SlowingoMálfræði
A1 28 / 32

Was og were á ensku: þátíð sagnarinnar to be – útskýringar og æfingar

Was and Were

Á þessari síðu
  1. Markmið
  2. Aðalatriðið
  3. Íslenska og enska
  4. Form
  5. Notkun
  6. Algengar villur
  7. Gildrur fyrir íslenskumælandi
  8. Ekki rugla saman
  9. Stafsetning og framburður
  10. Gullna reglan
  11. Æfingar

Markmið

Eftir þessa kennslustund geturðu talað um ástand, staði og tilfinningar í fortíðinni með was og were: myndað neitandi setningar og spurningar, gefið stutt svör, notað there was / there were, sagt hvenær og hvar þú fæddist (I was born…) og notað tímaorð eins og yesterday, last week og two days ago.

Aðalatriðið

Hugsaðu þér gamalt póstkort úr fríi: The weather was great. The hotel was small but clean. We were very happy. Póstkortið lýsir því hvernig hlutirnir voru – fólk, staðir, tilfinningar – á tíma sem er liðinn.

Was og were eru þátíð sagnarinnar be; nútíðarmyndirnar (am, is, are) þekkirðu nú þegar. Þær gera sama gagn og í nútíð: tengja manneskju eða hlut við upplýsingar um hann. Aðeins tíminn er annar: I am tired (núna) → I was tired (í gær).

Þátíð sagnarinnar be er jafnvel einfaldari en nútíðin. Myndirnar eru bara tvær, ekki þrjár: was með I, he, she, it og einum hlut; were með you, we, they og tveimur eða fleiri hlutum.

Allt annað virkar eins og í nútíð. Í neitun bætirðu við not (wasn't, weren't). Í spurningu fer was / were á undan frumlaginu (Were you…?). Og þú segir there was / there were þegar þú talar um það sem var til einhvers staðar.

Íslenska og enska

Góðu fréttirnar: „var“ og „voru“ vinna sama verk og was og were. Íslenskan skiptir líka eftir tölu: „hann var“, en „þau voru“. Hér er þetta eins. Munurinn liggur annars staðar. Íslenska „þú varst“ er eintala, en á ensku er you alltaf were, líka um einn. Þegar við segjum frá því sem var til byrjum við á „Það var“ eða „Það voru“ – á ensku er það there was / there were, ekki it. Um fæðingu segjum við oft „Ég er fædd“ í nútíð, en á ensku er það alltaf þátíð: I was born. Og í spurningum eins og „Var gaman?“ þarf enskan frumlagið it.

ÍslenskaEnskaHvað er ólíkt?
Ég var þreytt. / Þau voru heima.I was tired. / They were at home.eintala og fleirtala – hér er þetta eins
Þú varst heima. / Þið voruð heima.You were at home.á íslensku tvær myndir; á ensku you alltaf were
Það voru fimmtíu manns í brúðkaupinu.There were fifty people at the wedding.„Það var / voru“ um það sem var til → there, ekki it
Ég er fæddur árið 1998.I was born in 1998.íslensk nútíð; á ensku alltaf þátíð: was born
Var gaman?Was it fun?á íslensku ekkert frumlag; á ensku it
Varstu heima?Were you at home?sögnin fremst – hér er þetta eins
fyrir tveimur dögumtwo days ago„fyrir“ fremst; ago kemur á eftir tímanum
í síðustu vikulast weekengin forsetning á ensku

Í stuttu máli: I / he / she / it → was, you / we / they → were – og „Það voru…“ er There were…, „Ég er fæddur“ er I was born.

Form

Játandi setning

Frumlagbe í þátíðNútíð (til samanburðar)
Iwasam
he / she / itwasis
you / we / theywereare

Ein manneskja eða einn hlutur (nema you) → was (My phone was…). Tveir eða fleiri → were (My parents were…). You fær alltaf were, líka um einn.

Neitandi setning

FrumlagFull myndStyttur ritháttur
I / he / she / itwas notwasn't
you / we / theywere notweren't

Spurningar og stutt svör

Was / WereFrumlagAfgangurinnStutt svör
WasIwrong?Yes, you were. / No, you weren't.
Wassheat the meeting?Yes, she was. / No, she wasn't.
Wereyouat home?Yes, I was. / No, I wasn't.
Weretheyhappy?Yes, they were. / No, they weren't.

Spurningar með spurnarorði: Where were you? How was your weekend? Why was she angry? What was the problem?

