Was og were á ensku: þátíð sagnarinnar to be – útskýringar og æfingar
Was and Were
Á þessari síðu
Markmið
Eftir þessa kennslustund geturðu talað um ástand, staði og tilfinningar í fortíðinni með was og were: myndað neitandi setningar og spurningar, gefið stutt svör, notað there was / there were, sagt hvenær og hvar þú fæddist (I was born…) og notað tímaorð eins og yesterday, last week og two days ago.
Aðalatriðið
Hugsaðu þér gamalt póstkort úr fríi: The weather was great. The hotel was small but clean. We were very happy. Póstkortið lýsir því hvernig hlutirnir voru – fólk, staðir, tilfinningar – á tíma sem er liðinn.
Was og were eru þátíð sagnarinnar be; nútíðarmyndirnar (am, is, are) þekkirðu nú þegar. Þær gera sama gagn og í nútíð: tengja manneskju eða hlut við upplýsingar um hann. Aðeins tíminn er annar: I am tired (núna) → I was tired (í gær).
Þátíð sagnarinnar be er jafnvel einfaldari en nútíðin. Myndirnar eru bara tvær, ekki þrjár: was með I, he, she, it og einum hlut; were með you, we, they og tveimur eða fleiri hlutum.
Allt annað virkar eins og í nútíð. Í neitun bætirðu við not (wasn't, weren't). Í spurningu fer was / were á undan frumlaginu (Were you…?). Og þú segir there was / there were þegar þú talar um það sem var til einhvers staðar.
Íslenska og enska
Góðu fréttirnar: „var“ og „voru“ vinna sama verk og was og were. Íslenskan skiptir líka eftir tölu: „hann var“, en „þau voru“. Hér er þetta eins. Munurinn liggur annars staðar. Íslenska „þú varst“ er eintala, en á ensku er you alltaf were, líka um einn. Þegar við segjum frá því sem var til byrjum við á „Það var“ eða „Það voru“ – á ensku er það there was / there were, ekki it. Um fæðingu segjum við oft „Ég er fædd“ í nútíð, en á ensku er það alltaf þátíð: I was born. Og í spurningum eins og „Var gaman?“ þarf enskan frumlagið it.
| Íslenska | Enska | Hvað er ólíkt? |
|---|---|---|
| Ég var þreytt. / Þau voru heima. | I was tired. / They were at home. | eintala og fleirtala – hér er þetta eins |
| Þú varst heima. / Þið voruð heima. | You were at home. | á íslensku tvær myndir; á ensku you alltaf were |
| Það voru fimmtíu manns í brúðkaupinu. | There were fifty people at the wedding. | „Það var / voru“ um það sem var til → there, ekki it |
| Ég er fæddur árið 1998. | I was born in 1998. | íslensk nútíð; á ensku alltaf þátíð: was born |
| Var gaman? | Was it fun? | á íslensku ekkert frumlag; á ensku it |
| Varstu heima? | Were you at home? | sögnin fremst – hér er þetta eins |
| fyrir tveimur dögum | two days ago | „fyrir“ fremst; ago kemur á eftir tímanum |
| í síðustu viku | last week | engin forsetning á ensku |
Í stuttu máli: I / he / she / it → was, you / we / they → were – og „Það voru…“ er There were…, „Ég er fæddur“ er I was born.
Form
Játandi setning
| Frumlag | be í þátíð | Nútíð (til samanburðar) |
|---|---|---|
| I | was | am |
| he / she / it | was | is |
| you / we / they | were | are |
Ein manneskja eða einn hlutur (nema you) → was (My phone was…). Tveir eða fleiri → were (My parents were…). You fær alltaf were, líka um einn.
Neitandi setning
| Frumlag | Full mynd | Styttur ritháttur |
|---|---|---|
| I / he / she / it | was not | wasn't |
| you / we / they | were not | weren't |
Spurningar og stutt svör
| Was / Were | Frumlag | Afgangurinn | Stutt svör |
|---|---|---|---|
| Was | I | wrong? | Yes, you were. / No, you weren't. |
| Was | she | at the meeting? | Yes, she was. / No, she wasn't. |
| Were | you | at home? | Yes, I was. / No, I wasn't. |
| Were | they | happy? | Yes, they were. / No, they weren't. |
Spurningar með spurnarorði: Where were you? How was your weekend? Why was she angry? What was the problem?
