Slowingoგრამატიკა
B1 12 / 39

Passive ყველა დროში და მოდალურ ზმნებთან: is being done, has been done, must be done ქართულად

The Passive in All Tenses and with Modals

ამ გვერდზე
  1. მიზანი
  2. მთავარი იდეა
  3. ქართული და ინგლისური
  4. ფორმა
  5. გამოყენება
  6. ხშირი შეცდომები
  7. მახეები ქართულად მოლაპარაკეებისთვის
  8. არ აგერიოთ
  9. მართლწერა და გამოთქმა
  10. ოქროს წესი
  11. სავარჯიშოები

მიზანი

ამ გაკვეთილის შემდეგ შეძლებთ ვნებითი გვარის გამოყენებას ყველა ხშირ დროში – is being repaired, has been sold, will be announced – და მოდალური ზმნების შემდეგ – must be done, can be seen, should be checked.

მთავარი იდეა

B1-10-ში ისწავლეთ, რომ ვნებითი არის be + past participle. აი, კარგი ამბავი: ეს მთელი წესია. Past participle (მესამე ფორმა) ყველა დროში ერთნაირია. დროის მთელ ინფორმაციას be და მის წინ მდგომი დამხმარე ზმნები ატარებს.

ამიტომ ნებისმიერი ვნებითის შესადგენად ერთი კითხვა დასვით: როგორ გამოიყურება „be“ ამ დროში? Present Continuous (განგრძობითი აწმყო): is being. Present Perfect (აწმყო სრული): has been. მომავალი: will be. მოდალური ზმნის შემდეგ: must be, can be. შემდეგ დაამატეთ past participle.

წარმოიდგინეთ სამოგზაურო ადაპტერი. თქვენი ტელეფონის დამტენი – past participle – ყოველთვის ერთი და იგივეა. ყოველ ქვეყანაში მის წინ მხოლოდ ადაპტერს ცვლით – is being, has been, will be, must be – რომ სწორ დროს მოერგოს. ისწავლეთ ადაპტერის არჩევა და ინგლისურში ნებისმიერ ვნებითს შეადგენთ.

ქართული და ინგლისური

ქართული ვნებითი ხშირად ერთი სიტყვაა და დროს თავად ზმნა აჩვენებს: „საავადმყოფო შენდება“ (ახლა), „აშენდა“ (წარსული), „აშენდება“ (მომავალი). ინგლისურში კი ერთი past participle-ის წინ დამხმარე ზმნები იცვლება: is being built, was built, will be built. „შენდება“ ფორმით ჩვეულებრივ აწმყო ზმნას ჰგავს, ამიტომ ქართველები ხშირად ამბობენ The hospital is building – ინგლისურში ეს ნიშნავს, რომ საავადმყოფო თავად აშენებს რაღაცას.

მეორე: ქართული მიმღეობა + „-ა“ („გაგზავნილია“, „გაყიდულია“) შედეგს აჩვენებს. ინგლისურში ახლანდელ შედეგს has / have been + მესამე ფორმა გამოხატავს: Your order has been sent. მესამე: ქართულად ხშირად მესამე პირის მრავლობითს ვამბობთ ქვემდებარის გარეშე („პარასკევს გამოაცხადებენ“) – ინგლისურს ან ვნებითი სჭირდება, ან ქვემდებარე. და ბოლოს: „უნდა“ + ვნებითი ქართულადაც არსებობს („ოთახი უნდა დალაგდეს“) – ინგლისურში ეს must / should be + მესამე ფორმაა.

ქართულიინგლისურირაშია განსხვავება?
სადგურთან ახალი საავადმყოფო შენდება.A new hospital is being built near the station.ქართულად ერთი სიტყვა აწმყოში; ინგლისურში is being + მესამე ფორმა, არა is building
თქვენი შეკვეთა გაგზავნილია.Your order has been sent.მიმღეობა + „-ა“ → has been + მესამე ფორმა
სასტუმროში რომ მივედით, ჯავშანი გაუქმებული იყო.When we got to the hotel, our booking had been cancelled.მიმღეობა + „იყო“ → had been + მესამე ფორმა
გამარჯვებულებს პარასკევს გამოაცხადებენ.The winners will be announced on Friday.ქართულად 3 პირის მრავლობითი; ინგლისურში → will be + მესამე ფორმა
ყველა ჩანთა შესასვლელთან უნდა დარჩეს.All bags must be left at the entrance.„უნდა“ + ზმნა → must be + მესამე ფორმა
ახალი სტადიონი მომავალ წელს გაიხსნება.The new stadium will be opened next year.აქ ერთნაირია: ქართულიც ვნებითს ამბობს; ინგლისურში დროს will be აჩვენებს

მოკლედ: ქართულ ზმნაში ჩადებული დრო ინგლისურში be-ზე გადადის: is being / has been / had been / will be / must be + მესამე ფორმა.

