SlowingoNgữ pháp
B2 3 / 30

Unless, as long as, in case, even if: những cách nói điều kiện ngoài if (Conditional Linkers)

Unless, As Long As, In Case: Beyond If

Trong trang này
  1. Mục tiêu
  2. Ý chính
  3. Tiếng Việt và tiếng Anh
  4. Cấu trúc
  5. Cách dùng
  6. Lỗi thường gặp
  7. Bẫy dành cho người Việt
  8. Đừng nhầm lẫn
  9. Chính tả và phát âm
  10. Quy tắc vàng
  11. Luyện tập

Mục tiêu

Sau bài này, bạn có thể nói về điều kiện chính xác hơn so với chỉ dùng if: ngoại lệ với unless, điều kiện chặt chẽ với as long as / provided (that) / on condition that, biện pháp phòng ngừa với in case, "không có gì khác biệt" với even if, và lời cảnh báo với otherwise / or (else).

Ý chính

If giống như một chiếc tua vít đa năng. Nó làm được nhiều việc: nó nói "điều này phụ thuộc vào điều kia". Nhưng nó không nói hai điều đó phụ thuộc vào nhau như thế nào.

Các từ nối trong bài này là những dụng cụ chuyên dụng treo ngay bên cạnh trên tường xưởng. Mỗi từ thêm một sắc thái nghĩa chính xác:

  • unless nêu ra ngoại lệ duy nhất: We'll eat outside unless it rains.
  • as long as / provided nêu điều kiện duy nhất phải được đáp ứng: You can borrow it as long as you're careful.
  • in case nêu một rủi ro, nên bạn hành động ngay bây giờ để an toàn: Take a coat in case it gets cold.
  • even if nói rằng điều kiện không làm thay đổi gì: I'll go even if it rains.
  • otherwise / or (else) nêu kết quả xấu nếu bạn không hành động: Hurry, or we'll miss the train.

Tin vui là quy tắc về thì giống hệt if (A2-27, B1-06). Sau từ nối, dùng thì hiện tại cho nghĩa tương lai — không dùng will.

Tiếng Việt và tiếng Anh

Tiếng Việt cũng có những "dụng cụ chuyên dụng" này: trừ khi = unless, miễn là / với điều kiện là = as long as / on condition that, phòng khi = in case, không thì / kẻo = otherwise / or. Phần lớn ánh xạ khá gọn. Có hai chỗ khác: chữ dù (dù có…) của tiếng Việt dùng được cho cả sự thật lẫn giả định, còn tiếng Anh tách thành even though (sự thật) và even if (có thể xảy ra hoặc không); và tiếng Việt hay ghép dù … nhưng / vẫn, còn tiếng Anh chỉ cần một từ nối.

Tiếng ViệtTiếng AnhGhi chú
Đừng gọi cho tôi sau mười giờ, trừ khi có chuyện khẩn cấp.Don't call me after ten unless it's an emergency.unless + động từ khẳng định
Bạn mượn xe đạp cũng được, miễn là sáu giờ trả lại.You can borrow my bike as long as you bring it back by six.điều kiện duy nhất
Mang ô theo phòng khi trời mưa.Take an umbrella in case it rains.làm ngay bây giờ, mưa hay không cũng vậy
Dù bạn có xin lỗi, cô ấy cũng không tha thứ đâu.Even if you apologise, she won't forgive you.giả định → even if
Mặc dù bị đau mắt cá, cô ấy vẫn chạy hết cuộc đua.She finished the race even though she had hurt her ankle.sự thật → even though
Nhanh lên, không thì mình lỡ đầu phim mất.Hurry up, or we'll miss the start of the film.lời cảnh báo

Cấu trúc

Tổng quan

Từ nốiNghĩaCấu trúcVí dụ
unlessnếu … không; trừ khiunless + động từ (thường) khẳng địnhUnless you hurry, you'll be late.
as long as / so long aschỉ khi, miễn là+ hiện tại cho tương laiAs long as you text me, you can stay out.
provided (that) / providing (that)chỉ khi (trang trọng hơn)+ hiện tại cho tương laiProvided (that) the weather is fine, we'll sail.
on condition thatchỉ khi (trang trọng: thỏa thuận, quy định)+ hiện tại cho tương laiYou can use the photo on condition that you credit me.
in casephòng khi, vì … có thể xảy ra+ hiện tại (không dùng will); quá khứ sau động từ quá khứBring snacks in case you get hungry.
even ifdù có … hay không thì cũng vậycùng các thì như ifI'll finish it even if it takes all night.
even thoughmặc dù (mạnh) — đây là sự thật+ sự thậtShe went to work even though she was ill.
otherwise / or (else)nếu không thì … (cảnh báo)lời yêu cầu / câu nói + otherwise / or + kết quảLeave now, or you'll miss the bus.

