Gerund ქართულად: -ing ფორმა ქვემდებარედ და წინდებულის შემდეგ – look forward to, worth
-ing as a Noun: Gerund Subjects and After Prepositions
ამ გვერდზე
მიზანი
ამ გაკვეთილის შემდეგ შეძლებთ -ing ფორმა გამოიყენოთ წინადადების ქვემდებარედ, წინდებულების შემდეგ (მათ შორის look forward to-ს to-ს შემდეგ) და მყარ გამოთქმებში It's no use, There's no point და It's worth.
მთავარი იდეა
-ing ფორმას შეუძლია არსებითი სახელის საქმე აკეთოს. ასეთ შემთხვევაში გრამატიკის წიგნები მას ხშირად gerund-ს უწოდებენ. Swimming სპორტის სახეობა შეიძლება იყოს, ისევე როგორც football: Swimming is good for you. Football is good for you.
ეს ერთი იდეა ორ წესს ხსნის. პირველი: -ing ფორმა შეიძლება წინადადების ქვემდებარე იყოს, როგორც ნებისმიერი არსებითი სახელი. მეორე: წინდებულს (in, at, of, about, before, without…) არსებითი სახელი მოსდევს – ამიტომ თუ წინდებულის შემდეგ ზმნა გინდათ, მისი „არსებითი“ ფორმა გამოიყენეთ: -ing.
წარმოიდგინეთ წინდებული, რომელიც მხოლოდ არსებით სახელებს უშვებს. ზმნა, რომელსაც მის შემდეგ დგომა უნდა, არსებითი სახელის ნიღაბს იკეთებს – -ing დაბოლოებას: interested in learning, before leaving, without saying. ძნელი ის არის, რომ ზოგჯერ to-ც წინდებულია. მაშინ ზმნას იგივე ნიღაბი სჭირდება: I look forward to seeing you.
ქართული და ინგლისური
აქ ქართული კარგი დამხმარეა. ქართულ საწყისს (სახელზმნას) – „ცურვა“, „სწავლა“, „წასვლა“ – ზუსტად ის როლი აქვს, რაც ინგლისურ gerund-ს: ქვემდებარეა („ცურვა სასარგებლოა“) და თანდებულებს იღებს: „წასვლამდე“ = before leaving, „ლოდინის ნაცვლად“ = instead of waiting, „შუქის ჩაქრობით“ = by turning off the lights. ზმნაც ორივე ენაში მხოლობითშია.
მაგრამ ლექსიკონში „ცურვა“-ს გვერდით swim წერია, ამიტომ ქართველები ხშირად საწყისს ინგლისური საწყისი ფორმით თარგმნიან: Swim is good, before leave. ინგლისურში საწყისის როლში -ing დგას. მეორე: ქართული თანდებულები ინგლისურ წინდებულებს ყოველთვის არ ემთხვევა: „ვფიქრობ შეცვლაზე“ → about, არა on. მესამე: „აზრი არ აქვს კამათს“ ინგლისურად There's no point (in) arguing ან It's no use arguing-ია.
| ქართული | ინგლისური | რაშია განსხვავება? |
|---|---|---|
| ცურვა სასარგებლოა. | Swimming is good for you. | აქ ერთნაირია: საწყისი = -ing, ზმნა მხოლობითში |
| გაგზავნამდე გადაამოწმეთ. | Check it before sending it. | „-მდე“ = before; საწყისი → -ing, არა send |
| სამსახურის შეცვლაზე ვფიქრობ. | I'm thinking about changing my job. | „-ზე“ → about, არა on |
| ავტობუსის ლოდინის ნაცვლად ფეხით წავედით. | Instead of waiting for the bus, we walked. | აქ ერთნაირია: „ნაცვლად“ = instead of + -ing |
| პრინტერის ყიდვას აზრი არ აქვს. | There's no point in buying a printer. | „აზრი არ აქვს“ → There's no point, არა It has no sense |
| ამ ტელეფონის შეკეთება ღირს? | Is it worth repairing this phone? | „ღირს“ → worth + -ing |
მოკლედ: ქართული საწყისი ინგლისურში -ing-ია – როგორც ქვემდებარე, ისე წინდებულის შემდეგ; ოღონდ წინდებული შეამოწმეთ (think about, არა on).
