Përsëritje: diateza pësore, reported speech, question tags dhe modelet e foljeve (B1-10–B1-19)
Review: Passive, Reported Speech and Verb Patterns
Në këtë faqe
Kjo përsëritje përfshin
Qëllimi
Pas këtij mësimi do të dini të zgjidhni mes veprores dhe pësores në çdo kohë, të tregoni çfarë tha ose pyeti dikush dhe të bëni pyetje me rendin e duhur të fjalëve, të shtoni question tags, të bëni hamendësime për të tashmen, dhe të zgjidhni mes -ing, to dhe formës bazë pas foljeve dhe parafjalëve.
Çfarë mësuam
| Mësimi | Pika kryesore | Shembulli kryesor |
|---|---|---|
| B1-10 | be + past participle në Present Simple dhe Past Simple («u ndërtua» = was built); by + vepruesi vetëm kur duhet; was born | My phone was stolen on the train. |
| B1-11 | Pësorja në çdo kohë dhe pas foljeve modale: vendoseni be në kohën që ju duhet (is being, has been, will be, must be) | The bridge is being repaired, so we have to go the long way round. |
| B1-12 | Fjalitë e treguara: backshift pas said; ndryshojnë përemrat dhe fjalët e kohës; pa backshift nëse është ende e vërtetë ose folja raportuese është në të tashmen | She said she would see me the next day. |
| B1-13 | Pyetjet e treguara me rendin e fjalisë dëftore dhe if / whether («a / nëse»); ask / tell + person + (not) to; say apo tell | The officer asked me where I was going. |
| B1-14 | Pyetjet e zhdrejta: hyrje e sjellshme + rendi i fjalisë dëftore, pa backshift; fjalë pyetëse + paskajore me to («ç'të bëj» = what to do) | Excuse me, could you tell me where the nearest bus stop is? |
| B1-15 | Question tags: përsëriteni foljen ndihmëse dhe kthejeni përmbys – jo një «apo jo» i ngurtë; do / does / did kur nuk ka folje ndihmëse; ton zbritës apo ngjitës | She works from home on Fridays, doesn't she? |
| B1-16 | Hamendësimi për të tashmen: must («duhet të jetë»), might / may / could («mund të jetë»), can't («nuk mund të jetë») | You've been travelling all day. You must be tired. |
| B1-17 | Folje + -ing (enjoy, avoid, consider, suggest) apo folje + to (decide, hope, refuse, manage); mbiemër + to | We've decided to sell the car. |
| B1-18 | Folje + kundrinë + to (want, ask, tell, allow; «dua që të vish» = I want you to come); make / let + kundrinë + forma bazë; pësore be made to, be allowed to | My boss let me leave early on Friday. |
| B1-19 | Forma -ing si kryefjalë (folja në njëjës) dhe pas parafjalëve, edhe pas to te look forward to («mezi pres të…») | We look forward to hearing from you. |
Krahasime kryesore
Veprore apo pësore – Në shqip pësorja shpesh del vetëm me «u» ose me mbaresë («u shkatërrua», «po përgatitet»); në anglisht duhet gjithmonë be + past participle. B1-10 B1-11
- Provë: A e bën kryefjala veprimin apo e pëson? E pëson → be + past participle. Foljet pa kundrinë (happen, arrive, die) nuk kanë pësore.
being apo been B1-11
- Provë: Pas am / is / are / was / were → being (në zhvillim). Pas have / has / had → been (e mbaruar).
Pyetja e treguar apo pyetja e zhdrejtë – Në të dyja kryefjala vjen para foljes, edhe pse në shqip folja shpesh del e para («ku ishte banka»). B1-13 B1-14
- Provë: Të dyja kanë rendin e fjalisë dëftore dhe pa do / does / did. Po i tregoj dikujt për një pyetje të kaluar? → zakonisht backshift, pikë. Po pyes tani? → pa backshift; hyrja vendos ? ose .
say apo tell; told me to apo told me that – Në shqip të gjitha janë «më tha». B1-12 B1-13
- Provë: Ka një person menjëherë pas foljes? → tell. Është urdhër ose kërkesë? → tell / ask + person + (not) to.
Backshift apo pa backshift – Në shqip shpesh e mbajmë kohën («tha që është vegjetarian»); në anglisht pas said zakonisht shkohet një hap prapa. B1-12
- Provë: Folje raportuese në të kaluarën? → zakonisht një hap prapa. Ende e vërtetë tani, ose folje raportuese në të tashmen (says)? → mund ta mbani kohën.
must për hamendësim apo për detyrim; can't apo mustn't – Në shqip të dyja «must» janë «duhet»; «nuk duhet të jetë» nuk është mustn't. B1-16
- Provë: Logjikë nga provat apo rregull? Për «jam i sigurt që nuk është e vërtetë», përdorni can't, jo mustn't.
