Indirect Questions azərbaycanca: «Could you tell me where…?» ilə nəzakətli sual
Indirect Questions: Could You Tell Me Where…?
Bu səhifədə
Məqsəd
Bu dərsdən sonra siz Could you tell me where the station is? və Do you know if the shop is open? kimi nəzakətli suallar verə, açılış ifadəsindən sonra təsdiq cümləsinin sırasını işlədə və I don't know what to do, Can you show me how to use this? kimi cümlələr qura biləcəksiniz.
Əsas fikir
Where is the station? kimi birbaşa sual aydındır, amma tanımadığınız adama bir az qəfil səslənə bilər. İngilis dili sualı yumşaltmaq üçün onu nəzakətli açılışa bükür: Could you tell me…, Do you know…, I wonder….
Əlində sinidə fincan aparan ofisiantı təsəvvür edin. Nəzakətli açılış həmin sinidir: sualı ehtiyatla qarşıdakı adama çatdırır. Sininin üstündə sual düz qoyulur, artıq tək başına sual deyil. O, cümlənin içində bir məlumata çevrilib, ona görə adi təsdiq cümləsinin sırası ilə gəlir: əvvəl mübtəda, sonra feil.
Where is the station? → Could you tell me where the station is?
Sininin üstündə sual düzəldən do, does, did sözlərinə ehtiyac yoxdur, çünki birbaşa sualda onlar yalnız sual sırasını yaratmaq üçün idi.
Bu, vasitəli suallardakı B1-13 sıranın eynisidir, amma backshift olmadan: siz indi soruşursunuz, ona görə zaman birbaşa sualdakı kimi qalır.
Azərbaycan dili və ingilis dili
Azərbaycancada nəzakətli sualı iki yolla qururuq. Birincisi feili sifətlə: «Vağzalın harada olduğunu deyə bilərsiniz?». Burada sual sırası yoxdur və bu, ingilis qəlibinə yaxındır: Could you tell me where the station is? İkincisi isə açılışdan sonra sualı olduğu kimi saxlamaqdır: «Deyə bilərsiniz, vağzal haradadır?». İngiliscədə bu ikinci yol işləmir: açılışdan sonra sual sırası və do / does / did itir.
«Hə / yox sualı»nı biz -mı / -mi ədatı və ya «olub-olmadığını» forması ilə veririk; ingiliscədə if / whether lazımdır. «Görəsən, …» cümləsini biz sual işarəsi ilə yazırıq, ingiliscədəki I wonder… isə təsdiq cümləsidir və sonunda nöqtə qoyulur. «Nə edəcəyimi bilmirəm», «Nə edim, bilmirəm» ingiliscədə qısaca I don't know what to do olur.
| Azərbaycanca | Mənası | İngiliscə |
|---|---|---|
| Vağzalın harada olduğunu deyə bilərsiniz? | feili sifət: sual sırası yoxdur | Could you tell me where the station is? |
| Deyə bilərsiniz, vağzal haradadır? | sual olduğu kimi qalır | Could you tell me where the station is? (where is the station yox) |
| Bilirsiniz, aptek açıqdırmı? | «Hə / yox sualı» | Do you know if the pharmacy is open? |
| Görəsən, o indi nə edir? | azərbaycancada «?» | I wonder what she's doing now. |
| Nə edəcəyimi bilmirəm. / Nə edim, bilmirəm. | sual sözü + məsdər | I don't know what to do. |
Quruluş
Açılış ifadələri
| Açılış ifadəsi | Növü | Sonunda |
|---|---|---|
| Do you know…? | sual | ? |
| Could you tell me…? / Can you tell me…? | sual | ? |
| Do you have any idea…? / Have you any idea…? (UK) | sual | ? |
| I wonder… | təsdiq | . |
| I'd like to know… | təsdiq | . |
| I was wondering… | təsdiq (çox nəzakətli) | . |
Sual sözü ilə — açılış + sual sözü + mübtəda + feil
| Birbaşa sual | Dolayı sual |
|---|---|
| Where is the bank? | Could you tell me where the bank is? |
| What time does the museum open? | Do you know what time the museum opens? |
| Why did they cancel the match? | I wonder why they cancelled the match. |
| How much is this jacket? | Can you tell me how much this jacket is? |
«Hə / yox sualları» — açılış + if / whether + mübtəda + feil
| Birbaşa sual | Dolayı sual |
|---|---|
| Is the pharmacy open? | Do you know if the pharmacy is open? |
| Did the parcel arrive? | I'd like to know whether the parcel arrived. |
| Can I park here? | Could you tell me if I can park here? |
Mübtəda sualları — who və ya what mübtəda olanda söz sırası dəyişmir A2-33.
