გამეორება: Passive, Reported Speech და ზმნური კონსტრუქციები (B1-10–B1-19)
Review: Passive, Reported Speech and Verb Patterns
ამ გვერდზე
ეს გამეორება მოიცავს
მიზანი
ამ გაკვეთილის შემდეგ შეძლებთ აირჩიოთ მოქმედებით და ვნებით გვარს შორის ნებისმიერ დროში, სწორი სიტყვათა რიგით გადმოსცეთ და დასვათ კითხვები, დაამატოთ question tag-ები, გააკეთოთ დასკვნა აწმყოზე და აირჩიოთ -ing, to ან საწყისი ფორმა ზმნებისა და წინდებულების შემდეგ.
რა ვისწავლეთ
| გაკვეთილი | მთავარი წესი | საკვანძო მაგალითი |
|---|---|---|
| B1-10 | be + past participle Present Simple-სა და Past Simple-ში; by + მოქმედი მხოლოდ მაშინ, როცა სასარგებლოა; was born | My phone was stolen on the train. |
| B1-11 | ვნებითი ყველა დროში და მოდალური ზმნების შემდეგ: be იმ დროში ჩასვით, რომელიც გჭირდებათ (is being, has been, will be, must be) | The bridge is being repaired, so we have to go the long way round. |
| B1-12 | ირიბი ნათქვამი: said-ის შემდეგ backshift; ნაცვალსახელები და დროის სიტყვები იცვლება; backshift-ის გარეშე, თუ ახლაც მართალია ან გადმოსაცემი ზმნა აწმყოშია | She said she would see me the next day. |
| B1-13 | ირიბი კითხვა თხრობითი რიგით, if / whether-ით; ask / tell + ადამიანი + (not) to; say თუ tell | The officer asked me where I was going. |
| B1-14 | თავაზიანი კითხვა: თავაზიანი დასაწყისი + თხრობითი რიგი, backshift-ის გარეშე; კითხვითი სიტყვა + ინფინიტივი | Excuse me, could you tell me where the nearest bus stop is? |
| B1-15 | Question tags: დამხმარე ზმნის ექო, საპირისპირო ნიშნით; do / does / did, როცა დამხმარე ზმნა არ არის; დაღმავალი თუ აღმავალი ტონი | She works from home on Fridays, doesn't she? |
| B1-16 | დასკვნა აწმყოზე: must (დარწმუნებული: მართალია), might / may / could (შესაძლებელია), can't (დარწმუნებული: მართალი არ არის) | You've been travelling all day. You must be tired. |
| B1-17 | ზმნა + -ing (enjoy, avoid, consider, suggest) თუ ზმნა + to (decide, hope, refuse, manage); ზედსართავი + to | We've decided to sell the car. |
| B1-18 | ზმნა + დამატება + to (want, ask, tell, allow); make / let + დამატება + საწყისი ფორმა; ვნებითი be made to, be allowed to | My boss let me leave early on Friday. |
| B1-19 | -ing ფორმა ქვემდებარედ (მხოლობითი ზმნით) და წინდებულების შემდეგ, look forward to-ს to-ს ჩათვლით | We look forward to hearing from you. |
მთავარი შედარებები
მოქმედებითი თუ ვნებითი – ქართულ ვნებითს („დაინგრა“, „მზადდება“) დროს თავად ზმნა აჩვენებს; ინგლისურში დროს be ატარებს. B1-10 B1-11
- ტესტი: ქვემდებარე მოქმედებს თუ მოქმედებას იღებს? იღებს → be + past participle. უდამატებო ზმნებს (happen, arrive, die) ვნებითი არ აქვს.
being თუ been B1-11
- ტესტი: am / is / are / was / were-ის შემდეგ → being (მიმდინარე). have / has / had-ის შემდეგ → been (დასრულებული).