ფორმა

Active თუ passive: სრული ცხრილი (ზმნა: clean; დამატება: the room)

დროActivePassive
Present SimpleThey clean the room.The room is cleaned.
Present ContinuousThey are cleaning the room.The room is being cleaned.
Past SimpleThey cleaned the room.The room was cleaned.
Past ContinuousThey were cleaning the room.The room was being cleaned.
Present PerfectThey have cleaned the room.The room has been cleaned.
Past PerfectThey had cleaned the room.The room had been cleaned.
willThey will clean the room.The room will be cleaned.
be going toThey are going to clean the room.The room is going to be cleaned.
მოდალური ზმნაThey must clean the room.The room must be cleaned.

მოდალური ზმნა + be + past participle

მოდალური ზმნაPassiveმაგალითი
can / can'tcan be doneTickets can be bought online.
couldcould be doneThe problem could be solved quickly.
must / mustn'tmust be donePhones must be switched off.
shouldshould be doneYour answers should be checked.
may / mightmight be doneThe match might be cancelled.
have tohas to be doneThe form has to be signed.

უარყოფა და კითხვა – მთელ საქმეს პირველი დამხმარე ზმნა აკეთებს: not მის შემდეგ დგას და ქვემდებარის წინ მხოლოდ ის გადადის.

მაგალითი
უარყოფითიThe results haven't been published yet.
უარყოფითიThe email won't be sent until Monday.
კითხვაHas the parcel been delivered?
კითხვაIs the road being repaired?
კითხვაCan this be recycled?

იშვიათი ვნებითი ფორმები – perfect continuous ვნებითი (has been being cleaned, had been being built) და future continuous ვნებითი (will be being cleaned) შესაძლებელია, მაგრამ ძალიან იშვიათია. გამოიყენეთ სხვა დრო ან მოქმედებითი გვარი: They have been building the stadium for three years.

გამოყენება

1განგრძობითი ვნებითი – მიმდინარე პროცესი

Is / are being + past participle და was / were being + past participle აღწერს მიმდინარე პროცესს, ყურადღება კი მიმღებზეა. ქართულად აქ ხშირად აწმყოს ან უწყვეტელის ვნებითი ფორმაა („სუფთავდება“, „შენდება“).

Sorry, your room is being cleaned at the moment.
ბოდიში, თქვენს ოთახს ახლა ალაგებენ.
ახლა მიმდინარეობს → is being cleaned
A new hospital is being built near the station.
სადგურთან ახალი საავადმყოფო შენდება.
„შენდება“ → is being built, არა is building
I had the feeling that I was being followed.
ისეთი გრძნობა მქონდა, რომ ვიღაც მომყვებოდა.
ქართულად მოქმედებითი; ინგლისურში was being followed
When we arrived, the injured passengers were being helped by paramedics.
როცა მივედით, დაშავებულ მგზავრებს სასწრაფოს თანამშრომლები ეხმარებოდნენ.

2Perfect ვნებითი – შედეგი და უფრო ადრინდელი მოქმედება

Has / have been + past participle ახლანდელ შედეგს აჩვენებს; had been + past participle – მოქმედებას წარსულის მომენტამდე B1-03.

Your order has been sent.
თქვენი შეკვეთა გაგზავნილია.
„გაგზავნილია“ → has been sent
Three people have been arrested so far.
ჯერჯერობით სამი ადამიანი დააკავეს.
ქართულად წყვეტილი; so far → Present Perfect
Have you ever been stopped by the police?
ოდესმე გაუჩერებიხარ პოლიციას?
ცხოვრებისეული გამოცდილება
When we got to the hotel, our booking had been cancelled.
სასტუმროში რომ მივედით, ჩვენი ჯავშანი გაუქმებული იყო.
„გაუქმებული იყო“ → had been cancelled

3მომავლის ვნებითი – will be და going to be

Will be + past participle გამოიყენეთ პროგნოზებისთვის, დაპირებებისთვის და ოფიციალური განცხადებებისთვის; is going to be + past participle – გეგმებისთვის და ნიშნებზე დაფუძნებული პროგნოზებისთვის A2-03.

