Verb + -ing, yoxsa Verb + To? Feil qəlibləri azərbaycanca: tam siyahılar
Verb + -ing or Verb + To: The Full Lists
Bu səhifədə
Məqsəd
Bu dərsdən sonra siz otuza yaxın işlək feildən sonra feil + -ing (I enjoy cooking) və feil + to + feil (We decided to wait) arasında düzgün seçim edə və sifət + to (easy to use) qəlibini işlədə biləcəksiniz.
Əsas fikir
Bir feil başqa feildən sonra gələndə ikinci feil zaman daşıya bilmir. O, iki formadan birini alır: -ing forması (swimming) və ya to + feil, yəni məsdər (to swim). Formanı birinci feil seçir.
A2-25 dərsindəki oxu xatırlayırsınız? to + feil çox vaxt irəli baxır, hələ baş verməmiş işə yönələn ox kimi: I hope to see you. She decided to leave. -ing forması isə çox vaxt işə bir əşya kimi baxır: yaşadığınız, qaçdığınız, bitirdiyiniz və ya haqqında danışdığınız bir şey kimi: I enjoy cooking. He denied taking it.
Bu məntiq güclü meyildir, amma qanun deyil. Bəzi feilləri sadəcə əzbərləmək lazımdır: imagine -ing ilə, fail isə to ilə işlənir. Ona görə bu dərsdə iki siyahı var, kiçik məna qruplarına bölünüb. Hər qrupu bir nümunə ilə öyrənin, seçimlərin çoxu öz-özünə avtomatik olacaq.
Azərbaycan dili və ingilis dili
Azərbaycancada ikinci feil adətən məsdər olur (-maq / -mək), sadəcə müxtəlif hal şəkilçiləri ilə: «işləməyi xoşlayıram», «satmağa qərar verdik», «kömək etməkdən imtina etdi». Lüğətlərdə də «bişirmək = to cook» yazılır, ona görə öyrənən hər məsdəri to ilə çevirmək istəyir: I enjoy to cook ❌. Amma ingiliscədə formanı birinci feil seçir və bizim hal şəkilçisi bu seçimi göstərmir: «-maqdan qaçmaq» → avoid -ing, «-maqdan imtina etmək» isə → refuse to.
Bir də «-dığını», «-acağını» kimi feili sifətlər var: «səhv etdiyini etiraf etdi» → He admitted making a mistake, «zəng edəcəyinə söz verdi» → He promised to call. Yenə də seçimi ingilis feili edir.
| Azərbaycanca | Mənası | İngiliscə |
|---|---|---|
| Evdən işləməyi xoşlayıram. | təsirlik hal | I enjoy working from home. |
| Maşını satmağa qərar verdik. | yönlük hal | We decided to sell the car. |
| Gecə gec yeməkdən qaçın. | çıxışlıq hal → -ing | Avoid eating late at night. |
| Kredit verməkdən imtina etdi. | çıxışlıq hal → to | The bank refused to give us a loan. |
| Səhv etdiyini etiraf etdi. | feili sifət → -ing | He admitted making a mistake. |
| Bu resepti izləmək asandır. | sifət + məsdər | This recipe is easy to follow. |
Quruluş
İki qəlib
| Qəlib | Quruluş | Nümunə |
|---|---|---|
| A | feil + -ing | I enjoy reading. |
| B | feil + to + feilin əsas forması | We decided to wait. |
A siyahısı: feil + -ing
| Məna qrupu | Feillər |
|---|---|
| Hisslər və zövqlər | enjoy, mind, miss, can't stand, can't help |
| Qaçmaq, təxirə salmaq, bitirmək, risk etmək | avoid, postpone, finish, risk |
| Düşünmək və demək | admit, deny, consider, imagine, suggest |
| İşin və ya fəaliyyətin içində olan | involve, practise (UK) / practice (US) |
B siyahısı: feil + to + feil
| Məna qrupu | Feillər |
|---|---|
| Planlar və gözləntilər | arrange, decide, expect, hope, plan |
| Söz vermək, təklif, imtina | agree, offer, promise, refuse, threaten |
| Uğur, uğursuzluq, bacarıq | manage, fail, afford (adətən can / can't ilə), learn |
| Necə görünür, adətən necə olur | seem, tend, pretend |
İnkar: not sözünü birbaşa -ing formasından və ya to sözündən əvvəl qoyun.
| Qəlib | Nümunə |
|---|---|
| not + -ing | Imagine not having a car. |
| not + to | She pretended not to hear me. |
Sifət + to
| Quruluş | Nümunə |
|---|---|
| It's + sifət + to… | It's easy to forget passwords. |
| mübtəda + be + sifət + to… | This app is easy to use. |
| hiss bildirən sifət + to… | I was surprised to see him. |
İstifadə
1Feil + -ing: hisslər və zövqlər
Enjoy, mind, miss, can't stand və can't help sözlərindən sonra -ing forması işlədin. Can't stand «heç dözə bilmirəm» deməkdir; can't help isə «özümü saxlaya bilmirəm».