გადმოცემული (reported) თუ თავაზიანი (indirect) კითხვა – ქართულად ორივეში კითხვითი სიტყვის შემდეგ ზმნა დგას; ინგლისურში ორივეში თხრობითი რიგია. B1-13 B1-14
- ტესტი: ორივეში თხრობითი რიგია, do / does / did-ის გარეშე. ვიღაცას წარსულში დასმულ კითხვაზე ვუყვები? → ჩვეულებრივ backshift, ბოლოს წერტილი. ახლა ვკითხულობ? → backshift-ის გარეშე; ? თუ . – დასაწყისი წყვეტს.
say თუ tell; told me to თუ told me that – „თქვა“ = said, „მითხრა“ = told me. B1-12 B1-13
- ტესტი: ზმნის შემდეგ პირდაპირ ადამიანი დგას? → tell. ბრძანება ან თხოვნაა? → tell / ask + ადამიანი + (not) to.
backshift თუ backshift-ის გარეშე – ქართულად დრო ნათქვამის გადმოცემისას ჩვეულებრივ არ იცვლება; ინგლისურში said-ის შემდეგ – ჩვეულებრივ იცვლება. B1-12
- ტესტი: გადმოსაცემი ზმნა წარსულშია? → ჩვეულებრივ ერთი ნაბიჯით უკან. ახლაც მართალია, ან ზმნა აწმყოშია (says)? → დრო შეგიძლიათ დატოვოთ.
must დასკვნაში თუ must ვალდებულებაში; can't თუ mustn't – ქართულად ორივე must „უნდა“-ა; „არ უნდა იყოს“ კი დასკვნაში ჩვეულებრივ can't-ია. B1-16
- ტესტი: მტკიცებულებიდან ლოგიკა თუ წესი? „დარწმუნებული ვარ, რომ მართალი არ არის“ → can't, არა mustn't.
ზმნა + -ing თუ ზმნა + to თუ ზმნა + დამატება + to – ქართულად ყველგან საწყისი ან „რომ“-ია; ინგლისურში ფორმას პირველი ზმნა ირჩევს. B1-17 B1-18
- ტესტი: ფორმას პირველი ზმნა ირჩევს. ორივე მოქმედებას ერთი ადამიანი აკეთებს → ზმნა + -ing ან ზმნა + to. მეორეს სხვა აკეთებს → ჩვეულებრივ ზმნა + დამატება + to (suggest – არა: იხ. ხშირი შეცდომები).
make / let + საწყისი ფორმა თუ allow + დამატება + to – ქართული კაუზატიური ზმნა („მამეცადინებდნენ“) = make + ადამიანი + ზმნა. B1-18
- ტესტი: ამ გამეორების ზმნებიდან make და let საწყის ფორმას to-ს გარეშე იღებს (help-იც შეიძლება). ვნებითში: be made to, be allowed to.
ინფინიტივი თუ to (წინდებული) + -ing – ქართული საწყისი („ნახვას ველი“) ინგლისურში წინდებულის შემდეგ -ing-ია. B1-19
- ტესტი: შეიძლება ამ to-ს არსებითი სახელი მოსდევდეს? თუ კი, წინდებულია → -ing.
tag დამხმარე ზმნით თუ tag do / does / did-ით – ქართული „ხომ“ არ იცვლება; ინგლისური tag წინადადებას ერგება. B1-15
- ტესტი: წინადადებაში დამხმარე ზმნა ან მთავარი ზმნა be არის? გაიმეორეთ და გადააბრუნეთ (She's a teacher, isn't she?). არც დამხმარე ზმნაა და არც be? → do / does / did იმავე დროში.
ხშირი შეცდომები
მახეები ქართულად მოლაპარაკეებისთვის
1. „ჩვენს სადარბაზოს ღებავენ / სადარბაზო იღებება“ → is painting. ქართული ვნებითი აწმყო („იღებება“) ფორმით ჩვეულებრივ აწმყოს ჰგავს, ამიტომ ინგლისურად is + -ing გამოდის – ეს კი ნიშნავს, რომ სადარბაზო თავად ღებავს რაღაცას. მიმდინარე ვნებითი = is being + past participle. B1-11
2. „ლევანმა მკითხა, რატომ დაიკეტა მაღაზია ასე ადრე“ → why closed the shop. ქართულად კითხვითი სიტყვის შემდეგ ზმნა დგას თავაზიან და გადმოცემულ კითხვაშიც. ინგლისურში ორივეში თხრობითი რიგია: ქვემდებარე, მერე ზმნა. B1-13 B1-14
3. „შაბათს ნინოს დაბადების დღეზე იყავი, ხომ?“ → isn't it. „ხომ“ არ იცვლება, ამიტომ ქართველები isn't it-ს ყველგან სვამენ. tag წინადადების დამხმარე ზმნას და ქვემდებარეს იმეორებს: you were → weren't you. B1-15
4. „კაფე ჯერ ღია არ უნდა იყოს“ → mustn't be. „არ უნდა იყოს“ ქართულად დასკვნაა, ამიტომ mustn't ჩნდება. ინგლისურში „დარწმუნებული ვარ, რომ არა“ ჩვეულებრივ can't-ია. B1-16
5. „ბებიას უნდა, რომ უფრო ხშირად ვესტუმროთ“ → would like that. ქართულად „უნდა, რომ…“ ჩვეულებრივია, ინგლისურში კი want / would like-ის შემდეგ that არ დგას: would like + ადამიანი + to. B1-18
ოქროს წესები
- B1-10 გინდათ ყურადღება გაამახვილოთ იმაზე, რა მოხდა ან ვის / რას დაემართა? გამოიყენეთ be + past participle (is made, was built). by + მოქმედი დაამატეთ მხოლოდ მაშინ, როცა მოქმედი ახალი ან მნიშვნელოვანია.
