SlowingoMálfræði
B2 2 / 30

Blandaðar skilyrðissetningar (mixed conditionals) útskýrðar á íslensku

Mixed Conditionals

Á þessari síðu
  1. Markmið
  2. Aðalatriðið
  3. Íslenska og enska
  4. Form
  5. Notkun
  6. Algengar villur
  7. Gildrur fyrir íslenskumælandi
  8. Ekki rugla saman
  9. Stafsetning og framburður
  10. Gullna reglan
  11. Æfingar

Markmið

Eftir þessa kennslustund geturðu tengt ímyndaða fortíð við nútíðina (If I had taken that job, I would be rich now) og ímyndaða nútíð við fortíðina (If I weren't so shy, I would have spoken to her). Þú getur valið mynd hvors hluta skilyrðissetningarinnar með því að spyrja: Hvenær er skilyrðið og hvenær er niðurstaðan?

Aðalatriðið

Raunveruleikinn geymir ekki fortíð og nútíð í aðskildum kössum. Ákvörðun sem þú tókst fyrir tíu árum hefur áhrif á hvar þú býrð í dag. Hluti af persónuleika þínum, sem er alltaf sannur, skýrir hvað þú gerðir í gær.

Blandaðar skilyrðissetningar leyfa hvorum hluta setningarinnar að halda sínum eigin tíma. Hugsaðu þér setninguna sem tvær klukkur: aðra yfir skilyrðinu, hina yfir niðurstöðunni. Þú stillir hvora klukku fyrir sig.

  • Skilyrði í fortíð, niðurstaða núna: If I had studied medicine (fortíð), I would be a doctor (núna).
  • Skilyrði sem er alltaf eða núna satt, niðurstaða í fortíð: If I weren't so shy (alltaf), I would have spoken to her (í partíinu í gærkvöldi).

Í þessari kennslustund eru engar nýjar myndir. Hlutana úr skilyrðissetningum af tegund 2 þekkirðu úr B1-06 og af tegund 3 úr B1-07. Þú tekur bara annan hlutann úr annarri og hinn úr hinni – alltaf þegar klukkurnar tvær sýna ólíkan tíma.

Íslenska og enska

Góðu fréttirnar: íslenskan stillir klukkurnar tvær alveg eins. „Ef ég hefði lært læknisfræði (fortíð), væri ég læknir núna (nútíð).“ „Ef ég væri ekki svona feiminn (alltaf), hefði ég talað við hana (fortíð).“ Viðtengingarháttur þátíðar sér um verkið: „hefði lært“ samsvarar had studied og „væri“ samsvarar were í if-hlutanum – hér er þetta eins.

Munurinn er í niðurstöðunni. Á íslensku stendur viðtengingarhátturinn einn: „væri ég læknir“, „hefði ég talað við hana“. Á ensku þarf niðurstaðan would (eða could / might): I would be a doctor, I would have spoken to her. Ef „hefði“ er þýtt sem had og „væri“ sem was í niðurstöðunni vantar would. Og öfugt: „hefði“ í if-hlutanum er stundum þýtt sem would have, en þar á would ekki heima. Sama gildir um talmálið „ef hann myndi…“: í if-hlutanum segir enskan ekki would.

ÍslenskaEnskaHvað er ólíkt?
Ef ég hefði lært læknisfræði, …If I had studied medicine, …skilyrði í fortíð: „hefði lært“ → had + lýsingarháttur þátíðar – hér er þetta eins
… væri ég læknir núna.… I would be a doctor now.niðurstaða núna: „væri“ → would be, ekki was
Ef ég væri ekki svona feiminn, …If I weren't so shy, …varanlegt skilyrði: „væri ekki“ → weren't – hér er þetta eins
… hefði ég talað við hana í partíinu.… I would have spoken to her at the party.niðurstaða í fortíð: „hefði talað“ → would have, ekki had spoken
Ef hún kynni að keyra, …If she could drive, …geta í if-hlutanum → could
… hefði hún sótt okkur á stöðina.… she would have picked us up from the station.niðurstaða í fortíð
Ef við hefðum bókað fyrr, værum við á ströndinni núna.If we had booked earlier, we would be on a beach right now.á ensku would aðeins í niðurstöðunni, en þar alltaf

Í stuttu máli: klukkurnar virka eins á íslensku og ensku, en enska niðurstaðan þarf would (eða could / might): niðurstaða núna → would do, niðurstaða í fortíð → would have done. Í if-hlutanum er ekki would: fortíð → had done, núna eða alltaf → did / were.