2Feil + -ing: qaçmaq, təxirə salmaq, bitirmək, risk etmək
Bu feillər işə idarə etdiyiniz bir «əşya» kimi baxır: ondan uzaq durursunuz, onu sonraya salırsınız, tamamlayırsınız və ya nəyisə təhlükəyə atırsınız.
3Feil + -ing: düşünmək və demək
Admit, deny, consider, imagine və suggest sözlərindən sonra -ing işlədin. Suggest ilə that qəlibi də var (She suggested that we leave): B2-14 dərsinə baxın. Suggest sözündən sonra heç vaxt to + feil gəlmir.
4Feil + -ing: involve və practise
Involve «zəruri hissə kimi daxil etmək» deməkdir; practise isə «yaxşılaşmaq üçün təkrar-təkrar etmək».
5Feil + to: planlar və gözləntilər
Bu feillər hələ baş verməmiş işə irəli baxır: ox qabağa yönəlib.
6Feil + to: söz vermək, təklif, imtina və hədə
Razılaşanda, söz verəndə, təklif edəndə, imtina edəndə və ya hədələyəndə gələcək iş haqqında danışırsınız, ona görə ardınca to gəlir.
7Feil + to: uğur, uğursuzluq və öyrənmək
Çətinlikdən sonra uğur üçün manage to, uğursuzluq üçün fail to (çox vaxt rəsmi), pul və ya vaxt çatmayanda can't afford to, yeni bacarıq üçün learn to işlədin.
8Feil + to: seem, tend, pretend
Seem to təəssürat bildirir; tend to adətən nə baş verdiyini; pretend to isə nəyinsə doğru olduğunu göstərmək üçün özünü elə aparmaq deməkdir.
9Sifət + to
Bir çox sifətdən sonra to + feilin əsas forması gəlir: easy, hard, difficult, nice, ready, happy, sorry, surprised, pleased. Mübtəda artıq istifadə olunan və ya başa düşülən şeydirsə, başqa obyekt əlavə etməyin.
Tez-tez edilən səhvlər
Azərbaycan dilində danışanlar üçün tələlər
1. «Məsdər = to + feil». Lüğətdə «oynamaq = to play» yazılır, ona görə «nərd oynamağı xoşlayır» cümləsində də to qoymaq istəyirik. Amma enjoy, consider, avoid, mind, finish kimi feillərdən sonra -ing lazımdır. Azərbaycan məsdərinin hansı halda olması burada kömək etmir.
2. «-maqdan imtina etmək», «-maqdan yayınmaq» → from. Azərbaycancada bu feillər çıxışlıq hal istəyir, ona görə ingiliscə from əlavə etmək asandır. İngiliscədə refuse sözündən sonra birbaşa to + feil, avoid sözündən sonra isə birbaşa -ing gəlir, from olmadan.
3. «Təklif etdi ki, gedək» → suggested us to go. «Murad təklif etdi ki, həftə sonu Şəkiyə gedək» cümləsini çox vaxt suggest + adam + to ilə çeviririk. Amma suggest sözündən sonra nə adam + to, nə də to gəlir: -ing və ya that ilə budaq cümlə işlədin.
Qarışdırmayın
feil + to və feil + obyekt + to — Bu dərsdə hər iki işi eyni adam görür. İkinci işi başqa adam görəndə bir çox feil obyekt əlavə edir: B1-18 dərsinə baxın.
Mənası dəyişən feillər — remember, forget, stop, try (B2-15 dərsinə baxın) və regret, mean, go on, need (B2-16 dərsinə baxın) hər iki qəliblə işlənir, amma mənaları fərqlidir. Onlar bu siyahılara daxil deyil.
Hər iki qəliblə demək olar ki, eyni olan feillər — like, love, hate, start, begin, continue hər iki qəliblə işlənə bilər A2-25.
Məsdər hissəsi olan to və ön söz olan to — look forward to və be used to ifadələrində to ön sözdür, ona görə ardınca -ing gəlir: B1-19 dərsinə baxın.
Yazılış və tələffüz
- -ing yazılışı: sonda oxunmayan -e düşür (make → making), tək vurğulu saitdən sonrakı son samit qoşalaşır (stop → stopping, plan → planning), -ie isə -y olur (lie → lying).
