SlowingoQrammatika
B1 18 / 39

Verb + -ing, yoxsa Verb + To? Feil qəlibləri azərbaycanca: tam siyahılar

Verb + -ing or Verb + To: The Full Lists

Bu səhifədə
  1. Məqsəd
  2. Əsas fikir
  3. Azərbaycan dili və ingilis dili
  4. Quruluş
  5. İstifadə
  6. Tez-tez edilən səhvlər
  7. Azərbaycan dilində danışanlar üçün tələlər
  8. Qarışdırmayın
  9. Yazılış və tələffüz
  10. Qızıl qayda
  11. Tapşırıqlar

Məqsəd

Bu dərsdən sonra siz otuza yaxın işlək feildən sonra feil + -ing (I enjoy cooking) və feil + to + feil (We decided to wait) arasında düzgün seçim edə və sifət + to (easy to use) qəlibini işlədə biləcəksiniz.

Əsas fikir

Bir feil başqa feildən sonra gələndə ikinci feil zaman daşıya bilmir. O, iki formadan birini alır: -ing forması (swimming) və ya to + feil, yəni məsdər (to swim). Formanı birinci feil seçir.

A2-25 dərsindəki oxu xatırlayırsınız? to + feil çox vaxt irəli baxır, hələ baş verməmiş işə yönələn ox kimi: I hope to see you. She decided to leave. -ing forması isə çox vaxt işə bir əşya kimi baxır: yaşadığınız, qaçdığınız, bitirdiyiniz və ya haqqında danışdığınız bir şey kimi: I enjoy cooking. He denied taking it.

Bu məntiq güclü meyildir, amma qanun deyil. Bəzi feilləri sadəcə əzbərləmək lazımdır: imagine -ing ilə, fail isə to ilə işlənir. Ona görə bu dərsdə iki siyahı var, kiçik məna qruplarına bölünüb. Hər qrupu bir nümunə ilə öyrənin, seçimlərin çoxu öz-özünə avtomatik olacaq.

Azərbaycan dili və ingilis dili

Azərbaycancada ikinci feil adətən məsdər olur (-maq / -mək), sadəcə müxtəlif hal şəkilçiləri ilə: «işləməyi xoşlayıram», «satmağa qərar verdik», «kömək etməkdən imtina etdi». Lüğətlərdə də «bişirmək = to cook» yazılır, ona görə öyrənən hər məsdəri to ilə çevirmək istəyir: I enjoy to cook ❌. Amma ingiliscədə formanı birinci feil seçir və bizim hal şəkilçisi bu seçimi göstərmir: «-maqdan qaçmaq» → avoid -ing, «-maqdan imtina etmək» isə → refuse to.

Bir də «-dığını», «-acağını» kimi feili sifətlər var: «səhv etdiyini etiraf etdi» → He admitted making a mistake, «zəng edəcəyinə söz verdi» → He promised to call. Yenə də seçimi ingilis feili edir.

AzərbaycancaMənasıİngiliscə
Evdən işləməyi xoşlayıram.təsirlik halI enjoy working from home.
Maşını satmağa qərar verdik.yönlük halWe decided to sell the car.
Gecə gec yeməkdən qaçın.çıxışlıq hal → -ingAvoid eating late at night.
Kredit verməkdən imtina etdi.çıxışlıq hal → toThe bank refused to give us a loan.
Səhv etdiyini etiraf etdi.feili sifət → -ingHe admitted making a mistake.
Bu resepti izləmək asandır.sifət + məsdərThis recipe is easy to follow.

Quruluş

İki qəlib

QəlibQuruluşNümunə
Afeil + -ingI enjoy reading.
Bfeil + to + feilin əsas formasıWe decided to wait.

A siyahısı: feil + -ing

Məna qrupuFeillər
Hisslər və zövqlərenjoy, mind, miss, can't stand, can't help
Qaçmaq, təxirə salmaq, bitirmək, risk etməkavoid, postpone, finish, risk
Düşünmək və deməkadmit, deny, consider, imagine, suggest
İşin və ya fəaliyyətin içində olaninvolve, practise (UK) / practice (US)

B siyahısı: feil + to + feil

Məna qrupuFeillər
Planlar və gözləntilərarrange, decide, expect, hope, plan
Söz vermək, təklif, imtinaagree, offer, promise, refuse, threaten
Uğur, uğursuzluq, bacarıqmanage, fail, afford (adətən can / can't ilə), learn
Necə görünür, adətən necə olurseem, tend, pretend

İnkar: not sözünü birbaşa -ing formasından və ya to sözündən əvvəl qoyun.