| Birbaşa sual | Dolayı sual |
|---|---|
| Who lives here? | Do you know who lives here? |
| What happened? | Can you tell me what happened? |
Sual sözü + to + feil (məsdər) — mübtəda aydındırsa, daha qısa qəlib işlədə bilərsiniz.
| Tam | Qısa |
|---|---|
| I don't know what I should do. | I don't know what to do. |
| Can you tell me how I can get there? | Can you tell me how to get there? |
| We can't decide whether we should stay. | We can't decide whether to stay. |
İstifadə
1Tanımadığınız adamlara və işdə nəzakətli suallar
Tanımadığınız adamlarla, xidmət işçiləri ilə və yaxşı tanımadığınız adamlarla dolayı sual normal və nəzakətli seçimdir. Çətin sualları da yumşaldır.
2«Hə / yox sualları»: if / whether
Birbaşa sualda sual sözü yoxdursa, if və ya whether əlavə edin.
3İçəridə do / does / did yoxdur
Birbaşa sualda do, does və did sual sırasını yaradır. Dolayı sualda onları atın və feilin adi formasını işlədin: indiki zamanda üçüncü şəxsdə -s, keçmişdə keçmiş forma. İnkar isə don't / doesn't / didn't sözünü saxlayır: Do you know why he didn't come?
4I wonder… və I'd like to know…: təsdiq cümlələri
I wonder və I'd like to know təsdiq cümləsidir, ona görə cümlə nöqtə ilə bitir. I was wondering if you could… kiminsə xahiş etməyin çox nəzakətli yoludur A2-23.
5Sual sözü + to + feil
Know, decide, explain, show, tell, ask, wonder kimi feillərdən sonra what / where / how / who / which / whether + to + feil işlədin. Mənası «nə etməliyəm / etməliyik / etməlisiniz» və ya «bunu necə edə bilərəm / edə bilərik» deməkdir.
Tez-tez edilən səhvlər
Azərbaycan dilində danışanlar üçün tələlər
1. «Bilirsiniz, … harada …?» → açılışdan sonra sual sırası. Azərbaycancada «Bilirsiniz, burada harada pul dəyişə bilərəm?» deyə bilirik: açılışdan sonra adi sual gəlir. İngiliscədə isə açılışdan sonra mübtəda + feil sırası lazımdır; modal feil də mübtədadan sonra gəlir.
2. «-mı» sualı → if yoxdur. «Bilirsən, Kamran biletlərin pulunu verib?» cümləsində sualı intonasiya və ya «-mı» ədatı göstərir. İngiliscədə dolayı «Hə / yox sualı» üçün if və ya whether lazımdır.
3. «Görəsən, …?» → I wonder … ? Azərbaycancada «Görəsən, Murad o işə düzəldi?» cümləsini sual işarəsi ilə yazırıq. İngiliscədə I wonder təsdiq cümləsidir, ona görə sonda nöqtə qoyulur. Sual işarəsini yalnız açılışın özü sual olanda qoyun (Do you know…?).
4. «Nə geyinim, bilmirəm» → what should I. Azərbaycancada öz-özümüzə verdiyimiz sualı «bilmirəm» sözündən əvvəl olduğu kimi deyirik. İngiliscədə ya qısa what to + feil qəlibini, ya da təsdiq sırasını (what she should wear) işlədin.
Qarışdırmayın
Birbaşa və dolayı sual — Məlumat eynidir, nəzakət və söz sırası fərqlidir.
Dolayı sual və vasitəli sual — Dolayı sual indi soruşur, backshift yoxdur. Vasitəli sual isə keçmişdə verilmiş sualı çatdırır, adətən backshift ilə B1-13.
Sual işarəsi, yoxsa nöqtə? — Bunu içəridəki sual yox, açılış həll edir.
Yazılış və tələffüz
- İntonasiya açılışa uyğun gedir: Do you know…? / Could you tell me…? sözlərindən sonra səs sonda adətən qalxır, «Hə / yox sualı»nda olduğu kimi; I wonder… sözlərindən sonra isə təsdiq cümləsində olduğu kimi enir.
- Could you sürətli danışıqda çox vaxt /ˈkʊdʒə/ kimi birləşir; Do you know isə /djə ˈnəʊ/ kimi qısalır.
- wonder /ˈwʌndə/ (UK), /ˈwʌndɚ/ (US) under sözü ilə qafiyələnir. Onu «gəzib-dolaşmaq» mənasındakı wander /ˈwɒndə/ (UK), /ˈwɑːndɚ/ (US) sözü ilə qarışdırmayın. Hər ikisində əvvəldəki /w/ üçün dodaqları yumrulaşdırın; bu, v deyil.
