SlowingoQrammatika
B1 15 / 39

Indirect Questions azərbaycanca: «Could you tell me where…?» ilə nəzakətli sual

Indirect Questions: Could You Tell Me Where…?

Bu səhifədə
  1. Məqsəd
  2. Əsas fikir
  3. Azərbaycan dili və ingilis dili
  4. Quruluş
  5. İstifadə
  6. Tez-tez edilən səhvlər
  7. Azərbaycan dilində danışanlar üçün tələlər
  8. Qarışdırmayın
  9. Yazılış və tələffüz
  10. Qızıl qayda
  11. Tapşırıqlar

Məqsəd

Bu dərsdən sonra siz Could you tell me where the station is? və Do you know if the shop is open? kimi nəzakətli suallar verə, açılış ifadəsindən sonra təsdiq cümləsinin sırasını işlədə və I don't know what to do, Can you show me how to use this? kimi cümlələr qura biləcəksiniz.

Əsas fikir

Where is the station? kimi birbaşa sual aydındır, amma tanımadığınız adama bir az qəfil səslənə bilər. İngilis dili sualı yumşaltmaq üçün onu nəzakətli açılışa bükür: Could you tell me…, Do you know…, I wonder….

Əlində sinidə fincan aparan ofisiantı təsəvvür edin. Nəzakətli açılış həmin sinidir: sualı ehtiyatla qarşıdakı adama çatdırır. Sininin üstündə sual düz qoyulur, artıq tək başına sual deyil. O, cümlənin içində bir məlumata çevrilib, ona görə adi təsdiq cümləsinin sırası ilə gəlir: əvvəl mübtəda, sonra feil.

Where is the station? → Could you tell me where the station is?

Sininin üstündə sual düzəldən do, does, did sözlərinə ehtiyac yoxdur, çünki birbaşa sualda onlar yalnız sual sırasını yaratmaq üçün idi.

Bu, vasitəli suallardakı B1-13 sıranın eynisidir, amma backshift olmadan: siz indi soruşursunuz, ona görə zaman birbaşa sualdakı kimi qalır.

Azərbaycan dili və ingilis dili

Azərbaycancada nəzakətli sualı iki yolla qururuq. Birincisi feili sifətlə: «Vağzalın harada olduğunu deyə bilərsiniz?». Burada sual sırası yoxdur və bu, ingilis qəlibinə yaxındır: Could you tell me where the station is? İkincisi isə açılışdan sonra sualı olduğu kimi saxlamaqdır: «Deyə bilərsiniz, vağzal haradadır?». İngiliscədə bu ikinci yol işləmir: açılışdan sonra sual sırası və do / does / did itir.

«Hə / yox sualı»nı biz -mı / -mi ədatı və ya «olub-olmadığını» forması ilə veririk; ingiliscədə if / whether lazımdır. «Görəsən, …» cümləsini biz sual işarəsi ilə yazırıq, ingiliscədəki I wonder… isə təsdiq cümləsidir və sonunda nöqtə qoyulur. «Nə edəcəyimi bilmirəm», «Nə edim, bilmirəm» ingiliscədə qısaca I don't know what to do olur.

AzərbaycancaMənasıİngiliscə
Vağzalın harada olduğunu deyə bilərsiniz?feili sifət: sual sırası yoxdurCould you tell me where the station is?
Deyə bilərsiniz, vağzal haradadır?sual olduğu kimi qalırCould you tell me where the station is? (where is the station yox)
Bilirsiniz, aptek açıqdırmı?«Hə / yox sualı»Do you know if the pharmacy is open?
Görəsən, o indi nə edir?azərbaycancada «?»I wonder what she's doing now.
Nə edəcəyimi bilmirəm. / Nə edim, bilmirəm.sual sözü + məsdərI don't know what to do.

Quruluş

Açılış ifadələri

Açılış ifadəsiNövüSonunda
Do you know…?sual?
Could you tell me…? / Can you tell me…?sual?
Do you have any idea…? / Have you any idea…? (UK)sual?
I wonder…təsdiq.
I'd like to know…təsdiq.
I was wondering…təsdiq (çox nəzakətli).

Sual sözü ilə — açılış + sual sözü + mübtəda + feil

Birbaşa sualDolayı sual
Where is the bank?Could you tell me where the bank is?
What time does the museum open?Do you know what time the museum opens?
Why did they cancel the match?I wonder why they cancelled the match.
How much is this jacket?Can you tell me how much this jacket is?

«Hə / yox sualları» — açılış + if / whether + mübtəda + feil

Birbaşa sualDolayı sual
Is the pharmacy open?Do you know if the pharmacy is open?
Did the parcel arrive?I'd like to know whether the parcel arrived.
Can I park here?Could you tell me if I can park here?