QəlibNümunə
not + -ingImagine not having a car.
not + toShe pretended not to hear me.

Sifət + to

QuruluşNümunə
It's + sifət + to…It's easy to forget passwords.
mübtəda + be + sifət + to…This app is easy to use.
hiss bildirən sifət + to…I was surprised to see him.

İstifadə

1Feil + -ing: hisslər və zövqlər

Enjoy, mind, miss, can't stand və can't help sözlərindən sonra -ing forması işlədin. Can't stand «heç dözə bilmirəm» deməkdir; can't help isə «özümü saxlaya bilmirəm».

I really enjoy working from home.
Evdən işləməyi çox xoşlayıram.
enjoy + -ing
Do you mind waiting a few minutes?
Bir neçə dəqiqə gözləyə bilərsiniz? Etirazınız yoxdur ki?
mind = «etiraz etmək»
I miss having lunch with my old colleagues.
Köhnə iş yoldaşlarımla nahar etdiyimiz günlər üçün darıxıram.
She can't stand sitting in traffic.
O, tıxacda oturmağa heç dözə bilmir.
(US) can't stand to… da deyilir
I couldn't help laughing when he fell asleep in the meeting.
O, iclasda yuxuya gedəndə gülməyimi saxlaya bilmədim.

2Feil + -ing: qaçmaq, təxirə salmaq, bitirmək, risk etmək

Bu feillər işə idarə etdiyiniz bir «əşya» kimi baxır: ondan uzaq durursunuz, onu sonraya salırsınız, tamamlayırsınız və ya nəyisə təhlükəyə atırsınız.

Have you finished packing yet?
Əşyalarını yığıb qurtardın?
finish + -ing
Try to avoid eating late at night.
Gecə gec yeməkdən qaçmağa çalışın.
«-maqdan qaçmaq» → avoid + -ing, from yox
They've postponed opening the new store until March.
Yeni mağazanın açılışını marta qədər təxirə salıblar.
If you don't back up your files, you risk losing everything.
Faylların ehtiyat nüsxəsini çıxarmasan, hər şeyi itirmək təhlükəsi var.

3Feil + -ing: düşünmək və demək

Admit, deny, consider, imagine və suggest sözlərindən sonra -ing işlədin. Suggest ilə that qəlibi də var (She suggested that we leave): B2-14 dərsinə baxın. Suggest sözündən sonra heç vaxt to + feil gəlmir.

He admitted making a mistake with the figures.
O, rəqəmlərdə səhv etdiyini etiraf etdi.
«etdiyini» → making
She denied reading my messages.
O, mesajlarımı oxuduğunu inkar etdi.
We're considering moving to a smaller flat.
Daha kiçik mənzilə köçməyi düşünürük.
flat (UK) = apartment (US)
Imagine living without a phone for a week!
Bir həftə telefonsuz yaşadığınızı təsəvvür edin!
Tom suggested taking a taxi.
Tom taksiyə minməyi təklif etdi.
suggest + -ing; to yox

4Feil + -ing: involve və practise

Involve «zəruri hissə kimi daxil etmək» deməkdir; practise isə «yaxşılaşmaq üçün təkrar-təkrar etmək».

The job involves travelling abroad twice a month.
Bu işdə ayda iki dəfə xaricə getmək lazımdır.
involve = «tələb edir, içindədir»
You need to practise speaking every day.
Hər gün danışmağı məşq etməlisiniz.
US spelling: practice
Does the course involve doing a final exam?
Kursa yekun imtahan da daxildir?

5Feil + to: planlar və gözləntilər

Bu feillər hələ baş verməmiş işə irəli baxır: ox qabağa yönəlib.

