Slowingoგრამატიკა
B1 3 / 39

Past Perfect: „უკვე წასული ვიყავი“ ინგლისურად – had + V3

Past Perfect: I Had Already Left

ამ გვერდზე
  1. მიზანი
  2. მთავარი იდეა
  3. ქართული და ინგლისური
  4. ფორმა
  5. გამოყენება
  6. ხშირი შეცდომები
  7. მახეები ქართულად მოლაპარაკეებისთვის
  8. არ აგერიოთ
  9. მართლწერა და გამოთქმა
  10. ოქროს წესი
  11. სავარჯიშოები

მიზანი

ამ გაკვეთილის შემდეგ შეძლებთ აჩვენოთ, რომ წარსულის ერთი მოქმედება მეორე წარსულ მოქმედებამდე ადრე მოხდა. ამისთვის გამოიყენებთ Past Perfect-ს (წარსული სრული): had + past participle. ასევე გეცოდინებათ, როდის არის Past Perfect აუცილებელი და როდის კმარა Past Simple (მარტივი წარსული).

მთავარი იდეა

Present Perfect ახლანდელი მომენტიდან იყურება უკან. Past Perfect იგივეს აკეთებს, ოღონდ წარსულის მომენტიდან. ეს არის „წარსულის წარსული“.

წარმოიდგინეთ, რომ თქვენი ამბის რომელიმე წერტილში დგახართ – ვთქვათ, when I got to the cinema. იქიდან მხარს იქით, უკან იხედებით: the film had already started. წარსულის ორი მომენტია, და Past Perfect უფრო ადრინდელს აღნიშნავს.

შეადარეთ: When I arrived, the film started (მე მივედი, მერე დაიწყო) და When I arrived, the film had started (ჯერ დაიწყო; დასაწყისი გამოვტოვე). ერთი პატარა სიტყვა – had – მოვლენების თანმიმდევრობას ცვლის.

თუ თანმიმდევრობა ისედაც ნათელია – რადგან მოვლენებს რიგრიგობით ჰყვებით, ან რადგან before და after აჩვენებს მას –, Past Simple კმარა. Past Perfect სიცხადის იარაღია და არა წესი ყოველი ადრინდელი მოქმედებისთვის.

ქართული და ინგლისური

ქართულში წარსულის წარსულს რამდენიმე გზით ვამბობთ. ყველაზე ხშირი – მიმღეობა + „იყო“: „როცა მივედი, ფილმი უკვე დაწყებული იყო“, „მატარებელი წასული იყო“. ასევე გვაქვს ფორმები „ენახა“, „წასულიყო“, მაგრამ სასაუბრო ენაში ხშირად უბრალოდ წყვეტილს ვამბობთ: „როცა მივედი, ფილმი უკვე დაიწყო“ – და თანმიმდევრობას „უკვე“ აჩვენებს. ინგლისურში ასეთ შემთხვევაში had + past participle სჭირდება. ფრთხილად მიმღეობასთანაც: „ჩასული იყო“ ინგლისურში was arrived არ არის – საჭიროა had arrived. და კითხვა ინგლისურში had-ით იწყება: „სად დადე?“ → Where had you put…?

ქართულიინგლისურირაშია განსხვავება?
როცა სადგურზე მივედი, მატარებელი წასული იყო.When I got to the station, the train had left.მიმღეობა + „იყო“ → had + past participle
როცა მივედი, ვახშამი უკვე მოეტანათ.When I arrived, they had already served dinner.ჯერ ვახშამი, მერე მე → had
როცა მივედი, ვახშამი მოიტანეს.When I arrived, they served dinner.აქ ერთნაირია: ჯერ მე, მერე ვახშამი → Past Simple
მეგობრები უკვე ჩასულები იყვნენ.Our friends had already arrived.არა were arrived: had arrived
პირველად ვჭამდი სუშის.It was the first time I'd eaten sushi.ქართულად უწყვეტელი; ინგლისურში had + past participle
ორმოცი წუთია ველოდებოდი, როცა ავტობუსი მოვიდა.I'd been waiting for forty minutes when the bus came.ქართულად უწყვეტელი; ინგლისურში had been + -ing
გავიღვიძე, შხაპი მივიღე და სახლიდან გავედი.I woke up, had a shower and left the house.აქ ერთნაირია: რიგრიგობით → მხოლოდ Past Simple

მოკლედ: „უკვე წასული იყო“, „უკვე დაიწყო“ (როცა მე უკვე წარსულში ვარ) = had + past participle; თუ მოვლენებს რიგრიგობით ჰყვებით, Past Simple კმარა.