Form

Gerð A: skilyrði í fortíð → niðurstaða núna

If-hluti (ímynduð fortíð)Aðalsetning (ímynduð nútíð)
if + Past Perfectwould / could / might + grunnmynd
If I had taken that job,I would be living in Tokyo now.
If she hadn't missed the flight,she would be here.

Gerð B: skilyrði núna eða alltaf → niðurstaða í fortíð

If-hluti (ímynduð nútíð / alltaf satt)Aðalsetning (ímynduð fortíð)
if + Past Simple (were)would / could / might + have + lýsingarháttur þátíðar
If I weren't so shy,I would have spoken to her.
If he could read a map,he could have found the hotel.

If-hlutinn getur líka staðið aftar, og þá er engin komma: I would be a doctor now if I had studied medicine.

Allar skilyrðissetningar: yfirlit

TegundSkilyrðiNiðurstaðaDæmi
tegund 0Present SimplePresent SimpleIf you heat ice, it melts.
tegund 1Present Simplewill + grunnmyndIf it rains, we'll stay in.
tegund 2Past Simplewould + grunnmyndIf I had time, I'd learn to sail.
tegund 3Past Perfectwould have + lýsingarháttur þátíðarIf I'd known, I'd have helped.
blönduð APast Perfectwould + grunnmyndIf I'd saved, I'd be rich now.
blönduð BPast Simplewould have + lýsingarháttur þátíðarIf I were rich, I'd have bought it.

Tegund 0 og 1 eru raunveruleg skilyrði (A2-27); hinar eru óraunveruleg skilyrði (ímynduð, andstæð raunveruleikanum).

Notkun

1Skilyrði í fortíð → niðurstaða núna

Önnur fortíð myndi þýða annað núna. Í niðurstöðunni er oft now, today, still eða ástand nútíðarinnar.

If I had studied medicine, I would be a doctor now.
Ef ég hefði lært læknisfræði væri ég læknir núna.
„hefði lært“ → had studied; „væri“ → would be
If we hadn't sold our flat in 2015, we would be much richer today.
Ef við hefðum ekki selt íbúðina okkar árið 2015 værum við miklu ríkari í dag.
fortíð → núna
If you'd gone to bed earlier, you wouldn't feel so tired.
Ef þú hefðir farið fyrr að sofa værirðu ekki svona þreyttur.
you'd gone = you had gone
If they hadn't met at that conference, they wouldn't be married.
Ef þau hefðu ekki kynnst á þessari ráðstefnu væru þau ekki gift.
niðurstaða: ástand núna
I could speak Italian fluently if I had kept up my lessons.
Ég gæti talað ítölsku reiprennandi ef ég hefði haldið áfram í tímunum.
if-hlutinn aftar: engin komma

2Skilyrði núna eða alltaf → niðurstaða í fortíð

Ástand sem er almennt satt – persónuleiki, geta, varanleg staðreynd – skýrir niðurstöðu í fortíðinni. If-hlutinn fjallar um það sem er alltaf eða núna, ekki um eitt augnablik í fortíðinni.

If I weren't so shy, I would have spoken to her at the party.
Ef ég væri ekki svona feiminn hefði ég talað við hana í partíinu.
„væri ekki“ → weren't; „hefði talað“ → would have spoken
If he were more organised, he wouldn't have missed the deadline.
Ef hann væri skipulagðari hefði hann ekki misst af skilafrestinum.
persónuleiki → niðurstaða í fortíð
If I didn't trust you, I wouldn't have lent you the money.
Ef ég treysti þér ekki hefði ég ekki lánað þér peningana.
„treysti ekki“ (viðtengingarháttur) → didn't trust
If she could drive, she would have picked us up from the station.
Ef hún kynni að keyra hefði hún sótt okkur á stöðina.
„kynni“ → could
If I weren't allergic to cats, I would have adopted that kitten.
Ef ég væri ekki með kattaofnæmi hefði ég tekið kettlinginn að mér.
varanleg staðreynd → niðurstaða í fortíð

3Rétti hlutinn valinn – spurðu „hvenær?“

Spurðu um hvorn hluta: Hvenær er skilyrðið? Hvenær er niðurstaðan? Veldu svo myndina sem passar. Niðurstaða skilyrðis í fortíð getur jafnvel verið í framtíðinni.