- practise Britaniyada feil, practice isə isimdir; Amerika yazılışında hər ikisi practice olur.
- -ing sonluğundakı /ŋ/ səsi azərbaycan dilində yoxdur. Dilin arxasını yumşaq damağa dirəyin və səsi burundan buraxın; sonda ayrıca /g/ və ya /k/ deməyin: working /ˈwɜːkɪŋ/, «vorkinq» yox. working sözündəki /w/ da v deyil: dodaqları yumrulaşdırın.
- to danışıqda zəifdir: samitdən əvvəl /tə/ (want to go, sürətli danışıqda «wanna» kimi eşidilir), saitdən əvvəl /tu/ (to eat). Amma həmişə want to yazın.
- Vurğunu feillərə qoyun, to sözünə yox: I decided to wait cümləsində to yüngül səslənir.
Qızıl qayda
İkinci feilin formasını birinci feil seçir. -ing çox vaxt işə əşya kimi baxır (enjoy, avoid, deny); to çox vaxt irəli baxır (decide, hope, promise). Məntiq kömək etmirsə, feili bir nümunə ilə əzbərləyin.
Tapşırıqlar
A. Quruluş
Mötərizədəki feili -ing forması və ya to ilə yazın.
-
I don't mind (wait).
-
They agreed (share) the costs.
-
Have you finished (pack)?
-
We managed (find) a parking space.
-
He denied (break) the window.
-
The printer seems (be) broken.
-
İnkar formasına salın: She pretended to hear me.
-
İnkar formasına salın: Imagine having a car.
B. Məna
Düzgün cavabı seçin.
-
Düzgün cavabı seçin: Have you considered … abroad?
-
Düzgün cavabı seçin: We can't afford … a house yet.
-
Mənaya uyğun feili seçin: People … to eat more in winter — it's normal.
-
Düzgün cavabı seçin: If you drive so fast, you … losing your licence.
-
"I'm not going to help you!" he said. Düzgün cavabı seçin: He … to help.
C. Səhvi tapın
Hər cümlədə bir səhv var və ya cümlə düzgündür. Düzəldilmiş cümləni yazın və ya correct yazın.
-
I hope seeing you soon.
-
He suggested to take the bus.
-
Did you manage finishing the report?
-
This password is hard to remember it.
-
My job involves meeting new people.
D. Mətndə
Məktubu tamamlayın. Mötərizədəki feilləri -ing forması və ya to ilə yazın.
Hi Sam! Good news: I've finally decided 19 (leave) my job. I'd been considering 20 (do) it for months. My boss offered 21 (give) me more money, but I refused 22 (stay). I'll really miss 23 (work) with the team, though. Now I'm hoping 24 (find) something closer to home. It's nice 25 (have) a fresh start!
E. Sizin növbəniz
İngiliscə yazın.
-
Vərdişləriniz haqqında iki cümlə yazın: etməyi xoşladığınız bir şey və etməkdən qaçdığınız bir şey.
-
Planlarınız haqqında iki cümlə yazın: biri hope, biri can't afford ilə.
F. Qarışıq təkrar
Əvvəlki dərsləri təkrarlayın.
-
A2-25 Feil + to, yoxsa feil + -ing? Want to, enjoy -ing azərbaycanca I'd like (go) home now.
-
B1-16 Must Be, Can't Be, Might Be azərbaycanca: «yəqin ki», «ola bilməz», «ola bilər» Everyone's laughing. The film be funny. (Əminəm.)
-
A2-30 Bored, yoxsa boring? -ed və -ing sifətlərinin fərqi sadə dillə The lesson was so ___ … that I fell asleep.
Cavablar
A. Quruluş
- waiting
- to share
- packing
- to find
- breaking / having broken
- to be
- She pretended not to hear me.
- Imagine not having a car.
B. Məna
- moving
- to buy
- tend
- risk
- refused
C. Səhvi tapın
- I hope to see you soon.
- He suggested taking the bus. / He suggested that we take the bus. / He suggested we take the bus. / He suggested that we should take the bus. / He suggested we should take the bus.
- Did you manage to finish the report?
- This password is hard to remember.
- ✓ My job involves meeting new people.
D. Mətndə
- to leave
- doing
- to give
- to stay
- working
- to find
- to have
E. Sizin növbəniz
- I enjoy cooking for friends. I avoid driving in the city centre.
- I'm hoping to visit Japan next year. I can't afford to buy a new car right now.
F. Qarışıq təkrar
- to go
- must
- boring