Mübtəda sualları — who və ya what mübtəda olanda söz sırası dəyişmir A2-33.

Birbaşa sualDolayı sual
Who lives here?Do you know who lives here?
What happened?Can you tell me what happened?

Sual sözü + to + feil (məsdər) — mübtəda aydındırsa, daha qısa qəlib işlədə bilərsiniz.

TamQısa
I don't know what I should do.I don't know what to do.
Can you tell me how I can get there?Can you tell me how to get there?
We can't decide whether we should stay.We can't decide whether to stay.

İstifadə

1Tanımadığınız adamlara və işdə nəzakətli suallar

Tanımadığınız adamlarla, xidmət işçiləri ilə və yaxşı tanımadığınız adamlarla dolayı sual normal və nəzakətli seçimdir. Çətin sualları da yumşaldır.

Excuse me, could you tell me where the nearest bus stop is?
Bağışlayın, ən yaxın avtobus dayanacağının harada olduğunu deyə bilərsiniz?
Do you know what time the last train leaves?
Son qatarın saat neçədə yola düşdüyünü bilirsiniz?
does yoxdur: the last train leaves
Can you tell me how much a return ticket costs?
Gediş-dönüş biletinin neçəyə olduğunu deyə bilərsiniz?
return ticket (UK) = round-trip ticket (US)
Do you have any idea how long the delay will be?
Gecikmənin nə qədər çəkəcəyi barədə fikriniz varmı?
Could you tell me why the price has gone up?
Qiymətin niyə qalxdığını deyə bilərsiniz?

2«Hə / yox sualları»: if / whether

Birbaşa sualda sual sözü yoxdursa, if və ya whether əlavə edin.

Do you know if this seat is free?
Bu yerin boş olub-olmadığını bilirsiniz?
«olub-olmadığını» → if
Could you tell me whether breakfast is included?
Səhər yeməyinin qiymətə daxil olub-olmadığını deyə bilərsiniz?
I'd like to know if you offer student discounts.
Tələbələrə güzəşt edib-etmədiyinizi bilmək istərdim.
Do you know if Sam is coming tonight?
Semin bu axşam gəlib-gəlməyəcəyini bilirsən?

3İçəridə do / does / did yoxdur

Birbaşa sualda do, does və did sual sırasını yaradır. Dolayı sualda onları atın və feilin adi formasını işlədin: indiki zamanda üçüncü şəxsdə -s, keçmişdə keçmiş forma. İnkar isə don't / doesn't / didn't sözünü saxlayır: Do you know why he didn't come?

Do you know where Tom lives?
Tomun harada yaşadığını bilirsən?
where does Tom live yox
Can you tell me what time the meeting starts?
İclasın saat neçədə başladığını deyə bilərsiniz?
what time does the meeting start yox
Do you remember where we parked the car?
Maşını harada saxladığımızı xatırlayırsan?
where did we park yox
Could you tell me when my order was sent?
Sifarişimin nə vaxt göndərildiyini deyə bilərsiniz?

4I wonder… və I'd like to know…: təsdiq cümlələri

I wonder və I'd like to know təsdiq cümləsidir, ona görə cümlə nöqtə ilə bitir. I was wondering if you could… kiminsə xahiş etməyin çox nəzakətli yoludur A2-23.

I wonder what she's doing now.
Görəsən, o indi nə edir?
azərbaycancada «?», ingiliscədə nöqtə
I wonder if it'll rain tomorrow.
Görəsən, sabah yağış yağacaqmı?
«-mı» → if; sonda nöqtə
I'd like to know why my account was closed.
Hesabımın niyə bağlandığını bilmək istərdim.
rəsmi və qətiyyətli
I was wondering if you could help me with something.
Bəlkə mənə bir məsələdə kömək edəsiniz?
çox nəzakətli xahiş

5Sual sözü + to + feil

Know, decide, explain, show, tell, ask, wonder kimi feillərdən sonra what / where / how / who / which / whether + to + feil işlədin. Mənası «nə etməliyəm / etməliyik / etməlisiniz» və ya «bunu necə edə bilərəm / edə bilərik» deməkdir.

I don't know what to do.
Nə edəcəyimi bilmirəm.
«Nə edim?» → what to do
Can you show me how to use this machine?
Bu aparatdan necə istifadə etməyi mənə göstərə bilərsiniz?
We couldn't decide where to go for dinner.
Şam yeməyinə hara gedəcəyimizə qərar verə bilmədik.
She asked me whether to stay or leave.
Məndən soruşdu ki, qalsın, yoxsa getsin.
whether to; «if to» yox
I'm not sure which bus to take.
Hansı avtobusa minəcəyimi dəqiq bilmirəm.

