SlowingoQrammatika
B1 19 / 39

Want Him To, Make Him Do, Let Him Do azərbaycanca: «istəyirəm ki, …», məcbur etmək və icazə vermək

Want Him To, Make Him Do, Let Him Do

Bu səhifədə
  1. Məqsəd
  2. Əsas fikir
  3. Azərbaycan dili və ingilis dili
  4. Quruluş
  5. İstifadə
  6. Tez-tez edilən səhvlər
  7. Azərbaycan dilində danışanlar üçün tələlər
  8. Qarışdırmayın
  9. Yazılış və tələffüz
  10. Qızıl qayda
  11. Tapşırıqlar

Məqsəd

Bu dərsdən sonra siz başqa adamın nə etməsini istədiyinizi, xahiş etdiyinizi, dediyinizi və ya onu nəyə razı saldığınızı (I want you to stay) deyə biləcəksiniz. Həmçinin kiminsə başqasını nəyəsə məcbur etdiyini (make), ona icazə verdiyini (let, allow, permit) və ya kömək etdiyini (help) həm fəal, həm də məchul növdə ifadə edəcəksiniz.

Əsas fikir

B1-17 dərsində hər iki işi bir adam görürdü: I want to stay. İndi cümləyə ikinci adam daxil olur: I want you to stay. Həmin adam, yəni obyekt, iki feilin arasında dayanır.

Adamla iş arasında bir darvaza təsəvvür edin. Want, ask, tell, persuade adamı darvazaya tərəf yönəldir. Make onu istəsə də, istəməsə də darvazadan itələyir. Let və allow darvazanı açır: istəsə, keçə bilər. Help isə onunla birlikdə keçir.

Qrammatikası qısadır, amma tələlərlə doludur. Bu dərsdəki feillərin çoxu obyekt + to qəbul edir: She asked me to wait. Bu feillərdən yalnız make və let həmişə obyekt + feilin əsas forması ilə, to olmadan işlənir (help hər ikisi ilə ola bilər): She made me wait. She let me go. Məchul növdə isə make birdən to istəyir (I was made to wait), let isə be allowed to ilə əvəz olunur.

Azərbaycan dili və ingilis dili

Azərbaycancada başqasının etməsini istədiyimiz işi çox vaxt ki ilə budaq cümlə şəklində deyirik: «İstəyirəm ki, qalasan». İngiliscədə want sözündən sonra that ilə budaq cümlə olmur: want + adam + to + feil. İcazə verilən adam bizdə yönlük haldadır («mənə icazə verdi»), ingiliscədə isə allow və let sözlərindən sonra adam birbaşa gəlir, to me olmadan: allowed me to, let me.

«Məcbur etmək» mənasını biz çox vaxt bir feilə əlavə olunan şəkilçi ilə veririk: «güldürmək», «gözlətmək», «yazdırmaq». İngiliscədə bunun üçün ayrıca feil lazımdır: make + adam + feil, to olmadan. «… olar?» sualı isə ingiliscədə adətən Are we allowed to…? olur.

AzərbaycancaMənasıİngiliscə
İstəyirəm ki, valideynlərimlə tanış olasan.ki ilə budaq cümləI want you to meet my parents.
Müdirim mənə tez getməyə icazə verdi.icazə: adam yönlük haldaMy boss let me leave early.
O zarafat məni həmişə güldürür.icbar şəkilçisiThat joke always makes me laugh.
Məni bir də gözlətmə!icbar şəkilçisiDon't make me wait again!
Muzeydə şəkil çəkmək olar?icazə sualıAre we allowed to take photos in the museum?
İşçilər yeni müqavilə imzalamağa məcbur edildi.məchul növdə makeThe employees were made to sign a new contract.

Quruluş

Feil + obyekt + to + feil

FeilNümunə
want, would like, expectI want you to stay.
ask, tell, remind, warnShe reminded me to call him.
advise, encourage, persuade, inviteThey persuaded her to apply.
allow, permit, forceThe rules allow guests to stay until noon.
inkar: obyekt + not toHe told us not to wait.

