Təkrar: məchul növ, vasitəli nitq və feil qəlibləri ingiliscə (B1-10 – B1-19)
Review: Passive, Reported Speech and Verb Patterns
Bu səhifədə
Bu təkrar bunları əhatə edir
Məqsəd
Bu dərsdən sonra siz istənilən zamanda fəal və məchul növ arasında seçim edə, sualları düzgün söz sırası ilə çatdıra və nəzakətlə verə, question tag əlavə edə, indi haqqında məntiqi nəticə çıxara, həmçinin feillərdən və ön sözlərdən sonra -ing, to və feilin əsas forması arasında seçim edə biləcəksiniz.
Nə öyrəndik
| Dərs | Əsas qayda | Əsas nümunə |
|---|---|---|
| B1-10 | Present Simple və Past Simple zamanlarında be + üçüncü forma; by + icraçı yalnız faydalı olanda; was born. «Toxunub», «tikilib» → be unudulmasın | My phone was stolen on the train. |
| B1-11 | Hər zamanda və modal feillərdən sonra məchul növ: be sözünü lazım olan zamana qoyun (is being, has been, will be, must be). «Təmir olunur» → is being repaired, is repairing yox | The bridge is being repaired, so we have to go the long way round. |
| B1-12 | Vasitəli nitqdə təsdiq cümlələri: said sözündən sonra backshift; əvəzliklər və zaman sözləri dəyişir; hələ doğrudursa və ya çatdıran feil indiki zamandadırsa, backshift yoxdur. «Dedi ki, …» sözündən sonra zaman dəyişmir, ingiliscədə isə adətən dəyişir | She said she would see me the next day. |
| B1-13 | Vasitəli suallar təsdiq cümləsinin sırası ilə, if / whether ilə; ask / tell + adam + (not) to; say və tell. «Məndən soruşdu» → asked me, asked from me yox | The officer asked me where I was going. |
| B1-14 | Dolayı suallar: nəzakətli açılış + təsdiq cümləsinin sırası, backshift yoxdur; sual sözü + to + feil. «Görəsən, …?» → I wonder… nöqtə ilə | Excuse me, could you tell me where the nearest bus stop is? |
| B1-15 | Question tags: köməkçi feili təkrarlayın və çevirin; köməkçi feil yoxdursa, do / does / did; enən və qalxan ton. «Elə deyilmi?» dəyişmir, ingilis tagı isə hər dəfə qurulur | She works from home on Fridays, doesn't she? |
| B1-16 | İndi haqqında nəticə: must (əminəm: doğrudur), might / may / could (mümkündür), can't (əminəm: doğru deyil). «Ola bilər» → might, can yox | You've been travelling all day. You must be tired. |
| B1-17 | Feil + -ing (enjoy, avoid, consider, suggest) və feil + to (decide, hope, refuse, manage); sifət + to. Azərbaycan məsdəri hər iki qəlibə uyğun gəlir: seçimi ingilis feili edir | We've decided to sell the car. |
| B1-18 | Feil + obyekt + to (want, ask, tell, allow); make / let + obyekt + feilin əsas forması; məchul növdə be made to, be allowed to. «İstəyirəm ki, …» → want someone to | My boss let me leave early on Friday. |
| B1-19 | -ing forması mübtəda kimi (tək feil) və ön sözlərdən sonra, look forward to ifadəsindəki to da daxil olmaqla. «-mazdan əvvəl», «-madan» → before / without + -ing | We look forward to hearing from you. |
Əsas müqayisə
Fəal və məchul növ B1-10 B1-11 — Azərbaycancada da bu fərq var: «tikdi» və «tikildi», «hazırlayır» və «hazırlanır».
- Test: Mübtəda işi görür, yoxsa iş onun üzərində görülür? Üzərində görülürsə → be + üçüncü forma. Obyekti olmayan feillərin (happen, arrive, die) məchul növü yoxdur.
being və been B1-11 — «Təmir olunur» (indi gedir) və «təmir olunub» (nəticə).
- Test: am / is / are / was / were sözlərindən sonra → being (davam edir). have / has / had sözlərindən sonra → been (bitib).
