SlowingoNgữ pháp
A2 29 / 38

Câu điều kiện loại 0 và loại 1 (Zero and First Conditional), unless và when

Zero and First Conditional

Trong trang này
  1. Mục tiêu
  2. Ý chính
  3. Tiếng Việt và tiếng Anh
  4. Cấu trúc
  5. Cách dùng
  6. Lỗi thường gặp
  7. Bẫy dành cho người Việt
  8. Đừng nhầm lẫn
  9. Chính tả và phát âm
  10. Quy tắc vàng
  11. Luyện tập

Mục tiêu

Sau bài này, bạn có thể nói về những việc luôn xảy ra khi có một việc khác xảy ra, và về những khả năng có thật trong tương lai, bằng if, unless và các từ chỉ thời gian như when, as soon as, before, after và until.

Ý chính

Câu điều kiện (conditional) có hai phần: điều kiện (mệnh đề if) và kết quả (mệnh đề chính). Hãy nghĩ đến hai quân domino: khi quân thứ nhất đổ, quân thứ hai cũng đổ theo.

Có khi chuyện này xảy ra lần nào cũng vậy, như một quy luật tự nhiên: If you heat ice, it melts. Đó là câu điều kiện loại 0 (zero conditional), và cả hai phần đều ở thì hiện tại đơn, vì nó luôn luôn đúng.

Có khi chúng ta nghĩ về một tình huống có thật trong tương lai: If it rains tomorrow, we'll stay at home. Đó là câu điều kiện loại 1 (first conditional). Trời mưa là việc có thể xảy ra, và kết quả phụ thuộc vào nó.

Đây là logic quan trọng nhất. Mệnh đề if là quân domino đầu tiên: ta tưởng tượng rằng nó đã là sự thật. Vì vậy tiếng Anh dùng thì hiện tại đơn sau if, kể cả khi nói về tương lai. Ý tương lai nằm ở phần kết quả: will. Quy tắc này cũng áp dụng sau when, as soon as, before, after và until.

Tiếng Việt và tiếng Anh

Tiếng Việt nói nếu … thì …, và động từ không đổi dạng; thời gian được hiểu qua "mai", "tuần sau" hoặc chữ sẽ. Tiếng Anh có cấu trúc cố định: if + hiện tại đơn, will + động từ nguyên mẫu. Chữ "thì" không cần dịch (có thể dùng then, nhưng không bắt buộc), còn chữ "sẽ" chỉ được đặt ở phần kết quả. Các từ chỉ thời gian khi, ngay khi, cho đến khi cũng theo đúng quy tắc của if.

Tiếng ViệtTiếng Anh
Nếu đun nước đến 100 độ thì nước sôi.If you heat water to 100 degrees, it boils.
Nếu mai trời mưa thì bọn mình sẽ tổ chức tiệc trong nhà.If it rains tomorrow, we'll have the party inside.
Nếu bạn không nhanh lên thì sẽ muộn đấy.Unless you hurry, you'll be late.
Khi về đến nhà, mình sẽ gửi ảnh cho bạn.I'll send you the photos when I get home.
Đừng mở lò cho đến khi bánh chín.Don't open the oven until the cake is ready.
Viết xong email này rồi mình gọi cho bạn.When I've finished this email, I'll call you.

Hãy chú ý hai điều. Thứ nhất, người Việt quen thêm "sẽ" khi nói về tương lai, nên rất dễ đặt will sau if và when. Thứ hai, unless đã có nghĩa là "nếu … không", nên sau unless không thêm not nữa — kể cả khi tiếng Việt nói "nếu bạn không nhanh lên".

Cấu trúc

Câu điều kiện loại 0 — sự thật chung, quy luật

Mệnh đề ifMệnh đề chính
If + hiện tại đơn,hiện tại đơn
If you mix red and blue,you get purple.

Câu điều kiện loại 1 — khả năng có thật trong tương lai

Mệnh đề ifMệnh đề chính
If + hiện tại đơn,will / won't + base form
If you study hard,you'll pass.
If + hiện tại đơn,can / might / should + base form
If it stops raining,we can go out.
If + hiện tại đơn,câu mệnh lệnh
If you see Anna,say hello from me.