Feil + obyekt + feilin əsas forması (to olmadan)

FeilMənasıNümunə
makeməcbur etmək / səbəb olmaqThe coach made us run.
leticazə vermək (qeyri-rəsmi)My boss let me leave early.
helpkömək etmək; to məcburi deyilCan you help me (to) carry this?

Let qaydasız feildir: let – let – let.

Fəal növ → məchul növ

Fəal növMəchul növ
They made us wait.We were made to wait.
They allowed us to leave early.We were allowed to leave early.
They let us leave early.We were allowed to leave early. (were let yox)
They don't permit visitors to take photos.Visitors are not permitted to take photos.
My boss told me to wait.I was told to wait.

Müxtəlif zamanlarda be allowed to

ZamanNümunə
PresentAre we allowed to park here?
PastI wasn't allowed to watch TV on school nights.
FutureYou'll be allowed to leave after the test.
Present PerfectStudents have never been allowed to use phones in class.

İstifadə

1İstək və gözlənti: want / would like / expect + obyekt + to

Başqa adamın nəsə etməsini istəyəndə və ya gözləyəndə bunları işlədin. Want sözündən sonra heç vaxt that ilə budaq cümlə işlətməyin.

I want you to meet my parents.
İstəyirəm ki, valideynlərimlə tanış olasan.
«istəyirəm ki» → want you to, that yox
Would you like me to open the window?
Pəncərəni açım?
təklif
We didn't expect them to arrive so early.
Onların bu qədər tez gələcəyini gözləmirdik.
My parents want me to study medicine.
Valideynlərim istəyirlər ki, tibb oxuyum.

2Kimisə işə yönəltmək: ask, tell, remind, warn, advise, encourage, invite, persuade

Bu feillər kimisə nəsə etməyə yönəltmək üçün dediklərimizi təsvir edir. Xahiş və əmrləri çatdıranda da əsasən bunları işlədirik B1-13. İnkar üçün not sözünü to sözündən əvvəl qoyun.

Can you remind me to buy milk?
Süd almağı mənə xatırlada bilərsən?
The teacher encouraged us to ask questions.
Müəllim bizi sual verməyə həvəsləndirdi.
They persuaded her to apply for the job.
Onu həmin işə müraciət etməyə razı saldılar.
The guide warned us not to swim there.
Bələdçi bizi xəbərdar etdi ki, orada çimməyək.
inkar: not to
My doctor advised me to rest for a week.
Həkim mənə bir həftə dincəlməyi məsləhət gördü.
«mənə» → advised me, to me yox
We've invited the neighbours to come for dinner.
Qonşuları şam yeməyinə dəvət etmişik.

3İcazə və məcburiyyət: allow, permit, force + obyekt + to

Allow neytraldır; permit rəsmidir (qaydalar, lövhələr, sənədlər); force güclüdür: seçim yoxdur. Üçü də obyekt + to qəbul edir.

The hotel allows guests to check out at noon.
Otel qonaqlara günorta otaqdan çıxmağa icazə verir.
«qonaqlara» → allows guests, to yox
The law does not permit employers to ask about your age.
Qanun işəgötürənlərə yaşınızı soruşmağa icazə vermir.
permit: rəsmi
The storm forced us to cancel the trip.
Fırtına bizi səfəri ləğv etməyə məcbur etdi.

4Make + obyekt + feilin əsas forması (məcbur etmək və ya səbəb olmaq)

Make kiminsə başqasını nəyəsə məcbur etdiyini və ya nəyinsə bir reaksiyaya səbəb olduğunu bildirir. To yoxdur.

My mum made me apologise to my sister.
Anam məni bacımdan üzr istəməyə məcbur etdi.
make + obyekt + feil, to yox
The coach made us run ten laps.
Məşqçi bizi on dövrə qaçmağa məcbur etdi.
That joke always makes me laugh.
O zarafat məni həmişə güldürür.
«güldürür» → makes me laugh; məcburiyyət yox, səbəb
Don't make me wait again!
Məni bir də gözlətmə!
«gözlətmə» → make me wait

5Let + obyekt + feilin əsas forması (icazə)

Let icazə verir. Qeyri-rəsmidir və danışıqda çox işlənir. Let me… həm də dostyana təklif üsuludur.