Vasitəli sual və dolayı sual B1-13 B1-14 — Azərbaycancada hər ikisini feili sifətlə də deyə bilirik: «bankın harada olduğunu».
- Test: Hər ikisində təsdiq cümləsinin sırası var, do / does / did yoxdur. Keçmişdə verilmiş sualı kiməsə danışıram? → adətən backshift və nöqtə. İndi soruşuram? → backshift yoxdur; sual işarəsini, yoxsa nöqtəni açılış həll edir.
say və tell; told me to və told me that B1-12 B1-13 — Azərbaycancada hamısı «demək»dir: «dedi», «mənə dedi», «mənə dedi ki, zəng edim».
- Test: Feildən dərhal sonra adam var? → tell. Əmr və ya xahişdir? → tell / ask + adam + (not) to.
Backshift və backshift olmadan B1-12 — Azərbaycancada «dedi ki» sözündən sonra zaman dəyişmir; ingiliscədə hər ikisi mümkündür, amma mənası fərqlidir.
- Test: Çatdıran feil keçmiş zamandadır? → adətən bir addım geri. İndi də doğrudur və ya çatdıran feil indiki zamandadır (says)? → zamanı saxlaya bilərsiniz.
Nəticə mənasında must və öhdəlik mənasında must; can't və mustn't B1-16 — Azərbaycancadakı «-malı» da iki iş görür: «yorğun olmalısan» və «kəməri taxmalısan».
- Test: Sübutdan məntiqi nəticədir, yoxsa qayda? «Əminəm ki, doğru deyil» üçün mustn't yox, can't işlədin.
Feil + -ing, feil + to və feil + obyekt + to B1-17 B1-18 — Azərbaycan məsdəri («işləməyi», «satmağa») bu seçimi göstərmir.
- Test: İkinci feilin formasını birinci feil seçir. Hər iki işi eyni adam görür → feil + -ing və ya feil + to. İkinci işi başqa adam görür → adətən feil + obyekt + to (suggest istisnadır: Tez-tez edilən səhvlər bölməsinə baxın).
make / let + feilin əsas forması və allow + obyekt + to B1-18 — «Məcbur etdi» və «icazə verdi».
- Test: Bu təkrardakı feillərdən make və let feilin əsas formasını to olmadan qəbul edir (help da edə bilər). Məchul növdə: be made to, be allowed to.
to + feil və ön söz olan to + -ing B1-19 — Hər ikisi azərbaycancaya məsdərlə keçir: «baxmaq istəyirəm», «baxmağı səbirsizliklə gözləyirəm».
- Test: Bu to sözündən sonra isim gələ bilər? Gələ bilirsə, bu, ön sözdür → -ing.
Köməkçi feilli tag və do / does / did ilə tag B1-15 — «Elə deyilmi?» hər ikisinə uyğun gəlir, ingilis tagı isə yox.
- Test: Cümlədə köməkçi feil və ya əsas feil olan be var? Onu təkrarlayın və çevirin (She's a teacher, isn't she?). Köməkçi feil də, be də yoxdur? → eyni zamanda do / does / did.