Trật tự và dấu phẩy

Trật tựCó dấu phẩy?Ví dụ
Mệnh đề if đứng trướcthường cóIf I'm late, start without me.
Mệnh đề chính đứng trướckhôngStart without me if I'm late.

Unless = if … not

Với if … notVới unless
If you don't hurry, you'll miss the bus.Unless you hurry, you'll miss the bus.

Mệnh đề thời gian ở tương lai — cùng một quy tắc: dạng hiện tại sau từ chỉ thời gian, will ở phần còn lại

Từ chỉ thời gianVí dụ
whenI'll call you when I get home.
as soon asAs soon as the film ends, we'll leave.
beforeTurn off the lights before you go out.
afterAfter she finishes school, she'll travel.
untilWait here until I come back.
when / as soon as + hiện tại hoàn thànhI'll call you when I've finished.

Cách dùng

1Câu điều kiện loại 0 — sự thật và quy luật chung

Dùng if + hiện tại đơn, hiện tại đơn cho những điều luôn luôn hoặc thường đúng: khoa học, thói quen, cách mọi thứ hoạt động. Ở đây, if có nghĩa gần như when hoặc every time ("hễ … là …").

If you heat water to 100 degrees, it boils.
Nếu đun nước đến 100 độ thì nước sôi.
luôn đúng: hiện tại + hiện tại
If I drink coffee after six, I can't sleep.
Hễ uống cà phê sau sáu giờ tối là mình không ngủ được.
"hễ … là" = thói quen: loại 0
Plants die if they don't get enough light.
Cây sẽ chết nếu không đủ ánh sáng.
tiếng Việt có thể nói "sẽ", nhưng đây là quy luật: tiếng Anh dùng hiện tại đơn
If you press this button, the screen turns off.
Bấm nút này thì màn hình tắt.

2Câu điều kiện loại 1 — khả năng có thật trong tương lai

Dùng if + hiện tại đơn, will + động từ nguyên mẫu cho một tình huống có thể xảy ra trong tương lai và kết quả có khả năng xảy ra của nó.

If it rains tomorrow, we'll have the party inside.
Nếu mai trời mưa thì bọn mình sẽ tổ chức tiệc trong nhà.
"mai" nhưng vẫn là rains, không phải will rain
If you leave now, you'll catch the train.
Nếu bạn đi bây giờ thì sẽ kịp tàu.
She won't be happy if you forget her birthday.
Nếu bạn quên sinh nhật cô ấy thì cô ấy sẽ không vui đâu.
What will you do if you don't get the job?
Nếu không được nhận vào làm thì bạn sẽ làm gì?
If we don't book soon, there won't be any seats left.
Nếu không đặt sớm thì sẽ hết chỗ đấy.

3Các dạng khác ở phần kết quả — can, might, should, câu mệnh lệnh

Phần kết quả cũng có thể dùng can, might, should hoặc câu mệnh lệnh (một lời yêu cầu như Call me!).

If you're free on Saturday, we can go for a walk.
Nếu thứ Bảy bạn rảnh thì bọn mình có thể đi dạo.
If the traffic is bad, I might be a bit late.
Nếu tắc đường thì có khi mình đến muộn một chút.
If you don't feel better tomorrow, you should see a doctor.
Nếu mai bạn vẫn chưa đỡ thì nên đi khám bác sĩ.
"chưa đỡ" → don't feel better
If you have any questions, send me an email.
Có câu hỏi gì thì bạn cứ gửi email cho mình nhé.
Don't wait for me if I'm not there by eight.
Nếu tám giờ mà mình chưa đến thì đừng đợi nhé.

4Không dùng will trong mệnh đề if

Kể cả khi nghĩa là tương lai, mệnh đề if thường dùng thì hiện tại đơn. Will nằm ở phần kết quả. (Trong lời nhờ lịch sự, bạn có thể nghe if + will với nghĩa "nếu bạn vui lòng": If you'll wait here, I'll get the manager. Đó là một cách dùng đặc biệt.)