Thì sau từ nối

Tình huốngSau từ nốiMệnh đề chínhVí dụ
tương lai có thậthiện tại đơnwill / can / câu mệnh lệnhUnless it rains, we'll eat outside.
hiện tại / tương lai tưởng tượngquá khứ đơnwould / couldI wouldn't go unless I had to.
quá khứ (phòng ngừa)quá khứ đơnquá khứ đơnI took a map in case I got lost.

Vị trí và dấu phẩy

  • unless, as long as, provided, in case, even if có thể đứng đầu câu (dấu phẩy sau mệnh đề) hoặc ở giữa câu (thường không có dấu phẩy).
  • otherwise mở đầu một mệnh đề hoặc một câu mới: Write it down. Otherwise, you'll forget. Nó cũng có thể đứng sau dấu phẩy hoặc dấu chấm phẩy.
  • or (else) nối hai mệnh đề: Be quiet, or else you'll wake the baby.

Cách dùng

1Unless = nếu … không / trừ khi

Unless nêu ra tình huống duy nhất mà kết quả không xảy ra. Vì unless đã chứa sẵn chữ "không", động từ sau nó thường ở thể khẳng định.

I'll walk to work unless it's raining.
Tôi sẽ đi bộ đi làm, trừ khi trời đang mưa.
= if it isn't raining
Unless you book a table, we won't get in.
Nếu không đặt bàn trước thì mình không vào được đâu.
You can't open the file unless you have the password.
Bạn không mở được tệp này trừ khi có mật khẩu.
Don't call me after ten unless it's an emergency.
Đừng gọi cho tôi sau mười giờ, trừ khi có chuyện khẩn cấp.
= trừ trường hợp khẩn cấp
I wouldn't lend him money unless he really needed it.
Tôi sẽ không cho anh ta vay tiền, trừ khi anh ta thật sự cần.
tưởng tượng: quá khứ sau unless

Dùng if … not, không dùng unless, khi kết quả là một phản ứng trước việc gì đó không xảy ra, hoặc trong câu hỏi: I'll be upset if she doesn't come. What will you do if the bus doesn't come?

2As long as, provided (that), on condition that = chỉ khi

Những từ nối này làm điều kiện trở nên chặt chẽ: kết quả chỉ xảy ra nếu điều kiện này được đáp ứng, và người nói thường đang cho phép hoặc thỏa thuận. As long as / so long as trung tính đến thân mật; provided (that) / providing (that) trang trọng hơn; on condition that trang trọng, hay gặp trong thỏa thuận và quy định.

You can borrow my bike as long as you bring it back by six.
Bạn mượn xe đạp của mình cũng được, miễn là trước sáu giờ trả lại.
So long as nobody gets hurt, I don't mind what you play.
Miễn là không ai bị thương, các con chơi gì cũng được.
Provided that the funding is approved, construction will start in May.
Với điều kiện kinh phí được duyệt, công trình sẽ khởi công vào tháng Năm.
We'll accept the offer providing the price includes delivery.
Chúng tôi sẽ nhận lời đề nghị, miễn là giá đã bao gồm phí giao hàng.
The landlord agreed to lower the rent on condition that we stayed for two years.
Chủ nhà đồng ý giảm tiền thuê với điều kiện chúng tôi ở hai năm.
quá khứ: agreed → stayed

3In case = phòng khi

In case giải thích vì sao ta làm một việc ngay bây giờ: vì có điều gì đó có thể xảy ra sau này. Ta làm việc đó dù sự việc kia có xảy ra hay không. Dùng thì hiện tại cho tương lai (không dùng will), và thì quá khứ khi động từ chính ở quá khứ.

