Want Him To, Make Him Do, Let Him Do azərbaycanca: «istəyirəm ki, …», məcbur etmək və icazə vermək
Want Him To, Make Him Do, Let Him Do
Bu səhifədə
Məqsəd
Bu dərsdən sonra siz başqa adamın nə etməsini istədiyinizi, xahiş etdiyinizi, dediyinizi və ya onu nəyə razı saldığınızı (I want you to stay) deyə biləcəksiniz. Həmçinin kiminsə başqasını nəyəsə məcbur etdiyini (make), ona icazə verdiyini (let, allow, permit) və ya kömək etdiyini (help) həm fəal, həm də məchul növdə ifadə edəcəksiniz.
Əsas fikir
B1-17 dərsində hər iki işi bir adam görürdü: I want to stay. İndi cümləyə ikinci adam daxil olur: I want you to stay. Həmin adam, yəni obyekt, iki feilin arasında dayanır.
Adamla iş arasında bir darvaza təsəvvür edin. Want, ask, tell, persuade adamı darvazaya tərəf yönəldir. Make onu istəsə də, istəməsə də darvazadan itələyir. Let və allow darvazanı açır: istəsə, keçə bilər. Help isə onunla birlikdə keçir.
Qrammatikası qısadır, amma tələlərlə doludur. Bu dərsdəki feillərin çoxu obyekt + to qəbul edir: She asked me to wait. Bu feillərdən yalnız make və let həmişə obyekt + feilin əsas forması ilə, to olmadan işlənir (help hər ikisi ilə ola bilər): She made me wait. She let me go. Məchul növdə isə make birdən to istəyir (I was made to wait), let isə be allowed to ilə əvəz olunur.
Azərbaycan dili və ingilis dili
Azərbaycancada başqasının etməsini istədiyimiz işi çox vaxt ki ilə budaq cümlə şəklində deyirik: «İstəyirəm ki, qalasan». İngiliscədə want sözündən sonra that ilə budaq cümlə olmur: want + adam + to + feil. İcazə verilən adam bizdə yönlük haldadır («mənə icazə verdi»), ingiliscədə isə allow və let sözlərindən sonra adam birbaşa gəlir, to me olmadan: allowed me to, let me.
«Məcbur etmək» mənasını biz çox vaxt bir feilə əlavə olunan şəkilçi ilə veririk: «güldürmək», «gözlətmək», «yazdırmaq». İngiliscədə bunun üçün ayrıca feil lazımdır: make + adam + feil, to olmadan. «… olar?» sualı isə ingiliscədə adətən Are we allowed to…? olur.
| Azərbaycanca | Mənası | İngiliscə |
|---|---|---|
| İstəyirəm ki, valideynlərimlə tanış olasan. | ki ilə budaq cümlə | I want you to meet my parents. |
| Müdirim mənə tez getməyə icazə verdi. | icazə: adam yönlük halda | My boss let me leave early. |
| O zarafat məni həmişə güldürür. | icbar şəkilçisi | That joke always makes me laugh. |
| Məni bir də gözlətmə! | icbar şəkilçisi | Don't make me wait again! |
| Muzeydə şəkil çəkmək olar? | icazə sualı | Are we allowed to take photos in the museum? |
| İşçilər yeni müqavilə imzalamağa məcbur edildi. | məchul növdə make | The employees were made to sign a new contract. |
Quruluş
Feil + obyekt + to + feil
| Feil | Nümunə |
|---|---|
| want, would like, expect | I want you to stay. |
| ask, tell, remind, warn | She reminded me to call him. |
| advise, encourage, persuade, invite | They persuaded her to apply. |
| allow, permit, force | The rules allow guests to stay until noon. |
| inkar: obyekt + not to | He told us not to wait. |
Feil + obyekt + feilin əsas forması (to olmadan)
| Feil | Mənası | Nümunə |
|---|---|---|
| make | məcbur etmək / səbəb olmaq | The coach made us run. |
| let | icazə vermək (qeyri-rəsmi) | My boss let me leave early. |
| help | kömək etmək; to məcburi deyil | Can you help me (to) carry this? |
Let qaydasız feildir: let – let – let.