We've decided to sell the car.
Maşını satmağa qərar vermişik.
maşın hələ satılmayıb: to irəli baxır
I'm hoping to finish the report by Friday.
Ümid edirəm ki, hesabatı cüməyə qədər bitirəcəyəm.
They've arranged to meet at the station.
Vağzalda görüşmək barədə razılaşıblar.
We're planning to visit my aunt in May.
May ayında xalama baş çəkməyi planlaşdırırıq.
I expect to be home by seven.
Güman edirəm ki, saat yeddiyə qədər evdə olacağam.

6Feil + to: söz vermək, təklif, imtina və hədə

Razılaşanda, söz verəndə, təklif edəndə, imtina edəndə və ya hədələyəndə gələcək iş haqqında danışırsınız, ona görə ardınca to gəlir.

She offered to drive me to the airport.
O, məni hava limanına aparmağı təklif etdi.
offer + to
He promised to call, but he never did.
Zəng edəcəyinə söz verdi, amma etmədi.
The bank refused to give us a loan.
Bank bizə kredit verməkdən imtina etdi.
«-maqdan imtina» → refused to, from yox
My neighbour threatened to call the police.
Qonşum polisə zəng etməklə hədələdi.
They agreed to share the costs.
Onlar xərcləri bölüşməyə razılaşdılar.

7Feil + to: uğur, uğursuzluq və öyrənmək

Çətinlikdən sonra uğur üçün manage to, uğursuzluq üçün fail to (çox vaxt rəsmi), pul və ya vaxt çatmayanda can't afford to, yeni bacarıq üçün learn to işlədin.

Did you manage to get tickets?
Bilet ala bildin?
«ala bildin» → manage to
The company failed to meet its targets this year.
Şirkət bu il hədəflərinə çata bilmədi.
fail to: rəsmi
We can't afford to go on holiday this summer.
Bu yay istirahətə getməyə imkanımız yoxdur.
go on holiday (UK) = go on vacation (US)
My grandmother learned to swim at sixty.
Nənəm altmış yaşında üzməyi öyrəndi.
UK also: learnt

8Feil + to: seem, tend, pretend

Seem to təəssürat bildirir; tend to adətən nə baş verdiyini; pretend to isə nəyinsə doğru olduğunu göstərmək üçün özünü elə aparmaq deməkdir.

The printer seems to be broken again.
Deyəsən, printer yenə xarabdır.
«deyəsən» → seem to
People tend to spend more in December.
İnsanlar dekabrda adətən daha çox pul xərcləyir.
«adətən» → tend to
The kids pretended to be asleep.
Uşaqlar özlərini yatmışlığa vurdular.
«özünü … vurmaq» → pretend to

9Sifət + to

Bir çox sifətdən sonra to + feilin əsas forması gəlir: easy, hard, difficult, nice, ready, happy, sorry, surprised, pleased. Mübtəda artıq istifadə olunan və ya başa düşülən şeydirsə, başqa obyekt əlavə etməyin.

Nice to meet you.
Tanış olduğumuza şadam.
This recipe is really easy to follow.
Bu resepti izləmək çox asandır.
«easy to follow it» yox
It's hard to say no to my sister.
Bacıma «yox» demək çətindir.
We were sorry to hear about your accident.
Qəza haqqında eşidəndə çox təəssüfləndik.
Are you ready to order?
Sifariş verməyə hazırsınız?

Tez-tez edilən səhvlər

❌I enjoy to cook.
✅I enjoy cooking.
enjoy + -ing
❌We decided going by train.
✅We decided to go by train.
decide + to
❌I'm considering to change jobs.
✅I'm considering changing jobs.
consider + -ing
❌I can't afford buying a new laptop.
✅I can't afford to buy a new laptop.
afford + to
❌He suggested to take the bus.
✅He suggested taking the bus.
suggest + -ing (və ya that ilə budaq cümlə), heç vaxt to + feil yox
❌She avoided to answer my question.
✅She avoided answering my question.
avoid + -ing
❌I hope seeing you soon.
✅I hope to see you soon.
hope + to
❌This book is easy to understand it.
✅This book is easy to understand.
mübtəda artıq başa düşülən şeydir
⚠️He pretended to not hear me.
✅He pretended not to hear me.
to not qeyri-rəsmi danışıqda eşidilir; not to standart və daha təhlükəsiz sıradır

Azərbaycan dilində danışanlar üçün tələlər

1. «Məsdər = to + feil». Lüğətdə «oynamaq = to play» yazılır, ona görə «nərd oynamağı xoşlayır» cümləsində də to qoymaq istəyirik. Amma enjoy, consider, avoid, mind, finish kimi feillərdən sonra -ing lazımdır. Azərbaycan məsdərinin hansı halda olması burada kömək etmir.