Take an umbrella in case it rains.
Mang ô theo phòng khi trời mưa.
mang ngay bây giờ, mưa hay không cũng vậy
I always keep some cash in my wallet in case the card machine doesn't work.
Tôi luôn để ít tiền mặt trong ví phòng khi máy quẹt thẻ bị hỏng.
Save the document every few minutes in case your laptop crashes.
Cứ vài phút lại lưu tài liệu một lần, phòng khi máy tính bị treo.
I wrote down her number in case I lost my phone.
Tôi ghi lại số của cô ấy, phòng khi bị mất điện thoại.
I'll bring a spare charger, just in case.
Mình sẽ mang thêm một cái sạc dự phòng, cho chắc.
cụm cố định: không cần mệnh đề

In case of + danh từ thì khác: đó là cách nói trang trọng của "nếu có", dùng trên biển báo. In case of fire, do not use the lifts. (= nếu có hỏa hoạn)

4Even if và even though

Even if = dù việc này có xảy ra hay không, kết quả vẫn vậy. Điều kiện là có thể xảy ra hoặc tưởng tượng. Even though = although nhưng mạnh hơn, và thông tin là sự thật. (Although: xem B1-26.)

I'm going to the beach even if it rains.
Dù trời có mưa, tôi vẫn đi biển.
có thể mưa, có thể không
Even if you apologise, she won't forgive you.
Dù bạn có xin lỗi, cô ấy cũng không tha thứ đâu.
apologise (Anh), apologize (Mỹ)
He wouldn't sell the car even if you offered him double.
Dù bạn có trả gấp đôi, anh ấy cũng không bán chiếc xe.
tưởng tượng: các thì của câu điều kiện loại 2
She finished the race even though she had hurt her ankle.
Mặc dù bị đau mắt cá, cô ấy vẫn chạy hết cuộc đua.
cô ấy thật sự bị đau
Even though the hotel was expensive, it was worth every penny.
Khách sạn tuy đắt nhưng rất đáng đồng tiền.

5Otherwise và or (else) — lời cảnh báo

Dùng otherwise hoặc or (else) sau một lời yêu cầu hay một câu nói để cho biết điều gì sẽ xảy ra nếu không làm theo. Or else nghe mạnh hơn, và khi đứng một mình ở cuối câu, nó có thể nghe như một lời đe dọa.

Charge your phone now, otherwise it'll die during the trip.
Sạc điện thoại ngay đi, không thì đang đi đường sẽ hết pin đấy.
We need to leave by eight. Otherwise, we'll get stuck in traffic.
Chúng ta phải đi trước tám giờ. Không thì sẽ bị kẹt xe.
Hurry up, or we'll miss the start of the film.
Nhanh lên, kẻo lỡ đầu phim.
Be on time tomorrow, or else the boss will be furious.
Mai nhớ đến đúng giờ, không thì sếp nổi điên đấy.
Turn that music down, or else!
Vặn nhỏ nhạc xuống, không thì biết tay!
đe dọa thân mật; không nói ra kết quả

Otherwise với kết quả không có thật trong quá khứ (I'm glad you called; otherwise I'd have waited all day) được dạy trong C1-04.

Lỗi thường gặp

❌Unless you don't hurry, you'll be late.
✅Unless you hurry, you'll be late.
unless đã có nghĩa là "nếu … không".
❌Take a jacket in case it will be cold.
✅Take a jacket in case it's cold.
Sau in case dùng thì hiện tại cho nghĩa tương lai.
❌As long as you will call me, I'll be fine.
✅As long as you call me, I'll be fine.
Không dùng will sau các từ nối chỉ điều kiện.
❌Provided that you will help me, I'll finish today.
✅Provided that you help me, I'll finish today.
Điều kiện có thật trong tương lai: thì hiện tại.
❌Even you study hard, the exam will be difficult.
✅Even if you study hard, the exam will be difficult.
even một mình không nối được hai mệnh đề.
⚠️I'll take an umbrella if it rains. (meaning: just to be safe)
✅I'll take an umbrella in case it rains.
Đúng ngữ pháp, nhưng if nghĩa là "chỉ khi trời thật sự mưa". Muốn nói phòng ngừa, dùng in case.
⚠️Even if she was tired, she kept working. (she really was tired)
✅Even though she was tired, she kept working.
Đúng ngữ pháp, nhưng even if làm câu nghe như chưa chắc chắn. Sự thật thì dùng even though.
⚠️I'll be very sad unless you come to my wedding.
✅I'll be very sad if you don't come to my wedding.
Nghe không tự nhiên: với phản ứng trước việc gì đó không xảy ra, dùng if … not.

Bẫy dành cho người Việt

1. "dù" → although cho giả định, và "dù … nhưng". Tiếng Việt dùng dù cho cả việc chưa biết có xảy ra không: Dù tháng sau có thi trượt, mình cũng không bỏ cuộc. Với một khả năng trong tương lai, tiếng Anh dùng even if, không dùng although / even though. Ngoài ra, tiếng Việt hay ghép dù … nhưng, còn tiếng Anh chỉ dùng một từ nối.

