Câu điều kiện ẩn (Implied Conditions): without, given, otherwise, if so, if anything
Implied Conditions: Given, Without, Otherwise, If Anything
Trong trang này
Mục tiêu
Sau bài này, bạn có thể diễn đạt một điều kiện mà không cần mệnh đề if đầy đủ — với without, with, given, otherwise / or else, assuming (that) và on the assumption that — dùng các cụm ngắn như if so, if not, if anything và if in doubt, và đưa ra lời đề nghị lịch sự với if you'll… / if you would….
Ý chính
Câu điều kiện (conditional) nào cũng có hai phần: điều kiện và kết quả. Thường thì điều kiện được viết rõ ràng với if. Nhưng rất nhiều khi, nó được viết bằng mực tàng hình.
Without your help, I'd have failed. Không có if nào cả — nhưng nghĩa là "nếu bạn đã không giúp mình". I was ill; otherwise I'd have come. Nghĩa là "nếu mình đã không bị ốm".
Làm sao đọc được mực tàng hình? Hãy nhìn vào kết quả. Khi bạn thấy would, could hoặc might (+ have) mà không có if, thì ở đâu đó có một điều kiện bị giấu: trong một cụm với without, with hay given, trong một từ như otherwise, hoặc ngay trong chủ ngữ (A true friend would…).
Các cụm if ngắn thì ngược lại: chữ if nhìn thấy được, nhưng phần còn lại của mệnh đề đã biến mất — If so…, If not…, If in doubt…. Việc của bạn là điền lại phần bị thiếu.
Tiếng Việt và tiếng Anh
Ở điểm này, tiếng Việt khá giống tiếng Anh: ta cũng hay giấu điều kiện trong không có, nhờ, không thì, nếu vậy. Điểm khác nằm ở vế kết quả. Tiếng Việt không đổi động từ: một kết quả tưởng tượng chỉ được nhận ra nhờ chắc, đã … rồi, có lẽ, hoặc nhờ ngữ cảnh. Tiếng Anh thì bắt buộc phải có would / could / might (have) — thiếu nó, câu trở thành một sự thật.
| Tiếng Việt | Tiếng Anh | Điều kiện bị giấu |
|---|---|---|
| Không có bạn giúp thì mình chắc trượt khóa học đó rồi. | Without your help, I'd have failed the course. | if you hadn't helped me |
| Nếu được thêm thời gian, bọn mình đã có thể tìm ra giải pháp tốt hơn. | Given more time, we could have found a better solution. | if we had been given more time |
| May mà chuông báo thức reo, không thì cả nhà đã ngủ đến trưa rồi. | Luckily the alarm went off; otherwise we would have slept until noon. | if it hadn't gone off |
| Thứ Bảy bạn rảnh không? Nếu rảnh thì qua ăn tiệc nướng nhé. | Are you free on Saturday? If so, come to the barbecue. | if you are free |
| Nếu có gì thì gọi mình nhé. | If anything happens, call me. | if anything đứng một mình có nghĩa khác |
Hãy để ý hai điều. Thứ nhất, "chắc … rồi", "đã … rồi" trong tiếng Việt tương ứng với would have — đừng bỏ nó khi chuyển sang tiếng Anh. Thứ hai, "nếu có / nếu không" ở đầu câu là if so / if not, không phải if yes / if no; còn "nếu có gì" phải nói đủ: if anything happens.
Cấu trúc
Điều kiện bị giấu
| Cụm | Ví dụ | If bị giấu |
|---|---|---|
| without + danh từ | Without your help, I'd have failed. | if you hadn't helped me |
| with + danh từ | With more practice, you could win. | if you practised more |
| given + danh từ | Given more time, we could have done it. | if we had been given more time |
| otherwise / or else | I was ill; otherwise I'd have come. | if I hadn't been ill |
| in your position / a true friend… | In your position, I'd wait. | if I were in your position |
Cụm if rút gọn
| Cụm | Nghĩa |
|---|---|
| if so / if not | nếu đúng vậy / nếu không phải vậy |
| if anything | nếu có khác biệt thì nó theo hướng ngược lại (thậm chí còn…) |
| if in doubt / if necessary / if possible | khi không chắc chắn / khi cần thiết / khi có thể |
| tính từ, if not + tính từ mạnh hơn | có khi còn… (difficult, if not impossible); đôi khi: tuy không… (useful, if not exciting) |
Will và would trong mệnh đề if
| Mẫu | Nghĩa | Ví dụ |
|---|---|---|
| if you'll + base form | nếu bạn sẵn lòng (lời hướng dẫn lịch sự) | If you'll follow me, … |
| if you would + base form | lời đề nghị lịch sự, trang trọng hơn | If you would sign here, … |
| if + won't | nếu (anh ấy) không chịu | If he won't listen, … |
Nêu một giả định
| Cụm | Văn phong | Ví dụ |
|---|---|---|
| assuming (that) + mệnh đề | trung tính | Assuming the train is on time, … |
| on the assumption that + mệnh đề | trang trọng | …on the assumption that sales would grow. |
Cách dùng
1Điều kiện bị giấu: without, with, given, in your position
Một cụm danh từ có thể mang điều kiện. Without = "nếu không có"; with = "nếu có"; given = "nếu (ta) có / được cho". Chính chủ ngữ cũng có thể giấu điều kiện (A true friend would…), và cả động từ nguyên mẫu có to trong một mẫu cố định (To hear him talk, …). Động từ ở vế kết quả — would, could, might — cho thấy tình huống là tưởng tượng.