Folje + -ing apo folje + to apo folje + kundrinë + to – Në shqip folja e dytë merr pothuajse gjithmonë «të»; në anglisht folja e parë vendos. B1-17 B1-18
- Provë: Folja e parë zgjedh formën. I njëjti person i bën të dyja veprimet → folje + -ing ose folje + to. Veprimin e dytë e bën një person tjetër → zakonisht folje + kundrinë + to (jo suggest: shih Gabime të shpeshta).
make / let + forma bazë apo allow + kundrinë + to – «Më detyroi të…», «më la të…», «më lejoi të…»: në shqip «të» kudo; në anglisht to vetëm pas allow. B1-18
- Provë: Nga foljet e kësaj përsëritjeje, make dhe let marrin formën bazë pa to (edhe help mundet). Në pësore: be made to, be allowed to.
Paskajore me to apo to (parafjalë) + -ing – «Dua ta shoh» dhe «mezi pres ta shoh» kanë të njëjtën «të», por në anglisht jo të njëjtën formë. B1-19
- Provë: A mund të vijë një emër pas këtij to? Nëse po, është parafjalë → -ing.
Tag me folje ndihmëse apo tag me do / does / did – Në shqip «apo jo?» për gjithçka; në anglisht tag-u ndërtohet nga fjalia. B1-15
- Provë: A ka në fjali folje ndihmëse ose be si folje kryesore? Përsëriteni dhe kthejeni përmbys (She's a teacher, isn't she?). Nuk ka folje ndihmëse dhe as be? → do / does / did në të njëjtën kohë.
Gabime të shpeshta
Kurthe për shqipfolësit
1. «Do të riparohet» → will repair. «Këndi i lojërave pas pallatit tonë do të riparohet në pranverë». Mbaresa pësore «-het» nuk ka homolog në anglisht, prandaj pas will del folja vepruese – dhe fjalia thotë që këndi do të riparojë diçka. Pësorja në të ardhmen: will be + past participle. B1-11
2. «Më pyeti kur ishte vizita…» → when was my last check-up. «Infermierja më pyeti kur ishte vizita ime e fundit dhe a merrja ndonjë ilaç». Në shqip folja («ishte») del para kryefjalës («vizita»), dhe ky rend kalon në anglisht. Anglishtja do rendin e fjalisë dëftore: when my last check-up was, dhe if për pjesën me «a». B1-13
3. «Mund të jetë e sëmurë» → can be ill. «Elira nuk erdhi sot në mësim. Mund të jetë e sëmurë». «Mund» = can, prandaj del can be. Për një hamendësim për një situatë konkrete tani anglishtja do might / may / could. B1-16
4. «Do që të stërvitemi…» → wants that we train. «Trajneri do që të stërvitemi edhe të shtunave». «Dua që të…» është mënyra normale në shqip. Pas want anglishtja nuk vë that: want + person + to. B1-18
5. «Punoi vite në Itali, apo jo?» → isn't it. «Babai yt punoi shumë vite në Itali, apo jo?» «Apo jo» në shqip shkon kudo, prandaj shpesh bëhet isn't it. Tag-u anglez ndërtohet nga fjalia: worked = Past Simple, your dad = he → didn't he. B1-15
Rregullat e arta
- B1-10 Doni të përqendroheni te çfarë ndodhi, ose kujt i ndodhi? Përdorni be + past participle (is made, was built) – edhe kur në shqip mjafton «u» ose «-het». Shtoni by + vepruesin vetëm kur vepruesi është i ri ose i rëndësishëm.
- B1-11 Vendoseni be në kohën që ju duhet – is being, was being, has been, had been, will be, is going to be, must be – pastaj shtoni past participle, që nuk ndryshon kurrë.
- B1-12 Tregojeni nga koha dhe vendi juaj: pas një foljeje raportuese në të kaluarën, zakonisht shtyjeni kohën një hap prapa dhe ndryshoni përemrat e fjalët e kohës. Nëse është ende e vërtetë, ose folja raportuese është në të tashmen, mund ta mbani kohën origjinale.
- B1-13 Pyetjet e treguara kanë rendin e fjalisë dëftore, me if / whether për pyetjet me po / jo. Kërkesat dhe urdhrat: ask / tell + person + (not) to + folje. Tell i thoni dikujt; say thoni diçka.
- B1-14 Hyrje e sjellshme + rendi i fjalisë dëftore, pa do / does / did brenda; if / whether për pyetjet me po / jo. Pikëpyetje vetëm kur hyrja është pyetje.
- B1-15 Përsëritni foljen ndihmëse (ose be) dhe kthejeni përmbys, me përemër. Nuk ka folje ndihmëse dhe as be? Përdorni do / does / did. Ton zbritës = «bjer dakord me mua»; ton ngjitës = «a është kështu?»