If he calls, I'll tell him.
Nếu anh ấy gọi thì mình sẽ nói với anh ấy.
không nói "If he will call"
If the weather is nice, we'll eat outside.
Nếu trời đẹp thì bọn mình sẽ ăn ở ngoài.
If you need help, call me.
Cần giúp gì thì gọi mình nhé.

5Unless

Unless có nghĩa là if … not ("nếu … không", "trừ khi"). Sau unless, ta thường dùng động từ ở dạng khẳng định.

Unless you hurry, you'll be late.
Nếu bạn không nhanh lên thì sẽ muộn đấy.
= If you don't hurry; sau unless không có not
I won't go unless you come with me.
Mình sẽ không đi, trừ khi bạn đi cùng.
You can't enter the building unless you have a pass.
Không có thẻ ra vào thì không được vào tòa nhà.

6Mệnh đề thời gian ở tương lai — when, as soon as, before, after, until

Sau những từ chỉ thời gian này, dùng thì hiện tại đơn cho tương lai, giống hệt sau if. If = có thể sẽ xảy ra; when = chắc chắn sẽ xảy ra.

I'll send you the photos when I get home.
Khi về đến nhà, mình sẽ gửi ảnh cho bạn.
khi = when, sau đó: get, không phải will get
As soon as the shop opens, I'll buy the tickets.
Cửa hàng vừa mở cửa là mình sẽ mua vé ngay.
Let's have dinner after the kids go to bed.
Đợi bọn trẻ đi ngủ rồi mình ăn tối nhé.
Don't open the oven until the cake is ready.
Đừng mở lò cho đến khi bánh chín.
Before you leave, please check the windows.
Trước khi đi, bạn nhớ kiểm tra cửa sổ nhé.

7Thì hiện tại hoàn thành sau when, as soon as, after, until

Để cho thấy hành động thứ nhất sẽ hoàn toàn xong trước hành động thứ hai, bạn có thể dùng thì hiện tại hoàn thành (present perfect) sau từ chỉ thời gian. Thường thì hiện tại đơn cũng được.

When I've finished this email, I'll call you.
Viết xong email này rồi mình gọi cho bạn.
"xong … rồi" → when + have finished
As soon as I've saved some money, I'll buy a new bike.
Ngay khi dành dụm đủ tiền, mình sẽ mua xe đạp mới.
You can go out after you've done your homework.
Làm xong bài tập rồi con mới được đi chơi.
Don't leave until you've signed the form.
Chưa ký vào tờ đơn thì đừng về nhé.
"chưa … thì đừng" → don't … until you've…

Lỗi thường gặp

❌If it will rain, we'll stay in.
✅If it rains, we'll stay in.
Không dùng will trong mệnh đề if.
❌I'll call you when I will arrive.
✅I'll call you when I arrive.
Dùng dạng hiện tại sau when / as soon as / until.
❌We'll wait until he will come.
✅We'll wait until he comes.
Dùng dạng hiện tại sau until.
❌If she call me, I'll answer.
✅If she calls me, I'll answer.
Thì hiện tại đơn: he / she / it + -s.
❌As soon as I will have finished, I'll call you.
✅As soon as I've finished, I'll call you.
Sau từ chỉ thời gian, dùng hiện tại hoàn thành, không dùng will have.
⚠️Unless you don't hurry, you'll be late.
✅Unless you hurry, you'll be late.
Sai nghĩa: unless đã có nghĩa là "nếu không", nên câu này nói điều ngược lại với ý bạn.
⚠️Unless you have a ticket, you can go in.
✅Unless you have a ticket, you can't go in.
Kiểm tra lại nghĩa: = Nếu không có vé thì không được vào.

Bẫy dành cho người Việt

1. Thêm will vì câu nói về tương lai. Người Việt quen thêm "sẽ" khi có "mai", "tuần sau". Trong tiếng Anh, sau if và when vẫn dùng thì hiện tại đơn; will chỉ ở phần kết quả.

❌If my parents will visit next week, I'll cook for them.
✅If my parents visit next week, I'll cook for them.
❌When the rain will stop, we'll go out.
✅When the rain stops, we'll go out.

