Question Tags ქართულად: isn't it, don't you, didn't she – ინგლისური „ხომ“
Question Tags: …, Isn't It?
ამ გვერდზე
მიზანი
ამ გაკვეთილის შემდეგ შეძლებთ წინადადების ბოლოს დაამატოთ question tag – isn't it?, didn't you?, can she? – რომ ინფორმაცია შეამოწმოთ ან თანხმობა ითხოვოთ, და სწორი ინტონაციით თქვათ.
მთავარი იდეა
Question tag პატარა კითხვაა თხრობითი წინადადების ბოლოს: It's cold, isn't it? ის წინადადებას მოწვევად აქცევს: „ხომ მართალი ვარ? ხომ ეთანხმებით?“
გახსოვთ ექო A2-32-დან? So do I-სა და Neither can she-ში პირველი წინადადების დამხმარე ზმნა ექოსავით ბრუნდებოდა. Question tag იგივე ექოა, ოღონდ თქვენივე წინადადების ბოლოს. ის იმეორებს დამხმარე ზმნას ან be-ს – is, have, can, will, did – ნაცვალსახელით, და ჩვეულებრივ „აბრუნებს“: დადებით წინადადებას უარყოფითი tag აქვს, უარყოფითს – დადებითი.
You can swim, can't you? You can't swim, can you?
ნამდვილი მნიშვნელობა ხმაშია. დაღმავალი ტონით მოლაპარაკე თითქმის დარწმუნებულია და უბრალოდ თანხმობას ელის: Lovely day, isn't it? აღმავალი ტონით კი ეს ნამდვილი კითხვაა – მოლაპარაკე დარწმუნებული არ არის: You've paid, haven't you?
ქართული და ინგლისური
ქართულს ამისთვის ერთი უცვლელი სიტყვა აქვს: „ხომ“ (ან „არა?“). ის არ იცვლება არც დროით, არც პირით: „ბათუმში ცხოვრობ, ხომ?“, „გუშინ დარეკა, ხომ?“, „ცურვა შეგიძლია, ხომ?“ ამიტომ ქართველები ინგლისურშიც ერთ „უნივერსალურ“ tag-ს ეძებენ – isn't it?, no? ან yes?. ინგლისურ tag-ს კი თავისი ქვემდებარე და დამხმარე ზმნა სჭირდება, რომელიც წინადადების დროსა და პირს ემთხვევა: don't you, did she, can't you.
კიდევ ორი განსხვავება. ქართულად ამინდზე ქვემდებარის გარეშე ვამბობთ („ცივა, არა?“), ინგლისურს კი it სჭირდება – წინადადებაშიც და tag-შიც. და ქართულში ორმაგი უარყოფა ჩვეულებრივია („არავინ არ მოსულა“); ინგლისურში nobody, never, nothing თავად უარყოფაა, ამიტომ მეორე not არ ემატება და tag დადებითია. ინტონაცია კი ქართულსაც ეხმარება: „ხომ?“ შეიძლება დარწმუნებითაც ითქვას და ეჭვითაც – აქ ერთნაირია, მხოლოდ ინგლისურში tag-ის ბოლოს ხმის მიმართულებაა გადამწყვეტი.
| ქართული | ინგლისური | რაშია განსხვავება? |
|---|---|---|
| ბათუმში ცხოვრობ, ხომ? | You live in Batumi, don't you? | „ხომ“ უცვლელია; ინგლისურში do + ქვემდებარე |
| გუშინ დარეკა, ხომ? | She called yesterday, didn't she? | Past Simple (მარტივი წარსული) → did |
| ცურვა შეგიძლია, ხომ? | You can swim, can't you? | წინადადების დამხმარე ზმნა ბრუნდება: can |
| ცივა, არა? | It's cold, isn't it? | ქართულად ქვემდებარე არ არის; ინგლისურში it ორჯერ |
| არავინ არ მოსულა, ხომ? | Nobody came, did they? | ქართულად ორმაგი უარყოფა; ინგლისურში nobody საკმარისია → დადებითი tag |
| მშვენიერი დღეა, ხომ? ↘ / ხომ გადაიხადე? ↗ | Lovely day, isn't it? ↘ / You've paid, haven't you? ↗ | აქ ერთნაირია: ინტონაცია წყვეტს, დარწმუნებული ხართ თუ კითხულობთ |
მოკლედ: „ხომ“ ერთია, ინგლისურ tag-ს კი წინადადებიდან დამხმარე ზმნა + ნაცვალსახელი სჭირდება, ჩვეულებრივ საპირისპირო ნიშნით.