2Otherwise và or else với kết quả tưởng tượng
Otherwise và or (else) nghĩa là "không thì", "nếu điều đó đã không xảy ra". Với lời cảnh báo về tương lai (Hurry, or you'll miss the bus), xem B2-03. Ở trình độ C1, chúng còn mở đầu một kết quả không có thật: would cho hiện tại, would have cho quá khứ.
3If so, if not, if anything, if in doubt
Những cụm ngắn này thay cho cả một mệnh đề. If so và if not nhắc lại câu đứng trước. If anything sửa lại một ý: sự thật đi theo hướng ngược lại, hoặc còn mạnh hơn — giống "thậm chí còn…", "nói đúng ra thì…". If in doubt, if necessary và if possible lược bỏ chủ ngữ và be. Giữa hai tính từ, if not thường nghĩa là "có khi còn"; nó cũng có thể nghĩa là "tuy không" (xem Đừng nhầm lẫn).
4If you'll… / if you would…: sự sẵn lòng và phép lịch sự
Bình thường, will không đứng trong mệnh đề if nói về tương lai. Nhưng khi will hoặc would nghĩa là sẵn lòng (be willing to) thì được. If you'll… và If you would… là cách lịch sự để nhờ ai làm gì — gần với "Mời anh/chị…", "Phiền anh/chị…"; won't nghĩa là "không chịu". Will cũng dùng được khi mệnh đề if mô tả một kết quả xảy ra sau hành động chính: I'll lend you the money if it will help.
5Assuming (that), on the assumption that
Assuming (that) nêu một điều kiện mà bạn tin là đúng ("giả sử", "cứ cho là") và xây dựng kế hoạch hay lập luận trên đó. On the assumption that trang trọng hơn và hay gặp trong báo cáo ("với giả định rằng"). Giống if, assuming thường đi với thì hiện tại để nói về tương lai. Trong lập luận, supposing đưa ra một khả năng để cân nhắc; bài đầy đủ về nó, cùng với suppose và what if, ở B2-21.
Lỗi thường gặp
Bẫy dành cho người Việt
1. Bỏ would have vì tiếng Việt không đổi động từ. Câu Không có anh trai cho mượn xe, bọn mình không kịp ra sân bay có thể là sự thật hoặc là tưởng tượng — tiếng Việt để ngữ cảnh lo. Tiếng Anh thì không: thiếu would have, câu kể một chuyện đã thật sự xảy ra.
2. "Nếu có / nếu không" thành If yes / If no. Người Việt quen hỏi Có phòng trống không? Nếu không thì… và dịch từng chữ. If no sai ngữ pháp; if yes chỉ chấp nhận được trong tin nhắn thân mật.
3. "Nếu có gì" thành If anything. Câu dặn dò quen thuộc Nếu có gì thì báo mình nhé không dịch được thành If anything. Trong tiếng Anh, if anything đứng một mình nghĩa là "thậm chí còn…". Hãy nói đủ: if anything happens, if anything comes up, if you need anything.
Đừng nhầm lẫn
Given (= xét đến) và given (= nếu được cho) — Với một sự thật đã biết, given nghĩa là "xét đến", "vì", và không có điều kiện nào cả. Với more / the chance, nó nghĩa là "nếu được cho", và vế kết quả dùng would.
If not (= không thì) và if not (= có khi còn) — Ở đầu câu, if not nghĩa là "nếu không phải vậy". Giữa hai từ tương tự nhau (hai tính từ, hai con số), nó nghĩa là "có khi còn".
If not giữa hai tính từ cũng có thể nghĩa là "tuy không": a useful, if not exciting, course = hữu ích, tuy không hấp dẫn. Ngữ cảnh quyết định. Để tránh hiểu lầm, người viết cẩn thận thường dùng perhaps even hoặc though not.