If I had won the lottery last year, I wouldn't be working here now.
Ef ég hefði unnið í lottóinu í fyrra væri ég ekki að vinna hér núna.
skilyrði í fortíð, niðurstaða núna
If I had won the lottery last year, I would have bought a house.
Ef ég hefði unnið í lottóinu í fyrra hefði ég keypt hús.
bæði í fortíð: tegund 3
If I were taller, I would have become a basketball player.
Ef ég væri hávaxnari hefði ég orðið körfuboltamaður.
varanlegt skilyrði, niðurstaða í fortíð
If I were taller, I would play basketball.
Ef ég væri hávaxnari myndi ég spila körfubolta.
bæði núna: tegund 2
If I hadn't broken my leg, I would be running the marathon on Sunday.
Ef ég hefði ekki fótbrotnað myndi ég hlaupa maraþonið á sunnudaginn.
skilyrði í fortíð, niðurstaða í framtíð

4Háttarsagnir og framvinduhorf

Could og might gera niðurstöðuna mögulega, ekki örugga. Framvinduhorf passar í báða hluta: would be + -ing um athöfn núna, had been + -ing um athöfn í fortíð og were + -ing um ákveðið plan núna eða í framtíð.

If she had accepted the offer, she might be living in Singapore now.
Ef hún hefði tekið tilboðinu byggi hún kannski í Singapúr núna.
might = kannski
If I hadn't been looking at my phone, I wouldn't be in hospital now.
Ef ég hefði ekki verið að horfa á símann væri ég ekki á spítala núna.
athöfn í fortíð → had been looking; í Bandaríkjunum in the hospital
If I weren't working tomorrow, I would have stayed at the party longer.
Ef ég væri ekki að vinna á morgun hefði ég verið lengur í partíinu.
skilyrði: plan í framtíð
If we had left on time, we could be at the beach by now.
Ef við hefðum lagt af stað á réttum tíma gætum við verið komin á ströndina núna.
could = gætum

5Eftirsjá, ásökun og skýring

Blandaðar skilyrðissetningar eru mjög algengar þegar við sjáum eftir ákvörðun í fortíðinni sem hefur enn áhrif, eða þegar við skýrum eða gagnrýnum niðurstöðu í fortíð út frá persónuleika einhvers.

If I'd listened to my teacher, I wouldn't be in this mess now.
Ef ég hefði hlustað á kennarann minn væri ég ekki í þessu klúðri núna.
eftirsjá; I'd listened = I had listened
If you weren't so stubborn, you would have apologised days ago.
Ef þú værir ekki svona þrjóskur værirðu löngu búinn að biðjast afsökunar.
ásökun út frá persónuleika
If he didn't love her, he wouldn't have moved across the world for her.
Ef hann elskaði hana ekki hefði hann ekki flutt hinum megin á hnöttinn hennar vegna.
skýring
If we had booked earlier, we would be on a beach right now.
Ef við hefðum bókað fyrr værum við á ströndinni núna.
eftirsjá

Algengar villur

❌If I didn't miss the bus this morning, I would be at work now.
✅If I hadn't missed the bus this morning, I would be at work now.
Óraunverulegt skilyrði um eitt augnablik í fortíð þarf Past Perfect.
❌If I would have taken the job, I would be rich now.
✅If I had taken the job, I would be rich now.
Ekkert would í if-hlutanum.
❌If I had studied medicine, I would have been a doctor now.
✅If I had studied medicine, I would be a doctor now.
now = niðurstaða núna → would + grunnmynd.
❌If she had been born in Canada, she will have a Canadian passport.
✅If she had been born in Canada, she would have a Canadian passport.
Óraunveruleg niðurstaða → would, ekki will.
❌If he weren't so lazy, he would pass the exam last week.
✅If he weren't so lazy, he would have passed the exam last week.
Niðurstaða í fortíð → would have + lýsingarháttur þátíðar.
❌If I had known about the party last night, I would go.
✅If I had known about the party last night, I would have gone.
Partíið var í gærkvöldi, svo niðurstaðan er líka í fortíð: tegund 3.
⚠️If I was more patient, I would have waited for you.
✅If I were more patient, I would have waited for you.
Málfræðilega rétt í óformlegu tali, þar sem was er algengt; í rituðu máli er were staðallinn. Sjá B1-06.

