Passive ყველა დროში და მოდალურ ზმნებთან: is being done, has been done, must be done ქართულად
The Passive in All Tenses and with Modals
ამ გვერდზე
მიზანი
ამ გაკვეთილის შემდეგ შეძლებთ ვნებითი გვარის გამოყენებას ყველა ხშირ დროში – is being repaired, has been sold, will be announced – და მოდალური ზმნების შემდეგ – must be done, can be seen, should be checked.
მთავარი იდეა
B1-10-ში ისწავლეთ, რომ ვნებითი არის be + past participle. აი, კარგი ამბავი: ეს მთელი წესია. Past participle (მესამე ფორმა) ყველა დროში ერთნაირია. დროის მთელ ინფორმაციას be და მის წინ მდგომი დამხმარე ზმნები ატარებს.
ამიტომ ნებისმიერი ვნებითის შესადგენად ერთი კითხვა დასვით: როგორ გამოიყურება „be“ ამ დროში? Present Continuous (განგრძობითი აწმყო): is being. Present Perfect (აწმყო სრული): has been. მომავალი: will be. მოდალური ზმნის შემდეგ: must be, can be. შემდეგ დაამატეთ past participle.
წარმოიდგინეთ სამოგზაურო ადაპტერი. თქვენი ტელეფონის დამტენი – past participle – ყოველთვის ერთი და იგივეა. ყოველ ქვეყანაში მის წინ მხოლოდ ადაპტერს ცვლით – is being, has been, will be, must be – რომ სწორ დროს მოერგოს. ისწავლეთ ადაპტერის არჩევა და ინგლისურში ნებისმიერ ვნებითს შეადგენთ.
ქართული და ინგლისური
ქართული ვნებითი ხშირად ერთი სიტყვაა და დროს თავად ზმნა აჩვენებს: „საავადმყოფო შენდება“ (ახლა), „აშენდა“ (წარსული), „აშენდება“ (მომავალი). ინგლისურში კი ერთი past participle-ის წინ დამხმარე ზმნები იცვლება: is being built, was built, will be built. „შენდება“ ფორმით ჩვეულებრივ აწმყო ზმნას ჰგავს, ამიტომ ქართველები ხშირად ამბობენ The hospital is building – ინგლისურში ეს ნიშნავს, რომ საავადმყოფო თავად აშენებს რაღაცას.
მეორე: ქართული მიმღეობა + „-ა“ („გაგზავნილია“, „გაყიდულია“) შედეგს აჩვენებს. ინგლისურში ახლანდელ შედეგს has / have been + მესამე ფორმა გამოხატავს: Your order has been sent. მესამე: ქართულად ხშირად მესამე პირის მრავლობითს ვამბობთ ქვემდებარის გარეშე („პარასკევს გამოაცხადებენ“) – ინგლისურს ან ვნებითი სჭირდება, ან ქვემდებარე. და ბოლოს: „უნდა“ + ვნებითი ქართულადაც არსებობს („ოთახი უნდა დალაგდეს“) – ინგლისურში ეს must / should be + მესამე ფორმაა.
| ქართული | ინგლისური | რაშია განსხვავება? |
|---|---|---|
| სადგურთან ახალი საავადმყოფო შენდება. | A new hospital is being built near the station. | ქართულად ერთი სიტყვა აწმყოში; ინგლისურში is being + მესამე ფორმა, არა is building |
| თქვენი შეკვეთა გაგზავნილია. | Your order has been sent. | მიმღეობა + „-ა“ → has been + მესამე ფორმა |
| სასტუმროში რომ მივედით, ჯავშანი გაუქმებული იყო. | When we got to the hotel, our booking had been cancelled. | მიმღეობა + „იყო“ → had been + მესამე ფორმა |
| გამარჯვებულებს პარასკევს გამოაცხადებენ. | The winners will be announced on Friday. | ქართულად 3 პირის მრავლობითი; ინგლისურში → will be + მესამე ფორმა |
| ყველა ჩანთა შესასვლელთან უნდა დარჩეს. | All bags must be left at the entrance. | „უნდა“ + ზმნა → must be + მესამე ფორმა |
| ახალი სტადიონი მომავალ წელს გაიხსნება. | The new stadium will be opened next year. | აქ ერთნაირია: ქართულიც ვნებითს ამბობს; ინგლისურში დროს will be აჩვენებს |
მოკლედ: ქართულ ზმნაში ჩადებული დრო ინგლისურში be-ზე გადადის: is being / has been / had been / will be / must be + მესამე ფორმა.