2. Quên will ở phần kết quả. Tiếng Việt có thể nói Nếu mai lạnh thì mình mặc áo khoác mới mà không cần "sẽ". Trong câu điều kiện loại 1, phần kết quả tiếng Anh cần will (hoặc can, might…).

⚠️If it's cold tomorrow, I wear my new coat.
✅If it's cold tomorrow, I'll wear my new coat.
Thì hiện tại ở đây nghe như một thói quen chung, không phải một kết quả trong tương lai.

3. Quên -s trong mệnh đề if. Động từ tiếng Việt không đổi theo ngôi. Nhưng mệnh đề if là thì hiện tại đơn thật sự, nên với he / she / it vẫn cần -s.

❌If my sister find a job in Da Nang, she'll move there.
✅If my sister finds a job in Da Nang, she'll move there.

4. "Chưa … thì đừng" dịch với until + not. Tiếng Việt nói Máy chưa cập nhật xong thì đừng tắt. Nhưng until đã có nghĩa là "cho đến khi", nên động từ sau nó ở dạng khẳng định.

❌Don't turn off the computer until it doesn't finish updating.
✅Don't turn off the computer until it finishes updating. hoặc Don't turn off the computer until it has finished updating.

5. "Nếu không" chuyển sang unless nhưng giữ "không". Khi đổi if … not thành unless, hãy bỏ not. Giữ lại, câu sẽ mang nghĩa ngược lại.

⚠️Unless it doesn't rain, we'll play football.
✅If it doesn't rain, we'll play football. hoặc Unless it rains, we'll play football.
Đúng ngữ pháp, nhưng nghĩa là "nếu trời mưa thì sẽ đá bóng".

Đừng nhầm lẫn

câu điều kiện loại 0 và loại 1 — Loại 0 = luôn đúng (hiện tại + hiện tại). Loại 1 = một tình huống cụ thể trong tương lai (hiện tại + will).

If I eat too much, I feel sick.
Hễ ăn nhiều quá là mình thấy khó chịu.
lần nào cũng vậy
If I eat all this cake, I'll feel sick.
Nếu ăn hết chỗ bánh này thì mình sẽ khó chịu mất.
lần này, trong tương lai

if và when — If = có thể sẽ xảy ra ("nếu"). When = chắc chắn sẽ xảy ra; ta chỉ chờ đến lúc đó ("khi"). Tiếng Việt cũng phân biệt "nếu" và "khi" như vậy.

If I see Tom, I'll give him the key.
Nếu gặp Tom thì mình sẽ đưa chìa khóa cho cậu ấy.
có thể mình sẽ gặp
When I see Tom tonight, I'll give him the key.
Tối nay khi gặp Tom, mình sẽ đưa chìa khóa cho cậu ấy.
mình biết chắc là sẽ gặp

câu điều kiện loại 1 và loại 2 — Với tình huống tưởng tượng hoặc khó xảy ra, tiếng Anh dùng if + quá khứ đơn, would: If I won the lottery, I'd buy a boat. Xem B1-06. In case (phòng khi) ở bài B2-03.

Chính tả và phát âm

  • I'll, you'll, we'll là cách nói bình thường. I'll /aɪl/ đọc giống aisle và isle. Âm /l/ cuối: đầu lưỡi chạm lợi trên; đừng bỏ — thiếu nó, I'll go nghe thành I go, và câu mất nghĩa tương lai.
  • won't /wəʊnt/ (Anh), /woʊnt/ (Mỹ) — đừng nhầm với want /wɒnt/ (Anh), /wɑːnt/ (Mỹ). Nguyên âm của won't tròn môi và trượt; nguyên âm của want mở hơn.
  • Ngữ điệu: khi mệnh đề if đứng trước, giọng thường lên một chút và có một quãng ngắt ngắn trước phần kết quả: If it rains… we'll stay in.
  • unless nhấn trọng âm ở âm tiết thứ hai: /ənˈles/ — "un-LESS". Giữ âm /s/ cuối rõ ràng.
  • Đừng bỏ đuôi -s trong mệnh đề if: If she calls /kɔːlz/ — tiếng Việt không có phụ âm /z/ ở cuối âm tiết, nên phải chú ý để giữ nó.
  • Mệnh đề (clause) là một nhóm từ có chủ ngữ và động từ riêng: if it rains là một mệnh đề; we'll stay in là một mệnh đề khác.