ფორმა
დადებითი წინადადება → უარყოფითი tag; უარყოფითი წინადადება → დადებითი tag
| წინადადება | Tag |
|---|---|
| It is expensive, | isn't it? |
| It isn't expensive, | is it? |
| You have finished, | haven't you? |
| She can't drive, | can she? |
| They will be there, | won't they? |
| We should leave, | shouldn't we? |
მარტივი დროები → do / does / did – როცა წინადადებაში არც დამხმარე ზმნაა და არც be, გამოიყენეთ ის, რაც უარყოფით ან კითხვით ფორმაში იქნებოდა.
| წინადადება | Tag |
|---|---|
| You live near here, | don't you? |
| He works at the airport, | doesn't he? |
| They went home early, | didn't they? |
| She doesn't like fish, | does she? |
განსაკუთრებული შემთხვევები
| წინადადება | Tag | შენიშვნა |
|---|---|---|
| I'm late, | aren't I? | არა amn't I; am I not? ძალიან ოფიციალურია |
| I'm not late, | am I? | ჩვეულებრივი |
| Let's go, | shall we? | შეთავაზება |
| Open the window, | will you / would you / can you / could you? | თხოვნა |
| Don't forget, | will you? | უარყოფითი ბრძანება |
| There's a problem, | isn't there? | there tag-შიც რჩება |
| Nobody called, | did they? | nobody = უარყოფა → დადებითი tag; ნაცვალსახელი they |
| Everyone's here, | aren't they? | everyone / someone → they |
| Nothing happened, | did it? | nothing / everything → it |
| This is yours, | isn't it? | this / that → it |
| You never call me, | do you? | never / hardly / rarely = უარყოფა → დადებითი tag |
გამოყენება
1თანხმობის თხოვნა – დაღმავალი ტონი
როცა თითქმის დარწმუნებული ხართ და უბრალოდ გინდათ, რომ თანამოსაუბრე დაგეთანხმოთ ან საუბარი დაიწყოთ, tag დაღმავალი ტონით თქვით. ძალიან ხშირია ამინდზე, საჭმელსა და მოვლენებზე საუბრისას.
2ინფორმაციის შემოწმება – აღმავალი ტონი
როცა გგონიათ, რომ რაღაც მართალია, მაგრამ დარწმუნებული არ ხართ, აღმავალი ტონი გამოიყენეთ. ეს თითქმის დიახ/არა კითხვასავით მუშაობს.
3დამხმარე ზმნა და დრო უნდა დაემთხვეს
გაიმეორეთ წინადადების დამხმარე ზმნა (ან be). თუ ის არ არის, გამოიყენეთ do / does / did იმავე დროში, რომელშიც მთავარი ზმნაა. ქართულ „ხომ“-ს ეს არ სჭირდება – ინგლისურში აუცილებელია.
4განსაკუთრებული ქვემდებარეები
I am → aren't I; there is / are → there რჩება; everyone, somebody, nobody → they; everything, nothing, this, that → it.
5უარყოფითი სიტყვები not-ის გარეშე
Never, hardly, rarely, no one, nobody, nothing წინადადებას უარყოფითს ხდის, ამიტომ tag დადებითია. ქართულად ასეთ სიტყვასთან „არ“ ჩვეულებრივ რჩება – ინგლისურში მეორე უარყოფა არ ემატება.
6შეთავაზება და თხოვნა – Let's და ბრძანებითი
Let's-ის შემდეგ tag არის shall we?. ბრძანებითის შემდეგ will you?, would you? ან could you? ბრძანებას მეგობრულ თხოვნად აქცევს. უარყოფითი ბრძანების შემდეგ – will you?
ხშირი შეცდომები
მახეები ქართულად მოლაპარაკეებისთვის
1. „ბიძაშვილებს ყაზბეგში სასტუმრო აქვთ, ხომ?“ → isn't it ყველგან. „ხომ“ არასოდეს იცვლება, ამიტომ ქართველები isn't it-ს ყველა წინადადებას უმატებენ. ინგლისურ tag-ში ქვემდებარე და დამხმარე ზმნა წინადადებას ემთხვევა: your cousins run → don't they.
2. „დამ ბილეთები უკვე გადაიხადა, არა?“ → no? ქართული „არა?“ სიტყვასიტყვით no? გამოდის. ინგლისურ მეტყველებაში ასეთი დაბოლოება უცხოურ აქცენტად ისმის; ბუნებრივი ფორმა ნამდვილი tag-ია.
3. „დღეს მეტროში რა ცხელა, არა?“ → it აკლია. „ცხელა“, „ცივა“, „გვიანია“ ქართულად ქვემდებარის გარეშე ითქმის. ინგლისურ წინადადებას it სჭირდება, და tag-იც მას იმეორებს.
4. „ტორტი ჯერ არავის არ უჭამია, ხომ?“ → ორმაგი უარყოფა. ქართულად „არავინ… არ“ ჩვეულებრივია, ამიტომ ინგლისურ წინადადებაშიც hasn't ჩნდება. No one თავად უარყოფაა: წინადადებაში მეორე not არ არის, tag კი დადებითია.
არ აგერიოთ
დაღმავალი თუ აღმავალი ინტონაცია – სიტყვები იგივეა, მნიშვნელობა სხვა.