ფორმა
Active თუ passive: სრული ცხრილი (ზმნა: clean; დამატება: the room)
| დრო | Active | Passive |
|---|---|---|
| Present Simple | They clean the room. | The room is cleaned. |
| Present Continuous | They are cleaning the room. | The room is being cleaned. |
| Past Simple | They cleaned the room. | The room was cleaned. |
| Past Continuous | They were cleaning the room. | The room was being cleaned. |
| Present Perfect | They have cleaned the room. | The room has been cleaned. |
| Past Perfect | They had cleaned the room. | The room had been cleaned. |
| will | They will clean the room. | The room will be cleaned. |
| be going to | They are going to clean the room. | The room is going to be cleaned. |
| მოდალური ზმნა | They must clean the room. | The room must be cleaned. |
მოდალური ზმნა + be + past participle
| მოდალური ზმნა | Passive | მაგალითი |
|---|---|---|
| can / can't | can be done | Tickets can be bought online. |
| could | could be done | The problem could be solved quickly. |
| must / mustn't | must be done | Phones must be switched off. |
| should | should be done | Your answers should be checked. |
| may / might | might be done | The match might be cancelled. |
| have to | has to be done | The form has to be signed. |
უარყოფა და კითხვა – მთელ საქმეს პირველი დამხმარე ზმნა აკეთებს: not მის შემდეგ დგას და ქვემდებარის წინ მხოლოდ ის გადადის.
| მაგალითი | |
|---|---|
| უარყოფითი | The results haven't been published yet. |
| უარყოფითი | The email won't be sent until Monday. |
| კითხვა | Has the parcel been delivered? |
| კითხვა | Is the road being repaired? |
| კითხვა | Can this be recycled? |
იშვიათი ვნებითი ფორმები – perfect continuous ვნებითი (has been being cleaned, had been being built) და future continuous ვნებითი (will be being cleaned) შესაძლებელია, მაგრამ ძალიან იშვიათია. გამოიყენეთ სხვა დრო ან მოქმედებითი გვარი: They have been building the stadium for three years.
გამოყენება
1განგრძობითი ვნებითი – მიმდინარე პროცესი
Is / are being + past participle და was / were being + past participle აღწერს მიმდინარე პროცესს, ყურადღება კი მიმღებზეა. ქართულად აქ ხშირად აწმყოს ან უწყვეტელის ვნებითი ფორმაა („სუფთავდება“, „შენდება“).
2Perfect ვნებითი – შედეგი და უფრო ადრინდელი მოქმედება
Has / have been + past participle ახლანდელ შედეგს აჩვენებს; had been + past participle – მოქმედებას წარსულის მომენტამდე B1-03.
3მომავლის ვნებითი – will be და going to be
Will be + past participle გამოიყენეთ პროგნოზებისთვის, დაპირებებისთვის და ოფიციალური განცხადებებისთვის; is going to be + past participle – გეგმებისთვის და ნიშნებზე დაფუძნებული პროგნოზებისთვის A2-03.
4მოდალური ვნებითი – წესები, ინსტრუქციები და ნიშნები
წესები, განცხადებები და ინსტრუქციები ხშირად იყენებს must / should / can't + be + past participle-ს. ქართულად – „უნდა“, „არ შეიძლება“.
