SlowingoQrammatika
B1 16 / 39

Question Tags azərbaycanca: «…, elə deyilmi?» ingiliscə necə deyilir?

Question Tags: …, Isn't It?

Bu səhifədə
  1. Məqsəd
  2. Əsas fikir
  3. Azərbaycan dili və ingilis dili
  4. Quruluş
  5. İstifadə
  6. Tez-tez edilən səhvlər
  7. Azərbaycan dilində danışanlar üçün tələlər
  8. Qarışdırmayın
  9. Yazılış və tələffüz
  10. Qızıl qayda
  11. Tapşırıqlar

Məqsəd

Bu dərsdən sonra siz cümlənin sonuna isn't it?, didn't you?, can she? kimi question tag (cümlənin sonundakı qısa sual) əlavə edə, onlarla məlumatı yoxlaya və ya həmsöhbətinizi razılaşmağa dəvət edə, həm də onları düzgün intonasiya ilə deyə biləcəksiniz.

Əsas fikir

Question tag təsdiq cümləsinin sonundakı balaca sualdır: It's cold, isn't it? O, cümləni dəvətə çevirir: «Düz deyirəm? Razısınız?»

A2-32 dərsindəki əks-sədanı xatırlayırsınız? So do I və Neither can she cümlələrində birinci cümlənin köməkçi feili əks-səda kimi geri qayıdırdı. Question tag da həmin əks-sədadır, sadəcə öz cümlənizin sonunda. O, köməkçi feili və ya be feilini (is, have, can, will, did) əvəzliklə birlikdə təkrarlayır və adətən onu çevirir: təsdiq cümləsinə inkar tag, inkar cümləsinə təsdiq tag gəlir.

You can swim, can't you? You can't swim, can you?

Əsl məna isə səsdədir. Səs enəndə danışan təxminən əmindir və sadəcə razılıq gözləyir: Lovely day, isn't it? Səs qalxanda isə bu, əsl sualdır, danışan əmin deyil: You've paid, haven't you?

Azərbaycan dili və ingilis dili

Azərbaycancada da cümlənin sonuna qısa sual əlavə edirik: elə deyilmi?, deyilmi?, hə?, düzdür? Amma bu sözlər heç vaxt dəyişmir: «Gözəl gündür, elə deyilmi?», «İngiliscə bilirsən, elə deyilmi?», «Dünən zəng etdilər, hə?». İngiliscədə isə tag hər dəfə cümləyə görə qurulur: köməkçi feil, zaman, mübtəda və təsdiq / inkar ona uyğun olmalıdır. Universal isn't it? yoxdur.

Bir də cavab fərqlidir. Azərbaycancada «Hə / yox» sualın özü ilə razılaşır: «Məşğul deyilsən, hə?» «Hə, məşğul deyiləm». İngiliscədə isə yes və no faktı göstərir: "You aren't busy, are you?" "No, I'm not."

AzərbaycancaMənasıİngiliscə
Gözəl gündür, elə deyilmi?be → beIt's a beautiful day, isn't it?
Bacın Lissabonda yaşayır, deyilmi?Present Simple → doesYour sister lives in Lisbon, doesn't she?
Dünən sənə zəng etdilər, hə?Past Simple → didThey called you yesterday, didn't they?
Gəl pizza sifariş edək, hə?Let's → shall weLet's order a pizza, shall we?
«Məşğul deyilsən, hə?» «Hə, məşğul deyiləm.»cavab faktı göstərir"You aren't busy, are you?" "No, I'm not."

Quruluş

Təsdiq cümlə → inkar tag; inkar cümlə → təsdiq tag

CümləTag
It is expensive,isn't it?
It isn't expensive,is it?
You have finished,haven't you?
She can't drive,can she?
They will be there,won't they?
We should leave,shouldn't we?

Sadə zamanlar → do / does / did — cümlədə köməkçi feil də, be də yoxdursa, inkar və ya sual formasındakı köməkçi feili işlədin.

CümləTag
You live near here,don't you?
He works at the airport,doesn't he?
They went home early,didn't they?
She doesn't like fish,does she?

