SlowingoGrammatika
B2 2 / 30

Mixed Conditionals oʻzbekcha: aralash shart gaplar (If I had…, I would be now)

Mixed Conditionals

Bu sahifada
  1. Maqsad
  2. Asosiy gʻoya
  3. Oʻzbek va ingliz tillari
  4. Tuzilish
  5. Qoʻllanish
  6. Keng tarqalgan xatolar
  7. Oʻzbek tilida soʻzlashuvchilar uchun tuzoqlar
  8. Adashtirmang
  9. Imlo va talaffuz
  10. Oltin qoida
  11. Mashqlar

Maqsad

Bu darsdan keyin siz xayoliy oʻtmishni hozirgi kun bilan (If I had taken that job, I would be rich now) va xayoliy hozirni oʻtmish bilan (If I weren't so shy, I would have spoken to her) bogʻlay olasiz. Har qanday shart gapning har bir yarmi uchun toʻgʻri shaklni bitta savol bilan tanlaysiz: shart qachon, natija qachon?

Asosiy gʻoya

Hayotda oʻtmish va hozir alohida qutilarda saqlanmaydi. Oʻn yil oldin qabul qilgan qaroringiz bugun qayerda yashashingizni belgilaydi. Doimo oʻzingizda boʻlgan feʼl-atvor xususiyati kecha nima qilganingizni tushuntiradi.

Mixed conditionals (aralash shart gaplar) gapning har bir yarmiga oʻz vaqtini saqlab qolishga imkon beradi. Gapni ikki soat deb tasavvur qiling: biri shart ustida, biri natija ustida. Har bir soatni alohida sozlaysiz.

  • Shart oʻtmishda, natija hozir: If I had studied medicine (oʻtmish), I would be a doctor (hozir).
  • Shart doimo yoki hozir toʻgʻri, natija oʻtmishda: If I weren't so shy (doimo), I would have spoken to her (kecha kechqurungi ziyofatda).

Bu darsda yangi shakl yoʻq. Ikkinchi tur shart gap (B1-06) va uchinchi tur shart gap (B1-07) qismlarini allaqachon bilasiz. Ikki soat har xil vaqtni koʻrsatsa, shunchaki har biridan bittadan yarmini olasiz.

Oʻzbek va ingliz tillari

Oʻzbek tilida xayoliy shart koʻpincha -ganimda yoki -gan boʻlsam bilan aytiladi, va bu shakl oʻtmish uchun ham («tibbiyotni oʻqiganimda»), doimiy holat uchun ham («bunchalik uyatchan boʻlmaganimda») bir xil. Yaʼni shartning vaqti oʻzbekcha shaklda koʻrinmaydi — inglizchada esa uni tanlashingiz shart: oʻtmish → had done, doimiy yoki hozir → did / were. Natijada oʻzbek tili farq qiladi: -ardim hozirgi natija (would do), -gan boʻlardim oʻtgan natija (would have done) — lekin soʻzlashuvda «-ardim» koʻpincha ikkalasi uchun ham ishlatiladi. Bundan tashqari, kundalik nutqda haqiqiy shart (-sa + «-aman») shunchalik koʻp ishlatiladiki, xayoliy natijada ham will qoʻyib yuborish oson; xayoliy natija uchun har doim would.

OʻzbekchaShart / natija vaqtiInglizcha
Tibbiyotni oʻqiganimda, hozir shifokor boʻlardim.oʻtmish → hozirIf I had studied medicine, I would be a doctor now.
Bunchalik uyatchan boʻlmaganimda, u bilan gaplashgan boʻlardim.doimo → oʻtmishIf I weren't so shy, I would have spoken to her.
Vaqtim boʻlganida, yelkanli qayiq haydashni oʻrganardim.hozir → hozir (ikkinchi tur)If I had time, I'd learn to sail.
Bilganimda, yordam bergan boʻlardim.oʻtmish → oʻtmish (uchinchi tur)If I'd known, I'd have helped.
Yomgʻir yogʻsa, uyda qolamiz.haqiqiy shart (birinchi tur)If it rains, we'll stay in.

Tuzilish

A turi: oʻtmishdagi shart → hozirgi natija

If-qism (xayoliy oʻtmish)Bosh gap (xayoliy hozir)
if + Past Perfectwould / could / might + asosiy shakl
If I had taken that job,I would be living in Tokyo now.
If she hadn't missed the flight,she would be here.

