Past Perfect: „უკვე წასული ვიყავი“ ინგლისურად – had + V3
Past Perfect: I Had Already Left
ამ გვერდზე
მიზანი
ამ გაკვეთილის შემდეგ შეძლებთ აჩვენოთ, რომ წარსულის ერთი მოქმედება მეორე წარსულ მოქმედებამდე ადრე მოხდა. ამისთვის გამოიყენებთ Past Perfect-ს (წარსული სრული): had + past participle. ასევე გეცოდინებათ, როდის არის Past Perfect აუცილებელი და როდის კმარა Past Simple (მარტივი წარსული).
მთავარი იდეა
Present Perfect ახლანდელი მომენტიდან იყურება უკან. Past Perfect იგივეს აკეთებს, ოღონდ წარსულის მომენტიდან. ეს არის „წარსულის წარსული“.
წარმოიდგინეთ, რომ თქვენი ამბის რომელიმე წერტილში დგახართ – ვთქვათ, when I got to the cinema. იქიდან მხარს იქით, უკან იხედებით: the film had already started. წარსულის ორი მომენტია, და Past Perfect უფრო ადრინდელს აღნიშნავს.
შეადარეთ: When I arrived, the film started (მე მივედი, მერე დაიწყო) და When I arrived, the film had started (ჯერ დაიწყო; დასაწყისი გამოვტოვე). ერთი პატარა სიტყვა – had – მოვლენების თანმიმდევრობას ცვლის.
თუ თანმიმდევრობა ისედაც ნათელია – რადგან მოვლენებს რიგრიგობით ჰყვებით, ან რადგან before და after აჩვენებს მას –, Past Simple კმარა. Past Perfect სიცხადის იარაღია და არა წესი ყოველი ადრინდელი მოქმედებისთვის.
ქართული და ინგლისური
ქართულში წარსულის წარსულს რამდენიმე გზით ვამბობთ. ყველაზე ხშირი – მიმღეობა + „იყო“: „როცა მივედი, ფილმი უკვე დაწყებული იყო“, „მატარებელი წასული იყო“. ასევე გვაქვს ფორმები „ენახა“, „წასულიყო“, მაგრამ სასაუბრო ენაში ხშირად უბრალოდ წყვეტილს ვამბობთ: „როცა მივედი, ფილმი უკვე დაიწყო“ – და თანმიმდევრობას „უკვე“ აჩვენებს. ინგლისურში ასეთ შემთხვევაში had + past participle სჭირდება. ფრთხილად მიმღეობასთანაც: „ჩასული იყო“ ინგლისურში was arrived არ არის – საჭიროა had arrived. და კითხვა ინგლისურში had-ით იწყება: „სად დადე?“ → Where had you put…?
| ქართული | ინგლისური | რაშია განსხვავება? |
|---|---|---|
| როცა სადგურზე მივედი, მატარებელი წასული იყო. | When I got to the station, the train had left. | მიმღეობა + „იყო“ → had + past participle |
| როცა მივედი, ვახშამი უკვე მოეტანათ. | When I arrived, they had already served dinner. | ჯერ ვახშამი, მერე მე → had |
| როცა მივედი, ვახშამი მოიტანეს. | When I arrived, they served dinner. | აქ ერთნაირია: ჯერ მე, მერე ვახშამი → Past Simple |
| მეგობრები უკვე ჩასულები იყვნენ. | Our friends had already arrived. | არა were arrived: had arrived |
| პირველად ვჭამდი სუშის. | It was the first time I'd eaten sushi. | ქართულად უწყვეტელი; ინგლისურში had + past participle |
| ორმოცი წუთია ველოდებოდი, როცა ავტობუსი მოვიდა. | I'd been waiting for forty minutes when the bus came. | ქართულად უწყვეტელი; ინგლისურში had been + -ing |
| გავიღვიძე, შხაპი მივიღე და სახლიდან გავედი. | I woke up, had a shower and left the house. | აქ ერთნაირია: რიგრიგობით → მხოლოდ Past Simple |
მოკლედ: „უკვე წასული იყო“, „უკვე დაიწყო“ (როცა მე უკვე წარსულში ვარ) = had + past participle; თუ მოვლენებს რიგრიგობით ჰყვებით, Past Simple კმარა.