Tez-tez edilən səhvlər

❌Can you tell me where is the station?
✅Can you tell me where the station is?
Dolayı sualın içində təsdiq cümləsinin sırası olur.
❌Do you know what time does the shop close?
✅Do you know what time the shop closes?
does olmur; feilə -s artırın.
❌Could you tell me where did you buy it?
✅Could you tell me where you bought it?
did olmur; keçmiş formanı işlədin.
❌Do you know is the museum open today?
✅Do you know if the museum is open today?
«Hə / yox sualı» → if / whether.
❌Do you know where can I buy stamps?
✅Do you know where I can buy stamps?
Modal feil mübtədadan sonra gəlir.
❌I wonder where she lives?
✅I wonder where she lives.
I wonder təsdiq cümləsidir: sonunda nöqtə.
❌I don't know what I should to do.
✅I don't know what to do.
Ya what to do, ya da what I should do; ikisi birlikdə yox.
❌I can't decide if to go.
✅I can't decide whether to go.
to + feildən əvvəl if yox, whether işlədin.

Azərbaycan dilində danışanlar üçün tələlər

1. «Bilirsiniz, … harada …?» → açılışdan sonra sual sırası. Azərbaycancada «Bilirsiniz, burada harada pul dəyişə bilərəm?» deyə bilirik: açılışdan sonra adi sual gəlir. İngiliscədə isə açılışdan sonra mübtəda + feil sırası lazımdır; modal feil də mübtədadan sonra gəlir.

❌Excuse me, do you know where can I change money?
✅Excuse me, do you know where I can change money?

2. «-mı» sualı → if yoxdur. «Bilirsən, Kamran biletlərin pulunu verib?» cümləsində sualı intonasiya və ya «-mı» ədatı göstərir. İngiliscədə dolayı «Hə / yox sualı» üçün if və ya whether lazımdır.

❌Do you know has Kamran paid for the tickets?
✅Do you know if Kamran has paid for the tickets?
və ya: whether Kamran has paid

3. «Görəsən, …?» → I wonder … ? Azərbaycancada «Görəsən, Murad o işə düzəldi?» cümləsini sual işarəsi ilə yazırıq. İngiliscədə I wonder təsdiq cümləsidir, ona görə sonda nöqtə qoyulur. Sual işarəsini yalnız açılışın özü sual olanda qoyun (Do you know…?).

❌I wonder if Murad got the job?
✅I wonder if Murad got the job.

4. «Nə geyinim, bilmirəm» → what should I. Azərbaycancada öz-özümüzə verdiyimiz sualı «bilmirəm» sözündən əvvəl olduğu kimi deyirik. İngiliscədə ya qısa what to + feil qəlibini, ya da təsdiq sırasını (what she should wear) işlədin.

❌Aysel doesn't know what should she wear to the wedding.
✅Aysel doesn't know what to wear to the wedding.
və ya: what she should wear

Qarışdırmayın

Birbaşa və dolayı sual — Məlumat eynidir, nəzakət və söz sırası fərqlidir.

Where's the toilet?
Tualet haradadır?
birbaşa: dostlarla normaldır; toilet (UK); restroom, bathroom (US)
Could you tell me where the toilet is?
Tualetin harada olduğunu deyə bilərsiniz?
dolayı: nəzakətli

Dolayı sual və vasitəli sual — Dolayı sual indi soruşur, backshift yoxdur. Vasitəli sual isə keçmişdə verilmiş sualı çatdırır, adətən backshift ilə B1-13.

Do you know where Anna works?
Annanın harada işlədiyini bilirsən?
indi soruşuruq
He asked me where Anna worked.
O, məndən Annanın harada işlədiyini soruşdu.
çatdırırıq

Sual işarəsi, yoxsa nöqtə? — Bunu içəridəki sual yox, açılış həll edir.

Do you know when the next bus is?
Növbəti avtobusun nə vaxt olduğunu bilirsiniz?
açılış sualdır → ?
I wonder when the next bus is.
Görəsən, növbəti avtobus nə vaxtdır?
açılış təsdiqdir → nöqtə; azərbaycancada isə «?»

Yazılış və tələffüz

  • İntonasiya açılışa uyğun gedir: Do you know…? / Could you tell me…? sözlərindən sonra səs sonda adətən qalxır, «Hə / yox sualı»nda olduğu kimi; I wonder… sözlərindən sonra isə təsdiq cümləsində olduğu kimi enir.
  • Could you sürətli danışıqda çox vaxt /ˈkʊdʒə/ kimi birləşir; Do you know isə /djə ˈnəʊ/ kimi qısalır.
  • wonder /ˈwʌndə/ (UK), /ˈwʌndɚ/ (US) under sözü ilə qafiyələnir. Onu «gəzib-dolaşmaq» mənasındakı wander /ˈwɒndə/ (UK), /ˈwɑːndɚ/ (US) sözü ilə qarışdırmayın. Hər ikisində əvvəldəki /w/ üçün dodaqları yumrulaşdırın; bu, v deyil.
  • Yazıda ilk sözlərə baxın: Do / Could / Can / Have → sual işarəsi; I wonder / I'd like to know → nöqtə.