B turi: hozirgi yoki doimiy shart → oʻtgan natija

If-qism (xayoliy hozir / doimo toʻgʻri)Bosh gap (xayoliy oʻtmish)
if + Past Simple (were)would / could / might + have + past participle
If I weren't so shy,I would have spoken to her.
If he could read a map,he could have found the hotel.

If-qism ikkinchi oʻrinda ham kelishi mumkin, unda vergul qoʻyilmaydi: I would be a doctor now if I had studied medicine.

Barcha shart gaplar: umumiy jadval

TurShartNatijaMisol
nolinchiPresent SimplePresent SimpleIf you heat ice, it melts.
birinchiPresent Simplewill + asosiy shaklIf it rains, we'll stay in.
ikkinchiPast Simplewould + asosiy shaklIf I had time, I'd learn to sail.
uchinchiPast Perfectwould have + past participleIf I'd known, I'd have helped.
aralash APast Perfectwould + asosiy shaklIf I'd saved, I'd be rich now.
aralash BPast Simplewould have + past participleIf I were rich, I'd have bought it.

Nolinchi va birinchi tur — haqiqiy shart gaplar (A2-27); qolganlari xayoliy (tasavvurdagi, faktlarga zid).

Qoʻllanish

1Oʻtmishdagi shart → hozirgi natija

Oʻtmish boshqacha boʻlganida, hozir ham boshqacha boʻlardi. Natijada koʻpincha now, today, still yoki hozirgi holat bor.

If I had studied medicine, I would be a doctor now.
Tibbiyotni oʻqiganimda, hozir shifokor boʻlardim.
oʻtmish: had studied; hozir: would be
If we hadn't sold our flat in 2015, we would be much richer today.
2015-yilda kvartiramizni sotmaganimizda, bugun ancha boy boʻlardik.
today → would be; flat (UK) = apartment (US)
If you'd gone to bed earlier, you wouldn't feel so tired.
Ertaroq yotganingizda, bunchalik charchamasdingiz.
kechagi uyqu → hozirgi charchoq: wouldn't feel
If they hadn't met at that conference, they wouldn't be married.
Oʻsha konferensiyada tanishmaganlarida, ular hozir er-xotin boʻlmasdi.
oʻtmishdagi uchrashuv → hozirgi holat
I could speak Italian fluently if I had kept up my lessons.
Darslarimni tashlab qoʻymaganimda, hozir italyanchada ravon gapira olardim.
if-qism ikkinchi oʻrinda: vergul yoʻq

2Hozirgi yoki doimiy shart → oʻtgan natija

Umuman toʻgʻri boʻlgan holat — feʼl-atvor, qobiliyat, doimiy fakt — oʻtmishdagi natijani tushuntiradi. If-qism oʻtmishdagi bir lahza haqida emas, doimo yoki hozir haqida.

If I weren't so shy, I would have spoken to her at the party.
Bunchalik uyatchan boʻlmaganimda, ziyofatda u bilan gaplashgan boʻlardim.
doimo uyatchanman → kechagi natija: would have spoken
If he were more organised, he wouldn't have missed the deadline.
U tartibliroq boʻlganida, muddatni oʻtkazib yubormagan boʻlardi.
feʼl-atvor → oʻtgan natija
If I didn't trust you, I wouldn't have lent you the money.
Sizga ishonmaganimda, pulni qarzga bermagan boʻlardim.
hozir ham ishonaman → oʻtmishdagi ish
If she could drive, she would have picked us up from the station.
U mashina hayday olganida, bizni vokzaldan olib ketgan boʻlardi.
qobiliyat → oʻtgan natija
If I weren't allergic to cats, I would have adopted that kitten.
Mushuklarga allergiyam boʻlmaganida, oʻsha mushukchani olib ketgan boʻlardim.
doimiy fakt → oʻtgan natija

3Toʻgʻri yarmini tanlash: «qachon?» deb soʻrang

Har bir yarmi uchun soʻrang: Shart qachon? Natija qachon? Keyin mos shaklni tanlang. Oʻtmishdagi shartning natijasi hatto kelajakda boʻlishi ham mumkin.