ფორმა

had + past participle – had ყველა ქვემდებარესთან ერთნაირია.

მაგალითი
დადებითიShe had left. / She'd left.
უარყოფითიWe hadn't eaten. / We had not eaten.
კითხვა (კი / არა)Had you met him before?
კითხვა კითხვითი სიტყვითWhere had they gone?
მოკლე პასუხებიYes, I had. / No, I hadn't.

შემოკლებული ფორმა 'd – 'd შეიძლება ნიშნავდეს had-ს ან would-ს. შეხედეთ შემდეგ სიტყვას:

'd +ნიშნავსმაგალითი
past participlehadI'd finished.
საწყისი ფორმაwouldI'd finish. (იხ. B1-06)
betterhadYou'd better go. (იხ. B2-05)

Past Perfect Continuous (მოკლედ) – had been + -ing ფორმა

მაგალითი
დადებითიI'd been waiting for an hour.
უარყოფითიShe hadn't been sleeping well.
კითხვაHow long had you been working there?

გამოყენება

1ორი წარსული მოქმედებიდან უფრო ადრინდელი

Past Perfect გამოიყენეთ იმ მოქმედებისთვის, რომელიც პირველი მოხდა, როცა უკვე წარსულის უფრო გვიანდელ მომენტზე ლაპარაკობთ.

When I got to the station, the train had left.
როცა სადგურზე მივედი, მატარებელი წასული იყო.
მატარებელი პირველი წავიდა
She didn't recognise me because I'd changed so much.
ვერ მიცნო, იმდენად შეცვლილი ვიყავი.
ჯერ შევიცვალე, მერე ვერ მიცნო
We went back to the restaurant where we'd had our first date.
დავბრუნდით რესტორანში, სადაც პირველ პაემანზე ვიყავით.
ქართულად წყვეტილი („ვიყავით“); ინგლისურში we'd had
He'd lost his keys, so he couldn't get into the flat.
გასაღებები დაკარგული ჰქონდა, ამიტომ ბინაში ვერ შევიდა.
flat (UK); apartment (US)

2Past Simple-ის თანმიმდევრობა თუ Past Perfect

When + Past Simple, Past Simple ჩვეულებრივ ნიშნავს „ჯერ ერთი, მერე მეორე“. Past Perfect თანმიმდევრობას ცვლის.

When I arrived, they served dinner.
როცა მივედი, ვახშამი მოიტანეს.
მე მივედი, მერე ვახშამი
When I arrived, they had already served dinner.
როცა მივედი, ვახშამი უკვე მოტანილი იყო.
ჯერ ვახშამი; მე დავაგვიანე
When the guests left, I cleaned the kitchen.
როცა სტუმრები წავიდნენ, სამზარეულო დავალაგე.
წავიდნენ, მერე დავალაგე
When the guests had left, I cleaned the kitchen.
როცა სტუმრები უკვე წასულები იყვნენ, სამზარეულო დავალაგე.
ხაზს უსვამს, რომ ჯერ ყველა წავიდა

3By the time, already, just

By the time + Past Simple = „იმ მომენტისთვის“, „სანამ…“. Already და just დგას had-სა და past participle-ს შორის.

By the time the firefighters arrived, the neighbours had put out the fire.
სანამ მეხანძრეები მოვიდოდნენ, მეზობლებს ცეცხლი უკვე ჩაექროთ.
by the time → had + past participle
By the time I finished my degree, I had changed my mind about teaching.
სწავლის დამთავრებისთვის მასწავლებლობაზე აზრი უკვე შეცვლილი მქონდა.
The meeting had already started when I logged in.
როცა შევედი, შეხვედრა უკვე დაწყებული იყო.
already: had-სა და past participle-ს შორის
I'd just sat down when the phone rang.
ის იყო დავჯექი, რომ ტელეფონმა დარეკა.
just: had-ის შემდეგ

4Before, after და never… before

before-სა და after-თან Past Perfect ხშირად აუცილებელი არ არის, რადგან სიტყვა თავად აჩვენებს თანმიმდევრობას. Never… before და the first time წარსულის მომენტამდე გამოცდილებაზე ლაპარაკობს.