Qızıl qayda

Nəzakətli açılış + təsdiq cümləsinin sırası: Could you tell me where the station is? İçəridə sual düzəldən do / does / did yoxdur; «Hə / yox sualı» üçün if / whether işlədin. Sual işarəsini yalnız açılışın özü sual olanda qoyun.

Tapşırıqlar

A. Quruluş

Cümlələri tamamlayın və ya mötərizədəki açılışla nəzakətli sual qurun.

  1. Where is the post office? → Could you tell me where ?
  2. What time does the film start? → Do you know what time ?
  3. Did they win the match? → Do you know they won the match?
  4. How much does this cost? → Can you tell me how much ?
  5. Nəzakətli edin: Where did you buy that jacket? (Can you tell me…)
  6. Nəzakətli edin: Is there a cash machine near here? (Do you know…)
  7. Nəzakətli edin: Who owns this car? (Do you know…)

B. Məna

Düzgün cavabı seçin və ya cümləni tamamlayın.

  1. Düzgün cavabı seçin: hansı cümlənin sonunda sual işarəsi lazımdır?
  2. Tanımadığınız adama hansı daha nəzakətlidir?
  3. Sual sözü + to ilə tamamlayın: I've never cooked fish. I don't know (cook) it.
  4. Düzgün cavabı seçin: We're not sure … to stay another night.

C. Səhvi tapın

Hər cümlədə bir səhv var və ya cümlə düzgündür. Düzəldilmiş cümləni yazın və ya correct yazın.

  1. Do you know where is my phone?
  2. Can you tell me when does the bank open?
  3. I wonder why is she so angry?
  4. Do you know who lives in that house?

D. Mətndə

Dialoqu tamamlayın. Mötərizədəki feilləri düzgün formada yazın.

At the hotel
Guest: Hi. Could you tell me what time breakfast 16 (start)?
Receptionist: Of course. It starts at seven.
Guest: Thanks. And do you know 17 the pool is open this evening?
Receptionist: Yes, until ten.
Guest: Great. I'd also like to know how I 18 (get) to the old town.
Receptionist: It's easy. I can show you how 19 (get) there on the map.
Guest: And I was wondering 20 I could have a late checkout tomorrow.

E. Sizin növbəniz

İngiliscə yazın.

  1. Yeni bir şəhərdəsiniz. Tanımadığınız adama iki nəzakətli sual yazın.
  2. Qərar verə bilmədiyiniz bir məsələ haqqında whether to və ya what to ilə bir cümlə yazın.

F. Qarışıq təkrar

Əvvəlki dərsləri təkrarlayın.

  1. B1-13 Reported Questions azərbaycanca: «soruşdu ki, …», «dedi ki, …» və say, yoxsa tell?
    "Where do you live?" (o, məndən soruşdu) → He asked me where .
  2. A2-33 Who called you, yoxsa Who did you call? Mübtəda və tamamlıq sualları sadə dillə
    Who (break) the window? — Tom did.
  3. B1-12 Reported Speech azərbaycanca: «dedi ki, …» ingiliscə necə çatdırılır?
    "I've lost my keys." → She said she her keys.
  4. B1-11 Passive Voice bütün zamanlarda: is being done, has been done, must be done azərbaycanca
    The road (repair) at the moment, so we're late.
Cavablar

A. Quruluş

  1. the post office is
  2. the film starts
  3. if / whether
  4. this costs / it costs
  5. Can you tell me where you bought that jacket?
  6. Do you know if there is a cash machine near here? / Do you know whether there is a cash machine near here? / Do you know if there's a cash machine near here?
  7. Do you know who owns this car?

B. Məna

  1. Could you tell me how this works
  2. Could you tell me where the toilet is?
  3. how to cook
  4. whether

C. Səhvi tapın

  1. Do you know where my phone is?
  2. Can you tell me when the bank opens?
  3. I wonder why she is so angry. / I wonder why she's so angry.
  4. ✓ Do you know who lives in that house?

D. Mətndə

  1. starts
  2. if / whether
  3. can get / get / could get / should get
  4. to get
  5. if / whether

E. Sizin növbəniz

  1. Excuse me, do you know where the main square is? Could you tell me if there's a pharmacy near here?
  2. I can't decide whether to study medicine or law.

F. Qarışıq təkrar

  1. I lived / I live
  2. broke
  3. had lost / has lost
  4. is being repaired
Android TətbiqiHər Yerdə Öyrənin Google Play