If I had won the lottery last year, I wouldn't be working here now.
Oʻtgan yili lotereyada yutganimda, hozir bu yerda ishlamasdim.
oʻtmishdagi shart, hozirgi natija
If I had won the lottery last year, I would have bought a house.
Oʻtgan yili lotereyada yutganimda, uy sotib olgan boʻlardim.
ikkalasi ham oʻtmishda: uchinchi tur
If I were taller, I would have become a basketball player.
Boʻyim balandroq boʻlganida, basketbolchi boʻlgan boʻlardim.
doimiy shart, oʻtgan natija
If I were taller, I would play basketball.
Boʻyim balandroq boʻlganida, basketbol oʻynardim.
ikkalasi ham hozir: ikkinchi tur
If I hadn't broken my leg, I would be running the marathon on Sunday.
Oyogʻimni sindirib olmaganimda, yakshanba kuni marafonda yugurayotgan boʻlardim.
oʻtmishdagi shart, kelajakdagi natija

4Modal feʼllar va davomli shakllar

Could va might natijani aniq emas, balki mumkin qilib koʻrsatadi. Davomli shakllar ikkala yarmida ham ishlaydi: hozirgi ish uchun would be + -ing, oʻtmishdagi ish uchun had been + -ing, hozirgi yoki kelajakdagi kelishuv uchun were + -ing.

If she had accepted the offer, she might be living in Singapore now.
Taklifni qabul qilganida, hozir Singapurda yashayotgan boʻlishi mumkin edi.
might: ehtimol
If I hadn't been looking at my phone, I wouldn't be in hospital now.
Telefonimga tikilib ketmaganimda, hozir kasalxonada yotmasdim.
oʻtmishdagi jarayon: hadn't been looking; UK; AQShda: in the hospital
If I weren't working tomorrow, I would have stayed at the party longer.
Ertaga ishga bormaganimda, ziyofatda koʻproq qolgan boʻlardim.
shart: kelajakdagi kelishuv
If we had left on time, we could be at the beach by now.
Vaqtida chiqqanimizda, hozirgacha plyajda boʻlishimiz mumkin edi.
could: imkoniyat

5Afsus, tanqid va tushuntirish

Aralash shart gaplar hozir ham taʼsiri sezilayotgan oʻtmishdagi qarordan afsuslanganda yoki oʻtmishdagi natijani kimningdir feʼl-atvori bilan tanqid qilganda yoki tushuntirganda juda koʻp ishlatiladi.

If I'd listened to my teacher, I wouldn't be in this mess now.
Ustozimning gapiga quloq solganimda, hozir bunday chigal ahvolda boʻlmasdim.
afsus; hozirgi natija: -masdim
If you weren't so stubborn, you would have apologised days ago.
Bunchalik qaysar boʻlmaganingizda, allaqachon kechirim soʻragan boʻlardingiz.
tanqid: doimiy feʼl-atvor
If he didn't love her, he wouldn't have moved across the world for her.
Uni sevmaganida, u deb dunyoning narigi chetiga koʻchib ketmagan boʻlardi.
tushuntirish; he → erkak, her → ayol
If we had booked earlier, we would be on a beach right now.
Oldinroq band qilganimizda, hozir plyajda boʻlardik.
afsus

Keng tarqalgan xatolar

❌If I didn't miss the bus this morning, I would be at work now.
✅If I hadn't missed the bus this morning, I would be at work now.
Oʻtmishdagi bir lahza haqidagi xayoliy shartga Past Perfect kerak.
❌If I would have taken the job, I would be rich now.
✅If I had taken the job, I would be rich now.
If-qismda would ishlatilmaydi.
❌If I had studied medicine, I would have been a doctor now.
✅If I had studied medicine, I would be a doctor now.
now = hozirgi natija → would + asosiy shakl.
❌If she had been born in Canada, she will have a Canadian passport.
✅If she had been born in Canada, she would have a Canadian passport.
Xayoliy natija → will emas, would.
❌If he weren't so lazy, he would pass the exam last week.
✅If he weren't so lazy, he would have passed the exam last week.
Oʻtgan natija → would have + past participle.
❌If I had known about the party last night, I would go.
✅If I had known about the party last night, I would have gone.
Ziyofat kecha boʻlgan, natija ham oʻtmishda: uchinchi tur.
⚠️If I was more patient, I would have waited for you.
✅If I were more patient, I would have waited for you.
Norasmiy nutqda was keng tarqalgan; yozuvda standart shakl were. B1-06 ga qarang.