Xüsusi hallar

CümləTagQeyd
I'm late,aren't I?amn't I yox; am I not? çox rəsmidir
I'm not late,am I?qaydalı
Let's go,shall we?təklif
Open the window,will you / would you / can you / could you?xahiş
Don't forget,will you?inkar əmr
There's a problem,isn't there?there tagda qalır
Nobody called,did they?nobody inkardır → təsdiq tag; əvəzlik they
Everyone's here,aren't they?everyone / someone → they
Nothing happened,did it?nothing / everything → it
This is yours,isn't it?this / that → it
You never call me,do you?never / hardly / rarely inkardır → təsdiq tag

İstifadə

1Razılığa dəvət: enən ton

Əminsinizsə və sadəcə qarşı tərəfin razılaşmasını istəyirsinizsə və ya söhbətə başlayırsınızsa, tagı enən tonla deyin. Bu, hava, yemək və hadisələr haqqında danışanda çox işlənir.

It's a beautiful day, isn't it?
Gözəl gündür, elə deyilmi?
enən ton ↘
That was a great match, wasn't it?
Əla oyun idi, elə deyilmi?
enən ton ↘
The food here is amazing, isn't it?
Buranın yeməkləri əladır, hə?
enən ton ↘
Your kids have grown so much, haven't they?
Uşaqlarınız necə də böyüyüb, elə deyilmi?
enən ton ↘

2Məlumatı yoxlamaq: qalxan ton

Bir şeyin doğru olduğunu düşünürsünüz, amma əmin deyilsinizsə, qalxan tonla deyin. Bu, demək olar ki, «Hə / yox sualı» kimi işləyir.

You've sent the invoice, haven't you?
Hesab-fakturanı göndərmisiniz, elə deyilmi?
qalxan ton ↗
The meeting isn't today, is it?
İclas bu gün deyil, hə?
qalxan ton ↗
She works from home on Fridays, doesn't she?
O, cümə günləri evdən işləyir, deyilmi?
qalxan ton ↗
We don't need tickets, do we?
Bilet lazım deyil, hə?
qalxan ton ↗

3Köməkçi feil və zaman uyğun gəlməlidir

Cümlədəki köməkçi feili (və ya be feilini) təkrarlayın. Yoxdursa, əsas feilin zamanına uyğun do / does / did işlədin.

You're coming to the party, aren't you?
Məclisə gəlirsən, elə deyilmi?
He's been to Kenya, hasn't he?
O, Keniyada olub, elə deyilmi?
he's = he has
Your sister lives in Lisbon, doesn't she?
Bacın Lissabonda yaşayır, deyilmi?
lives → doesn't
They called you yesterday, didn't they?
Dünən sənə zəng etdilər, hə?
called → didn't
You'd tell me if something was wrong, wouldn't you?
Bir problem olsaydı, mənə deyərdin, elə deyilmi?
you'd = you would

4Xüsusi mübtədalar

I am üçün aren't I; there is / are üçün tagda there qalır; everyone, somebody, nobody üçün they; everything, nothing, this, that üçün it.

I'm on the list, aren't I?
Mən siyahıdayam, elə deyilmi?
I am → aren't I
There aren't any eggs left, are there?
Yumurta qalmayıb, hə?
there tagda qalır
Everybody enjoyed the show, didn't they?
Tamaşa hamının xoşuna gəldi, elə deyilmi?
everybody → they
Nothing was broken, was it?
Heç nə sınmadı, hə?
nothing → it; inkar söz → təsdiq tag

5not olmadan inkar sözlər

Never, hardly, rarely, no one, nobody, nothing cümləni inkar edir, ona görə tag təsdiq olur. Azərbaycancada bu cümlələrdə feil də inkardır («heç kim görmədi»), ingiliscədə isə feil təsdiq formasındadır.

He never listens, does he?
O heç vaxt qulaq asmır, elə deyilmi?
never → təsdiq tag
You hardly ate anything, did you?
Demək olar ki, heç nə yemədin, hə?
No one noticed, did they?
Heç kim fikir vermədi, hə?
azərbaycancada feil inkardır, ingiliscədə noticed

6Təklif və xahiş: Let's və əmr cümlələri

Let's sözündən sonra tag shall we? olur. Əmr cümləsindən sonra will you?, would you? və ya could you? əmri dostyana xahişə çevirir. İnkar əmrdən sonra will you? işlədin.

Let's order a pizza, shall we?
Gəl pizza sifariş edək, hə?
Pass me the salt, will you?
Duzu mənə verərsən?
Close the door behind you, could you?
Qapını arxanca örtərsən?
Don't tell anyone, will you?
Heç kimə demə, oldu?