- B1-11 be ჩასვით იმ დროში, რომელიც გჭირდებათ – is being, was being, has been, had been, will be, is going to be, must be – შემდეგ დაამატეთ past participle, რომელიც არასოდეს იცვლება.
- B1-12 გადმოეცით თქვენი დროიდან და ადგილიდან: წარსული ზმნის შემდეგ დრო ჩვეულებრივ ერთი ნაბიჯით უკან გადაწიეთ, ნაცვალსახელები და დროის სიტყვები კი მოარგეთ. თუ ახლაც მართალია, ან ზმნა აწმყოშია, თავდაპირველი დრო შეგიძლიათ დატოვოთ.
- B1-13 ირიბ კითხვაში თხრობითი რიგია, დიახ/არა კითხვაში – if / whether. თხოვნა და ბრძანება: ask / tell + ადამიანი + (not) to + ზმნა. Tell someone; say something.
- B1-14 თავაზიანი დასაწყისი + თხრობითი რიგი, შიგნით do / does / did-ის გარეშე; დიახ/არა კითხვაში if / whether. კითხვის ნიშანი მხოლოდ მაშინ, როცა დასაწყისი კითხვაა.
- B1-15 გაიმეორეთ დამხმარე ზმნა (ან be) და გადააბრუნეთ, ნაცვალსახელით. არც დამხმარე ზმნაა და არც be? do / does / did. დაღმავალი ტონი = „დამეთანხმეთ“; აღმავალი = „ასეა?“
- B1-16 მტკიცებულება → დასკვნა: must = დარწმუნებული ვარ, რომ მართალია; might / may / could = შესაძლებელია; can't = დარწმუნებული ვარ, რომ მართალი არ არის. „შესაძლოა, არა“ – might not / may not.
- B1-17 მეორე ზმნის ფორმას პირველი ზმნა ირჩევს: -ing მოქმედებას ხშირად „საგნად“ აქცევს (enjoy, avoid, deny); to ხშირად წინ მიუთითებს (decide, hope, promise). სადაც ლოგიკა არ გეხმარებათ, ზმნა მაგალითით ისწავლეთ.
- B1-18 want, ask, tell, allow იღებს ადამიანი + to + ზმნას; make და let – ადამიანი + ზმნას; help – ორივეს. ვნებითში: be made to, be allowed to.
- B1-19 წინდებულის შემდეგ ზმნა -ing ფორმით დგას – look forward to, be used to, object to-ს to-ს შემდეგაც. ერთ -ing ქვემდებარეს მხოლობითი ზმნა მოსდევს.
სავარჯიშოები
A. ფორმა
ჩასვით გამოტოვებული სიტყვები; ფრჩხილებში მოცემული ზმნა ჩასვით სწორი ფორმით.
-
B1-10 Passive Voice ქართულად: ვნებითი გვარი Present Simple-სა და Past Simple-ში (is made, was built) My bike (steal) last night.
-
B1-11 Passive ყველა დროში და მოდალურ ზმნებთან: is being done, has been done, must be done ქართულად Sorry, your room (clean) at the moment.
-
B1-11 Passive ყველა დროში და მოდალურ ზმნებთან: is being done, has been done, must be done ქართულად Tickets (can / buy) online.
