Past Continuous: was / were + -ing útskýrt á íslensku
Past Continuous: I Was Working
Á þessari síðu
Markmið
Eftir þessa kennslustund geturðu sagt hvað þú varst að gera á tilteknum tíma í fortíðinni, lýst aðstæðum í upphafi sögu og sagt frá tveimur athöfnum sem voru í gangi á sama tíma. Til þess þarftu formið was / were + -ing mynd sagnarinnar.
Aðalatriðið
Tíðin Past Simple (einföld þátíð) sýnir athöfn í fortíðinni sem eina heild: hún byrjaði, henni lauk, hún er búin (I cooked dinner). Stundum viljum við hins vegar standa inni í einu augnabliki í fortíðinni og líta í kringum okkur. Hvað var í gangi klukkan átta í gærkvöldi? Athöfnin byrjaði fyrir þann tíma og var enn í gangi. Hún var ekki búin.
Hugsaðu þér kvikmynd og pásutakkann. Þú stöðvar myndina á einu augnabliki og sérð hreyfingu: einhver was cooking, regnið was falling, börnin were playing. Ekkert á kyrru myndinni er búið. Þetta er Past Continuous (þátíð í framvinduhorfi).
Hugmyndina þekkirðu úr Present Continuous (nútíð í framvinduhorfi) – manstu eftir beinu útsendingunni í A1-22 (I'm cooking = í gangi núna)? Hér stöðvum við kvikmynd fortíðarinnar. Past Continuous er sama hugmynd, færð aftur í tímann: í stað am / is / are kemur was / were, og -ing myndin helst. Hún þýðir „í miðri athöfn“.
Íslenska og enska
Góðu fréttirnar: íslenskan hefur sína eigin leið til að segja þetta. „Ég var að elda“, „Við vorum að horfa á sjónvarpið“ – „var að“ + nafnháttur lýsir athöfn sem var í gangi, rétt eins og was / were + -ing. Þegar þú myndir segja „var að“ á íslensku er Past Continuous oftast rétt á ensku. Spurningin er líka byggð eins: „Varstu sofandi?“, „Hvað varstu að gera?“ – sögnin fer á undan frumlaginu, eins og Were you…?, What were you doing? Ekkert did bætist við.
En þrennt er ólíkt. Í fyrsta lagi notum við „vera að“ í töluðu máli líka með sögnum um ástand: „Ég var ekki alveg að skilja þetta.“ Á ensku standa sagnir eins og know, understand, believe, like, want venjulega ekki í -ing mynd, ekki heldur í þátíð. Í öðru lagi getur „var að“ þýtt að eitthvað gerðist rétt áðan: „Ég var að borða“ getur merkt I've just eaten – það er ekki Past Continuous (sjá A2-17). Í þriðja lagi orðaröðin: þegar setning byrjar á „Á meðan…“ kemur sögnin strax á eftir í aðalsetningunni („…var maðurinn minn að þvo þvottinn“). Á ensku kemur frumlagið fyrst í fullyrðingu: …my husband was doing the laundry.
| Íslenska | Enska | Hvað er ólíkt? |
|---|---|---|
| Klukkan átta var ég að elda kvöldmat. | At 8 pm I was cooking dinner. | „var að“ + nafnháttur = was + -ing – hér er þetta eins |
| „Fyrirgefðu, ég var að keyra.“ | "Sorry, I was driving." | athöfnin var í gangi þegar síminn hringdi – hér er þetta eins |
| Varstu sofandi á miðnætti? | Were you sleeping at midnight? | sögnin á undan frumlaginu, ekkert did – hér er þetta eins |
| Sólin skein og fuglarnir sungu. | The sun was shining and the birds were singing. | í lýsingu oft einföld þátíð á íslensku; baksvið sögu → was / were + -ing |
| Klukkan þrjú var ég að skrifa tölvupóst. / Klukkan þrjú skrifaði ég tölvupóst. | I was writing an email at 3 pm. / I wrote an email at 3 pm. | í gangi eða heil athöfn – hér er þetta eins |
| Ég vissi svarið. / Ég var ekki að skilja þetta. | I knew the answer. / I didn't understand it. | ástand → Past Simple, líka þegar við segjum „var að“ í töluðu máli |
| Á meðan ég var að taka til í eldhúsinu var maðurinn minn að þvo þvottinn. | While I was cleaning the kitchen, my husband was doing the laundry. | á ensku kemur frumlagið fyrst í seinni hlutanum |
| Ég var að borða. (= rétt áðan) | I've just eaten. | „var að“ = rétt áðan → ekki Past Continuous; sjá A2-17 |
Í stuttu máli: „var að“ um athöfn í gangi er was / were + -ing. Varastu „var að“ með ástandssögnum og í merkingunni „rétt áðan“.