❌Although I fail the exam next month, I won't give up.
✅Even if I fail the exam next month, I won't give up.
❌Even if it is expensive, but I will buy it.
✅Even if it's expensive, I'll buy it.

2. "phòng trường hợp" → in case of + mệnh đề. Vì phòng trường hợp rất giống in case of, nhiều bạn đặt cả một mệnh đề sau of. In case of chỉ đi với danh từ; trước một mệnh đề (chủ ngữ + động từ), dùng in case.

❌Buy some candles in case of the power goes off.
✅Buy some candles in case the power goes off.
hoặc: in case of a power cut

3. "không thì" → if not. Mặc thêm áo vào, không thì bị cảm đấy. Dịch từng chữ thành if not khiến câu nghe vụng. Sau một lời yêu cầu, tiếng Anh dùng otherwise hoặc or.

⚠️Put on a warmer jumper, if not you'll catch a cold.
✅Put on a warmer jumper, otherwise you'll catch a cold.
nghe không tự nhiên khi nối kiểu này; dùng otherwise hoặc or. jumper (Anh) = sweater (Mỹ)

Đừng nhầm lẫn

in case và if — Với if, bạn chỉ hành động khi sự việc xảy ra. Với in case, bạn hành động trước, cho an toàn. (Câu điều kiện: xem A2-27, B1-06.) Tiếng Việt cũng phân biệt: "nếu" và "phòng khi".

I'll call you if I need help.
Nếu cần giúp, tôi sẽ gọi cho bạn.
chỉ gọi khi cần
I'll take your number in case I need help.
Tôi sẽ lưu số của bạn, phòng khi cần giúp.
lưu ngay bây giờ, cho chắc

even if và even though — khả năng và sự thật.

Even if I get the job, I won't move.
Dù có được nhận vào làm, tôi cũng không chuyển nhà.
có thể được nhận, có thể không
Even though I got the job, I didn't move.
Mặc dù đã được nhận vào làm, tôi vẫn không chuyển nhà.
tôi thật sự đã được nhận

unless và if … not — thường cùng nghĩa, nhưng if … not là lựa chọn tự nhiên cho cảm xúc, câu hỏi và những kết quả phụ thuộc vào việc gì đó không xảy ra.

Unless the price drops, we can't afford it.
Trừ khi giá giảm, chứ không thì mình không mua nổi.
= if the price doesn't drop
I'd be surprised if he didn't apply.
Nếu anh ấy không nộp đơn thì tôi mới ngạc nhiên đấy.
không nói "unless he applied"

Cách tưởng tượng với suppose / supposing / what if được dạy trong B2-21. Điều kiện trang trọng và điều kiện ẩn (should you need…, but for…, given…) có trong C1-03 và C1-04.

Chính tả và phát âm

  • in case luôn viết thành hai từ. Just in case là cụm cố định hay đứng cuối câu.
  • provided và providing đều đúng; that có thể bỏ sau cả hai.
  • unless /ənˈles/ — trọng âm ở âm tiết thứ hai, nguyên âm đầu đọc yếu. Âm /s/ cuối phải nghe rõ: người Việt hay bỏ âm cuối, khiến unless nghe thành "un-le".
  • provided /prəˈvaɪdɪd/ — trọng âm ở vi. Cụm /pr/ ở đầu: đừng chèn nguyên âm giữa /p/ và /r/. Tiếng Việt hầu như không có âm "p" ở đầu từ, nên nhiều bạn đọc thành "b"; hãy mím môi rồi bật hơi /p/ thật rõ.
  • otherwise /ˈʌðəwaɪz/ (UK), /ˈʌðərwaɪz/ (US) — trọng âm ở âm tiết đầu. Âm /ð/: đầu lưỡi đặt giữa hai hàm răng và rung dây thanh, không phải "đ" hay "d" của tiếng Việt. Âm cuối là /z/ (có rung), không phải /s/.
  • Trong or else, else được nhấn còn or đọc yếu: Be careful, or else.

Quy tắc vàng

Chọn từ nối theo nghĩa: unless = trừ khi, as long as / provided = chỉ khi, miễn là, in case = phòng khi, even if = dù có thế nào cũng vậy, otherwise / or (else) = nếu không thì, đây là kết quả. Với nghĩa tương lai, dùng thì hiện tại sau các từ nối này, không dùng will.

