ნაკლებად დარწმუნებული შედეგი: If I'd trained harder, I … be in the team now.
-
პირობა წარსულშია თუ მუდმივია (past / permanent)? "If he weren't so impatient, he would have waited."
-
მეორე, მესამე თუ შერეული (second / third / mixed)? "If I'd caught the flight, I would be in Rome now."
C. იპოვეთ შეცდომა
ყოველ წინადადებაში ერთი შეცდომაა, ან წინადადება სწორია. დაწერეთ გასწორებული წინადადება ან დაწერეთ correct.
-
If I had married him, I would have been unhappy now.
-
If he weren't so impatient, he would wait for us yesterday.
-
If I would have known, I would be there now.
-
If I hadn't lost my keys, I wouldn't be waiting outside now.
D. კონტექსტში
ფრჩხილებში მოცემული ზმნები ჩასვით სწორი ფორმით.
Jo: You look tired.
Kim: I am. If I 17 (not / stay) up so late, I 18 (not / feel) like this now.
Jo: Why did you stay up?
Kim: My brother called. If he 19 (not / be) so talkative, I 20 (go) to bed at ten!
Jo: And if you 21 (be) a morning person, you 22 (enjoy) this early class.
E. თქვენი ჯერი
დაწერეთ ინგლისურად თქვენზე.
-
გაიხსენეთ წარსული გადაწყვეტილება, რომელმაც თქვენი ცხოვრება შეცვალა. დაწერეთ შერეული პირობითი წინადადება იმაზე, რით განსხვავდებოდა თქვენი ცხოვრება ახლა.
-
დაწერეთ თქვენი ხასიათის თვისებაზე, რომელიც ხსნის, რა გააკეთეთ (ან რა არ გააკეთეთ) გასულ კვირას.
F. შერეული გამეორება
გაიმეორეთ წინა გაკვეთილები.
-
B1-07 Third Conditional ქართულად: If I Had Known…, I Would Have… – წარმოსახვითი წარსული If you (tell) me, I would have helped you.
-
B1-06 Second Conditional ქართულად: If I Had…, I Would… – წარმოსახვითი სიტუაციები If I (be) you, I'd take the job.
-
B1-09 Should Have, Could Have, Might Have ქართულად: „უნდა გეთქვა“ და „შეგეძლო დაგერეკა“ ინგლისურად You (should tell) me about the problem earlier.
პასუხები
A. ფორმა
- hadn't spent
- wouldn't have broken
- would be / could be / might be
- were / was
- hadn't moved
- weren't / wasn't
- If I had bought the tickets, I would be at the concert now. / If I'd bought the tickets, I'd be at the concert now. / I would be at the concert now if I had bought the tickets.
B. მნიშვნელობა
- would feel
- would have enjoyed
- might
- permanent
- mixed
C. იპოვეთ შეცდომა
- If I had married him, I would be unhappy now.
- If he weren't so impatient, he would have waited for us yesterday. / If he wasn't so impatient, he would have waited for us yesterday.
- If I had known, I would be there now. / If I'd known, I'd be there now.
- ✓ If I hadn't lost my keys, I wouldn't be waiting outside now.
D. კონტექსტში
- hadn't stayed
- wouldn't feel
- weren't / wasn't / hadn't been
- would have gone / could have gone / might have gone
- were / was
- would enjoy / might enjoy / could enjoy
E. თქვენი ჯერი
- If I hadn't moved to Dublin, I wouldn't speak English this well.
- If I weren't so lazy, I would have gone to the gym on Saturday.
F. შერეული გამეორება
- had told
- were / was
- should have told