- Yazıda ilk sözlərə baxın: Do / Could / Can / Have → sual işarəsi; I wonder / I'd like to know → nöqtə.
Qızıl qayda
Nəzakətli açılış + təsdiq cümləsinin sırası: Could you tell me where the station is? İçəridə sual düzəldən do / does / did yoxdur; «Hə / yox sualı» üçün if / whether işlədin. Sual işarəsini yalnız açılışın özü sual olanda qoyun.
Tapşırıqlar
A. Quruluş
Cümlələri tamamlayın və ya mötərizədəki açılışla nəzakətli sual qurun.
-
Where is the post office? → Could you tell me where ?
-
What time does the film start? → Do you know what time ?
-
Did they win the match? → Do you know they won the match?
-
How much does this cost? → Can you tell me how much ?
-
Nəzakətli edin: Where did you buy that jacket? (Can you tell me…)
-
Nəzakətli edin: Is there a cash machine near here? (Do you know…)cash machine (UK) = ATM (US)
-
Nəzakətli edin: Who owns this car? (Do you know…)
B. Məna
Düzgün cavabı seçin və ya cümləni tamamlayın.
-
Düzgün cavabı seçin: hansı cümlənin sonunda sual işarəsi lazımdır?the opening is a question
-
Tanımadığınız adama hansı daha nəzakətlidir?
-
Sual sözü + to ilə tamamlayın: I've never cooked fish. I don't know (cook) it.
-
Düzgün cavabı seçin: We're not sure … to stay another night.
C. Səhvi tapın
Hər cümlədə bir səhv var və ya cümlə düzgündür. Düzəldilmiş cümləni yazın və ya correct yazın.
-
Do you know where is my phone?
-
Can you tell me when does the bank open?
-
I wonder why is she so angry?
-
Do you know who lives in that house?
D. Mətndə
Dialoqu tamamlayın. Mötərizədəki feilləri düzgün formada yazın.
Guest: Hi. Could you tell me what time breakfast 16 (start)?
Receptionist: Of course. It starts at seven.
Guest: Thanks. And do you know 17 the pool is open this evening?
Receptionist: Yes, until ten.
Guest: Great. I'd also like to know how I 18 (get) to the old town.
Receptionist: It's easy. I can show you how 19 (get) there on the map.
Guest: And I was wondering 20 I could have a late checkout tomorrow.
E. Sizin növbəniz
İngiliscə yazın.
-
Yeni bir şəhərdəsiniz. Tanımadığınız adama iki nəzakətli sual yazın.
-
Qərar verə bilmədiyiniz bir məsələ haqqında whether to və ya what to ilə bir cümlə yazın.
F. Qarışıq təkrar
Əvvəlki dərsləri təkrarlayın.
-
B1-13 Reported Questions azərbaycanca: «soruşdu ki, …», «dedi ki, …» və say, yoxsa tell? "Where do you live?" (o, məndən soruşdu) → He asked me where .
-
A2-33 Who called you, yoxsa Who did you call? Mübtəda və tamamlıq sualları sadə dillə Who (break) the window? — Tom did.
-
B1-12 Reported Speech azərbaycanca: «dedi ki, …» ingiliscə necə çatdırılır? "I've lost my keys." → She said she her keys.has lost: if they are still lost now
-
B1-11 Passive Voice bütün zamanlarda: is being done, has been done, must be done azərbaycanca The road (repair) at the moment, so we're late.
Cavablar
A. Quruluş
- the post office is
- the film starts
- if / whether
- this costs / it costs
- Can you tell me where you bought that jacket?
- Do you know if there is a cash machine near here? / Do you know whether there is a cash machine near here? / Do you know if there's a cash machine near here?
- Do you know who owns this car?
B. Məna
- Could you tell me how this works
- Could you tell me where the toilet is?
- how to cook
- whether
C. Səhvi tapın
- Do you know where my phone is?
- Can you tell me when the bank opens?
- I wonder why she is so angry. / I wonder why she's so angry.
- ✓ Do you know who lives in that house?
D. Mətndə
- starts
- if / whether
- can get / get / could get / should get
- to get
- if / whether
E. Sizin növbəniz
- Excuse me, do you know where the main square is? Could you tell me if there's a pharmacy near here?
- I can't decide whether to study medicine or law.
F. Qarışıq təkrar
- I lived / I live
- broke
- had lost / has lost
- is being repaired