ფორმა
-ing ფორმა ქვემდებარედ
| -ing ქვემდებარე | ზმნა | დანარჩენი |
|---|---|---|
| Swimming | is | good for your back. |
| Learning a language | takes | time. |
| Not sleeping enough | makes | me irritable. |
ერთი -ing ქვემდებარე მხოლობითია, ამიტომ ზმნაც მხოლობითშია – მაშინაც კი, როცა ფრაზაში მრავლობითი არსებითი სახელია (Reading reviews takes ages). and-ით შეერთებული ორი -ing ქვემდებარე მრავლობით ზმნას იღებს: Swimming and cycling are both good exercise.
წინდებული + -ing
| წინდებული | მაგალითი |
|---|---|
| in / at / of / about | interested in learning, good at cooking, tired of waiting, worried about losing |
| before / after | before leaving, after finishing |
| instead of / without | instead of waiting, without saying goodbye |
| by (როგორ) | by taking the train |
| for (მიზეზი) | thanks for coming, sorry for being late |
ორი პატარა გამონაკლისი: but და except შეიძლება საწყის ფორმას იღებდეს (We did nothing but wait).
„To“ წინდებულად – ტესტი: შეგიძლიათ მის შემდეგ არსებითი სახელი დასვათ?
| გამოთქმა | + არსებითი სახელი | + -ing |
|---|---|---|
| look forward to | I look forward to the weekend. | I look forward to meeting you. |
| be used to | I'm used to the noise. | I'm used to working at night. |
| object to | They object to the plan. | They object to paying more. |
| when it comes to | when it comes to money | when it comes to cooking |
მყარი გამოთქმები + -ing
| გამოთქმა | მაგალითი |
|---|---|
| It's no use + -ing | It's no use complaining. |
| There's no point (in) + -ing | There's no point (in) arguing. |
| It's (not) worth + -ing | It's worth booking early. |
| something is worth + -ing | The museum is worth visiting. |
გამოყენება
1-ing ფორმა ქვემდებარედ
-ing ფორმა ქვემდებარედ გამოიყენეთ, როცა საქმიანობაზე ზოგადად ლაპარაკობთ. ზმნა მხოლობითშია. უარყოფისთვის not -ing ფორმის წინ დასვით. ქართულად აქ საწყისია.
2ზედსართავი სახელი + წინდებული + -ing
მყარწინდებულიან ზედსართავებს A2-31 -ing მოსდევს, როცა შემდეგი იდეა მოქმედებაა.
3ზმნა + წინდებული + -ing
იგივე წესი მოქმედებს მყარწინდებულიანი ზმნების შემდეგ (think about, talk about, apologise for, succeed in, insist on). ქართული თანდებული („-ზე“, „-თვის“) ყოველთვის იმავე წინდებულად არ ითარგმნება.
4before, after, by, without, instead of + -ing
ამ წინდებულების შემდეგ -ing გამოიყენეთ. -ing მოქმედებას ჩვეულებრივ მთავარი წინადადების ქვემდებარე აკეთებს (დაწვრილებით – B2-10).
5„To“ წინდებულად
ზოგ გამოთქმაში to წინდებულია და არა ინფინიტივის ნაწილი. მის შემდეგ -ing გამოიყენეთ. ყველაზე ხშირია look forward to, be used to (იხ. B1-21), object to და when it comes to.