After she had checked the figures, she sent the report.
მას შემდეგ, რაც ციფრები გადაამოწმა, ანგარიში გაგზავნა.
After she checked the figures, she sent the report.
ციფრები რომ გადაამოწმა, ანგარიში გაგზავნა.
ესეც სწორია
I had never flown before I went to Canada.
კანადაში წასვლამდე თვითმფრინავით არასდროს მეფრინა.
never + had flown: ერთი უარყოფა
It was the first time I'd eaten sushi.
სუშის პირველად ვჭამდი.
first time წარსულის ამბავში + Past Perfect
Had you ever been to a concert before that one?
მანამდე ოდესმე ყოფილხარ კონცერტზე?
had ქვემდებარის წინ

5როცა Past Perfect საჭირო არ არის

თუ მოვლენებს იმ რიგით ჰყვებით, როგორც მოხდა, გამოიყენეთ Past Simple. ზედმეტი had ამბავს ამძიმებს.

I woke up, had a shower and left the house.
გავიღვიძე, შხაპი მივიღე და სახლიდან გავედი.
ნათელი თანმიმდევრობა: მხოლოდ Past Simple
She finished school in 2010 and moved to Berlin a year later.
სკოლა 2010 წელს დაამთავრა და ერთი წლის შემდეგ ბერლინში გადავიდა.
I bought a new laptop because my old one broke.
ახალი ლეპტოპი ვიყიდე, რადგან ძველი გამიფუჭდა.
მიზეზ-შედეგი თანმიმდევრობას აჩვენებს; had broken-იც სწორია

6Past Perfect Continuous: ხანგრძლივობა წარსულის მომენტამდე

Had been + -ing აჩვენებს მოქმედებას, რომელიც წარსულის მომენტამდე გრძელდებოდა, ან ახლახან შეწყდა და შედეგი მაშინ ჩანდა. ეს B1-01-ის წარსული ვერსიაა. ქართულად აქ ხშირად უწყვეტელს ვამბობთ.

I'd been waiting for forty minutes when the bus finally came.
ორმოცი წუთი ველოდებოდი, როცა ავტობუსი, როგორც იქნა, მოვიდა.
ქართულად უწყვეტელი; ინგლისურში had been waiting
Her eyes were red. She'd been crying.
თვალები გაწითლებული ჰქონდა. ნატირალი იყო.
They'd been living in Dublin for five years when their son was born.
დუბლინში უკვე ხუთი წელი ცხოვრობდნენ, როცა შვილი შეეძინათ.

ხშირი შეცდომები

⚠️When I arrived, the film already started.
✅When I arrived, the film had already started.
Past Perfect ნათლად აჩვენებს, რომ ფილმი ადრე დაიწყო. (Past Simple + already ხშირია არაფორმალურ ამერიკულ ინგლისურში, მაგრამ აქ თანმიმდევრობა შეიძლება აირიოს.)
❌I had went home.
✅I had gone home.
had + past participle, არა Past Simple.
❌She hadn't saw the email.
✅She hadn't seen the email.
hadn't-ის შემდეგ – past participle.
❌It was the first time I have been there.
✅It was the first time I had been there.
first time წარსულის ამბავში → Past Perfect.
❌Did you had finished?
✅Had you finished?
კითხვას had აწარმოებს; did არ გვჭირდება.
❌I've already eaten when they arrived.
✅I'd already eaten when they arrived.
თვალთახედვა წარსულშია, ამიტომ had და არა have.
❌I had been knowing him for years.
✅I had known him for years.
მდგომარეობის ზმნები Past Perfect-შიც Simple-ში რჩება.
⚠️Yesterday I had woken up at 7, had had breakfast and had left at 8.
✅Yesterday I woke up at 7, had breakfast and left at 8.
მარტივ თანმიმდევრობას, წარსულის გვიანდელი მომენტის გარეშე, მხოლოდ Past Simple სჭირდება.

მახეები ქართულად მოლაპარაკეებისთვის

1. „უკვე წავიდნენ“ → Past Simple. სასაუბრო ქართულში წარსულის წარსულს ხშირად წყვეტილით ვამბობთ: „როცა მარიამმა კაფე როგორც იქნა იპოვა, მეგობრები უკვე წავიდნენ“. ინგლისურში When + Past Simple, Past Simple ნიშნავს „ჯერ ერთი, მერე მეორე“ – ანუ თითქოს მეგობრები მარიამის მოსვლის შემდეგ წავიდნენ.