-
B1-12 Reported Speech ქართულად: ირიბი ნათქვამი ინგლისურში – said, backshift, ნაცვალსახელები "I've lost my keys." → She said she her keys.has lost: შესაძლებელია, თუ გასაღებები ახლაც დაკარგულია B1-12
-
B1-13 Reported Questions ქართულად: asked if, asked where, told me to – say თუ tell? "Where do you work?" → He asked me where .I work: შესაძლებელია, თუ ახლაც მართალია B1-12
-
B1-14 Indirect Questions ქართულად: Could you tell me where the station is? – თავაზიანი კითხვა ინგლისურად Where is the nearest bus stop? → Could you tell me where ?
-
B1-15 Question Tags ქართულად: isn't it, don't you, didn't she – ინგლისური „ხომ“ She works from home on Fridays, ?
-
B1-18 Want him to, make him do, let him do ქართულად: ზმნა + დამატება + to My mum made me (apologise) to my sister.mum (UK), mom (US)
B. მნიშვნელობა
აირჩიეთ სწორი პასუხი ან უპასუხეთ კითხვას.
-
B1-16 Must be, can't be, might be ქართულად: დასკვნა და ვარაუდი აწმყოზე აირჩიეთ: She's just finished a ten-hour shift. She … be tired.
-
B1-16 Must be, can't be, might be ქართულად: დასკვნა და ვარაუდი აწმყოზე აირჩიეთ: That … be Jack — he's on holiday in Thailand.on holiday (UK), on vacation (US)
-
B1-17 Verb + -ing თუ verb + to? enjoy cooking, decide to wait – სრული სიები ქართულად აირჩიეთ: We can't afford … on holiday this year.
-
B1-17 Verb + -ing თუ verb + to? enjoy cooking, decide to wait – სრული სიები ქართულად აირჩიეთ: I really enjoy … from home.
-
B1-19 Gerund ქართულად: -ing ფორმა ქვემდებარედ და წინდებულის შემდეგ – look forward to, worth გამოიყენეთ არსებითი სახელის ტესტი და აირჩიეთ: I'm looking forward to … the new film.
-
B1-17 Verb + -ing თუ verb + to? enjoy cooking, decide to wait – სრული სიები ქართულად გამოიყენეთ არსებითი სახელის ტესტი და აირჩიეთ: I want to … the new film.
-
B1-13 Reported Questions ქართულად: asked if, asked where, told me to – say თუ tell? აირჩიეთ: She … us to wait outside.
-
B1-12 Reported Speech ქართულად: ირიბი ნათქვამი ინგლისურში – said, backshift, ნაცვალსახელები ერთი წუთის წინ მეგობარმა თქვა: "The film starts at eight." Report 1: She said the film starts at eight. Report 2: She said the film started at eight. რომელია შესაძლებელი? …
-
B1-15 Question Tags ქართულად: isn't it, don't you, didn't she – ინგლისური „ხომ“ "You've locked the door, haven't you?" მოლაპარაკე დარწმუნებული არ არის. tag-ზე ტონი – rising თუ falling?
-
B1-11 Passive ყველა დროში და მოდალურ ზმნებთან: is being done, has been done, must be done ქართულად აირჩიეთ: The new stadium …, so it's still closed.
C. იპოვეთ შეცდომა
ყოველ წინადადებაში ერთი შეცდომაა, ან წინადადება სწორია. დაწერეთ გასწორებული წინადადება ან დაწერეთ correct.
-
B1-10 Passive Voice ქართულად: ვნებითი გვარი Present Simple-სა და Past Simple-ში (is made, was built) This castle built in the 12th century.
-
B1-11 Passive ყველა დროში და მოდალურ ზმნებთან: is being done, has been done, must be done ქართულად The results will announced on Friday.
-
B1-13 Reported Questions ქართულად: asked if, asked where, told me to – say თუ tell? She asked me what time was it.
-
B1-14 Indirect Questions ქართულად: Could you tell me where the station is? – თავაზიანი კითხვა ინგლისურად Do you know what time does the shop close?
-
B1-15 Question Tags ქართულად: isn't it, don't you, didn't she – ინგლისური „ხომ“ Nobody called, didn't they?
-
B1-18 Want him to, make him do, let him do ქართულად: ზმნა + დამატება + to My parents didn't let me to go to the concert.
-
B1-19 Gerund ქართულად: -ing ფორმა ქვემდებარედ და წინდებულის შემდეგ – look forward to, worth It's worth to book a table.