❌Kamran enjoys to play backgammon with his grandfather.
✅Kamran enjoys playing backgammon with his grandfather.
❌Nigar is considering to study in Germany next year.
✅Nigar is considering studying in Germany next year.

2. «-maqdan imtina etmək», «-maqdan yayınmaq» → from. Azərbaycancada bu feillər çıxışlıq hal istəyir, ona görə ingiliscə from əlavə etmək asandır. İngiliscədə refuse sözündən sonra birbaşa to + feil, avoid sözündən sonra isə birbaşa -ing gəlir, from olmadan.

❌Tural refused from signing the contract.
✅Tural refused to sign the contract.
❌Leyla always avoids from talking about money.
✅Leyla always avoids talking about money.

3. «Təklif etdi ki, gedək» → suggested us to go. «Murad təklif etdi ki, həftə sonu Şəkiyə gedək» cümləsini çox vaxt suggest + adam + to ilə çeviririk. Amma suggest sözündən sonra nə adam + to, nə də to gəlir: -ing və ya that ilə budaq cümlə işlədin.

❌Murad suggested us to go to Sheki for the weekend.
✅Murad suggested going to Sheki for the weekend.
və ya: Murad suggested that we go to Sheki for the weekend.

Qarışdırmayın

feil + to və feil + obyekt + to — Bu dərsdə hər iki işi eyni adam görür. İkinci işi başqa adam görəndə bir çox feil obyekt əlavə edir: B1-18 dərsinə baxın.

I expect to win.
Qalib gələcəyimi gözləyirəm.
mən qalib gələcəyəm
I expect them to win.
Onların qalib gələcəyini gözləyirəm.
onlar qalib gələcək; B1-18 dərsinə baxın

Mənası dəyişən feillər — remember, forget, stop, try (B2-15 dərsinə baxın) və regret, mean, go on, need (B2-16 dərsinə baxın) hər iki qəliblə işlənir, amma mənaları fərqlidir. Onlar bu siyahılara daxil deyil.

I stopped eating.
Yeməyi dayandırdım.
daha yemədim; B2-15 dərsinə baxın

Hər iki qəliblə demək olar ki, eyni olan feillər — like, love, hate, start, begin, continue hər iki qəliblə işlənə bilər A2-25.

It started raining.
Yağış yağmağa başladı.
It started to rain də olar

Məsdər hissəsi olan to və ön söz olan to — look forward to və be used to ifadələrində to ön sözdür, ona görə ardınca -ing gəlir: B1-19 dərsinə baxın.

I look forward to seeing you.
Səninlə görüşməyi səbirsizliklə gözləyirəm.
to burada ön sözdür; B1-19 dərsinə baxın

Yazılış və tələffüz

  • -ing yazılışı: sonda oxunmayan -e düşür (make → making), tək vurğulu saitdən sonrakı son samit qoşalaşır (stop → stopping, plan → planning), -ie isə -y olur (lie → lying).
  • practise Britaniyada feil, practice isə isimdir; Amerika yazılışında hər ikisi practice olur.
  • -ing sonluğundakı /ŋ/ səsi azərbaycan dilində yoxdur. Dilin arxasını yumşaq damağa dirəyin və səsi burundan buraxın; sonda ayrıca /g/ və ya /k/ deməyin: working /ˈwɜːkɪŋ/, «vorkinq» yox. working sözündəki /w/ da v deyil: dodaqları yumrulaşdırın.
  • to danışıqda zəifdir: samitdən əvvəl /tə/ (want to go, sürətli danışıqda «wanna» kimi eşidilir), saitdən əvvəl /tu/ (to eat). Amma həmişə want to yazın.
  • Vurğunu feillərə qoyun, to sözünə yox: I decided to wait cümləsində to yüngül səslənir.