Oʻzbek tilida soʻzlashuvchilar uchun tuzoqlar

1. «-ganimda» → Past Simple, oʻtmishdagi voqea uchun ham. Oʻzbekcha «-ganimda» shartning vaqtini koʻrsatmaydi, shuning uchun oʻtmishdagi bir voqea haqida ham inglizchada didn't qoʻyib yuboramiz. Oʻtmishdagi aniq bir lahza haqidagi xayoliy shart uchun Past Perfect kerak.

❌If I didn't lose my passport last month, I would be in Dubai now.
✅If I hadn't lost my passport last month, I would be in Dubai now.
oʻtgan oydagi voqea → hadn't lost.

2. Xayoliy natijada will. Kundalik nutqda haqiqiy shart («-sa… -aman») juda koʻp ishlatiladi, shuning uchun xayoliy gapda ham natijaga will qoʻyamiz. Faktlarga zid, tasavvurdagi natija uchun har doim would.

❌If my parents hadn't moved to Tashkent, I will live in a village now.
✅If my parents hadn't moved to Tashkent, I would live in a village now.
xayoliy natija → would.

3. «-ardim» → hamma natija uchun would + asosiy shakl. Soʻzlashuvda «Bolalarni yaxshi koʻrganimda, oʻqituvchi boʻlardim» deb oʻtgan natija uchun ham «-ardim» ishlatamiz. Inglizchada natija oʻtmishda boʻlsa (kasb allaqachon tanlangan), would have + past participle.

⚠️(Siz besh yil oldin muhandislikni tanlagansiz.) If I liked children more, I would become a teacher.
✅If I liked children more, I would have become a teacher.
Grammatika jihatidan toʻgʻri, lekin hozir yoki kelajak haqida eshitiladi; tanlov oʻtmishda boʻlgan.

Adashtirmang

Uchinchi tur va aralash (oʻtmish → hozir) — Shart bir xil; faqat natija vaqti oʻzgaradi.

If I'd caught the flight, I would have arrived yesterday.
Samolyotga ulgurganimda, kecha yetib kelgan boʻlardim.
oʻtgan natija: uchinchi tur
If I'd caught the flight, I would be in Rome now.
Samolyotga ulgurganimda, hozir Rimda boʻlardim.
hozirgi natija: aralash

Ikkinchi tur va aralash (hozir → oʻtmish) — Shart bir xil; natija oʻtmishga koʻchadi.

If I weren't afraid of heights, I would go climbing with you.
Balandlikdan qoʻrqmaganimda, siz bilan togʻga chiqardim.
hozirgi / kelajakdagi natija: ikkinchi tur
If I weren't afraid of heights, I would have gone climbing with you last weekend.
Balandlikdan qoʻrqmaganimda, oʻtgan dam olish kunlari siz bilan togʻga chiqqan boʻlardim.
oʻtgan natija: aralash

Aralash shart gap va wish — Ikkalasi ham afsusni bildira oladi, lekin wish da natija qismi yoʻq. B2-04 ga qarang.

Had I known… va If it weren't for… kabi rasmiy shakllar uchun C1-03 ga, if siz shartlar (Without your help…) uchun C1-04 ga qarang.

Imlo va talaffuz

  • 'd ning ikki maʼnosi bor: if-qismda If I'd = If I had (undan keyin past participle); natijada I'd be = I would be (undan keyin asosiy shakl).
  • would have nutqda kuchsiz aytiladi: /ˈwʊdəv/; wouldn't have → /ˈwʊdntəv/. would dagi /ʊ/ qisqa va boʻsh unli, l talaffuz qilinmaydi. Har doim would have deb yozing, hech qachon would of emas.
  • would boshidagi /w/ da lablar yumaloqlanadi va oldinga choʻziladi; pastki lab tishlarga tegmaydi.
  • Aralashmani aniq qilish uchun vaqt soʻzlariga urgʻu bering: If I'd taken the job, I'd be in Tokyo now.
  • If-qism birinchi kelsa, vergul qoʻying; natija birinchi kelsa, vergul qoʻymang.

Oltin qoida

Ikki soatni alohida sozlang: oʻtmishdagi shart → had done; hozirgi yoki doimiy shart → did / were; hozirgi natija → would do; oʻtgan natija → would have done. Oʻzbekcha «-ganimda» shartning vaqtini aytmaydi — inglizchada uni oʻzingiz tanlang.

Mashqlar

A. Tuzilish

Qavs ichidagi feʼlni toʻgʻri shaklda yozing yoki gaplarni birlashtiring.