-
B1-12 Reported Speech ქართულად: ირიბი ნათქვამი ინგლისურში – said, backshift, ნაცვალსახელები He said he would send me the details.
-
B1-17 Verb + -ing თუ verb + to? enjoy cooking, decide to wait – სრული სიები ქართულად She avoided to answer my question.
D. კონტექსტში
შეავსეთ დიალოგში გამოტოვებული სიტყვები; ფრჩხილებში მოცემული ზმნები ჩასვით სწორი ფორმით.
Ana: You heard about the new office, 28?
Ben: No! What happened?
Ana: At the meeting, the boss said the old building 29 (sell) last month, and that a new office 30 (build) at the moment.
Ben: Really? Do you know where 31 (they / build) it?
Ana: Near the station. But she asked us 32 (not / tell) anyone yet.
Ben: Oops. I've just told Tom. He 33 (must / can't) be really surprised — I'm sure. He's worked in this building for twenty years!
Ana: And guess what? The boss has agreed 34 (let) us work from home two days a week until the move. She won't make us 35 (come) in every day.
Ben: Great! I'm looking forward to 36 (not / sit) in traffic every morning.
Ana: Me too. 37 (work) from home really suits me.
E. თქვენი ჯერი
დაწერეთ ინგლისურად.
-
B1-12 Reported Speech ქართულად: ირიბი ნათქვამი ინგლისურში – said, backshift, ნაცვალსახელები გადმოეცით ერთი რამ, რაც მეგობარმა ან კოლეგამ გასულ კვირას გითხრათ, და ერთი კითხვა, რომელიც დაგისვათ.
-
B1-18 Want him to, make him do, let him do ქართულად: ზმნა + დამატება + to დაწერეთ სამი წინადადება ბავშვობის სახლის წესებზე: ერთი let-ით, ერთი make-ით და ერთი (not) allowed to-თი.
-
B1-11 Passive ყველა დროში და მოდალურ ზმნებთან: is being done, has been done, must be done ქართულად დაწერეთ ორი ვნებითი წინადადება თქვენს ქალაქზე: ერთი წარსულზე (was built / was opened) და ერთი იმაზე, რაც ახლა მიმდინარეობს (is being…).
F. შერეული გამეორება
გაიმეორეთ წინა გაკვეთილები.
-
B1-03 Past Perfect: „უკვე წასული ვიყავი“ ინგლისურად – had + V3 When we got to the cinema, the film (already / start).
-
B1-07 Third Conditional ქართულად: If I Had Known…, I Would Have… – წარმოსახვითი წარსული If you (ask) me, I would have helped.
-
B1-09 Should Have, Could Have, Might Have ქართულად: „უნდა გეთქვა“ და „შეგეძლო დაგერეკა“ ინგლისურად I (should / bring) an umbrella — I'm soaked!
-
A2-25 Verb + -ing თუ Verb + To? want to, enjoy -ing და want someone to ქართულად I'd like (go) to the concert with you.
პასუხები
A. ფორმა
- was stolen / got stolen
- is being cleaned
- can be bought
- had lost / 'd lost / has lost
- I worked / I work
- the nearest bus stop is
- doesn't she
- apologise
B. მნიშვნელობა
- must
- can't
- to go
- working
- seeing
- see
- told
- both
- rising
- is being built
C. იპოვეთ შეცდომა
- This castle was built in the 12th century.
- The results will be announced on Friday.
- She asked me what time it was.
- Do you know what time the shop closes?
- Nobody called, did they?
- My parents didn't let me go to the concert. / My parents didn't allow me to go to the concert.
- It's worth booking a table.
- ✓ He said he would send me the details.
- She avoided answering my question.
D. კონტექსტში
- didn't you
- had been sold / was sold
- was being built / is being built
- they are building / they're building
- not to tell
- must
- to let
- come
- not sitting
- Working
E. თქვენი ჯერი
- My colleague said she was looking for a new job. She asked me if I knew any good companies.
- My parents let me stay up late on Fridays. They made me do my homework before dinner. I wasn't allowed to watch TV during meals.
- Our town hall was built in 1890. A new park is being created next to the river.
F. შერეული გამეორება
- had already started / 'd already started
- had asked / 'd asked
- should have brought / should've brought
- to go