My boss let me leave early on Friday.
Müdirim cümə günü tez getməyimə icazə verdi.
Will your parents let you go to the festival?
Valideynlərin səni festivala buraxacaqlar?
«buraxmaq» → let
Let me know when you get home.
Evə çatanda mənə xəbər ver.
= tell me
Let me help you with those bags.
İcazə verin, çantaları daşımağa kömək edim.
təklif

6Məchul növ: be made to, be allowed to

Məchul növdə make to qəbul edir: be made to do. Let bu qəlibdə məchul növdə işlənmir, ona görə be allowed to işlədin. Məchul let yalnız bir neçə sabit ifadədə var: be let go (= işdən çıxarılmaq), be let in, be let off (= cəzasız buraxılmaq).

The employees were made to sign a new contract.
İşçilər yeni müqavilə imzalamağa məcbur edildi.
məchul növdə make + to
Are we allowed to take photos in the museum?
Muzeydə şəkil çəkmək olar?
«olar?» → Are we allowed to…?
When I was a kid, I wasn't allowed to stay up after nine.
Uşaq olanda mənə saat doqquzdan sonra oyaq qalmağa icazə verilmirdi.
Passengers are not permitted to use the emergency exit.
Sərnişinlərin təcili çıxışdan istifadə etməsi qadağandır.
rəsmi
Fifty workers were let go last month.
Keçən ay əlli işçi işdən çıxarıldı.
sabit ifadə = işini itirdi

7Help + obyekt + (to) + feilin əsas forması

Help sözündən sonra həm feilin əsas forması, həm də to + feil düzgündür. Əsas forma daha çox işlənir, xüsusən Amerika ingiliscəsində. Obyekti buraxmaq da olar.

My brother helped me fix my bike.
Qardaşım velosipedimi düzəltməyə kömək etdi.
This app helps you to plan your budget.
Bu tətbiq büdcənizi planlaşdırmağa kömək edir.
Regular exercise helps reduce stress.
Müntəzəm idman stresi azaltmağa kömək edir.
obyekt yoxdur

Tez-tez edilən səhvlər

❌I want that you come to my party.
✅I want you to come to my party.
want + obyekt + to; heç vaxt that ilə budaq cümlə yox
❌I want him go home.
✅I want him to go home.
want sözündən sonra to lazımdır
❌My boss made me to work late.
✅My boss made me work late.
make + obyekt + feilin əsas forması
❌She let me to use her laptop.
✅She let me use her laptop.
let + obyekt + feilin əsas forması
❌They allowed us leave early.
✅They allowed us to leave early.
allow + obyekt + to
❌We were let to go home.
✅We were allowed to go home.
məchul növ: be allowed to
❌I was made wait for an hour.
✅I was made to wait for an hour.
məchul növdə make + to
❌My parents didn't let me going out.
✅My parents didn't let me go out.
let + feilin əsas forması, -ing yox
❌Is it allowed to smoke here?
✅Are we allowed to smoke here? və ya Is smoking allowed here?
mübtəda adam və ya fəaliyyət olsun
❌She suggested me to see a doctor.
✅She advised me to see a doctor. və ya She suggested that I see a doctor.
suggest heç vaxt obyekt + to qəbul etmir: B2-14 dərsinə baxın

Azərbaycan dilində danışanlar üçün tələlər

1. «İstəyirəm ki, …» → want that. Azərbaycancada «Ayselin valideynləri istəyir ki, o həkim olsun» deyirik və bu, ingiliscəyə want that kimi keçir. İngiliscədə want sözündən sonra adam + to + feil gəlir; that ilə budaq cümlə olmur.