Tez-tez edilən səhvlər
Azərbaycan dilində danışanlar üçün tələlər
1. «Təmir olunur» → fəal -ing. «-ılır» formasındakı indiki zaman mənası ingilis -ing sözünü xatırladır, ona görə məchul hissə unudulur. Mübtəda işi görmürsə, is / are being + üçüncü forma lazımdır. B1-10 B1-11
2. «Soruşdu ki, …» → sual və zaman olduğu kimi qalır. «Elvin soruşdu ki, layihəni nə vaxt bitirəcəksən?» cümləsində sual, zaman və hətta «sən» də dəyişmir. İngiliscədə vasitəli sualda təsdiq cümləsinin sırası işlənir və zaman adətən bir addım geri çəkilir. B1-12 B1-13 B1-14
3. «Elə deyilmi?» → hər yerdə isn't it. Azərbaycan tagı dəyişmir, ingilis tagı isə cümlədəki köməkçi feili və mübtədanı təkrarlayır. B1-15
4. «Ola bilər» → can be. «Bilmək» feili can kimi görünür, amma bir konkret vəziyyət haqqında təxmin üçün might / may / could lazımdır. B1-16
5. Məsdər → yanlış forma. «Bakıya köçməyi düşünür», «yeni maşın almağa qərar verib»: azərbaycanca hər ikisi məsdərdir və hal şəkilçisi ingilis qəlibini göstərmir. İngiliscədə ön sözdən sonra -ing, decide, hope, refuse kimi feillərdən sonra isə to gəlir: seçimi ingilis sözü edir. B1-17 B1-19
Qızıl qaydalar
- B1-10 Nə baş verdiyinə və ya kimin / nəyin başına gəldiyinə diqqət yetirmək istəyirsiniz? be + üçüncü forma işlədin (is made, was built). by + icraçını yalnız icraçı yeni və ya vacib olanda əlavə edin.
- B1-11 be sözünü lazım olan zamana qoyun (is being, was being, has been, had been, will be, is going to be, must be), sonra üçüncü formanı əlavə edin. Üçüncü forma heç vaxt dəyişmir.
- B1-12 Öz vaxtınızdan və yerinizdən çatdırın: keçmiş zamanda çatdıran feildən sonra zamanı adətən bir addım geri çəkin, əvəzlikləri və zaman sözlərini uyğunlaşdırın. Hələ də doğrudursa və ya çatdıran feil indiki zamandadırsa, ilkin zamanı saxlaya bilərsiniz.
- B1-13 Vasitəli suallarda təsdiq cümləsinin sırası işlənir, «Hə / yox sualı» üçün if / whether. Xahiş və əmr: ask / tell + adam + (not) to + feil. Adam üçün tell, söz üçün say.
- B1-14 Nəzakətli açılış + təsdiq cümləsinin sırası, içəridə do / does / did yoxdur; «Hə / yox sualı» üçün if / whether. Sual işarəsini yalnız açılışın özü sual olanda qoyun.
- B1-15 Köməkçi feili (və ya be feilini) təkrarlayın və çevirin, əvəzliklə. Köməkçi feil də, be də yoxdur? do / does / did işlədin. Enən ton = «razılaşın»; qalxan ton = «düzdür?»
- B1-16 Sübut → nəticə: must = əminəm ki, doğrudur; might / may / could = mümkündür; can't = əminəm ki, doğru deyil. «Bəlkə də yox» üçün might not / may not işlədin.
- B1-17 İkinci feilin formasını birinci feil seçir: -ing çox vaxt işə əşya kimi baxır (enjoy, avoid, deny); to çox vaxt irəli baxır (decide, hope, promise). Məntiq kömək etmirsə, feili bir nümunə ilə əzbərləyin.
- B1-18 Want, ask, tell, allow kimi feillər adam + to + feil qəbul edir; make və let adam + feil qəbul edir; help hər ikisi ilə işlənir. Məchul növ: be made to, be allowed to.
- B1-19 Ön sözdən sonra feil -ing formasını alır; look forward to, be used to, object to ifadələrindəki to da buna daxildir. Bir -ing mübtəda tək feil qəbul edir.
Tapşırıqlar
A. Quruluş
Mötərizədəki feili düzgün formada yazın və ya cümləni tamamlayın.
-
B1-10 Passive Voice azərbaycanca: məchul növ ingiliscə (is made, was built) My bike (steal) last night.
-
B1-11 Passive Voice bütün zamanlarda: is being done, has been done, must be done azərbaycanca Sorry, your room (clean) at the moment.
-
B1-11 Passive Voice bütün zamanlarda: is being done, has been done, must be done azərbaycanca Tickets (can / buy) online.
-
B1-12 Reported Speech azərbaycanca: «dedi ki, …» ingiliscə necə çatdırılır? "I've lost my keys." → She said she her keys.has lost: possible if the keys are still lost now B1-12
-
B1-13 Reported Questions azərbaycanca: «soruşdu ki, …», «dedi ki, …» və say, yoxsa tell? "Where do you work?" → He asked me where .I work: possible if it is still true B1-12
-
B1-14 Indirect Questions azərbaycanca: «Could you tell me where…?» ilə nəzakətli sual Where is the nearest bus stop? → Could you tell me where ?