Luyện tập

A. Hình thức

Chia động từ, chọn từ đúng hoặc viết lại câu.

  1. Chia động từ cho đúng: Take a sandwich in case you (get) hungry.
  2. Chọn từ đúng: I won't go ___ you come with me. …
  3. Chia động từ cho đúng: We'll start the meeting at nine provided everyone (arrive) on time.
  4. Chọn từ đúng: She left early ___ the traffic was bad. …
  5. Viết lại câu với unless: If you don't leave now, you'll miss the bus.
  6. Viết lại câu với otherwise: Set an alarm. If you don't, you'll oversleep.

B. Ý nghĩa

Chọn đáp án phù hợp với ý nghĩa.

  1. Chọn đáp án đúng: I'm going to the concert … I have to go alone.
  2. Chọn đáp án đúng: He went to the party … he was exhausted.
  3. Chọn đáp án đúng: Write down the address … you forget it.
  4. Chọn đáp án đúng: You can come to the meeting … you don't interrupt.
  5. Chọn cách nói trang trọng hơn cho một hợp đồng: The flat is rented … no pets are kept.
  6. Chọn đáp án đúng: I'll be disappointed .

C. Tìm lỗi sai

Sửa lỗi sai. Nếu câu đã đúng, hãy viết correct.

  1. Unless you don't study, you won't pass.
  2. Pack some water in case you will get thirsty.
  3. Even though it rains tomorrow, the match will go ahead.
  4. You can stay out late as long as you text me.

D. Trong ngữ cảnh

Dùng các từ sau: as long as, even if, in case, otherwise, unless.

Before the hike
Mia: We're leaving at six tomorrow. Set your alarm, 17 you'll oversleep.
Leo: Fine. Should I bring a raincoat?
Mia: Yes, bring one 18 the weather changes. It often does in the mountains.
Leo: And what if it's raining when we wake up?
Mia: We'll still go, 19 it's a storm. A bit of rain is fine.
Leo: OK. Can my brother come too?
Mia: Sure, 20 he can walk fifteen kilometres!
Leo: He can. He'll come 21 he's tired after work.

E. Đến lượt bạn

Viết bằng tiếng Anh về chính bạn.

  1. Viết về hai thứ bạn luôn mang theo người và lý do, dùng in case.
  2. Viết một quy định cho người muốn mượn đồ của bạn, dùng as long as hoặc provided.
  3. Viết về một việc bạn sẽ không bao giờ làm, dùng even if.

F. Ôn tập tổng hợp

Ôn lại kiến thức của các bài trước.

  1. A2-27 Câu điều kiện loại 0 và loại 1 (Zero and First Conditional), unless và when
    When she (arrive), I'll call you.
  2. B1-06 Câu điều kiện loại 2 (Second Conditional): If I had…, I would…
    If I (have) more time, I'd learn to play the piano.
  3. B1-26 Phân biệt although, despite và however: diễn tả sự tương phản (Contrast)
    ___ the rain, we went for a walk. …
  4. B2-02 Câu điều kiện hỗn hợp (Mixed Conditionals): If I had…, I would be…
    If I had saved more money last year, I (be) on holiday now.
Đáp án

A. Hình thức

  1. get
  2. unless
  3. arrives
  4. in case
  5. Unless you leave now, you'll miss the bus. / You'll miss the bus unless you leave now.
  6. Set an alarm. Otherwise, you'll oversleep. / Set an alarm, otherwise you'll oversleep.

B. Ý nghĩa

  1. even if
  2. even though
  3. in case
  4. as long as
  5. on condition that
  6. if she doesn't call

C. Tìm lỗi sai

  1. Unless you study, you won't pass. / If you don't study, you won't pass.
  2. Pack some water in case you get thirsty.
  3. Even if it rains tomorrow, the match will go ahead.
  4. ✓ You can stay out late as long as you text me.

D. Trong ngữ cảnh

  1. otherwise / or / or else
  2. in case / just in case
  3. unless
  4. as long as / so long as / provided / providing / provided that / providing that
  5. even if / even though

E. Đến lượt bạn

  1. I always carry a power bank in case my phone dies. I keep a pen in my bag in case I need to sign something.
  2. You can borrow my car as long as you fill up the tank before you bring it back.
  3. I would never go skydiving, even if someone paid me a lot of money.

F. Ôn tập tổng hợp

  1. arrives / has arrived
  2. had
  3. Despite
  4. would be / could be / might be
Ứng dụng AndroidHọc mọi lúc mọi nơi Google Play