There was / there were

Eintala / óteljanlegtFleirtala
JátandiThere was a problem.There were two problems.
NeitandiThere wasn't any time.There weren't any seats.
SpurningWas there a café?Were there any taxis?

Tímaorð um fortíð: yesterday, yesterday morning, last night, last week, last year, in 2019, two days ago, an hour ago, when I was a child.

Notkun

1Ástand, tilfinningar og lýsingar í fortíð

Notaðu was / were + lýsingarorð eða nafnorð til að lýsa fólki, hlutum og tilfinningum í fortíðinni.

I was really tired last night.
Ég var rosalega þreytt í gærkvöldi.
The film was great, but it was very long.
Myndin var frábær, en hún var mjög löng.
myndin er „hún“; á ensku it; but: sjá A1-29
My grandparents were farmers.
Afi minn og amma voru bændur.
fleirtala → were; starf í fleirtölu án greinis
We were so happy for you!
Við vorum svo glöð fyrir þína hönd!
The hotel wasn't very clean.
Hótelið var ekki mjög hreint.
„var ekki“ → wasn't

2Staður í fortíð

Notaðu was / were + stað til að segja hvar einhver eða eitthvað var.

I was at the dentist this morning.
Ég var hjá tannlækni í morgun.
„hjá tannlækni“ → at the dentist; „í morgun“ → this morning
Where were you yesterday afternoon?
Hvar varstu eftir hádegi í gær?
„varstu“ → were you
My keys were in my coat pocket.
Lyklarnir mínir voru í vasanum á úlpunni.
She wasn't at work on Monday.
Hún var ekki í vinnunni á mánudaginn.
„í vinnunni“ → at work

3Spurningar og stutt svör

Settu was / were á undan frumlaginu. Í stuttu svari endurtekurðu was / were – í játandi stuttu svari án stytts ritháttar. Frumlagið er alltaf með í stuttu svari.

"Was the exam difficult?" "Yes, it was."
„Var prófið erfitt?“ „Já.“
á íslensku nægir „já“; á ensku Yes, it was
Were you at the party?
Varstu í veislunni?
No, I wasn't.
Nei, ég var ekki þar.
stutt svar: I wasn't
How was your trip?
Hvernig var ferðin?
Why were they late?
Af hverju voru þau sein?
„sein“ → late

4There was / there were

Notaðu there was með eintölu eða óteljanlegu nafnorði og there were með nafnorði í fleirtölu, til að segja hvað var til einhvers staðar. Um nútíð: sjá A1-11. Á íslensku byrjum við á „Það var“ eða „Það voru“, en á ensku er það there, ekki it.

There was a small café near the beach.
Það var lítið kaffihús nálægt ströndinni.
„Það var“ → there was, ekki it was
There were about fifty people at the wedding.
Það voru um fimmtíu manns í brúðkaupinu.
„Það voru“ → there were
There wasn't any milk in the fridge.
Það var engin mjólk í ísskápnum.
„engin“ → not any
Were there any problems with the order?
Voru einhver vandamál með pöntunina?
á íslensku ekkert „það“ í spurningunni; á ensku there

5I was born…

Fæðingin er liðin, og þess vegna segir enskan was / were born, ekki am born. Á íslensku segjum við oftast „Ég er fæddur“ eða „Ég er fædd“ í nútíð, en á ensku er þetta alltaf þátíð. Lærðu þetta sem fast orðasamband (þetta er þolmynd: sjá B1-10).

I was born in 1998.
Ég er fæddur árið 1998.
„er fæddur“ í nútíð; á ensku was born
My daughter was born on a Sunday.
Dóttir mín fæddist á sunnudegi.
Where were you born?
Hvar ertu fædd?
„ertu fædd“ → were you born
We were born in the same hospital.
Við fæddumst á sama spítalanum.
„á spítalanum“ → in the hospital

6Tímaorð um fortíð

Tímaorðið stendur venjulega í lok eða byrjun setningar. Ago kemur á eftir tímanum, en íslenska „fyrir“ á undan: „fyrir tveimur dögum“ = two days ago. Á undan last og yesterday kemur engin forsetning (sjá A1-20).