Tez-tez edilən səhvlər

❌You like coffee, isn't it?
✅You like coffee, don't you?
Tag köməkçi feili və mübtədanı təkrarlayır; o, dəyişməyən «isn't it» deyil.
❌She went out, wasn't she?
✅She went out, didn't she?
Past Simple → did.
❌She can drive, doesn't she?
✅She can drive, can't she?
Cümlədəki köməkçi feili təkrarlayın: can.
❌I'm right, amn't I?
✅I'm right, aren't I?
I am → aren't I.
❌Your brother is a doctor, isn't your brother?
✅Your brother is a doctor, isn't he?
Tagda əvəzlik işlənir.
❌Nobody came, didn't they?
✅Nobody came, did they?
nobody inkardır → təsdiq tag.
❌Let's go, don't we?
✅Let's go, shall we?
Let's → shall we.
❌There's a bank near here, isn't it?
✅There's a bank near here, isn't there?
there is → isn't there.
❌You never call, don't you?
✅You never call, do you?
never inkardır → təsdiq tag.

Azərbaycan dilində danışanlar üçün tələlər

1. «Elə deyilmi?» → hər yerdə isn't it? Azərbaycancada «elə deyilmi?» hər cümləyə uyğun gəlir: «Aysel üç dil bilir, elə deyilmi?». Ona görə ingiliscədə də hər yerə isn't it? qoymaq istəyirik. Amma ingilis tagı cümlədəki köməkçi feili, zamanı və mübtədanı təkrarlayır: speaks → doesn't she?

❌Aysel speaks three languages, isn't it?
✅Aysel speaks three languages, doesn't she?
❌Rashad and Gunay have sold their old flat in Ganja, isn't it?
✅Rashad and Gunay have sold their old flat in Ganja, haven't they?

2. «Hə, gəlmir» → Yes, he isn't. Azərbaycancada inkar suala razılıq bildirəndə «hə» deyirik: «Kamran bu axşam gəlmir, hə?» «Hə, gəlmir». İngiliscədə isə yes və no sualla yox, faktla razılaşır: fakt inkardırsa, No.

❌"Kamran isn't coming tonight, is he?" "Yes, he isn't."
✅"Kamran isn't coming tonight, is he?" "No, he isn't."
⚠️"You haven't met Leyla's husband, have you?" "Yes." (görüşməmisiniz)
✅"No, I haven't."
Qrammatik cəhətdən düzgündür, amma ingiliscədə «Yes» «görüşmüşəm» deməkdir.

3. «Heç kim zəng etmədi» → Nobody didn't… Azərbaycancada «heç kim», «heç vaxt» ilə feil də inkar olur. İngiliscədə nobody, never özü inkardır, feil təsdiq formasında qalır, tag isə təsdiq olur.

❌Nobody didn't call Nigar, did they?
✅Nobody called Nigar, did they?

Qarışdırmayın

Enən və qalxan intonasiya — Sözlər eynidir, məna fərqlidir.

You're from Leeds, aren't you?
Sən Lidsdənsən, elə deyilmi?
enən ton ↘: əminəm, sadəcə təsdiqləyirəm
You've locked the door, haven't you?
Qapını kilidləmisən, hə?
qalxan ton ↗: belə düşünürəm, amma əmin deyiləm

Question tag və qısa cavablar — Tag öz cümlənizin sonuna gəlir. So do I və ya Are you? kimi cavablar isə başqasının cümləsinə reaksiyadır A2-32.

You love jazz, don't you?
Cazı çox sevirsən, elə deyilmi?
tag
"I love jazz." "So do I."
«Cazı çox sevirəm.» «Mən də.»
cavab

Taga cavab — Taga yox, fakta cavab verin: yes = təsdiq fakt, no = inkar fakt (inkar suallarda olduğu kimi A2-33).

"You aren't busy, are you?" "No, I'm not."
«Məşğul deyilsən, hə?» «Hə, məşğul deyiləm.»
azərbaycanca «hə», ingiliscə No: məşğul deyiləm
"You aren't busy, are you?" "Yes, I am, actually."
«Məşğul deyilsən, hə?» «Yox, əslində məşğulam.»
azərbaycanca «yox», ingiliscə Yes: məşğulam

Eyni istiqamətli taglar — So you're the new manager, are you? (təsdiq + təsdiq) təəccüb və ya maraq bildirir. Bu, səhv deyil; C2-03 dərsində öyrədilir.