The winners will be announced on Friday.
გამარჯვებულებს პარასკევს გამოაცხადებენ.
ქართულად 3 პირის მრავლობითი; ინგლისურში will be announced
You will be contacted within 24 hours.
24 საათის განმავლობაში დაგიკავშირდებიან.
The old cinema is going to be turned into flats.
ძველ კინოთეატრს საცხოვრებელ ბინებად გადააკეთებენ.
flats (UK) = apartments (US)
Look at that queue — we're never going to be served.
შეხედე, რა რიგია. ჩვენამდე არასოდეს მოვა ჯერი.
queue (UK) = line (US)

4მოდალური ვნებითი – წესები, ინსტრუქციები და ნიშნები

წესები, განცხადებები და ინსტრუქციები ხშირად იყენებს must / should / can't + be + past participle-ს. ქართულად – „უნდა“, „არ შეიძლება“.

All bags must be left at the entrance.
ყველა ჩანთა შესასვლელთან უნდა დატოვოთ.
„უნდა“ → must be left
This medicine should be taken with food.
ეს წამალი საჭმელთან ერთად უნდა მიიღოთ.
ქართულად მოქმედებითი; ინგლისურში should be taken
Dogs must be kept on a lead.
ძაღლი აუცილებლად საბელით უნდა ატაროთ.
lead (UK) = leash (US)
Glass can't be recycled with paper here.
აქ მინის ქაღალდთან ერთად გადამუშავება არ შეიძლება.

5მოდალური ვნებითი – შესაძლებლობა და უნარი

Can, could, may, might + be + past participle იმაზე ლაპარაკობს, რა არის შესაძლებელი.

The castle can be seen from miles away.
ციხე-სიმაგრე შორიდან ჩანს.
„ჩანს“ → can be seen
The flight might be delayed because of the fog.
ნისლის გამო რეისი შეიძლება გადაიდოს.
„შეიძლება“ შესაძლებლობაა → might be delayed
This problem could easily be avoided.
ამ პრობლემის თავიდან აცილება მარტივად შეიძლებოდა.
ზმნიზედა მოდალურ ზმნასა და be-ს შორის დგას
Can these jeans be washed at 40 degrees?
ამ ჯინსის 40 გრადუსზე რეცხვა შეიძლება?

6დროის არჩევა

ვნებითის დრო იმავე კითხვებით აირჩიეთ, რითაც მოქმედებითისას: ახლა ხდება? დასრულდა და შედეგი ახლა ჩანს? მომავალშია?

The bridge is being repaired, so we have to go the long way round.
ხიდი რემონტდება, ამიტომ შემოვლით უნდა წავიდეთ.
ახლა მიმდინარეობს
The bridge has been repaired, so the road is open again.
ხიდი შეკეთებულია, ამიტომ გზა ისევ ღიაა.
შედეგი ახლა
The bridge will be repaired next summer.
ხიდს მომავალ ზაფხულს შეაკეთებენ.
მომავალი

ხშირი შეცდომები

❌The road is repairing at the moment.
✅The road is being repaired at the moment.
გზა არაფერს აკეთებს: გამოიყენეთ being + past participle.
❌The letter has sent.
✅The letter has been sent.
perfect ვნებითს been სჭირდება.
❌The results will announced tomorrow.
✅The results will be announced tomorrow.
will / მოდალური ზმნა + be + past participle.
❌This must be finish today.
✅This must be finished today.
be-ს შემდეგ past participle დგას.
❌The house is been painted.
✅The house is being painted.
am / is / are-ს შემდეგ – being; have / has / had-ის შემდეგ – been (The house has been painted).
❌The work should to be done today.
✅The work should be done today.
should + be, to-ს გარეშე.
❌Has been the parcel delivered?
✅Has the parcel been delivered?
ქვემდებარის წინ მხოლოდ პირველი დამხმარე ზმნა გადადის.
⚠️The stadium has been being built for three years.
✅They have been building the stadium for three years.
შესაძლებელია, მაგრამ ძალიან იშვიათი და მძიმეა: გამოიყენეთ მოქმედებითი გვარი.

მახეები ქართულად მოლაპარაკეებისთვის

1. „რემონტდებოდა“ → was renovating. ქართული ვნებითი („რემონტდება“, „რემონტდებოდა“, „შენდებოდა“) ფორმით ჩვეულებრივ ზმნას ჰგავს, ამიტომ ინგლისურად is / was + -ing გამოდის. ეს მოქმედებითია: ნიშნავს, რომ ქვემდებარე თავად აკეთებს რაღაცას. მიმდინარე ვნებითი = is / was being + მესამე ფორმა.