5მოდალური ვნებითი – შესაძლებლობა და უნარი
Can, could, may, might + be + past participle იმაზე ლაპარაკობს, რა არის შესაძლებელი.
6დროის არჩევა
ვნებითის დრო იმავე კითხვებით აირჩიეთ, რითაც მოქმედებითისას: ახლა ხდება? დასრულდა და შედეგი ახლა ჩანს? მომავალშია?
ხშირი შეცდომები
მახეები ქართულად მოლაპარაკეებისთვის
1. „რემონტდებოდა“ → was renovating. ქართული ვნებითი („რემონტდება“, „რემონტდებოდა“, „შენდებოდა“) ფორმით ჩვეულებრივ ზმნას ჰგავს, ამიტომ ინგლისურად is / was + -ing გამოდის. ეს მოქმედებითია: ნიშნავს, რომ ქვემდებარე თავად აკეთებს რაღაცას. მიმდინარე ვნებითი = is / was being + მესამე ფორმა.
2. „დოკუმენტები გაგზავნილია“ → are sent. ქართული მიმღეობა + „-ა“ შედეგს აჩვენებს, მაგრამ ფორმით აწმყოა, ამიტომ is / are + მესამე ფორმა გამოდის. ინგლისურში ახლანდელ შედეგს has / have been გამოხატავს.
3. „ახალი წესები ყველა სტუდენტს უნდა აუხსნან“ → must explain. ქართულად „უნდა“-ს შემდეგ მოქმედებითი ზმნა დგას, ამიტომ წესში ვნებითი ხშირად იკარგება: The new rules must explain… ინგლისურში ეს ნიშნავს, რომ წესები თავად ხსნიან რაღაცას. საჭიროა must be explained.
4. „მაისში დახურავენ“ → ქვემდებარის გარეშე. ქართული მესამე პირის მრავლობითი („დახურავენ“, „გამოაცხადებენ“) ქვემდებარის გარეშე ითქმის. ინგლისურ წინადადებას ქვემდებარე სჭირდება: ვნებითი ან they.
არ აგერიოთ
being თუ been – being დგას am / is / are / was / were-ის შემდეგ (განგრძობითი); been – have / has / had-ის შემდეგ (perfect). ქართულადაც: „ირეცხება“ და „გარეცხილია“.
მოქმედებითი განგრძობითი თუ ვნებითი განგრძობითი – ქვემდებარე აკეთებს მოქმედებას თუ იღებს?
ვნებითი სხვა ზმნების შემდეგ – wants to be promoted, hates being told (ვნებითი to-ინფინიტივი და -ing ფორმა) B2-13-შია; It is said that… – B2-12-ში.
მართლწერა და გამოთქმა
- been ჩვეულებრივ სუსტია: /bɪn/ – მოკლე ხმოვნით. being ორმარცვლიანია: /ˈbiːɪŋ/ – გრძელი /iː/, შემდეგ მოკლე /ɪ/ და ცხვირისმიერი /ŋ/ (ბოლოს დამატებით „გ“ არ ისმის). ორ მარცვალს ყური მიუგდეთ – სწორედ ასე გაარჩევთ being-ს been-ისგან.
- has been და have been იკუმშება: It's been sold, They've been told. დაიმახსოვრეთ: it's been = it has been.
- will be → 'll be: It'll be fixed tomorrow /ɪtl biː ˈfɪkst/. ბოლოს „მუქი“ l-ია.
- must be და can be სწრაფად ითქმის; can აქ სუსტია: /kən/. მახვილი მესამე ფორმაზე მოდის: must be SIGNED.
- going to be არაფორმალურ მეტყველებაში შეიძლება „gonna be“-დ ჟღერდეს, მაგრამ დაწერეთ going to.
ოქროს წესი
be ჩასვით იმ დროში, რომელიც გჭირდებათ – is being, was being, has been, had been, will be, is going to be, must be – შემდეგ დაამატეთ past participle. Past participle არასოდეს იცვლება. ქართულ ვნებითში დროს ზმნა აჩვენებს – ინგლისურში be.