Yazılış və tələffüz

  • Tagdan əvvəl vergül, ondan sonra sual işarəsi qoyun: It's late, isn't it?
  • Tag tez deyilir və cümləyə bitişik səslənir: isn't it /ˈɪznt ɪt/, didn't you /ˈdɪdntʃuː/, won't you /ˈwəʊntʃuː/ (UK), /ˈwoʊntʃuː/ (US). didn't you və won't you sözlərində /t/ və /j/ birləşib /tʃ/ olur.
  • Enən ton ↘ = əminəm, razılaşın. Qalxan ton ↗ = əsl sual, yoxlayıram. Eyni sözlər, amma fərqli məna: tonu mütləq eşidin və işlədin.
  • aren't I: /ˈɑːnt aɪ/ (UK), /ˈɑːrnt aɪ/ (US). Britaniya variantında r səslənmir.
  • Vurğu tagdakı köməkçi feilin üstünə düşür: You're coming, AREN'T you? doesn't sözündə sait /ʌ/ səsidir: /ˈdʌznt/; onu «o» kimi deməyin.

Qızıl qayda

Köməkçi feili (və ya be feilini) əks-səda kimi təkrarlayın və çevirin: təsdiq cümlə → inkar tag, inkar cümlə → təsdiq tag, adətən əvəzliklə. Köməkçi feil də, be də yoxdur? do / does / did işlədin. Enən ton = «razılaşın»; qalxan ton = «düzdür?»

Tapşırıqlar

A. Quruluş

Hər cümləyə tag əlavə edin.

  1. You're a nurse, ?
  2. He can't swim, ?
  3. They live in Rome, ?
  4. She didn't call, ?
  5. I'm late, ?
  6. Let's take a break, ?
  7. There's some milk in the fridge, ?
  8. You've never been here before, ?

B. Məna

Düzgün cavabı seçin və ya yazın.

  1. Əmin olmadığınız bir şeyi yoxlamaq istəyirsiniz. Tagdakı tonu seçin: …
  2. Siz və dostunuz gözəl gün batımına baxırsınız. Deyirsiniz: "Beautiful, isn't it?" Tonu seçin: …
  3. "You didn't lock the door, did you?" ", I did." (Qapını kilidləmisiniz.)
  4. Dostyana xahiş üçün tag seçin: Open the window, …?

C. Səhvi tapın

Hər cümlədə bir səhv var və ya cümlə düzgündür. Düzəldilmiş cümləni yazın və ya correct yazın.

  1. Your parents went to Peru, wasn't it?
  2. Tom is a chef, isn't Tom?
  3. Nobody saw you, didn't they?
  4. Everyone's ready, aren't they?

D. Mətndə

Dialoqu tamamlayın: hər yerə uyğun tag yazın.

At the office kitchen
Amy: It's freezing in here today, 17?
Dan: It is! The heating isn't working, 18?
Amy: No. You told the manager, 19?
Dan: Yes, this morning. Let's make some hot tea, 20?
Amy: Good idea. You don't take sugar, 21?
Dan: No, thanks. Pass me the milk, 22?

E. Sizin növbəniz

İngiliscə yazın.

  1. Qonşunuzla söhbətə başlamaq üçün tagla iki cümlə yazın.
  2. Əmin olmadığınız bir faktı yoxlamaq üçün tagla bir cümlə yazın.

F. Qarışıq təkrar

Əvvəlki dərsləri təkrarlayın.

  1. A2-32 So do I, Neither do I, Me too azərbaycanca: ingiliscə «mən də» necə deyilir?
    "I can't swim." "Neither I."
  2. A2-32 So do I, Neither do I, Me too azərbaycanca: ingiliscə «mən də» necə deyilir?
    "I'm moving to Rome." " you? That's exciting!"
  3. B1-14 Indirect Questions azərbaycanca: «Could you tell me where…?» ilə nəzakətli sual
    Do you know where (Tom / live)?
  4. A2-33 Who called you, yoxsa Who did you call? Mübtəda və tamamlıq sualları sadə dillə
    (you / not / like) coffee? I thought you loved it!
Cavablar

A. Quruluş

  1. aren't you
  2. can he
  3. don't they
  4. did she
  5. aren't I
  6. shall we
  7. isn't there
  8. have you

B. Məna

  1. rising
  2. falling
  3. Yes
  4. will you

C. Səhvi tapın

  1. Your parents went to Peru, didn't they?
  2. Tom is a chef, isn't he?
  3. Nobody saw you, did they?
  4. ✓ Everyone's ready, aren't they?

D. Mətndə

  1. isn't it
  2. is it
  3. didn't you
  4. shall we
  5. do you
  6. will you / would you / can you / could you

E. Sizin növbəniz

  1. It's really quiet today, isn't it? You've just moved in, haven't you?
  2. The shop doesn't open on Sundays, does it?

F. Qarışıq təkrar

  1. can
  2. Are
  3. Tom lives
  4. Don't you like / Do you not like
Android TətbiqiHər Yerdə Öyrənin Google Play