Form
Játandi setning
| Frumlag | was / were | -ing mynd |
|---|---|---|
| I / he / she / it | was | working. |
| you / we / they | were | working. |
Neitandi setning
| Frumlag | was not / were not | -ing mynd | Styttur ritháttur |
|---|---|---|---|
| I / he / she / it | was not | sleeping. | wasn't |
| you / we / they | were not | sleeping. | weren't |
Spurningar og stutt svör
| Spurning | Stutt svör |
|---|---|
| Was she driving? | Yes, she was. / No, she wasn't. |
| Were they waiting? | Yes, they were. / No, they weren't. |
| What were you doing at ten? | I was studying. |
| Where was he going? | He was going to the gym. |
Í játandi setningu hafa was og were engan styttan rithátt: I was working, we were working.
Stafsetning -ing myndarinnar er sú sama og í Present Continuous A1-22: make → making, stop → stopping, lie → lying.
Notkun
1Athöfn sem var í gangi á tilteknum tíma
Notaðu Past Continuous þegar athöfn var í gangi á ákveðnum tíma í fortíðinni: hún byrjaði fyrir þann tíma og var ekki búin. Á íslensku segjum við oftast „var að“ + nafnhátt.
2Baksvið í frásögn
Sögur byrja oft á Past Continuous: það „setur sviðið“ – veðrið, staðinn og það sem fólk var að gera. Aðalatburðirnir koma svo í Past Simple – sjá A2-02. Á íslensku lýsum við baksviði oft með einfaldri þátíð („Sólin skein“), en á ensku er was / were + -ing eðlilegast.
3Tvær athafnir í gangi samtímis (while)
Með while („á meðan“) sýnirðu að tvær lengri athafnir voru í gangi á sama tíma. Yfirleitt eru báðar í Past Continuous. Ef setningin byrjar á while-hlutanum kemur frumlagið samt fyrst í seinni hlutanum, ekki sögnin.
Algengar villur
Gildrur fyrir íslenskumælandi
1. „Ég var ekki alveg að skilja“ → I wasn't understanding. Á íslensku notum við „vera að“ í töluðu máli líka með sögnum um ástand og skoðun: „Ég var ekki alveg að skilja kennarann“, „Ég var ekki að trúa þessu!“ Á ensku standa sagnir eins og understand, believe, know, want yfirleitt ekki í -ing mynd. Þær eru í Past Simple, líka þegar ástandið stóð lengi. Í óformlegu tali heyrist stundum I wasn't understanding, en I was knowing er rangt.
2. „Á meðan pabbi var að þrífa bílinn vorum við að baka“ → were we baking. Á íslensku kemur sögnin strax á eftir þegar setningin byrjar á „Á meðan…“-hluta: „…vorum við að baka pönnukökur“. Á ensku er aðalsetningin með venjulegri orðaröð: frumlagið fyrst, svo was / were. Röðin were we er bara fyrir spurningar.
3. „Hún var að kenna á Ísafirði í tuttugu ár“ → heilt, liðið tímabil í -ing mynd. Á íslensku segjum við oft „var að“ um starf eða verkefni sem stóð lengi: „Afi var að róa frá Grindavík í þrjátíu ár.“ Á ensku er Past Continuous fyrir athöfn í gangi á tilteknum tíma. Um heilt tímabil sem er búið, með lengd (for thirty years), notarðu Past Simple.
Ekki rugla saman
Past Continuous og Past Simple – Past Continuous sýnir miðja athöfnina, Past Simple alla athöfnina frá upphafi til enda. Hvernig tíðirnar tvær vinna saman í frásögn lærirðu í A2-02.
Past Continuous og Present Continuous – Sama bygging, ólíkur tími: í fortíð was / were, núna am / is / are. Sjá A1-22.
„var að“ = í gangi eða rétt áðan – „Ég var að horfa á fréttirnar þegar þú hringdir“ er Past Continuous: I was watching. „Ég var að koma heim“ í merkingunni „rétt áðan“ er hins vegar I've just come home – sjá A2-17.
Stafsetning og framburður
- Í venjulegu tali eru was og were veik: was /wəz/, were /wə/ (UK), /wɚ/ (US). Veika sérhljóðið /ə/ er stutt og slakt, ekki skýrt a eða e: I was cooking.
- /w/ er ekki íslenskt v: settu stút á varirnar eins og fyrir ú og láttu tennurnar ekki snerta neðri vörina.
- Í stuttu svari og í lok setningar eru orðin sterk: Yes, I was /wɒz/ (UK), /wʌz/ (US); Yes, they were /wɜː/ (UK), /wɝː/ (US). Hljóðið /ɜː/ er ekki íslenskt ö: varirnar eru slakar og ekki kringdar.