⚠️When Mariam finally found the café, her friends left.
✅When Mariam finally found the café, her friends had left. ან When Mariam finally found the café, her friends had already left.
გრამატიკულად სწორია, მაგრამ ნიშნავს „მარიამმა კაფე იპოვა და მერე წავიდნენ მეგობრები“; ჯერ მეგობრები წავიდნენ → had left

2. „ჩასული იყო“ → was arrived. ქართულად წარსულის წარსულს ხშირად მიმღეობით და „იყო“-თი ვამბობთ: „როცა სასტუმროში მივედით, მეგობრები უკვე ჩასულები იყვნენ“. ინგლისურში was / were + past participle ვნებითი გვარია (passive), და arrive, come, happen ასე არ იხმარება. საჭიროა had + past participle.

❌When we got to the hotel in Batumi, our friends were already arrived.
✅When we got to the hotel in Batumi, our friends had already arrived.
were arrived → had arrived

3. „სად დადე?“ → Where you had put? ქართულ კითხვაში დამხმარე ზმნა არ არის და სიტყვათა რიგი არ იცვლება. ინგლისურ Past Perfect-ის კითხვაში had ქვემდებარის წინ დგას.

❌Where you had put the keys? I couldn't find them anywhere.
✅Where had you put the keys? I couldn't find them anywhere.
had + ქვემდებარე + past participle

4. „არასდროს… არაფერი“ → ორი უარყოფა. ქართულად ორმაგი უარყოფა აუცილებელია: „იმ მოგზაურობამდე თამარს ასეთი ცხარე არაფერი არასდროს ეჭამა“. ინგლისურში never-ის შემდეგ anything დგას.

❌Before that trip, Tamar had never eaten nothing so spicy.
✅Before that trip, Tamar had never eaten anything so spicy.
never + anything

არ აგერიოთ

Present Perfect თუ Past Perfect – ორივე უკან იყურება. Present Perfect – ახლანდელი მომენტიდან A2-17; Past Perfect – წარსულის მომენტიდან.

I've lost my wallet.
საფულე დავკარგე.
პრობლემა ახლაა
I'd lost my wallet, so I couldn't pay.
საფულე დაკარგული მქონდა, ამიტომ გადახდა ვერ შევძელი.
პრობლემა მაშინ იყო

Past Simple თუ Past Perfect when-ის შემდეგ – მთავარ წინადადებაში დრო მოვლენების თანმიმდევრობას ცვლის. მოთხრობებში გამოყენება B1-04-შია.

When she called, I left.
როცა დარეკა, წავედი.
ჯერ დარეკა → მერე წავედი
When she called, I had already left.
როცა დარეკა, უკვე წასული ვიყავი.
ჯერ წავედი → მერე დარეკა (იქ არ ვიყავი)

had (Past Perfect) თუ had (have-ის Past Simple) – ერთი და იგივე სიტყვა შეიძლება იყოს დამხმარე ზმნაც და მთავარი ზმნაც; ზოგჯერ ორივე ერთად დგას.

We'd had lunch when they arrived.
როცა მოვიდნენ, უკვე ნასადილევი ვიყავით.
had (დამხმარე) + had (have-ის past participle)
We had lunch at one.
პირველ საათზე ვისადილეთ.
have-ის Past Simple

მართლწერა და გამოთქმა

  • had ჩვეულებრივ მეტყველებაში სუსტია: /həd/ ან /əd/, ნაცვალსახელის შემდეგ კი, როგორც წესი, მხოლოდ /d/: I'd, you'd, she'd, we'd, they'd. ქართულად ყველა ხმოვანს სრულად ვამბობთ – აქ კი ხმოვანი თითქმის ქრება.
  • არსებითი სახელის შემდეგ had მეტყველებაში ხშირად სუსტდება (the bus had left → /ðə ˈbʌs əd left/), მაგრამ წერისას სრული ფორმა გამოიყენეთ: The bus had left.
  • hadn't არ სუსტდება და ჩვეულებრივ მახვილიანია: /ˈhædnt/. /æ/ ქართულ ე-ზე ღიაა – პირი ფართოდ გააღეთ. /h/ ქართული ჰ-ს ჰგავს, არა ხ-ს.
  • I'd ხმოვნის წინ რბილად ებმის: I'd already /aɪd‿ɔːlˈredi/.
  • არარეგულარული past participle-ები: გაიმეორეთ ზმნის სამი ფორმის სიები A2-16-დან – go / went / gone, see / saw / seen, take / took / taken, write / wrote / written.