Quy tắc vàng

Sau if, unless, when, as soon as, before, after và until, dùng dạng hiện tại (hiện tại đơn, hoặc hiện tại hoàn thành cho hành động đã xong) — kể cả khi nói về tương lai. "Sẽ" — will — thường chỉ nằm ở phần kết quả.

Luyện tập

A. Hình thức

Chia động từ trong ngoặc. Ở phần kết quả, dùng will / won't.

  1. If you (heat) butter, it melts.
  2. If it (be) sunny tomorrow, we'll go to the beach.
  3. If you don't hurry, you (miss) the bus.
  4. I'll text you as soon as I (land).
  5. When I (finish) this email, I'll make dinner.
  6. Viết lại với unless: If you don't leave now, you'll be late.

B. Ý nghĩa

Chọn đáp án phù hợp với ý nghĩa.

  1. Chọn đáp án đúng: … I get home tonight, I'll have a shower.
  2. Có thể bạn sẽ gặp Tom ở bữa tiệc, nhưng bạn không chắc. Chọn đáp án đúng: … I see him, I'll give him your message.
  3. Chọn đáp án đúng: … you have a ticket, you can't go in.
  4. Câu điều kiện loại 0 hay loại 1? If you mix red and white, you get pink.
  5. Chọn đáp án đúng: … here until you come back.

C. Tìm lỗi sai

Sửa lỗi sai. Nếu câu đã đúng, hãy viết correct.

  1. If she will come, I'll be happy.
  2. Wait here until I will come back.
  3. If he don't call, I'll call him.
  4. I'll call you when I've finished.

D. Trong ngữ cảnh

Chia động từ trong ngoặc hoặc điền một từ thích hợp.

Weekend plans
Ana: What will you do if it 16 (rain) at the campsite?
Ben: If it rains, we 17 (will / go) to the museum in town.
Ana: Good idea. And book soon! 18 you book early, there won't be any places left.
Ben: I know. I'll book as soon as I 19 (get) paid on Friday.
Ana: And send me a photo when you 20 (arrive)!

E. Đến lượt bạn

Viết về bản thân bạn bằng tiếng Anh.

  1. Hoàn thành câu về bạn: If the weather is nice this weekend, …
  2. Viết một sự thật về bản thân bạn bằng câu điều kiện loại 0.

F. Ôn tập tổng hợp

Ôn lại kiến thức của các bài trước.

  1. A2-04 Thì tương lai đơn với will: quyết định, lời hứa và dự đoán (Will Future)
    I think she (pass) the exam.
  2. A2-22 Cách dùng may, might, could để nói về khả năng (có thể, có lẽ)
    I'm not sure. I (come) later. Dùng might.
  3. A2-05 Các cách nói về tương lai trong tiếng Anh: will, going to, hiện tại tiếp diễn và hiện tại đơn (Future Forms)
    My train (leave) at 7.15 tomorrow morning. It's on the timetable.
Đáp án

A. Hình thức

  1. heat
  2. is
  3. 'll miss / will miss
  4. land / 've landed / have landed
  5. finish / 've finished / have finished
  6. Unless you leave now, you'll be late. / You'll be late unless you leave now.

B. Ý nghĩa

  1. When
  2. If
  3. Unless
  4. zero
  5. I'll wait

C. Tìm lỗi sai

  1. If she comes, I'll be happy.
  2. Wait here until I come back.
  3. If he doesn't call, I'll call him.
  4. ✓ I'll call you when I've finished.

D. Trong ngữ cảnh

  1. rains
  2. 'll go / will go
  3. Unless
  4. get
  5. arrive / 've arrived / have arrived

E. Đến lượt bạn

  1. If the weather is nice this weekend, I'll go for a long walk.
  2. If I don't sleep enough, I get a headache.

F. Ôn tập tổng hợp

  1. 'll pass / will pass / 's going to pass / is going to pass
  2. might come
  3. leaves / is leaving / will leave
Ứng dụng AndroidHọc mọi lúc mọi nơi Google Play