6It's no use / There's no point / It's worth
ეს მყარი გამოთქმები გვეუბნება, სასარგებლოა თუ არა მოქმედება. It's no use და There's no point ნიშნავს „არ უშველის“, „აზრი არ აქვს“. It's worth ნიშნავს „ღირს – შედეგი ძალისხმევას ამართლებს“. Worth-ს არსებითი სახელიც შეიძლება მოსდევდეს: It's worth the money.
ხშირი შეცდომები
მახეები ქართულად მოლაპარაკეებისთვის
1. „ვაკის პარკში სეირნობა“ → Walk in…. ლექსიკონში საწყისის („სეირნობა“, „ცურვა“) გვერდით ინგლისური საწყისი ფორმა წერია (walk, swim), ამიტომ ქართველები ქვემდებარედ მას სვამენ. საქმიანობის სახელი ინგლისურში -ing-ია.
2. „ბათუმში გადასვლაზე ფიქრობს“ → thinking on. ქართული „-ზე“ ხშირად on-ად ითარგმნება. Think-ს about ან of მოსდევს, მერე კი -ing.
3. „დიდი ვახშმის მომზადებას აზრი არ აქვს“ → It has no sense. ქართული „აზრი არ აქვს“ სიტყვასიტყვით It has no sense-ად ითარგმნება. ინგლისურში ეს მნიშვნელობა მყარ გამოთქმებს აქვს: There's no point (in) + -ing ან It's no use + -ing.
4. „ახალი ხიდი ღამით ღირს სანახავად“ → worth to see. ქართულად „ღირს“-ს მოსდევს „სანახავად“ ან „რომ ნახო“, ამიტომ ინგლისურად to see ჩნდება. Worth-ს მხოლოდ -ing (ან არსებითი სახელი) მოსდევს.
არ აგერიოთ
ინფინიტივი თუ to (წინდებული) + -ing – იკითხეთ: შეიძლება აქ to-ს არსებითი სახელი მოსდევდეს? თუ კი – წინდებულია → -ing.
-ing ქვემდებარე თუ It's + ზედსართავი + to – ორივე საქმიანობაზე ზოგადად ლაპარაკობს. It-იანი სქემა B1-17 მეტყველებაში ძალიან ხშირია.
-ing არსებითი სახელის როლში თუ Present Continuous – ორივე -ing-ს იყენებს, მაგრამ არსებითი სახელის როლში საქმიანობას ასახელებს; Present Continuous-ს (განგრძობითი აწმყო) be სჭირდება და მიმდინარე მოქმედებას აღწერს A1-22.
for + -ing თუ to + ზმნა – for + -ing – რისთვის გამოიყენება ნივთი; to + ზმნა – ადამიანის მიზანი A2-26.
მართლწერა და გამოთქმა
- -ing-ის მართლწერა: make → making, stop → stopping, begin → beginning, die → dying; მაგრამ visit → visiting, open → opening (ორმაგება არ ხდება, როცა ბოლო მარცვალი უმახვილოა).
- -ing /ɪŋ/: /ŋ/ ქართულში არ არის – ენის უკანა ნაწილი სასას მიადეთ და ხმა ცხვირით გაუშვით, ბოლოს გ-ს გარეშე. სწრაფ, სასაუბრო მეტყველებაში -ing ხშირად /ɪn/-ად ისმის ("lookin' forward"), მაგრამ ყოველთვის დაწერეთ -ing.
- look forward to ერთ ჯგუფად ითქმის, სუსტი to-თი: /lʊk ˈfɔːwəd tə/ (UK), /lʊk ˈfɔːrwərd tə/ (US).
- worth /wɜːθ/ (UK), /wɝːθ/ (US) – სამი ახალი ბგერა ერთ სიტყვაში: /w/ (ტუჩები მოამრგვალეთ, ვ-ს ნუ იტყვით), /ɜː/ (ტუჩები მოდუნებული, ხმოვანი გრძელი) და /θ/ (ენის წვერი კბილებს შორის, ჰაერი გაუშვით – ნუ იტყვით თ-ს ან ს-ს).