❌When I visited Kutaisi, the old theatre was renovating.
✅When I visited Kutaisi, the old theatre was being renovated.
თეატრი არაფერს არემონტებდა → was being renovated

2. „დოკუმენტები გაგზავნილია“ → are sent. ქართული მიმღეობა + „-ა“ შედეგს აჩვენებს, მაგრამ ფორმით აწმყოა, ამიტომ is / are + მესამე ფორმა გამოდის. ინგლისურში ახლანდელ შედეგს has / have been გამოხატავს.

⚠️Good news: the visa documents are already sent.
✅Good news: the visa documents have already been sent.
გრამატიკულად სწორია, მაგრამ are sent ჩვეულ პროცესს ჰგავს; ახლანდელი შედეგი → have been sent

3. „ახალი წესები ყველა სტუდენტს უნდა აუხსნან“ → must explain. ქართულად „უნდა“-ს შემდეგ მოქმედებითი ზმნა დგას, ამიტომ წესში ვნებითი ხშირად იკარგება: The new rules must explain… ინგლისურში ეს ნიშნავს, რომ წესები თავად ხსნიან რაღაცას. საჭიროა must be explained.

❌The new rules must explain to every student.
✅The new rules must be explained to every student.
must + be + მესამე ფორმა

4. „მაისში დახურავენ“ → ქვემდებარის გარეშე. ქართული მესამე პირის მრავლობითი („დახურავენ“, „გამოაცხადებენ“) ქვემდებარის გარეშე ითქმის. ინგლისურ წინადადებას ქვემდებარე სჭირდება: ვნებითი ან they.

❌Will close the museum for repairs in May.
✅The museum will be closed for repairs in May. ან They will close the museum for repairs in May.
ქვემდებარე აუცილებელია

არ აგერიოთ

being თუ been – being დგას am / is / are / was / were-ის შემდეგ (განგრძობითი); been – have / has / had-ის შემდეგ (perfect). ქართულადაც: „ირეცხება“ და „გარეცხილია“.

The car is being washed.
მანქანას ახლა რეცხავენ.
ახლა ხდება
The car has been washed.
მანქანა გარეცხილია.
დასრულდა: ახლა სუფთაა

მოქმედებითი განგრძობითი თუ ვნებითი განგრძობითი – ქვემდებარე აკეთებს მოქმედებას თუ იღებს?

The chef is preparing the food.
შეფ-მზარეული საჭმელს ამზადებს.
შეფი მოქმედებს
The food is being prepared.
საჭმელი მზადდება.
საჭმელს ემართება მოქმედება; „მზადდება“ → is being prepared

ვნებითი სხვა ზმნების შემდეგ – wants to be promoted, hates being told (ვნებითი to-ინფინიტივი და -ing ფორმა) B2-13-შია; It is said that… – B2-12-ში.

The room needs to be cleaned.
ოთახის დალაგებაა საჭირო.
ვნებითი to-ინფინიტივი: იხ. B2-13
The room must be cleaned.
ოთახი უნდა დალაგდეს.
მოდალური ვნებითი: ეს გაკვეთილი

მართლწერა და გამოთქმა

  • been ჩვეულებრივ სუსტია: /bɪn/ – მოკლე ხმოვნით. being ორმარცვლიანია: /ˈbiːɪŋ/ – გრძელი /iː/, შემდეგ მოკლე /ɪ/ და ცხვირისმიერი /ŋ/ (ბოლოს დამატებით „გ“ არ ისმის). ორ მარცვალს ყური მიუგდეთ – სწორედ ასე გაარჩევთ being-ს been-ისგან.
  • has been და have been იკუმშება: It's been sold, They've been told. დაიმახსოვრეთ: it's been = it has been.
  • will be → 'll be: It'll be fixed tomorrow /ɪtl biː ˈfɪkst/. ბოლოს „მუქი“ l-ია.
  • must be და can be სწრაფად ითქმის; can აქ სუსტია: /kən/. მახვილი მესამე ფორმაზე მოდის: must be SIGNED.
  • going to be არაფორმალურ მეტყველებაში შეიძლება „gonna be“-დ ჟღერდეს, მაგრამ დაწერეთ going to.