There was / there were
| Eintala / óteljanlegt | Fleirtala | |
|---|---|---|
| Játandi | There was a problem. | There were two problems. |
| Neitandi | There wasn't any time. | There weren't any seats. |
| Spurning | Was there a café? | Were there any taxis? |
Tímaorð um fortíð: yesterday, yesterday morning, last night, last week, last year, in 2019, two days ago, an hour ago, when I was a child.
Notkun
1Ástand, tilfinningar og lýsingar í fortíð
Notaðu was / were + lýsingarorð eða nafnorð til að lýsa fólki, hlutum og tilfinningum í fortíðinni.
2Staður í fortíð
Notaðu was / were + stað til að segja hvar einhver eða eitthvað var.
3Spurningar og stutt svör
Settu was / were á undan frumlaginu. Í stuttu svari endurtekurðu was / were – í játandi stuttu svari án stytts ritháttar. Frumlagið er alltaf með í stuttu svari.
4There was / there were
Notaðu there was með eintölu eða óteljanlegu nafnorði og there were með nafnorði í fleirtölu, til að segja hvað var til einhvers staðar. Um nútíð: sjá A1-11. Á íslensku byrjum við á „Það var“ eða „Það voru“, en á ensku er það there, ekki it.
5I was born…
Fæðingin er liðin, og þess vegna segir enskan was / were born, ekki am born. Á íslensku segjum við oftast „Ég er fæddur“ eða „Ég er fædd“ í nútíð, en á ensku er þetta alltaf þátíð. Lærðu þetta sem fast orðasamband (þetta er þolmynd: sjá B1-10).
6Tímaorð um fortíð
Tímaorðið stendur venjulega í lok eða byrjun setningar. Ago kemur á eftir tímanum, en íslenska „fyrir“ á undan: „fyrir tveimur dögum“ = two days ago. Á undan last og yesterday kemur engin forsetning (sjá A1-20).
Algengar villur
Gildrur fyrir íslenskumælandi
1. „Hann er fæddur 1948“ → he is born. Á íslensku segjum við oft frá fæðingu í nútíð: „Ég er fædd á Akureyri“, „Afi er fæddur 1948“. Á ensku er fæðingin alltaf í þátíð: I was born, he was born, we were born – líka þegar manneskjan er á lífi og er að segja frá sjálfri sér.
2. „Það voru tvö hundruð manns“ → It were…, It was… + fleirtala. Á íslensku segjum við frá því sem var til með „Það var“ eða „Það voru“: „Það voru tvö hundruð manns á tónleikunum“. Á ensku er þetta there was / there were, ekki it. It vísar til einhvers sem við vitum nú þegar um.
3. „Var kalt á toppnum?“ → Was cold…? Á íslensku spyrjum við um veður og upplifun án frumlags: „Var kalt?“, „Var gaman?“, „Var langt þangað?“. Á ensku þarf frumlagið it, líka í spurningu í þátíð: Was it cold? Was it fun?
Ekki rugla saman
was og were með you – you fær alltaf were, hvort sem um einn eða fleiri er að ræða. Á íslensku er „þú varst“ og „þið voruð“, á ensku alltaf you were.
there was og it was – There was kynnir eitthvað nýtt (það var til). It was lýsir einhverju sem við vitum nú þegar um. Sjá A1-11.
ago og last – ago telur aftur á bak frá núinu (three days ago = fyrir þremur dögum). Last þýðir síðastur (last Friday = síðasta föstudag). Þau eru ekki notuð saman.
Stafsetning og framburður
- Inni í setningu eru was og were venjulega veik: was /wəz/, were /wə/ (UK), /wɚ/ (US). Veika sérhljóðið /ə/ er ekki til í íslensku – segðu það stutt og slakt.