- wasn't /ˈwɒznt/ (UK), /ˈwʌznt/ (US) og weren't /wɜːnt/ (UK), /wɝːnt/ (US) eru yfirleitt með áherslu. Í was og wasn't er /z/ raddað: raddböndin titra og suða eins og býfluga. Íslenskan hefur ekkert z-hljóð, svo gættu þess að það verði ekki s.
- -ing endar á nefhljóðinu /ŋ/: aftasti hluti tungunnar leggst upp að gómnum og loftið fer út um nefið. Á íslensku heyrist oft k-hljóð á eftir ng („langur“, „syngja“), en í singing og cooking kemur ekkert k eða g á eftir.
- Stafsetning -ing myndarinnar: þögult e fellur brott (ride → riding), á eftir einu stuttu sérhljóði með áherslu tvöfaldast lokasamhljóðið (run → running, sit → sitting), -ie → -ying (die → dying).
Gullna reglan
Stöðvaðu kvikmynd fortíðarinnar: was / were + -ing mynd = athöfnin var í gangi á þessu augnabliki. I / he / she / it → was, you / we / they → were. Þar sem þú segir „var að“ um athöfn í gangi er Past Continuous oftast rétt á ensku – en ekki með ástandssögnum (knew, understood) og ekki um heilt, liðið tímabil.
Æfingar
A. Form
Fylltu í setningarnar með réttri mynd sagnarinnar í svigunum. Notaðu Past Continuous (was / were + -ing mynd).
-
At 7 am I (have) breakfast — I was in the middle of it when the phone rang.
-
When I got home at 4 pm, the house was quiet. The children (play) in the garden.
-
It (not rain) when we left the house.
-
you (sleep) at midnight? I called, but you didn't answer.
-
When you phoned Mia at 10 last night, what she (do)?
-
While I (cook), my brother (set) the table.
B. Merking
Veldu rétta svarið.
-
Veldu rétta svarið: At midnight I … a book in bed. I finished it at one.
-
Veldu rétta svarið: I … the answer.
-
Stutt svar: Were they working at noon yesterday? (No)
-
Hvor setningin þýðir að athöfnin hafi verið í gangi klukkan 15.00?
C. Finndu villuna
Í hverri setningu er ein villa eða setningin er rétt. Skrifaðu leiðréttu setninguna eða skrifaðu correct.
-
We was waiting for the bus.
-
Did you watching TV at 9 pm?
-
He was sit on the sofa.
-
While I was reading, my sister was listening to music.
D. Í samhengi
Fylltu í textann með réttum myndum sagnanna í svigunum. Notaðu Past Continuous.
It was 9 pm on Sunday. Outside, it 15 (snow). In the living room, my dad 16 (read) the newspaper, and my mum 17 (watch) a film. My little brothers 18 (not sleep) — they 19 (play) a computer game in their room. And me? I 20 (do) my homework at the kitchen table.
E. Spreyttu þig
Skrifaðu á ensku um gærkvöldið og upphaf sögu.
-
Hvað varstu að gera klukkan 20.00 í gær? Skrifaðu tvær setningar.
-
Lýstu aðstæðunum í upphafi sögu: veðrinu og tveimur manneskjum.
F. Blönduð upprifjun
Rifjaðu upp efni fyrri kennslustunda.
-
A1-28 Past Simple á ensku: óreglulegar sagnir, did og didn't – útskýringar og æfingar Leiðréttu villuna: Did you went to the party?
-
A1-22 Present Continuous á ensku: I'm working – útskýringar og æfingar Skrifaðu -ing myndina: lie
-
A1-26 Was og were á ensku: þátíð sagnarinnar to be – útskýringar og æfingar Veldu rétta svarið: There … two cars outside the house.
Svör
A. Form
- was having
- were playing
- wasn't raining / was not raining
- Were … sleeping
- was … doing
- was cooking … was setting
B. Merking
- was reading
- knew
- No, they weren't. / No, they were not.
- I was writing an email at 3 pm.
C. Finndu villuna
- We were waiting for the bus.
- Were you watching TV at 9 pm? / Did you watch TV at 9 pm?
- He was sitting on the sofa. / He sat on the sofa.
- ✓ While I was reading, my sister was listening to music.
D. Í samhengi
- was snowing
- was reading
- was watching
- weren't sleeping / were not sleeping
- were playing
- was doing
E. Spreyttu þig
- At 8 pm yesterday I was cooking dinner. My sister was talking on the phone.
- It was raining. An old man was waiting at the bus stop, and a girl was reading a book.
F. Blönduð upprifjun
- Did you go to the party?
- lying
- were