-
B1-15 Question Tags azərbaycanca: «…, elə deyilmi?» ingiliscə necə deyilir? She works from home on Fridays, ?
-
B1-18 Want Him To, Make Him Do, Let Him Do azərbaycanca: «istəyirəm ki, …», məcbur etmək və icazə vermək My mum made me (apologise) to my sister.mum (UK), mom (US)
B. Məna
Düzgün cavabı seçin və ya suala cavab verin.
-
B1-16 Must Be, Can't Be, Might Be azərbaycanca: «yəqin ki», «ola bilməz», «ola bilər» Düzgün cavabı seçin: She's just finished a ten-hour shift. She … be tired.
-
B1-16 Must Be, Can't Be, Might Be azərbaycanca: «yəqin ki», «ola bilməz», «ola bilər» Düzgün cavabı seçin: That … be Jack — he's on holiday in Thailand.on holiday (UK), on vacation (US)
-
B1-17 Verb + -ing, yoxsa Verb + To? Feil qəlibləri azərbaycanca: tam siyahılar Düzgün cavabı seçin: We can't afford … on holiday this year.
-
B1-17 Verb + -ing, yoxsa Verb + To? Feil qəlibləri azərbaycanca: tam siyahılar Düzgün cavabı seçin: I really enjoy … from home.
-
B1-19 Gerund azərbaycanca: -ing mübtəda kimi və ön sözlərdən sonra (before leaving, look forward to seeing) İsim testini edin, sonra seçin: I'm looking forward to … the new film.
-
B1-17 Verb + -ing, yoxsa Verb + To? Feil qəlibləri azərbaycanca: tam siyahılar İsim testini edin, sonra seçin: I want to … the new film.
-
B1-13 Reported Questions azərbaycanca: «soruşdu ki, …», «dedi ki, …» və say, yoxsa tell? Düzgün cavabı seçin: She … us to wait outside.
-
B1-12 Reported Speech azərbaycanca: «dedi ki, …» ingiliscə necə çatdırılır? Dostunuz bir dəqiqə əvvəl dedi: "The film starts at eight." Report 1: She said the film starts at eight. Report 2: She said the film started at eight. Hansı mümkündür? …
-
B1-15 Question Tags azərbaycanca: «…, elə deyilmi?» ingiliscə necə deyilir? "You've locked the door, haven't you?" Danışan əmin deyil. Tagdakı ton necədir: rising, yoxsa falling?
-
B1-11 Passive Voice bütün zamanlarda: is being done, has been done, must be done azərbaycanca Düzgün cavabı seçin: The new stadium …, so it's still closed.
C. Səhvi tapın
Hər cümlədə bir səhv var və ya cümlə düzgündür. Düzəldilmiş cümləni yazın və ya correct yazın.
-
B1-10 Passive Voice azərbaycanca: məchul növ ingiliscə (is made, was built) This castle built in the 12th century.
-
B1-11 Passive Voice bütün zamanlarda: is being done, has been done, must be done azərbaycanca The results will announced on Friday.
-
B1-13 Reported Questions azərbaycanca: «soruşdu ki, …», «dedi ki, …» və say, yoxsa tell? She asked me what time was it.
-
B1-14 Indirect Questions azərbaycanca: «Could you tell me where…?» ilə nəzakətli sual Do you know what time does the shop close?
-
B1-15 Question Tags azərbaycanca: «…, elə deyilmi?» ingiliscə necə deyilir? Nobody called, didn't they?
-
B1-18 Want Him To, Make Him Do, Let Him Do azərbaycanca: «istəyirəm ki, …», məcbur etmək və icazə vermək My parents didn't let me to go to the concert.
-
B1-19 Gerund azərbaycanca: -ing mübtəda kimi və ön sözlərdən sonra (before leaving, look forward to seeing) It's worth to book a table.