ოქროს წესი
წინდებულის შემდეგ ზმნა ჩვეულებრივ -ing ფორმით დგას – look forward to, be used to და object to-ს to-ს შემდეგაც. ქართული საწყისი („ცურვა“) ინგლისურში -ing-ია (swimming), არა swim. ერთ -ing ქვემდებარეს მხოლობითი ზმნა მოსდევს.
სავარჯიშოები
A. ფორმა
ფრჩხილებში მოცემული ზმნა ჩასვით სწორი ფორმით.
-
(eat) too much sugar is bad for your teeth.
-
She's very good at (fix) things.
-
We look forward to (work) with you.
-
You can book tickets by (call) this number.
-
It's not worth (wait) for the next bus.
-
He left without (say) goodbye.
-
Learning new words (be) easy with this app.
B. მნიშვნელობა
აირჩიეთ სწორი პასუხი.
-
აირჩიეთ: There's no point in ….
-
აირჩიეთ: I'd like … the museum.
-
აირჩიეთ: I'm looking forward … you.
-
გამოიყენეთ არსებითი სახელის ტესტი და აირჩიეთ: I object to … for parking.
-
გამოიყენეთ არსებითი სახელის ტესტი და აირჩიეთ: I hope to … you soon.
C. იპოვეთ შეცდომა
ყოველ წინადადებაში ერთი შეცდომაა, ან წინადადება სწორია. დაწერეთ გასწორებული წინადადება ან დაწერეთ correct.
-
Thank you for help me.
-
I'm used to drive on the left. (ახლა დიდ ბრიტანეთში ვცხოვრობ.)
-
It's worth to visit the old town.
-
Swimming in the sea are my favourite thing in summer.
-
Instead of taking the bus, I walked.
D. კონტექსტში
ფრჩხილებში მოცემული ზმნები ჩასვით წერილში სწორი ფორმით.
Dear Ms Patel,
Thank you for 18 (send) me the information about the course. I am very interested in 19 (join). 20 (study) online suits me, because I work full-time. Is it worth 21 (buy) the books, or are they available online? I look forward to 22 (hear) from you.
Best wishes,
Leo Martins
E. თქვენი ჯერი
დაწერეთ ინგლისურად.
-
დაწერეთ ორი წინადადება, რომლებიც -ing ქვემდებარით იწყება: ერთი იმაზე, რაც გიყვართ, და ერთი იმაზე, რაც გიჭირთ.
-
დაწერეთ ორი წინადადება მომავალზე: ერთი look forward to-თი და ერთი It's worth-ით.
F. შერეული გამეორება
გაიმეორეთ წინა გაკვეთილები.
-
B1-18 Want him to, make him do, let him do ქართულად: ზმნა + დამატება + to My parents never let me (stay) out late.
-
B1-16 Must be, can't be, might be ქართულად: დასკვნა და ვარაუდი აწმყოზე He be at home — his car isn't here. (დარწმუნებული ვარ, რომ სახლში არ არის.)
-
A2-31 Good At, Afraid Of, Listen To: ზმნები და ზედსართავები წინდებულებით ინგლისურად She's afraid spiders.
პასუხები
A. ფორმა
- Eating
- fixing
- working
- calling
- waiting
- saying
- is
B. მნიშვნელობა
- complaining
- to visit
- to seeing
- paying
- see
C. იპოვეთ შეცდომა
- Thank you for helping me. / Thank you for your help.
- I'm used to driving on the left.
- It's worth visiting the old town.
- Swimming in the sea is my favourite thing in summer.
- ✓ Instead of taking the bus, I walked.
D. კონტექსტში
- sending
- joining
- Studying
- buying
- hearing
E. თქვენი ჯერი
- Walking in the mountains makes me happy. Getting up early is really hard for me.
- I'm looking forward to seeing my cousins at the weekend. It's worth booking the train early.
F. შერეული გამეორება
- stay
- can't / couldn't
- of