If you'll wait… (lời đề nghị) và If you wait… (điều kiện) — If you'll wait here là lời hướng dẫn lịch sự. If you wait here là một điều kiện thật với kết quả ở tương lai.
Chính tả và phát âm
- Đặt dấu phẩy sau cụm without / with / given đứng đầu câu và sau if so / if not / if anything ở đầu câu: If so, come along.
- If not giữa hai tính từ thường được đặt giữa hai dấu phẩy: a difficult, if not impossible, task.
- Khi otherwise nối hai câu, đặt dấu chấm phẩy hoặc dấu chấm trước nó: I was ill; otherwise I'd have come. Trong văn viết thân mật, dấu phẩy trước otherwise cũng hay gặp.
- Trong If you'll follow me, you'll đọc yếu và nhanh, /jəl/, giọng hạ xuống một cách lịch sự ở cuối câu. Đừng bỏ âm /l/ cuối: thiếu nó, you'll nghe thành you.
- without /wɪˈðaʊt/ và otherwise /ˈʌðəwaɪz/: âm /ð/ là âm rung, đầu lưỡi đặt nhẹ giữa hai hàm răng — không phải âm "đ" của tiếng Việt. Âm cuối /z/ của otherwise cũng cần rung, đừng bỏ.
- Assuming /əˈsjuːmɪŋ/ (Anh), /əˈsuːmɪŋ/ (Mỹ); trọng âm ở âm tiết thứ hai: "uh-SYOO-ming" hoặc "uh-SOO-ming". Âm /s/ ở đây là âm xát rõ, không đọc thành /ʃ/.
- given /ˈɡɪvn/: âm /v/ cắn nhẹ môi dưới; âm tiết cuối chỉ là /n/, không thêm nguyên âm.
Quy tắc vàng
Điều kiện có thể nấp trong without, with, given, otherwise hoặc ngay trong chủ ngữ: khi thấy would / could / might (have) mà không có if, hãy tìm điều kiện bị giấu — và đừng quên rằng tiếng Anh bắt buộc phải có would (have) ở vế kết quả. Các cụm ngắn như if so, if not, if anything, if in doubt thay cho cả một mệnh đề, còn will / would sau if thường thể hiện sự sẵn lòng hoặc phép lịch sự.
Luyện tập
A. Hình thức
Viết lại mỗi câu mà không dùng mệnh đề if đầy đủ. Dùng từ cho sẵn và giữ nguyên nghĩa.
-
Viết lại với "Without": If the volunteers hadn't helped, the festival would have been cancelled.
-
Viết lại với "Given": If we had been given another week, we could have tested the app properly.
-
Viết lại với "With": If the team had a bigger budget, it could hire two more designers.
-
Viết lại với "In your position": If I were you, I would ask for a written contract.
-
Nối câu với "otherwise": I was working that weekend. If I hadn't been, I would have come to the wedding.
-
Viết lại với "If so": Have you already paid the deposit? If you have, please send us the receipt.
-
Viết lại với "on the assumption that": The budget was approved because the board assumed that sales would grow by 5%.
-
Viết lại thành lời đề nghị lịch sự, bắt đầu bằng "If you would": Please sign the form at the bottom, and then we can process your application today.
B. Ý nghĩa
Đọc tình huống và chọn câu phù hợp hơn.
-
Một đồng nghiệp nói máy in mới nhanh hơn máy cũ. Bạn thì thấy nó thật ra còn chậm hơn. Câu trả lời nào đúng?if anything: sự thật đi theo hướng ngược lại
-
Câu nào mô tả một kết quả tưởng tượng, không phải điều đã thật sự xảy ra?would have cho thấy điều kiện bị giấu: nếu bạn đã không giúp mình
-
Câu nào nêu một sự thật chứ không phải một điều kiện?given + một sự thật đã biết = xét đến
-
Một nhân viên lễ tân nói với khách. Câu nào là lời hướng dẫn lịch sự?if you'll = nếu anh/chị sẵn lòng: một lời đề nghị lịch sự
-
Một email trang trọng gửi khách hàng. Câu nào phù hợp hơn?if yes mang tính thân mật; if so là dạng chuẩn
C. Tìm lỗi sai
Mỗi câu có một lỗi ngữ pháp hoặc đã đúng. Viết lại câu đúng. Nếu câu đã đúng, hãy viết correct.
-
If you will need any help with the installation, just call our technical team on the number below.
-
My laptop crashed last night; otherwise I would finish the report well before the deadline.
-
Given a little more experience, she can have become an excellent manager in that company.
-
Finish your breakfast quickly, otherwise you miss the bus and arrive late for school again.
-
If anything, the second edition of the dictionary is harder to use than the first one was.
D. Trong ngữ cảnh
Đọc tin nhắn. Viết lại các câu được đánh số với từ cho sẵn.