- Í stuttum svörum og í lok setningar eru þau sterk: Yes, I was /wɒz/ (UK), /wʌz/ (US); Yes, we were /wɜː/ (UK), /wɝː/ (US). /ɜː/ er ekki íslenskt ö: varirnar eru slakar, ekki kringdar.
- was og were byrja á /w/: settu stút á varirnar eins og fyrir u, tennurnar snerta ekki vörina. Þetta er ekki íslenskt v. Í lok was er raddað /z/ – íslenskan hefur ekkert z-hljóð, svo láttu það suða eins og býfluga.
- wasn't /ˈwɒznt/ (UK), /ˈwʌznt/ (US); weren't /wɜːnt/ (UK), /wɝːnt/ (US) – weren't er eitt atkvæði.
- ago /əˈɡəʊ/ (UK), /əˈɡoʊ/ (US): áherslan er á seinna atkvæðinu – a-GO. Íslenski vaninn, áhersla á fyrsta atkvæði, dregur hana á rangan stað.
- were og where eru ólík orð: where /weə/ (UK), /wer/ (US). Where were you?
Gullna reglan
I / he / she / it → was. You / we / they → were. Neitun: wasn't, weren't. Spurning: Was she…? Were you…? – be myndar sjálft spurningar og neitun, án did. „Það var / voru…“ um það sem var til er There was / There were…, og „Ég er fæddur“ er alltaf I was born.
Æfingar
A. Form
Fylltu í setningarnar með was, were, wasn't eða weren't.
-
I at home yesterday.
-
My parents in Italy last month.
-
you at school on Friday?
-
The shops open. They were closed.
-
There ten people at the meeting.
-
"Was the food good?" "Yes, it ."
-
Breyttu í neitandi setningu: The test was easy.
B. Merking
Veldu rétta svarið.
-
Veldu rétta svarið: There … a cat in the garden.
-
Veldu rétta svarið: I was in Rome two years ….
-
Veldu rétta svarið: You … right, Tom.
-
Búðu til spurningu: you / where / last night / were
C. Finndu villuna
Í hverri setningu er ein villa eða setningin er rétt. Skrifaðu leiðréttu setninguna eða skrifaðu correct.
-
I am born in 2002.
-
Was they happy?
-
She was in London before three years.
-
We were at the cinema last Saturday.
D. Í samhengi
Fylltu í eyðurnar í samtalinu.
Mia: Hi, Sam! Where 16 you yesterday? You 17 at the party!
Sam: Sorry. I 18 ill. I was in bed all day. How 19 it?
Mia: It was great. There 20 about forty people, and the music was fantastic.
Sam: 21 Kate there?
Mia: No, she 22. She was in Spain.
E. Spreyttu þig
Skrifaðu á ensku um gærdaginn og um það hvenær og hvar þú fæddist.
-
Skrifaðu tvær setningar um það hvar þú varst í gær og hvernig þér leið.
-
Skrifaðu tvær setningar um það hvenær og hvar þú fæddist.
F. Blönduð upprifjun
Rifjaðu upp efni fyrri kennslustunda.
-
A1-03 To be í neitun og spurningum: isn't, aren't, Are you…? og stutt svör Veldu stutta svarið: "Are you tired?" "Yes, …."
-
A1-11 There is og there are á ensku: „það er“ og „það eru“ útskýrt Veldu rétta svarið: There … two banks in my street.
-
A1-24 Teljanleg og óteljanleg nafnorð á ensku: some, any, much, many Veldu rétta svarið: There wasn't … bread.
Svör
A. Form
- was
- were
- Were
- weren't / were not
- were
- was
- The test wasn't easy. / The test was not easy.
B. Merking
- was
- ago
- were
- Where were you last night?
C. Finndu villuna
- I was born in 2002.
- Were they happy?
- She was in London three years ago.
- ✓ We were at the cinema last Saturday.
D. Í samhengi
- were
- weren't / were not
- was
- was
- were
- Was
- wasn't / was not
E. Spreyttu þig
- Yesterday I was at work all day. I was very tired in the evening.
- I was born in 1999. I was born in a small town near the sea.
F. Blönduð upprifjun
- I am
- are
- any