ოქროს წესი

be ჩასვით იმ დროში, რომელიც გჭირდებათ – is being, was being, has been, had been, will be, is going to be, must be – შემდეგ დაამატეთ past participle. Past participle არასოდეს იცვლება. ქართულ ვნებითში დროს ზმნა აჩვენებს – ინგლისურში be.

სავარჯიშოები

A. ფორმა

ფრჩხილებში მოცემული ზმნა ჩასვით ვნებითში მითითებული დროით, ან გადააკეთეთ წინადადება.

  1. Present Continuous: The kitchen (paint) at the moment.
  2. Present Perfect: My bike (steal)!
  3. will: The results (send) by email.
  4. must: Passports (show) at the gate.
  5. Past Continuous: The patient (examine) when the doctor's phone rang.
  6. Past Perfect: When we arrived, all the tickets (sell).
  7. გადააკეთეთ ვნებითად: They are going to close the old factory.
  8. გადააკეთეთ ვნებითად: You can't use this lift in a fire.

B. მნიშვნელობა

აირჩიეთ სწორი პასუხი.

  1. აირჩიეთ სწორი პასუხი: Don't sit there! The bench … right now.
  2. აირჩიეთ სწორი პასუხი: The bench …, so it looks new now.
  3. აირჩიეთ სწორი პასუხი: The food … by our chef.
  4. აირჩიეთ სწორი წარწერა: before entering.

C. იპოვეთ შეცდომა

ყოველ წინადადებაში ერთი შეცდომაა, ან წინადადება სწორია. დაწერეთ გასწორებული წინადადება ან დაწერეთ correct.

  1. The new bridge is building now.
  2. The emails have sent.
  3. This medicine should taken twice a day.
  4. My car is being repaired this week.

D. კონტექსტში

ფრჩხილებში მოცემული ზმნები ჩასვით ვნებითში სწორი დროით ან მოდალური ზმნით.

Message from the hotel
Dear guest, we are sorry, but the pool 17 (clean) at the moment, so it is closed today. It 18 (open) again tomorrow at 8 a.m. Your room 19 (already / change) to a sea-view room, at no extra cost. Breakfast 20 (can / order) to your room until 11 a.m. Towels 21 (must / return) to reception.

E. თქვენი ჯერი

დაწერეთ ინგლისურად.

  1. რა შენდება ან იცვლება ახლა თქვენს ქალაქში? დაწერეთ ერთი წინადადება.
  2. დაწერეთ ორი წესი თქვენი სახლისთვის ან სამსახურისთვის must be-ით ან should be-ით.

F. შერეული გამეორება

გაიმეორეთ წინა გაკვეთილები.

  1. B1-10 Passive Voice ქართულად: ვნებითი გვარი Present Simple-სა და Past Simple-ში (is made, was built)
    Where you born?
  2. B1-05 Future Continuous ქართულად: This Time Tomorrow I'll Be… – will be + -ing
    This time tomorrow I (lie) on a beach.
  3. A2-17 Present Perfect: just, already და yet – „ახლახან“, „უკვე“, „ჯერ არ“ ინგლისურად
    I haven't finished the report ___. …
  4. B1-07 Third Conditional ქართულად: If I Had Known…, I Would Have… – წარმოსახვითი წარსული
    If the bridge (not / be) closed, we would have arrived on time.
პასუხები

A. ფორმა

  1. is being painted
  2. has been stolen / 's been stolen
  3. will be sent / 'll be sent
  4. must be shown
  5. was being examined
  6. had been sold / 'd been sold
  7. The old factory is going to be closed.
  8. This lift can't be used in a fire.

B. მნიშვნელობა

  1. is being painted
  2. has been painted
  3. is being prepared
  4. Shoes must be removed

C. იპოვეთ შეცდომა

  1. The new bridge is being built now.
  2. The emails have been sent.
  3. This medicine should be taken twice a day.
  4. ✓ My car is being repaired this week.

D. კონტექსტში

  1. is being cleaned
  2. will be opened / is going to be opened / will be open / will open / opens / is opening / is going to open
  3. has already been changed / 's already been changed
  4. can be ordered
  5. must be returned

E. თქვენი ჯერი

  1. A new metro line is being built in the city centre.
  2. Shoes must be left at the door. The kitchen should be cleaned every evening.

F. შერეული გამეორება

  1. were
  2. will be lying / 'll be lying
  3. yet
  4. hadn't been / had not been
Android აპლიკაციაისწავლეთ ყველგან Google Play