Gildrur fyrir íslenskumælandi

1. „…hefði ég farið“, „…væri ég heima“ → I had gone, I was at home í niðurstöðunni. Á íslensku stendur viðtengingarhátturinn einn í niðurstöðunni: „hefði ég farið“, „væri ég heima“. Ef „hefði“ er þýtt sem had og „væri“ sem was vantar would, og setningin segir eitthvað allt annað. Ensk niðurstaða þarf would be (núna) eða would have done (fortíð).

❌If Bjorn didn't get seasick so easily, he had come with us on the puffin tour from Heimaey last Saturday.
✅If Bjorn didn't get seasick so easily, he would have come with us on the puffin tour from Heimaey last Saturday.
„hefði hann komið“ → would have come
❌If my cousin hadn't sold his snowmobile last spring, we were up on the glacier right now instead of sitting in this café.
✅If my cousin hadn't sold his snowmobile last spring, we would be up on the glacier right now instead of sitting in this café.
„værum við uppi á jöklinum“ → would be

2. „ef ég hefði“ → if I would have. „Hefði“ í niðurstöðu er á ensku would have, og því er freistandi að þýða það eins í if-hlutanum. En þar er „hefði“ einfaldlega Past Perfect: had + lýsingarháttur þátíðar.

❌If the old swimming pool in our village would have been repaired last spring, the kids wouldn't have to take the bus to Selfoss for their swimming lessons this winter.
✅If the old swimming pool in our village had been repaired last spring, the kids wouldn't have to take the bus to Selfoss for their swimming lessons this winter.
„ef gert hefði verið við“ → had been repaired

3. „ef hann myndi…“ → if he would. Í íslensku talmáli heyrist „ef hann myndi vera…“ í stað „ef hann væri…“. Á ensku er would ekki notað fyrir skilyrðið í if-hlutanum: núna eða alltaf → Past Simple (were, didn't).

❌If Grandpa would be a little less proud, he would have let us help him with the hay last summer.
✅If Grandpa were a little less proud, he would have let us help him with the hay last summer. eða If Grandpa was a little less proud, he would have let us help him with the hay last summer.
„ef hann væri“ → were / was

Ekki rugla saman

Tegund 3 og blönduð (fortíð → núna) – Skilyrðið er það sama; aðeins tími niðurstöðunnar breytist.

If I'd caught the flight, I would have arrived yesterday.
Ef ég hefði náð fluginu hefði ég komið í gær.
niðurstaða í fortíð: tegund 3
If I'd caught the flight, I would be in Rome now.
Ef ég hefði náð fluginu væri ég í Róm núna.
niðurstaða núna: blönduð

Tegund 2 og blönduð (núna → fortíð) – Skilyrðið er það sama; niðurstaðan færist í fortíðina.

If I weren't afraid of heights, I would go climbing with you.
Ef ég væri ekki lofthræddur myndi ég koma með þér að klifra.
niðurstaða núna / í framtíð: tegund 2
If I weren't afraid of heights, I would have gone climbing with you last weekend.
Ef ég væri ekki lofthræddur hefði ég farið með þér að klifra um síðustu helgi.
niðurstaða í fortíð: blönduð

Blönduð skilyrðissetning og wish – Bæði tjá eftirsjá, en með wish er enginn niðurstöðuhluti. Sjá B2-04.

Um formleg mynstur eins og Had I known… og If it weren't for…, sjá C1-03; um skilyrði án if (Without your help…), sjá C1-04.

Stafsetning og framburður

  • 'd hefur tvær merkingar: í if-hlutanum If I'd = If I had (lýsingarháttur þátíðar á eftir); í niðurstöðunni I'd be = I would be (grunnmynd á eftir). Berðu fram raddað /d/ í lokin – íslenskt d er óraddað, og í hröðu tali hverfur 'd annars alveg.
  • would have er veikt í tali: /ˈwʊdəv/; wouldn't have → /ˈwʊdntəv/. have verður hér stutt /əv/. Skrifaðu would have, aldrei would of. would byrjar á /w/ með kringdum vörum, ekki íslensku v; l heyrist ekki.
  • Leggðu áherslu á tímaorðin til að gera merkinguna skýra: If I'd taken the job, I'd be in Tokyo now.
  • Ef if-hlutinn kemur fyrst seturðu kommu; ef niðurstaðan kemur fyrst er engin komma.

Gullna reglan

Stilltu klukkurnar tvær hvora fyrir sig: skilyrði í fortíð → had done; skilyrði núna eða alltaf → did / were; niðurstaða núna → would do; niðurstaða í fortíð → would have done. „Hefði“ og „væri“ í niðurstöðunni þurfa á ensku would; í if-hlutanum er ekki would.