Fəal növ → məchul növ
| Fəal növ | Məchul növ |
|---|---|
| They made us wait. | We were made to wait. |
| They allowed us to leave early. | We were allowed to leave early. |
| They let us leave early. | We were allowed to leave early. (were let yox) |
| They don't permit visitors to take photos. | Visitors are not permitted to take photos. |
| My boss told me to wait. | I was told to wait. |
Müxtəlif zamanlarda be allowed to
| Zaman | Nümunə |
|---|---|
| Present | Are we allowed to park here? |
| Past | I wasn't allowed to watch TV on school nights. |
| Future | You'll be allowed to leave after the test. |
| Present Perfect | Students have never been allowed to use phones in class. |
İstifadə
1İstək və gözlənti: want / would like / expect + obyekt + to
Başqa adamın nəsə etməsini istəyəndə və ya gözləyəndə bunları işlədin. Want sözündən sonra heç vaxt that ilə budaq cümlə işlətməyin.
2Kimisə işə yönəltmək: ask, tell, remind, warn, advise, encourage, invite, persuade
Bu feillər kimisə nəsə etməyə yönəltmək üçün dediklərimizi təsvir edir. Xahiş və əmrləri çatdıranda da əsasən bunları işlədirik B1-13. İnkar üçün not sözünü to sözündən əvvəl qoyun.
3İcazə və məcburiyyət: allow, permit, force + obyekt + to
Allow neytraldır; permit rəsmidir (qaydalar, lövhələr, sənədlər); force güclüdür: seçim yoxdur. Üçü də obyekt + to qəbul edir.
4Make + obyekt + feilin əsas forması (məcbur etmək və ya səbəb olmaq)
Make kiminsə başqasını nəyəsə məcbur etdiyini və ya nəyinsə bir reaksiyaya səbəb olduğunu bildirir. To yoxdur.
5Let + obyekt + feilin əsas forması (icazə)
Let icazə verir. Qeyri-rəsmidir və danışıqda çox işlənir. Let me… həm də dostyana təklif üsuludur.
6Məchul növ: be made to, be allowed to
Məchul növdə make to qəbul edir: be made to do. Let bu qəlibdə məchul növdə işlənmir, ona görə be allowed to işlədin. Məchul let yalnız bir neçə sabit ifadədə var: be let go (= işdən çıxarılmaq), be let in, be let off (= cəzasız buraxılmaq).
7Help + obyekt + (to) + feilin əsas forması
Help sözündən sonra həm feilin əsas forması, həm də to + feil düzgündür. Əsas forma daha çox işlənir, xüsusən Amerika ingiliscəsində. Obyekti buraxmaq da olar.
Tez-tez edilən səhvlər
Azərbaycan dilində danışanlar üçün tələlər
1. «İstəyirəm ki, …» → want that. Azərbaycancada «Ayselin valideynləri istəyir ki, o həkim olsun» deyirik və bu, ingiliscəyə want that kimi keçir. İngiliscədə want sözündən sonra adam + to + feil gəlir; that ilə budaq cümlə olmur.
2. «Mənə icazə verdi» → allowed to me. Azərbaycancada icazə alan adam yönlük haldadır, ona görə ingiliscədə to əlavə etmək istəyirik. Allow və let sözlərindən sonra adam birbaşa gəlir.
3. «Yazdırdı», «güldürdü» → make + to. Azərbaycancada məcburiyyəti bir şəkilçi ilə veririk: «Müəllim Elvinə inşanı yenidən yazdırdı». İngiliscədə ayrıca make feili lazımdır, ondan sonra isə adam və to olmadan feil gəlir. Make sözündən sonra to qoymaq çox yayılmış səhvdir.
Qarışdırmayın
make və let — Nəzarətin əks tərəfləri: make = seçim yoxdur; let = sərbəst seçim.
Let's və Let us — Let's dinləyəni də daxil edən təklifdir A1-18. Let us (tam forma, çox vaxt please ilə) isə kimdənsə icazə istəyir.
allow + obyekt + to və allow + -ing — Adam varsa, obyekt + to işlədin. Adam yoxdursa, allow, permit və advise -ing qəbul edir.
make someone do və get someone to do — Make məcburiyyətdir; get someone to do isə «razı salmaq, təşkil etmək» deməkdir və to qəbul edir. B2-11 dərsinə baxın.
Yazılış və tələffüz
- allowed /əˈlaʊd/ aloud (= ucadan) sözü ilə eyni səslənir. «İcazə verilmiş» mənası yalnız allowed sözündədir. Sondakı /d/ səsini /t/ kimi karlaşdırmayın.
- let sözünün -ed forması yoxdur: Yesterday my boss let me… (letted yox).
- made to və allowed to ifadələrində to zəifdir: /ˈmeɪd tə/, /əˈlaʊd tə/. made sözündə /eɪ/ diftonqdur: /e/ səsindən /ɪ/ səsinə sürüşün.
- Let me sürətli danışıqda çox vaxt /ˈlemi/ kimi səslənir.