I was in Lisbon last summer.
Ég var í Lissabon síðasta sumar.
„síðasta sumar“ → last summer, án forsetningar
She was in hospital two weeks ago.
Hún var á spítala fyrir tveimur vikum.
„fyrir … vikum“ → … ago; in hospital (UK), in the hospital (US)
The museum was closed yesterday.
Safnið var lokað í gær.
In 2019, we were students in the same class.
Árið 2019 vorum við í sama bekk.
á ensku we were students
When I was a child, I was afraid of the dark.
Þegar ég var barn var ég myrkfælin.
„myrkfælin“ → afraid of the dark

Algengar villur

❌I were very tired.
✅I was very tired.
I → was.
❌They was at home.
✅They were at home.
they → were.
❌Was you at the party?
✅Were you at the party?
you → were, líka um einn.
❌I am born in 1995.
✅I was born in 1995.
Fæðingin er liðin (íslenska „ég er fæddur“ er ekki fyrirmyndin hér).
⚠️There was two problems.
✅There were two problems.
Nafnorð í fleirtölu → there were. Í hröðu, óformlegu tali heyrist there was (eða there's) + fleirtala, eins og í A1-11; í vönduðu máli og texta skaltu nota there were.
❌I was there before two days.
✅I was there two days ago.
ago kemur á eftir tímanum.
❌We were there in last week.
✅We were there last week.
Á undan last kemur engin forsetning.
❌Did you be at home?
✅Were you at home?
be notar ekki did: sjá A1-28.

Gildrur fyrir íslenskumælandi

1. „Hann er fæddur 1948“ → he is born. Á íslensku segjum við oft frá fæðingu í nútíð: „Ég er fædd á Akureyri“, „Afi er fæddur 1948“. Á ensku er fæðingin alltaf í þátíð: I was born, he was born, we were born – líka þegar manneskjan er á lífi og er að segja frá sjálfri sér.

❌Our youngest son is born in Akureyri, but we moved to Reykjavik when he was only six months old.
✅Our youngest son was born in Akureyri, but we moved to Reykjavik when he was only six months old.
fæðing → was born
❌When the nurse asked for his date of birth, Grandpa said that he is born on the fifth of May 1948 in the Westman Islands.
✅When the nurse asked for his date of birth, Grandpa said that he was born on the fifth of May 1948 in the Westman Islands.
fæðing → was born

2. „Það voru tvö hundruð manns“ → It were…, It was… + fleirtala. Á íslensku segjum við frá því sem var til með „Það var“ eða „Það voru“: „Það voru tvö hundruð manns á tónleikunum“. Á ensku er þetta there was / there were, ekki it. It vísar til einhvers sem við vitum nú þegar um.

❌It were about two hundred people at the Christmas concert in Akureyri church, so we had to stand at the back.
✅There were about two hundred people at the Christmas concert in Akureyri church, so we had to stand at the back.
„Það voru“ → there were
❌When we came to the glacier lagoon, it was hundreds of tourists, but we still saw a seal on the ice.
✅When we came to the glacier lagoon, there were hundreds of tourists, but we still saw a seal on the ice.
„Það voru“ → there were

3. „Var kalt á toppnum?“ → Was cold…? Á íslensku spyrjum við um veður og upplifun án frumlags: „Var kalt?“, „Var gaman?“, „Var langt þangað?“. Á ensku þarf frumlagið it, líka í spurningu í þátíð: Was it cold? Was it fun?

❌Was very cold at the top of Esja yesterday, or did you have good weather for your hike?
✅Was it very cold at the top of Esja yesterday, or did you have good weather for your hike?
frumlagið it vantar

Ekki rugla saman

was og were með you – you fær alltaf were, hvort sem um einn eða fleiri er að ræða. Á íslensku er „þú varst“ og „þið voruð“, á ensku alltaf you were.

You were right.
Þú hafðir rétt fyrir þér.
einn; á ensku you were right
You were all very helpful.
Þið voruð öll mjög hjálpleg.
fleiri

there was og it was – There was kynnir eitthvað nýtt (það var til). It was lýsir einhverju sem við vitum nú þegar um. Sjá A1-11.

There was a new restaurant in the square.
Það var nýr veitingastaður á torginu.
nýjar upplýsingar
It was very cheap.
Hann var mjög ódýr.
veitingastaðurinn („hann“) → it

ago og last – ago telur aftur á bak frá núinu (three days ago = fyrir þremur dögum). Last þýðir síðastur (last Friday = síðasta föstudag). Þau eru ekki notuð saman.

I was in Paris three days ago.
Ég var í París fyrir þremur dögum.
I was in Paris last Friday.
Ég var í París síðasta föstudag.