ფორმა
had + past participle – had ყველა ქვემდებარესთან ერთნაირია.
| მაგალითი | |
|---|---|
| დადებითი | She had left. / She'd left. |
| უარყოფითი | We hadn't eaten. / We had not eaten. |
| კითხვა (კი / არა) | Had you met him before? |
| კითხვა კითხვითი სიტყვით | Where had they gone? |
| მოკლე პასუხები | Yes, I had. / No, I hadn't. |
შემოკლებული ფორმა 'd – 'd შეიძლება ნიშნავდეს had-ს ან would-ს. შეხედეთ შემდეგ სიტყვას:
| 'd + | ნიშნავს | მაგალითი |
|---|---|---|
| past participle | had | I'd finished. |
| საწყისი ფორმა | would | I'd finish. (იხ. B1-06) |
| better | had | You'd better go. (იხ. B2-05) |
Past Perfect Continuous (მოკლედ) – had been + -ing ფორმა
| მაგალითი | |
|---|---|
| დადებითი | I'd been waiting for an hour. |
| უარყოფითი | She hadn't been sleeping well. |
| კითხვა | How long had you been working there? |
გამოყენება
1ორი წარსული მოქმედებიდან უფრო ადრინდელი
Past Perfect გამოიყენეთ იმ მოქმედებისთვის, რომელიც პირველი მოხდა, როცა უკვე წარსულის უფრო გვიანდელ მომენტზე ლაპარაკობთ.
2Past Simple-ის თანმიმდევრობა თუ Past Perfect
When + Past Simple, Past Simple ჩვეულებრივ ნიშნავს „ჯერ ერთი, მერე მეორე“. Past Perfect თანმიმდევრობას ცვლის.
3By the time, already, just
By the time + Past Simple = „იმ მომენტისთვის“, „სანამ…“. Already და just დგას had-სა და past participle-ს შორის.
4Before, after და never… before
before-სა და after-თან Past Perfect ხშირად აუცილებელი არ არის, რადგან სიტყვა თავად აჩვენებს თანმიმდევრობას. Never… before და the first time წარსულის მომენტამდე გამოცდილებაზე ლაპარაკობს.
5როცა Past Perfect საჭირო არ არის
თუ მოვლენებს იმ რიგით ჰყვებით, როგორც მოხდა, გამოიყენეთ Past Simple. ზედმეტი had ამბავს ამძიმებს.
6Past Perfect Continuous: ხანგრძლივობა წარსულის მომენტამდე
Had been + -ing აჩვენებს მოქმედებას, რომელიც წარსულის მომენტამდე გრძელდებოდა, ან ახლახან შეწყდა და შედეგი მაშინ ჩანდა. ეს B1-01-ის წარსული ვერსიაა. ქართულად აქ ხშირად უწყვეტელს ვამბობთ.
ხშირი შეცდომები
მახეები ქართულად მოლაპარაკეებისთვის
1. „უკვე წავიდნენ“ → Past Simple. სასაუბრო ქართულში წარსულის წარსულს ხშირად წყვეტილით ვამბობთ: „როცა მარიამმა კაფე როგორც იქნა იპოვა, მეგობრები უკვე წავიდნენ“. ინგლისურში When + Past Simple, Past Simple ნიშნავს „ჯერ ერთი, მერე მეორე“ – ანუ თითქოს მეგობრები მარიამის მოსვლის შემდეგ წავიდნენ.
2. „ჩასული იყო“ → was arrived. ქართულად წარსულის წარსულს ხშირად მიმღეობით და „იყო“-თი ვამბობთ: „როცა სასტუმროში მივედით, მეგობრები უკვე ჩასულები იყვნენ“. ინგლისურში was / were + past participle ვნებითი გვარია (passive), და arrive, come, happen ასე არ იხმარება. საჭიროა had + past participle.
3. „სად დადე?“ → Where you had put? ქართულ კითხვაში დამხმარე ზმნა არ არის და სიტყვათა რიგი არ იცვლება. ინგლისურ Past Perfect-ის კითხვაში had ქვემდებარის წინ დგას.
4. „არასდროს… არაფერი“ → ორი უარყოფა. ქართულად ორმაგი უარყოფა აუცილებელია: „იმ მოგზაურობამდე თამარს ასეთი ცხარე არაფერი არასდროს ეჭამა“. ინგლისურში never-ის შემდეგ anything დგას.
არ აგერიოთ
Present Perfect თუ Past Perfect – ორივე უკან იყურება. Present Perfect – ახლანდელი მომენტიდან A2-17; Past Perfect – წარსულის მომენტიდან.
Past Simple თუ Past Perfect when-ის შემდეგ – მთავარ წინადადებაში დრო მოვლენების თანმიმდევრობას ცვლის. მოთხრობებში გამოყენება B1-04-შია.
had (Past Perfect) თუ had (have-ის Past Simple) – ერთი და იგივე სიტყვა შეიძლება იყოს დამხმარე ზმნაც და მთავარი ზმნაც; ზოგჯერ ორივე ერთად დგას.
მართლწერა და გამოთქმა
- had ჩვეულებრივ მეტყველებაში სუსტია: /həd/ ან /əd/, ნაცვალსახელის შემდეგ კი, როგორც წესი, მხოლოდ /d/: I'd, you'd, she'd, we'd, they'd. ქართულად ყველა ხმოვანს სრულად ვამბობთ – აქ კი ხმოვანი თითქმის ქრება.