- Feil olan permit ikinci hecada vurğulanır: /pəˈmɪt/; isim olan permit (a parking permit) isə birinci hecada: /ˈpɜːmɪt/ (UK), /ˈpɝːmɪt/ (US). Azərbaycan dilində vurğu adətən son hecaya düşür, ona görə ismi deyəndə vurğunu bilərəkdən əvvələ çəkin.
Qızıl qayda
Bu dərsdəki feillərin çoxu adam + to + feil qəbul edir (want, ask, tell, allow). Bu feillərdən make və let adam + feil qəbul edir, to olmadan; help hər ikisi ilə işlənə bilər. Məchul növdə be let to yox, be made to və be allowed to deyin.
Tapşırıqlar
A. Quruluş
Mötərizədəki feili to ilə və ya to olmadan yazın.
-
The film made me (cry).
-
My manager let me (take) a day off.
-
Our teacher doesn't allow us (use) phones in class.
-
She reminded me (lock) the door.
-
They were made (wait) outside.
-
Can you help me (carry) these boxes?
-
Məchul növə çevirin: The rules don't permit visitors to take photos.
B. Məna
Düzgün cavabı seçin və ya cümləni yenidən yazın.
-
Düzgün cavabı seçin: My parents … me to travel alone.
-
Bu cümlə nə deməkdir? "My boss made me stay late."
-
warn ilə çatdırın: "Don't swim here — it's dangerous," the guide said to us.
-
invite ilə çatdırın: "Would you like to come to dinner on Saturday?" Maria asked Tom.
-
be allowed to ilə yenidən yazın: The school lets students leave at lunchtime.
C. Səhvi tapın
Hər cümlədə bir səhv var və ya cümlə düzgündür. Düzəldilmiş cümləni yazın və ya correct yazın.
-
I want that you come to my party.
-
I was let to stay up late.
-
They don't let us to bring food.
-
My parents encouraged me to learn the piano.
-
Is it allowed to park here?
D. Mətndə
Mətni tamamlayın. Mötərizədəki feilləri to ilə və ya to olmadan yazın.
When I started my first job, my manager asked me 18 (work) on Saturdays. She didn't let me 19 (choose) my hours, and she made everyone 20 (wear) a uniform. We weren't allowed 21 (use) our phones at work. But she also encouraged me 22 (take) a course, and a year later she helped me 23 (find) a better job.
E. Sizin növbəniz
İngiliscə yazın.
-
Uşaqlığınız haqqında iki cümlə yazın: biri let, biri make ilə.
-
Məktəbinizdə və ya iş yerinizdə olan iki qayda yazın: biri be allowed to, biri not allowed to ilə.
F. Qarışıq təkrar
Əvvəlki dərsləri təkrarlayın.
-
B1-17 Verb + -ing, yoxsa Verb + To? Feil qəlibləri azərbaycanca: tam siyahılar She refused (help) us.
-
B1-13 Reported Questions azərbaycanca: «soruşdu ki, …», «dedi ki, …» və say, yoxsa tell? "Please sit down," the doctor said to me. tell və ya ask ilə çatdırın.
-
B1-10 Passive Voice azərbaycanca: məchul növ ingiliscə (is made, was built) Məchul növə çevirin: Someone stole my bike.
Cavablar
A. Quruluş
- cry
- take
- to use
- to lock
- to wait
- carry / to carry
- Visitors are not permitted to take photos. / Visitors aren't permitted to take photos.
B. Məna
- allowed
- I had no choice.
- The guide warned us not to swim there. / The guide warned us not to swim here.
- Maria invited Tom to come to dinner on Saturday. / Maria invited Tom to dinner on Saturday. / Maria invited Tom to come for dinner on Saturday. / Maria invited Tom for dinner on Saturday.
- Students are allowed to leave at lunchtime. / The students are allowed to leave at lunchtime.
C. Səhvi tapın
- I want you to come to my party.
- I was allowed to stay up late.
- They don't let us bring food.
- ✓ My parents encouraged me to learn the piano.
- Are we allowed to park here? / Am I allowed to park here? / Are you allowed to park here? / Is parking allowed here?
D. Mətndə
- to work
- choose
- wear
- to use
- to take
- find / to find
E. Sizin növbəniz
- My parents let me stay up late on Fridays. They made me do my homework before dinner.
- We're allowed to work from home on Fridays. We aren't allowed to eat at our desks.
F. Qarışıq təkrar
- to help
- The doctor told me to sit down. / The doctor asked me to sit down.
- My bike was stolen.