  1. If I (not spend) all my money last weekend, I could come out with you tonight.
  2. If he were more careful, he (not break) the vase yesterday.
  3. If we had left earlier, we (be) there by now.
  4. If I (be) better at maths, I would have studied engineering.
  5. If she (not move) to Berlin, she wouldn't speak German so well.
  6. If they (not be) so rich, they wouldn't have bought a yacht.
  7. Aralash shart gap bilan birlashtiring: I didn't buy the tickets. I'm not at the concert now.

B. Maʼno

Vaziyatga mos javobni tanlang.

  1. Toʻgʻri javobni tanlang: If she had taken the medicine, she … better now.
  2. Toʻgʻri javobni tanlang: If I knew more about history, I … the museum tour last week.
  3. Natijasi kamroq aniq boʻlgan variantni tanlang: If I'd trained harder, I … be in the team now.
  4. Shart oʻtmishdami yoki doimiymi (past or permanent)? "If he weren't so impatient, he would have waited."
  5. Ikkinchi tur, uchinchi tur yoki aralash (second, third or mixed)? "If I'd caught the flight, I would be in Rome now."

C. Xatoni toping

Har bir gapda bitta xato bor yoki gap toʻgʻri. Toʻgʻrilangan gapni yozing yoki correct deb yozing.

  1. If I had married him, I would have been unhappy now.
  2. If he weren't so impatient, he would wait for us yesterday.
  3. If I would have known, I would be there now.
  4. If I hadn't lost my keys, I wouldn't be waiting outside now.

D. Kontekstda

Suhbatni toʻldiring. Qavs ichidagi feʼlni toʻgʻri shaklda yozing.

Two friends talking
Jo: You look tired.
Kim: I am. If I 17 (not / stay) up so late, I 18 (not / feel) like this now.
Jo: Why did you stay up?
Kim: My brother called. If he 19 (not / be) so talkative, I 20 (go) to bed at ten!
Jo: And if you 21 (be) a morning person, you 22 (enjoy) this early class.

E. Sizning navbatingiz

Oʻzingiz haqingizda ingliz tilida yozing.

  1. Hayotingizni oʻzgartirgan oʻtmishdagi bir qarorni eslang. Hozir hayotingiz qanday boshqacha boʻlishi haqida aralash shart gap yozing.
  2. Oʻtgan hafta qilgan (yoki qilmagan) ishingizni tushuntiradigan feʼl-atvoringizdagi bir xususiyat haqida yozing.

F. Aralash takrorlash

Oldingi darslarni takrorlang.

  1. B1-07 Third Conditional oʻzbekcha: «bilganimda, … -gan boʻlardim»
    If you (tell) me, I would have helped you.
  2. B1-06 Second Conditional oʻzbekcha: «-sa … -ardim» ingliz tilida
    If I (be) you, I'd take the job.
  3. B1-09 Should Have, Could Have, Might Have oʻzbekcha: «… kerak edi», «… mumkin edi»
    You (should tell) me about the problem earlier.
Javoblar

A. Tuzilish

  1. hadn't spent
  2. wouldn't have broken
  3. would be / could be / might be
  4. were / was
  5. hadn't moved
  6. weren't / wasn't
  7. If I had bought the tickets, I would be at the concert now. / If I'd bought the tickets, I'd be at the concert now. / I would be at the concert now if I had bought the tickets.

B. Maʼno

  1. would feel
  2. would have enjoyed
  3. might
  4. permanent
  5. mixed

C. Xatoni toping

  1. If I had married him, I would be unhappy now.
  2. If he weren't so impatient, he would have waited for us yesterday. / If he wasn't so impatient, he would have waited for us yesterday.
  3. If I had known, I would be there now. / If I'd known, I'd be there now.
  4. ✓ If I hadn't lost my keys, I wouldn't be waiting outside now.

D. Kontekstda

  1. hadn't stayed
  2. wouldn't feel
  3. weren't / wasn't / hadn't been
  4. would have gone / could have gone / might have gone
  5. were / was
  6. would enjoy / might enjoy / could enjoy

E. Sizning navbatingiz

  1. If I hadn't moved to Dublin, I wouldn't speak English this well.
  2. If I weren't so lazy, I would have gone to the gym on Saturday.

F. Aralash takrorlash

  1. had told
  2. were / was
  3. should have told
Android ilovasiYo'l-yo'lakay o'rganing Google Play