-
B1-12 Reported Speech azərbaycanca: «dedi ki, …» ingiliscə necə çatdırılır? He said he would send me the details.
-
B1-17 Verb + -ing, yoxsa Verb + To? Feil qəlibləri azərbaycanca: tam siyahılar She avoided to answer my question.
D. Mətndə
Dialoqu tamamlayın. Mötərizədəki sözləri düzgün formada yazın; iki söz verilibsə, birini seçin.
Ana: You heard about the new office, 28?
Ben: No! What happened?
Ana: At the meeting, the boss said the old building 29 (sell) last month, and that a new office 30 (build) at the moment.
Ben: Really? Do you know where 31 (they / build) it?
Ana: Near the station. But she asked us 32 (not / tell) anyone yet.
Ben: Oops. I've just told Tom. He 33 (must / can't) be really surprised — I'm sure. He's worked in this building for twenty years!
Ana: And guess what? The boss has agreed 34 (let) us work from home two days a week until the move. She won't make us 35 (come) in every day.
Ben: Great! I'm looking forward to 36 (not / sit) in traffic every morning.
Ana: Me too. 37 (work) from home really suits me.
E. Sizin növbəniz
İngiliscə yazın.
-
B1-12 Reported Speech azərbaycanca: «dedi ki, …» ingiliscə necə çatdırılır? Keçən həftə dostunuzun və ya iş yoldaşınızın sizə dediyi bir şeyi və sizə verdiyi bir sualı çatdırın.
-
B1-18 Want Him To, Make Him Do, Let Him Do azərbaycanca: «istəyirəm ki, …», məcbur etmək və icazə vermək Uşaqlıqda evinizdəki qaydalar haqqında üç cümlə yazın: biri let, biri make, biri (not) allowed to ilə.
-
B1-11 Passive Voice bütün zamanlarda: is being done, has been done, must be done azərbaycanca Şəhəriniz haqqında məchul növlə iki cümlə yazın: biri keçmiş haqqında (was built / was opened), biri isə hazırda gedən bir iş haqqında (is being…).
F. Qarışıq təkrar
Əvvəlki dərsləri təkrarlayın.
-
B1-03 Past Perfect azərbaycanca: «mən gələndə film başlamışdı» ingiliscə When we got to the cinema, the film (already / start).
-
B1-07 Third Conditional azərbaycanca: «Bilsəydim, kömək edərdim» keçmiş haqqında If you (ask) me, I would have helped.
-
B1-09 Should Have, Could Have, Might Have azərbaycanca: «-malı idin», «-a bilərdin» ingiliscə I (should / bring) an umbrella — I'm soaked!
-
A2-25 Feil + to, yoxsa feil + -ing? Want to, enjoy -ing azərbaycanca I'd like (go) to the concert with you.
Cavablar
A. Quruluş
- was stolen / got stolen
- is being cleaned
- can be bought
- had lost / 'd lost / has lost
- I worked / I work
- the nearest bus stop is
- doesn't she
- apologise
B. Məna
- must
- can't
- to go
- working
- seeing
- see
- told
- both
- rising
- is being built
C. Səhvi tapın
- This castle was built in the 12th century.
- The results will be announced on Friday.
- She asked me what time it was.
- Do you know what time the shop closes?
- Nobody called, did they?
- My parents didn't let me go to the concert. / My parents didn't allow me to go to the concert.
- It's worth booking a table.
- ✓ He said he would send me the details.
- She avoided answering my question.
D. Mətndə
- didn't you
- had been sold / was sold
- was being built / is being built
- they are building / they're building
- not to tell
- must
- to let
- come
- not sitting
- Working
E. Sizin növbəniz
- My colleague said she was looking for a new job. She asked me if I knew any good companies.
- My parents let me stay up late on Fridays. They made me do my homework before dinner. I wasn't allowed to watch TV during meals.
- Our town hall was built in 1890. A new park is being created next to the river.
F. Qarışıq təkrar
- had already started / 'd already started
- had asked / 'd asked
- should have brought / should've brought
- to go