- არსებითი სახელის შემდეგ had მეტყველებაში ხშირად სუსტდება (the bus had left → /ðə ˈbʌs əd left/), მაგრამ წერისას სრული ფორმა გამოიყენეთ: The bus had left.
- hadn't არ სუსტდება და ჩვეულებრივ მახვილიანია: /ˈhædnt/. /æ/ ქართულ ე-ზე ღიაა – პირი ფართოდ გააღეთ. /h/ ქართული ჰ-ს ჰგავს, არა ხ-ს.
- I'd ხმოვნის წინ რბილად ებმის: I'd already /aɪd‿ɔːlˈredi/.
- არარეგულარული past participle-ები: გაიმეორეთ ზმნის სამი ფორმის სიები A2-16-დან – go / went / gone, see / saw / seen, take / took / taken, write / wrote / written.
ოქროს წესი
უკვე წარსულში ხართ და კიდევ უფრო უკან უნდა წახვიდეთ? გამოიყენეთ had + past participle. თუ თანმიმდევრობა ისედაც ნათელია, Past Simple კმარა. „უკვე ჩასული იყო“ = had arrived, არა was arrived.
სავარჯიშოები
A. ფორმა
ფრჩხილებში მოცემული ზმნა ჩასვით სწორი ფორმით.
-
When we got to the party, everyone (go) home.
-
I (not see) the film before, so I really enjoyed it.
-
By the time the police arrived, the thieves (escape).
-
It was the first time she (drive) on the left.
-
I was tired because I (work) all day. (გამოიყენეთ Continuous)
-
შეადგინეთ კითხვა: you / meet / him / before? (Past Perfect)
B. მნიშვნელობა
აირჩიეთ ვარიანტი, რომელიც სიტუაციას შეესაბამება.
-
"When I arrived, she had cooked dinner." რას ნიშნავს?
-
წინადადებაში "We'd met before." 'd ნიშნავს ….
-
წინადადებაში "I'd love a coffee." 'd ნიშნავს ….
-
აქ Past Perfect აუცილებელია? "I got up, … and went out."
C. იპოვეთ შეცდომა
ყოველ წინადადებაში ერთი შეცდომაა, ან წინადადება სწორია. დაწერეთ გასწორებული წინადადება ან დაწერეთ correct.
-
They had took the wrong bus.
-
Did you had eaten before the show?
-
I've already left when you called.
-
After I had finished my homework, I watched TV.
D. კონტექსტში
ფრჩხილებში მოცემული ზმნა ჩასვით სწორი ფორმით.
Last Monday was a disaster. When I woke up, I saw that my alarm 15 (not ring). I ran to the station, but the train 16 (already / leave). By the time I got to the office, the meeting 17 (start). My boss looked at me. I 18 (never / be) late before, so she just smiled. I 19 (sit) down and opened my laptop.
E. თქვენი ჯერი
დაწერეთ ინგლისურად.
-
დაასრულეთ წინადადება საკუთარ თავზე: When I got home yesterday, … (გამოიყენეთ Past Perfect).
-
დაწერეთ თქვენს ცხოვრებაში რაღაცის „პირველ ჯერზე“.
F. შერეული გამეორება
გაიმეორეთ წინა გაკვეთილები.
-
B1-01 Present Perfect Continuous: „ორი საათია გელოდები“ ინგლისურად I (study) all morning, so I need a break now.
-
A2-02 Past Simple თუ Past Continuous? When, while, during და for ქართულად I (cook) dinner when the phone rang.
-
A2-28 Used To: წარსულის ჩვევები ინგლისურად („ადრე … ხოლმე“) გამოიყენეთ used to: We (live) in a small flat when I was a child.flat (UK); apartment (US)
პასუხები
A. ფორმა
- had gone
- hadn't seen / had not seen
- had escaped
- had driven / 'd driven
- had been working / 'd been working
- Had you met him before?
B. მნიშვნელობა
- She cooked before I arrived.
- had
- would
- got dressed
C. იპოვეთ შეცდომა
- They had taken the wrong bus.
- Had you eaten before the show?
- I'd already left when you called. / I had already left when you called.
- ✓ After I had finished my homework, I watched TV.
D. კონტექსტში
- hadn't rung / had not rung / didn't ring
- had already left / 'd already left
- had started / had already started
- had never been / 'd never been
- sat
E. თქვენი ჯერი
- When I got home yesterday, my sister had already cooked dinner.
- It was the first time I had seen the sea. I was seven.
F. შერეული გამეორება
- have been studying / have studied
- was cooking
- used to live