ოქროს წესი

უკვე წარსულში ხართ და კიდევ უფრო უკან უნდა წახვიდეთ? გამოიყენეთ had + past participle. თუ თანმიმდევრობა ისედაც ნათელია, Past Simple კმარა. „უკვე ჩასული იყო“ = had arrived, არა was arrived.

სავარჯიშოები

A. ფორმა

ფრჩხილებში მოცემული ზმნა ჩასვით სწორი ფორმით.

  1. When we got to the party, everyone (go) home.
  2. I (not see) the film before, so I really enjoyed it.
  3. By the time the police arrived, the thieves (escape).
  4. It was the first time she (drive) on the left.
  5. I was tired because I (work) all day. (გამოიყენეთ Continuous)
  6. შეადგინეთ კითხვა: you / meet / him / before? (Past Perfect)

B. მნიშვნელობა

აირჩიეთ ვარიანტი, რომელიც სიტუაციას შეესაბამება.

  1. "When I arrived, she had cooked dinner." რას ნიშნავს?
  2. წინადადებაში "We'd met before." 'd ნიშნავს ….
  3. წინადადებაში "I'd love a coffee." 'd ნიშნავს ….
  4. აქ Past Perfect აუცილებელია? "I got up, … and went out."

C. იპოვეთ შეცდომა

ყოველ წინადადებაში ერთი შეცდომაა, ან წინადადება სწორია. დაწერეთ გასწორებული წინადადება ან დაწერეთ correct.

  1. They had took the wrong bus.
  2. Did you had eaten before the show?
  3. I've already left when you called.
  4. After I had finished my homework, I watched TV.

D. კონტექსტში

ფრჩხილებში მოცემული ზმნა ჩასვით სწორი ფორმით.

A bad start
Last Monday was a disaster. When I woke up, I saw that my alarm 15 (not ring). I ran to the station, but the train 16 (already / leave). By the time I got to the office, the meeting 17 (start). My boss looked at me. I 18 (never / be) late before, so she just smiled. I 19 (sit) down and opened my laptop.

E. თქვენი ჯერი

დაწერეთ ინგლისურად.

  1. დაასრულეთ წინადადება საკუთარ თავზე: When I got home yesterday, … (გამოიყენეთ Past Perfect).
  2. დაწერეთ თქვენს ცხოვრებაში რაღაცის „პირველ ჯერზე“.

F. შერეული გამეორება

გაიმეორეთ წინა გაკვეთილები.

  1. B1-01 Present Perfect Continuous: „ორი საათია გელოდები“ ინგლისურად
    I (study) all morning, so I need a break now.
  2. A2-02 Past Simple თუ Past Continuous? When, while, during და for ქართულად
    I (cook) dinner when the phone rang.
  3. A2-28 Used To: წარსულის ჩვევები ინგლისურად („ადრე … ხოლმე“)
    გამოიყენეთ used to: We (live) in a small flat when I was a child.
პასუხები

A. ფორმა

  1. had gone
  2. hadn't seen / had not seen
  3. had escaped
  4. had driven / 'd driven
  5. had been working / 'd been working
  6. Had you met him before?

B. მნიშვნელობა

  1. She cooked before I arrived.
  2. had
  3. would
  4. got dressed

C. იპოვეთ შეცდომა

  1. They had taken the wrong bus.
  2. Had you eaten before the show?
  3. I'd already left when you called. / I had already left when you called.
  4. ✓ After I had finished my homework, I watched TV.

D. კონტექსტში

  1. hadn't rung / had not rung / didn't ring
  2. had already left / 'd already left
  3. had started / had already started
  4. had never been / 'd never been
  5. sat

E. თქვენი ჯერი

  1. When I got home yesterday, my sister had already cooked dinner.
  2. It was the first time I had seen the sea. I was seven.

F. შერეული გამეორება

  1. have been studying / have studied
  2. was cooking
  3. used to live
Android აპლიკაციაისწავლეთ ყველგან Google Play