❌Aysel's parents want that she becomes a doctor.
✅Aysel's parents want her to become a doctor.

2. «Mənə icazə verdi» → allowed to me. Azərbaycancada icazə alan adam yönlük haldadır, ona görə ingiliscədə to əlavə etmək istəyirik. Allow və let sözlərindən sonra adam birbaşa gəlir.

❌The manager allowed to Murad to leave early.
✅The manager allowed Murad to leave early.
və ya: The manager let Murad leave early.

3. «Yazdırdı», «güldürdü» → make + to. Azərbaycancada məcburiyyəti bir şəkilçi ilə veririk: «Müəllim Elvinə inşanı yenidən yazdırdı». İngiliscədə ayrıca make feili lazımdır, ondan sonra isə adam və to olmadan feil gəlir. Make sözündən sonra to qoymaq çox yayılmış səhvdir.

❌The teacher made Elvin to rewrite his essay.
✅The teacher made Elvin rewrite his essay.

Qarışdırmayın

make və let — Nəzarətin əks tərəfləri: make = seçim yoxdur; let = sərbəst seçim.

My parents made me study every evening.
Valideynlərim məni hər axşam dərs oxumağa məcbur edirdilər.
məcbur idim
My parents let me study whenever I wanted.
Valideynlərim mənə istədiyim vaxt dərs oxumağa icazə verirdilər.
seçim məndə idi

Let's və Let us — Let's dinləyəni də daxil edən təklifdir A1-18. Let us (tam forma, çox vaxt please ilə) isə kimdənsə icazə istəyir.

Let's go to the beach!
Gəlin çimərliyə gedək!
təklif
Please let us go — we've finished everything.
Xahiş edirik, bizi buraxın, hər şeyi bitirmişik.
icazə istəyirik

allow + obyekt + to və allow + -ing — Adam varsa, obyekt + to işlədin. Adam yoxdursa, allow, permit və advise -ing qəbul edir.

The hotel doesn't allow guests to smoke.
Otel qonaqlara siqaret çəkməyə icazə vermir.
The hotel doesn't allow smoking.
Oteldə siqaret çəkmək olmaz.
adam yoxdur → -ing

make someone do və get someone to do — Make məcburiyyətdir; get someone to do isə «razı salmaq, təşkil etmək» deməkdir və to qəbul edir. B2-11 dərsinə baxın.

I got my brother to drive me to the station.
Qardaşımı razı saldım ki, məni vağzala aparsın.
razı saldım; B2-11 dərsinə baxın

Yazılış və tələffüz

  • allowed /əˈlaʊd/ aloud (= ucadan) sözü ilə eyni səslənir. «İcazə verilmiş» mənası yalnız allowed sözündədir. Sondakı /d/ səsini /t/ kimi karlaşdırmayın.
  • let sözünün -ed forması yoxdur: Yesterday my boss let me… (letted yox).
  • made to və allowed to ifadələrində to zəifdir: /ˈmeɪd tə/, /əˈlaʊd tə/. made sözündə /eɪ/ diftonqdur: /e/ səsindən /ɪ/ səsinə sürüşün.
  • Let me sürətli danışıqda çox vaxt /ˈlemi/ kimi səslənir.
  • Feil olan permit ikinci hecada vurğulanır: /pəˈmɪt/; isim olan permit (a parking permit) isə birinci hecada: /ˈpɜːmɪt/ (UK), /ˈpɝːmɪt/ (US). Azərbaycan dilində vurğu adətən son hecaya düşür, ona görə ismi deyəndə vurğunu bilərəkdən əvvələ çəkin.

Qızıl qayda

Bu dərsdəki feillərin çoxu adam + to + feil qəbul edir (want, ask, tell, allow). Bu feillərdən make və let adam + feil qəbul edir, to olmadan; help hər ikisi ilə işlənə bilər. Məchul növdə be let to yox, be made to və be allowed to deyin.

Tapşırıqlar

A. Quruluş

Mötərizədəki feili to ilə və ya to olmadan yazın.