- B1-16 Prova → përfundim: must = i sigurt që është e vërtetë; might / may / could = e mundshme; can't = i sigurt që nuk është e vërtetë. Për «ndoshta jo», përdorni might not / may not.
- B1-17 Folja e parë zgjedh formën e së dytës: -ing shpesh e trajton veprimin si send (enjoy, avoid, deny); to shpesh drejtohet përpara (decide, hope, promise). Kur logjika nuk ndihmon, mësojeni foljen me një shembull.
- B1-18 Folje si want, ask, tell, allow marrin dikë + to + folje; make dhe let marrin dikë + folje; help merr të dyja. Pësore: be made to, be allowed to.
- B1-19 Pas një parafjale, folja merr formën -ing – edhe pas to te look forward to, be used to, object to. Një kryefjalë e vetme me -ing merr foljen në njëjës.
Ushtrime
A. Forma
Vendosini foljet në kllapa në formën e duhur ose plotësoni fjalët që mungojnë.
-
B1-10 Diateza pësore në anglisht (passive voice): is made, was built i shpjeguar në shqip My bike (steal) last night.
-
B1-11 Diateza pësore në të gjitha kohët dhe me foljet modale: is being done, has been done, must be done Sorry, your room (clean) at the moment.
-
B1-11 Diateza pësore në të gjitha kohët dhe me foljet modale: is being done, has been done, must be done Tickets (can / buy) online.
-
B1-12 Reported Speech në anglisht: ligjërata e zhdrejtë, «tha se…» dhe ndryshimi i kohëve "I've lost my keys." → She said she her keys.has lost: possible if the keys are still lost now B1-12
-
B1-13 Reported Questions në anglisht: «më pyeti nëse…», «më tha të…» dhe say apo tell "Where do you work?" → He asked me where .I work: possible if it is still true B1-12
-
B1-14 Indirect Questions në anglisht: «Could you tell me where…?» dhe pyetjet e sjellshme Where is the nearest bus stop? → Could you tell me where ?
-
B1-15 Question Tags në anglisht: «…, isn't it?» në vend të «apo jo?» She works from home on Fridays, ?
-
B1-18 Want him to, make him do, let him do: «dua që të…», «më detyroi», «më la» në anglisht My mum made me (apologise) to my sister.mum (UK), mom (US)
B. Kuptimi
Zgjidhni ose përgjigjuni sipas kuptimit.
-
B1-16 Must be, can't be, might be: hamendësimi logjik në anglisht («duhet të jetë», «nuk mund të jetë») Zgjidhni: She's just finished a ten-hour shift. She … be tired.
-
B1-16 Must be, can't be, might be: hamendësimi logjik në anglisht («duhet të jetë», «nuk mund të jetë») Zgjidhni: That … be Jack — he's on holiday in Thailand.on holiday (UK), on vacation (US)
-
B1-17 Folje + -ing apo folje + to në anglisht: listat e plota (enjoy doing, decide to do) Zgjidhni: We can't afford … on holiday this year.
-
B1-17 Folje + -ing apo folje + to në anglisht: listat e plota (enjoy doing, decide to do) Zgjidhni: I really enjoy … from home.
-
B1-19 Gerund në anglisht: forma -ing si emër, pas parafjalëve dhe «look forward to + -ing» Bëni provën me emër, pastaj zgjidhni: I'm looking forward to … the new film.
-
B1-17 Folje + -ing apo folje + to në anglisht: listat e plota (enjoy doing, decide to do) Bëni provën me emër, pastaj zgjidhni: I want to … the new film.
-
B1-13 Reported Questions në anglisht: «më pyeti nëse…», «më tha të…» dhe say apo tell Zgjidhni: She … us to wait outside.
-
B1-12 Reported Speech në anglisht: ligjërata e zhdrejtë, «tha se…» dhe ndryshimi i kohëve Para një minute shoqja juaj tha: "The film starts at eight." Report 1: She said the film starts at eight. Report 2: She said the film started at eight. Cila është e mundshme? …
-
B1-15 Question Tags në anglisht: «…, isn't it?» në vend të «apo jo?» "You've locked the door, haven't you?" Folësi nuk është i sigurt. Ton ngjitës (rising) apo zbritës (falling) në tag?
-
B1-11 Diateza pësore në të gjitha kohët dhe me foljet modale: is being done, has been done, must be done Zgjidhni: The new stadium …, so it's still closed.
C. Gjeni gabimin
Çdo fjali ka një gabim ose është e saktë. Shkruani fjalinë e korrigjuar ose shkruani correct.
-
B1-10 Diateza pësore në anglisht (passive voice): is made, was built i shpjeguar në shqip This castle built in the 12th century.