სავარჯიშოები
A. ფორმა
ფრჩხილებში მოცემული ზმნა ჩასვით ვნებითში მითითებული დროით, ან გადააკეთეთ წინადადება.
-
Present Continuous: The kitchen (paint) at the moment.
-
Present Perfect: My bike (steal)!
-
will: The results (send) by email.
-
must: Passports (show) at the gate.
-
Past Continuous: The patient (examine) when the doctor's phone rang.
-
Past Perfect: When we arrived, all the tickets (sell).
-
გადააკეთეთ ვნებითად: They are going to close the old factory.
-
გადააკეთეთ ვნებითად: You can't use this lift in a fire.lift (UK) = elevator (US)
B. მნიშვნელობა
აირჩიეთ სწორი პასუხი.
-
აირჩიეთ სწორი პასუხი: Don't sit there! The bench … right now.
-
აირჩიეთ სწორი პასუხი: The bench …, so it looks new now.
-
აირჩიეთ სწორი პასუხი: The food … by our chef.
-
აირჩიეთ სწორი წარწერა: before entering.
C. იპოვეთ შეცდომა
ყოველ წინადადებაში ერთი შეცდომაა, ან წინადადება სწორია. დაწერეთ გასწორებული წინადადება ან დაწერეთ correct.
-
The new bridge is building now.
-
The emails have sent.
-
This medicine should taken twice a day.
-
My car is being repaired this week.
D. კონტექსტში
ფრჩხილებში მოცემული ზმნები ჩასვით ვნებითში სწორი დროით ან მოდალური ზმნით.
Dear guest, we are sorry, but the pool 17 (clean) at the moment, so it is closed today. It 18 (open) again tomorrow at 8 a.m. Your room 19 (already / change) to a sea-view room, at no extra cost. Breakfast 20 (can / order) to your room until 11 a.m. Towels 21 (must / return) to reception.
E. თქვენი ჯერი
დაწერეთ ინგლისურად.
-
რა შენდება ან იცვლება ახლა თქვენს ქალაქში? დაწერეთ ერთი წინადადება.
-
დაწერეთ ორი წესი თქვენი სახლისთვის ან სამსახურისთვის must be-ით ან should be-ით.
F. შერეული გამეორება
გაიმეორეთ წინა გაკვეთილები.
-
B1-10 Passive Voice ქართულად: ვნებითი გვარი Present Simple-სა და Past Simple-ში (is made, was built) Where you born?
-
B1-05 Future Continuous ქართულად: This Time Tomorrow I'll Be… – will be + -ing This time tomorrow I (lie) on a beach.
-
A2-17 Present Perfect: just, already და yet – „ახლახან“, „უკვე“, „ჯერ არ“ ინგლისურად I haven't finished the report ___. …
-
B1-07 Third Conditional ქართულად: If I Had Known…, I Would Have… – წარმოსახვითი წარსული If the bridge (not / be) closed, we would have arrived on time.
პასუხები
A. ფორმა
- is being painted
- has been stolen / 's been stolen
- will be sent / 'll be sent
- must be shown
- was being examined
- had been sold / 'd been sold
- The old factory is going to be closed.
- This lift can't be used in a fire.
B. მნიშვნელობა
- is being painted
- has been painted
- is being prepared
- Shoes must be removed
C. იპოვეთ შეცდომა
- The new bridge is being built now.
- The emails have been sent.
- This medicine should be taken twice a day.
- ✓ My car is being repaired this week.
D. კონტექსტში
- is being cleaned
- will be opened / is going to be opened / will be open / will open / opens / is opening / is going to open
- has already been changed / 's already been changed
- can be ordered
- must be returned
E. თქვენი ჯერი
- A new metro line is being built in the city centre.
- Shoes must be left at the door. The kitchen should be cleaned every evening.
F. შერეული გამეორება
- were
- will be lying / 'll be lying
- yet
- hadn't been / had not been