  1. The film made me (cry).
  2. My manager let me (take) a day off.
  3. Our teacher doesn't allow us (use) phones in class.
  4. She reminded me (lock) the door.
  5. They were made (wait) outside.
  6. Can you help me (carry) these boxes?
  7. Məchul növə çevirin: The rules don't permit visitors to take photos.

B. Məna

Düzgün cavabı seçin və ya cümləni yenidən yazın.

  1. Düzgün cavabı seçin: My parents … me to travel alone.
  2. Bu cümlə nə deməkdir? "My boss made me stay late."
  3. warn ilə çatdırın: "Don't swim here — it's dangerous," the guide said to us.
  4. invite ilə çatdırın: "Would you like to come to dinner on Saturday?" Maria asked Tom.
  5. be allowed to ilə yenidən yazın: The school lets students leave at lunchtime.

C. Səhvi tapın

Hər cümlədə bir səhv var və ya cümlə düzgündür. Düzəldilmiş cümləni yazın və ya correct yazın.

  1. I want that you come to my party.
  2. I was let to stay up late.
  3. They don't let us to bring food.
  4. My parents encouraged me to learn the piano.
  5. Is it allowed to park here?

D. Mətndə

Mətni tamamlayın. Mötərizədəki feilləri to ilə və ya to olmadan yazın.

My first job
When I started my first job, my manager asked me 18 (work) on Saturdays. She didn't let me 19 (choose) my hours, and she made everyone 20 (wear) a uniform. We weren't allowed 21 (use) our phones at work. But she also encouraged me 22 (take) a course, and a year later she helped me 23 (find) a better job.

E. Sizin növbəniz

İngiliscə yazın.

  1. Uşaqlığınız haqqında iki cümlə yazın: biri let, biri make ilə.
  2. Məktəbinizdə və ya iş yerinizdə olan iki qayda yazın: biri be allowed to, biri not allowed to ilə.

F. Qarışıq təkrar

Əvvəlki dərsləri təkrarlayın.

  1. B1-17 Verb + -ing, yoxsa Verb + To? Feil qəlibləri azərbaycanca: tam siyahılar
    She refused (help) us.
  2. B1-13 Reported Questions azərbaycanca: «soruşdu ki, …», «dedi ki, …» və say, yoxsa tell?
    "Please sit down," the doctor said to me. tell və ya ask ilə çatdırın.
  3. B1-10 Passive Voice azərbaycanca: məchul növ ingiliscə (is made, was built)
    Məchul növə çevirin: Someone stole my bike.
Cavablar

A. Quruluş

  1. cry
  2. take
  3. to use
  4. to lock
  5. to wait
  6. carry / to carry
  7. Visitors are not permitted to take photos. / Visitors aren't permitted to take photos.

B. Məna

  1. allowed
  2. I had no choice.
  3. The guide warned us not to swim there. / The guide warned us not to swim here.
  4. Maria invited Tom to come to dinner on Saturday. / Maria invited Tom to dinner on Saturday. / Maria invited Tom to come for dinner on Saturday. / Maria invited Tom for dinner on Saturday.
  5. Students are allowed to leave at lunchtime. / The students are allowed to leave at lunchtime.

C. Səhvi tapın

  1. I want you to come to my party.
  2. I was allowed to stay up late.
  3. They don't let us bring food.
  4. ✓ My parents encouraged me to learn the piano.
  5. Are we allowed to park here? / Am I allowed to park here? / Are you allowed to park here? / Is parking allowed here?

D. Mətndə

  1. to work
  2. choose
  3. wear
  4. to use
  5. to take
  6. find / to find

E. Sizin növbəniz

  1. My parents let me stay up late on Fridays. They made me do my homework before dinner.
  2. We're allowed to work from home on Fridays. We aren't allowed to eat at our desks.

F. Qarışıq təkrar

  1. to help
  2. The doctor told me to sit down. / The doctor asked me to sit down.
  3. My bike was stolen.
Android TətbiqiHər Yerdə Öyrənin Google Play