Hi all, a quick update before Monday's client meeting. (19) If the figures are correct, we'll finish the project two weeks early. That's great news, but we still need to be careful. (20) Sam spotted the error in last month's report. If he hadn't, we would have lost the client. (21) The new software has helped us a lot. If we didn't have it, we would still be entering data by hand. (22) Are you all free on Monday afternoon? If you aren't, let me know today. (23) If you aren't sure about something, ask Mia before you send it to the client.
Thanks, everyone!
-
Viết lại câu (19), bắt đầu bằng "Assuming".
-
Viết lại câu (20) thành một câu, dùng "otherwise".
-
Viết lại câu (21), bắt đầu bằng "Without".
-
Viết lại câu (22), dùng "If not".
-
Viết lại câu (23), bắt đầu bằng "If in doubt".
E. Đến lượt bạn
Viết bằng tiếng Anh.
-
Viết 2–3 câu cảm ơn một người hướng dẫn hoặc một đồng nghiệp. Dùng Without… và một điều kiện bị giấu khác (with, given hoặc otherwise).
-
Viết một email ngắn (2–3 câu) gửi khách hàng về ngày giao hàng. Dùng Assuming…, If so hoặc If not, và một lời đề nghị lịch sự với if you would.
-
Có người nói: "Working from home makes people lazy." Hãy đáp lại bằng hai câu, dùng If anything và tính từ, if not + tính từ mạnh hơn.
F. Ôn tập tổng hợp
Ôn lại kiến thức của các bài trước.
-
C1-03 Câu điều kiện trang trọng và đảo ngữ câu điều kiện: Should you, Were I to, Had I known, But for (Formal Conditionals) Viết lại, bắt đầu bằng "Had it not been for": If it hadn't been for the rain, we would have won.
-
C1-03 Câu điều kiện trang trọng và đảo ngữ câu điều kiện: Should you, Were I to, Had I known, But for (Formal Conditionals) Viết lại, bắt đầu bằng "Should": If you have any questions, please contact me.
-
B2-03 Unless, as long as, in case, even if: những cách nói điều kiện ngoài if (Conditional Linkers) Câu nào có nghĩa là bạn mang ô để phòng trước?in case = để phòng trước; if = chỉ khi trời thật sự mưa
Đáp án
A. Hình thức
- Without the volunteers' help, the festival would have been cancelled. / Without the volunteers, the festival would have been cancelled.
- Given another week, we could have tested the app properly.
- With a bigger budget, the team could hire two more designers.
- In your position, I would ask for a written contract.
- I was working that weekend; otherwise I would have come to the wedding. / I was working that weekend. Otherwise, I would have come to the wedding.
- Have you already paid the deposit? If so, please send us the receipt.
- The budget was approved on the assumption that sales would grow by 5%.
- If you would sign the form at the bottom, we can process your application today.
B. Ý nghĩa
- It isn't quicker. If anything, it's slower than the old one.
- Without your help, I would have failed the exam.
- Given the weather, we decided to stay at home.
- If you'll take a seat, Ms Novak will be with you shortly.
- Is the venue free on 3 June? If so, please send us a quote.
C. Tìm lỗi sai
- If you need any help with the installation, just call our technical team on the number below. / Should you need any help with the installation, just call our technical team on the number below.
- My laptop crashed last night; otherwise I would have finished the report well before the deadline.
- Given a little more experience, she could have become an excellent manager in that company. / Given a little more experience, she might have become an excellent manager in that company.
- Finish your breakfast quickly, otherwise you'll miss the bus and arrive late for school again.
- ✓ If anything, the second edition of the dictionary is harder to use than the first one was.
D. Trong ngữ cảnh
- Assuming the figures are correct, we'll finish the project two weeks early. / Assuming that the figures are correct, we'll finish the project two weeks early.
- Sam spotted the error in last month's report; otherwise we would have lost the client.
- Without the new software, we would still be entering data by hand.
- Are you all free on Monday afternoon? If not, let me know today.
- If in doubt, ask Mia before you send anything to the client. / If in doubt, ask Mia before you send it to the client.
E. Đến lượt bạn
- Without your advice in my first year, I would probably have left the company. Given the chance, I'd like to do the same for our new trainees.
- Assuming the samples arrive on Thursday, we will deliver the final design on 2 June. If not, we will contact you at once, and I would be grateful if you would confirm the new date by Friday.
- If anything, people who work from home tend to work longer hours. For many of them, switching off at the end of the day is difficult, if not impossible.
F. Ôn tập tổng hợp
- Had it not been for the rain, we would have won.
- Should you have any questions, please contact me.
- Take an umbrella in case it rains later.