Æfingar

A. Form

Skrifaðu sögnina í svigunum í réttri mynd eða tengdu setningarnar.

  1. If I (not spend) all my money last weekend, I could come out with you tonight.
  2. If he were more careful, he (not break) the vase yesterday.
  3. If we had left earlier, we (be) there by now.
  4. If I (be) better at maths, I would have studied engineering.
  5. If she (not move) to Berlin, she wouldn't speak German so well.
  6. If they (not be) so rich, they wouldn't have bought a yacht.
  7. Tengdu setningarnar með blandaðri skilyrðissetningu: I didn't buy the tickets. I'm not at the concert now.

B. Merking

Veldu rétta svarið eða svaraðu spurningunni.

  1. Veldu rétta svarið: If she had taken the medicine, she … better now.
  2. Veldu rétta svarið: If I knew more about history, I … the museum tour last week.
  3. Veldu óvissari niðurstöðuna: If I'd trained harder, I … be in the team now.
  4. Er skilyrðið í fortíð eða varanlegt (past or permanent)? "If he weren't so impatient, he would have waited."
  5. Er þetta tegund 2, tegund 3 eða blönduð (second, third or mixed)? "If I'd caught the flight, I would be in Rome now."

C. Finndu villuna

Í hverri setningu er ein villa eða setningin er rétt. Skrifaðu leiðréttu setninguna eða skrifaðu correct.

  1. If I had married him, I would have been unhappy now.
  2. If he weren't so impatient, he would wait for us yesterday.
  3. If I would have known, I would be there now.
  4. If I hadn't lost my keys, I wouldn't be waiting outside now.

D. Í samhengi

Fylltu í samtalið með réttum myndum sagnanna í svigunum.

Two friends talking
Jo: You look tired.
Kim: I am. If I 17 (not / stay) up so late, I 18 (not / feel) like this now.
Jo: Why did you stay up?
Kim: My brother called. If he 19 (not / be) so talkative, I 20 (go) to bed at ten!
Jo: And if you 21 (be) a morning person, you 22 (enjoy) this early class.

E. Spreyttu þig

Skrifaðu á ensku.

  1. Hugsaðu um ákvörðun í fortíðinni sem breytti lífi þínu. Skrifaðu blandaða skilyrðissetningu um hvernig líf þitt væri öðruvísi núna.
  2. Skrifaðu um eiginleika í fari þínu sem skýrir eitthvað sem þú gerðir (eða gerðir ekki) í síðustu viku.

F. Blönduð upprifjun

Rifjaðu upp efni fyrri kennslustunda.

  1. B1-07 Third conditional: If I had known… útskýrt á íslensku
    If you (tell) me, I would have helped you.
  2. B1-06 Second conditional: If I had…, I would… útskýrt á íslensku
    If I (be) you, I'd take the job.
  3. B1-09 Should have, could have, might have: eftirsjá og ásökun á ensku
    You (should tell) me about the problem earlier.
Svör

A. Form

  1. hadn't spent
  2. wouldn't have broken
  3. would be / could be / might be
  4. were / was
  5. hadn't moved
  6. weren't / wasn't
  7. If I had bought the tickets, I would be at the concert now. / If I'd bought the tickets, I'd be at the concert now. / I would be at the concert now if I had bought the tickets.

B. Merking

  1. would feel
  2. would have enjoyed
  3. might
  4. permanent
  5. mixed

C. Finndu villuna

  1. If I had married him, I would be unhappy now.
  2. If he weren't so impatient, he would have waited for us yesterday. / If he wasn't so impatient, he would have waited for us yesterday.
  3. If I had known, I would be there now. / If I'd known, I'd be there now.
  4. ✓ If I hadn't lost my keys, I wouldn't be waiting outside now.

D. Í samhengi

  1. hadn't stayed
  2. wouldn't feel
  3. weren't / wasn't / hadn't been
  4. would have gone / could have gone / might have gone
  5. were / was
  6. would enjoy / might enjoy / could enjoy

E. Spreyttu þig

  1. If I hadn't moved to Dublin, I wouldn't speak English this well.
  2. If I weren't so lazy, I would have gone to the gym on Saturday.

F. Blönduð upprifjun

  1. had told
  2. were / was
  3. should have told
Android appLærðu á ferðinni Google Play