Qızıl qayda

İkinci feilin formasını birinci feil seçir. -ing çox vaxt işə əşya kimi baxır (enjoy, avoid, deny); to çox vaxt irəli baxır (decide, hope, promise). Məntiq kömək etmirsə, feili bir nümunə ilə əzbərləyin.

Tapşırıqlar

A. Quruluş

Mötərizədəki feili -ing forması və ya to ilə yazın.

  1. I don't mind (wait).
  2. They agreed (share) the costs.
  3. Have you finished (pack)?
  4. We managed (find) a parking space.
  5. He denied (break) the window.
  6. The printer seems (be) broken.
  7. İnkar formasına salın: She pretended to hear me.
  8. İnkar formasına salın: Imagine having a car.

B. Məna

Düzgün cavabı seçin.

  1. Düzgün cavabı seçin: Have you considered … abroad?
  2. Düzgün cavabı seçin: We can't afford … a house yet.
  3. Mənaya uyğun feili seçin: People … to eat more in winter — it's normal.
  4. Düzgün cavabı seçin: If you drive so fast, you … losing your licence.
  5. "I'm not going to help you!" he said. Düzgün cavabı seçin: He … to help.

C. Səhvi tapın

Hər cümlədə bir səhv var və ya cümlə düzgündür. Düzəldilmiş cümləni yazın və ya correct yazın.

  1. I hope seeing you soon.
  2. He suggested to take the bus.
  3. Did you manage finishing the report?
  4. This password is hard to remember it.
  5. My job involves meeting new people.

D. Mətndə

Məktubu tamamlayın. Mötərizədəki feilləri -ing forması və ya to ilə yazın.

An email to a friend
Hi Sam! Good news: I've finally decided 19 (leave) my job. I'd been considering 20 (do) it for months. My boss offered 21 (give) me more money, but I refused 22 (stay). I'll really miss 23 (work) with the team, though. Now I'm hoping 24 (find) something closer to home. It's nice 25 (have) a fresh start!

E. Sizin növbəniz

İngiliscə yazın.

  1. Vərdişləriniz haqqında iki cümlə yazın: etməyi xoşladığınız bir şey və etməkdən qaçdığınız bir şey.
  2. Planlarınız haqqında iki cümlə yazın: biri hope, biri can't afford ilə.

F. Qarışıq təkrar

Əvvəlki dərsləri təkrarlayın.

  1. A2-25 Feil + to, yoxsa feil + -ing? Want to, enjoy -ing azərbaycanca
    I'd like (go) home now.
  2. B1-16 Must Be, Can't Be, Might Be azərbaycanca: «yəqin ki», «ola bilməz», «ola bilər»
    Everyone's laughing. The film be funny. (Əminəm.)
  3. A2-30 Bored, yoxsa boring? -ed və -ing sifətlərinin fərqi sadə dillə
    The lesson was so ___ … that I fell asleep.
Cavablar

A. Quruluş

  1. waiting
  2. to share
  3. packing
  4. to find
  5. breaking / having broken
  6. to be
  7. She pretended not to hear me.
  8. Imagine not having a car.

B. Məna

  1. moving
  2. to buy
  3. tend
  4. risk
  5. refused

C. Səhvi tapın

  1. I hope to see you soon.
  2. He suggested taking the bus. / He suggested that we take the bus. / He suggested we take the bus. / He suggested that we should take the bus. / He suggested we should take the bus.
  3. Did you manage to finish the report?
  4. This password is hard to remember.
  5. ✓ My job involves meeting new people.

D. Mətndə

  1. to leave
  2. doing
  3. to give
  4. to stay
  5. working
  6. to find
  7. to have

E. Sizin növbəniz

  1. I enjoy cooking for friends. I avoid driving in the city centre.
  2. I'm hoping to visit Japan next year. I can't afford to buy a new car right now.

F. Qarışıq təkrar

  1. to go
  2. must
  3. boring
Android TətbiqiHər Yerdə Öyrənin Google Play