-
B1-11 Diateza pësore në të gjitha kohët dhe me foljet modale: is being done, has been done, must be done The results will announced on Friday.
-
B1-13 Reported Questions në anglisht: «më pyeti nëse…», «më tha të…» dhe say apo tell She asked me what time was it.
-
B1-14 Indirect Questions në anglisht: «Could you tell me where…?» dhe pyetjet e sjellshme Do you know what time does the shop close?
-
B1-15 Question Tags në anglisht: «…, isn't it?» në vend të «apo jo?» Nobody called, didn't they?
-
B1-18 Want him to, make him do, let him do: «dua që të…», «më detyroi», «më la» në anglisht My parents didn't let me to go to the concert.
-
B1-19 Gerund në anglisht: forma -ing si emër, pas parafjalëve dhe «look forward to + -ing» It's worth to book a table.
-
B1-12 Reported Speech në anglisht: ligjërata e zhdrejtë, «tha se…» dhe ndryshimi i kohëve He said he would send me the details.
-
B1-17 Folje + -ing apo folje + to në anglisht: listat e plota (enjoy doing, decide to do) She avoided to answer my question.
D. Në kontekst
Lexoni dialogun dhe plotësoni fjalët që mungojnë. Vendosini foljet në kllapa në formën e duhur; te 33 zgjidhni njërën nga dy fjalët.
Ana: You heard about the new office, 28?
Ben: No! What happened?
Ana: At the meeting, the boss said the old building 29 (sell) last month, and that a new office 30 (build) at the moment.
Ben: Really? Do you know where 31 (they / build) it?
Ana: Near the station. But she asked us 32 (not / tell) anyone yet.
Ben: Oops. I've just told Tom. He 33 (must / can't) be really surprised — I'm sure. He's worked in this building for twenty years!
Ana: And guess what? The boss has agreed 34 (let) us work from home two days a week until the move. She won't make us 35 (come) in every day.
Ben: Great! I'm looking forward to 36 (not / sit) in traffic every morning.
Ana: Me too. 37 (work) from home really suits me.
E. Radha juaj
Shkruani në anglisht.
-
B1-12 Reported Speech në anglisht: ligjërata e zhdrejtë, «tha se…» dhe ndryshimi i kohëve Tregoni një gjë që ju tha një shok ose koleg javën e kaluar, dhe një pyetje që ju bëri.
-
B1-18 Want him to, make him do, let him do: «dua që të…», «më detyroi», «më la» në anglisht Shkruani tri fjali për rregullat në shtëpinë tuaj kur ishit fëmijë: një me let, një me make dhe një me (not) allowed to.
-
B1-11 Diateza pësore në të gjitha kohët dhe me foljet modale: is being done, has been done, must be done Shkruani dy fjali për qytetin tuaj me pësoren: një për të kaluarën (was built / was opened) dhe një për diçka që po ndodh tani (is being…).
F. Përsëritje e përzier
Përsëritni mësimet e mëparshme.
-
B1-03 Past Perfect: më se e kryera në anglisht («kisha ikur») e shpjeguar në shqip When we got to the cinema, the film (already / start).
-
B1-07 Third Conditional në anglisht: «po ta kisha ditur…» i shpjeguar në shqip If you (ask) me, I would have helped.
-
B1-09 Should have, could have, might have në anglisht: «duhej ta kisha bërë» dhe «mund të më kishe thënë» I (should / bring) an umbrella — I'm soaked!
-
A2-25 Folje + -ing apo folje + to? Si thuhet «të» pas foljes në anglisht I'd like (go) to the concert with you.
Përgjigjet
A. Forma
- was stolen / got stolen
- is being cleaned
- can be bought
- had lost / 'd lost / has lost
- I worked / I work
- the nearest bus stop is
- doesn't she
- apologise
B. Kuptimi
- must
- can't
- to go
- working
- seeing
- see
- told
- both
- rising
- is being built
C. Gjeni gabimin
- This castle was built in the 12th century.
- The results will be announced on Friday.
- She asked me what time it was.
- Do you know what time the shop closes?
- Nobody called, did they?
- My parents didn't let me go to the concert. / My parents didn't allow me to go to the concert.
- It's worth booking a table.
- ✓ He said he would send me the details.
- She avoided answering my question.
D. Në kontekst
- didn't you
- had been sold / was sold
- was being built / is being built
- they are building / they're building
- not to tell
- must
- to let
- come
- not sitting
- Working
E. Radha juaj
- My colleague said she was looking for a new job. She asked me if I knew any good companies.
- My parents let me stay up late on Fridays. They made me do my homework before dinner. I wasn't allowed to watch TV during meals.
- Our town hall was built in 1890. A new park is being created next to the river.
F. Përsëritje e përzier
- had already started / 'd already started
- had asked / 'd asked
- should have brought / should've brought
- to go