Stafsetning og framburður

  • Inni í setningu eru was og were venjulega veik: was /wəz/, were /wə/ (UK), /wɚ/ (US). Veika sérhljóðið /ə/ er ekki til í íslensku – segðu það stutt og slakt.
  • Í stuttum svörum og í lok setningar eru þau sterk: Yes, I was /wɒz/ (UK), /wʌz/ (US); Yes, we were /wɜː/ (UK), /wɝː/ (US). /ɜː/ er ekki íslenskt ö: varirnar eru slakar, ekki kringdar.
  • was og were byrja á /w/: settu stút á varirnar eins og fyrir u, tennurnar snerta ekki vörina. Þetta er ekki íslenskt v. Í lok was er raddað /z/ – íslenskan hefur ekkert z-hljóð, svo láttu það suða eins og býfluga.
  • wasn't /ˈwɒznt/ (UK), /ˈwʌznt/ (US); weren't /wɜːnt/ (UK), /wɝːnt/ (US) – weren't er eitt atkvæði.
  • ago /əˈɡəʊ/ (UK), /əˈɡoʊ/ (US): áherslan er á seinna atkvæðinu – a-GO. Íslenski vaninn, áhersla á fyrsta atkvæði, dregur hana á rangan stað.
  • were og where eru ólík orð: where /weə/ (UK), /wer/ (US). Where were you?

Gullna reglan

I / he / she / it → was. You / we / they → were. Neitun: wasn't, weren't. Spurning: Was she…? Were you…? – be myndar sjálft spurningar og neitun, án did. „Það var / voru…“ um það sem var til er There was / There were…, og „Ég er fæddur“ er alltaf I was born.

Æfingar

A. Form

Fylltu í setningarnar með was, were, wasn't eða weren't.

  1. I at home yesterday.
  2. My parents in Italy last month.
  3. you at school on Friday?
  4. The shops open. They were closed.
  5. There ten people at the meeting.
  6. "Was the food good?" "Yes, it ."
  7. Breyttu í neitandi setningu: The test was easy.

B. Merking

Veldu rétta svarið.

  1. Veldu rétta svarið: There … a cat in the garden.
  2. Veldu rétta svarið: I was in Rome two years ….
  3. Veldu rétta svarið: You … right, Tom.
  4. Búðu til spurningu: you / where / last night / were

C. Finndu villuna

Í hverri setningu er ein villa eða setningin er rétt. Skrifaðu leiðréttu setninguna eða skrifaðu correct.

  1. I am born in 2002.
  2. Was they happy?
  3. She was in London before three years.
  4. We were at the cinema last Saturday.

D. Í samhengi

Fylltu í eyðurnar í samtalinu.

A phone call
Mia: Hi, Sam! Where 16 you yesterday? You 17 at the party!
Sam: Sorry. I 18 ill. I was in bed all day. How 19 it?
Mia: It was great. There 20 about forty people, and the music was fantastic.
Sam: 21 Kate there?
Mia: No, she 22. She was in Spain.

E. Spreyttu þig

Skrifaðu á ensku um gærdaginn og um það hvenær og hvar þú fæddist.

  1. Skrifaðu tvær setningar um það hvar þú varst í gær og hvernig þér leið.
  2. Skrifaðu tvær setningar um það hvenær og hvar þú fæddist.

F. Blönduð upprifjun

Rifjaðu upp efni fyrri kennslustunda.

  1. A1-03 To be í neitun og spurningum: isn't, aren't, Are you…? og stutt svör
    Veldu stutta svarið: "Are you tired?" "Yes, …."
  2. A1-11 There is og there are á ensku: „það er“ og „það eru“ útskýrt
    Veldu rétta svarið: There … two banks in my street.
  3. A1-24 Teljanleg og óteljanleg nafnorð á ensku: some, any, much, many
    Veldu rétta svarið: There wasn't … bread.
Svör

A. Form

  1. was
  2. were
  3. Were
  4. weren't / were not
  5. were
  6. was
  7. The test wasn't easy. / The test was not easy.

B. Merking

  1. was
  2. ago
  3. were
  4. Where were you last night?

C. Finndu villuna

  1. I was born in 2002.
  2. Were they happy?
  3. She was in London three years ago.
  4. ✓ We were at the cinema last Saturday.

D. Í samhengi

  1. were
  2. weren't / were not
  3. was
  4. was
  5. were
  6. Was
  7. wasn't / was not

E. Spreyttu þig

  1. Yesterday I was at work all day. I was very tired in the evening.
  2. I was born in 1999. I was born in a small town near the sea.

F. Blönduð upprifjun

  1. I am
  2. are
  3. any
Android appLærðu á ferðinni Google Play