Question tag თუ მოკლე რეაქცია – tag თქვენივე წინადადების ბოლოსაა. So do I ან Are you? სხვის ნათქვამზე რეაქციაა A2-32.
როგორ ვუპასუხოთ tag-ს – უპასუხეთ ფაქტზე და არა tag-ის ფორმაზე: yes = დადებითი ფაქტი, no = უარყოფითი ფაქტი (როგორც უარყოფით კითხვებზე A2-33).
ერთი მიმართულების tag – So you're the new manager, are you? (დადებითი + დადებითი) გაკვირვებას ან ინტერესს გამოხატავს. ეს შეცდომა არ არის; მას C2-03-ში ვისწავლით.
მართლწერა და გამოთქმა
- tag-ის წინ მძიმე დასვით, შემდეგ – კითხვის ნიშანი: It's late, isn't it?
- tag სწრაფად და წინადადებასთან ერთად ითქმის: isn't it /ˈɪznt ɪt/, didn't you /ˈdɪdntʃuː/, won't you /ˈwəʊntʃuː/ (UK), /ˈwoʊntʃuː/ (US). t + you ერთად ქართულ ჩ-ს ჰგავს – ეს ბუნებრივია.
- დაღმავალი ტონი ↘ = დარწმუნებული ხართ, თანხმობას ელით. აღმავალი ტონი ↗ = ნამდვილი კითხვა, ამოწმებთ.
- aren't I /ˈɑːnt aɪ/ (UK), /ˈɑːrnt aɪ/ (US). ბრიტანულ ვარიანტში r არ ისმის; ამერიკულში r რბილია – ქართული რ-სავით ნუ აჟღერებთ.
- მახვილი tag-ის დამხმარე ზმნაზეა: You're coming, AREN'T you? ქართულ „ხომ“-ს სუსტად ვამბობთ, ინგლისურ tag-ს კი მკაფიოდ.
ოქროს წესი
გაიმეორეთ დამხმარე ზმნა (ან be) და „გადააბრუნეთ“: დადებითი წინადადება → უარყოფითი tag, უარყოფითი → დადებითი, ჩვეულებრივ ნაცვალსახელით. არც დამხმარე ზმნაა და არც be? გამოიყენეთ do / does / did. დაღმავალი ტონი = „დამეთანხმეთ“; აღმავალი = „ასეა?“ „ხომ“ ერთია – ინგლისური tag ყოველთვის წინადადებას ერგება.
სავარჯიშოები
A. ფორმა
დაამატეთ tag.
-
You're a nurse, ?
-
He can't swim, ?
-
They live in Rome, ?
-
She didn't call, ?
-
I'm late, ?
-
Let's take a break, ?
-
There's some milk in the fridge, ?
-
You've never been here before, ?
B. მნიშვნელობა
აირჩიეთ სწორი პასუხი ან შეავსეთ.
-
გინდათ შეამოწმოთ რაღაც, რაშიც დარწმუნებული არ ხართ. აირჩიეთ tag-ის ტონი: …
-
თქვენ და მეგობარი მშვენიერ მზის ჩასვლას უყურებთ. ამბობთ: "Beautiful, isn't it?" აირჩიეთ ტონი: …
-
"You didn't lock the door, did you?" ", I did." (ჩავკეტე.)
-
აირჩიეთ tag მეგობრული თხოვნისთვის: Open the window, …?
C. იპოვეთ შეცდომა
ყოველ წინადადებაში ერთი შეცდომაა, ან წინადადება სწორია. დაწერეთ გასწორებული წინადადება ან დაწერეთ correct.
-
Your parents went to Peru, wasn't it?
-
Tom is a chef, isn't Tom?
-
Nobody saw you, didn't they?
-
Everyone's ready, aren't they?
D. კონტექსტში
შეავსეთ დიალოგში გამოტოვებული სიტყვები.
Amy: It's freezing in here today, 17?
Dan: It is! The heating isn't working, 18?
Amy: No. You told the manager, 19?
Dan: Yes, this morning. Let's make some hot tea, 20?
Amy: Good idea. You don't take sugar, 21?
Dan: No, thanks. Pass me the milk, 22?
E. თქვენი ჯერი
დაწერეთ ინგლისურად.
-
დაწერეთ ორი წინადადება tag-ით, რომ მეზობელთან საუბარი დაიწყოთ.
-
დაწერეთ წინადადება tag-ით, რომ შეამოწმოთ ფაქტი, რომელშიც დარწმუნებული არ ხართ.
F. შერეული გამეორება
გაიმეორეთ წინა გაკვეთილები.
-
A2-32 So Do I, Neither Do I, Me Too: „მეც“ და „არც მე“ ინგლისურად "I can't swim." "Neither I."
-
A2-32 So Do I, Neither Do I, Me Too: „მეც“ და „არც მე“ ინგლისურად "I'm moving to Rome." " you? That's exciting!"
-
B1-14 Indirect Questions ქართულად: Could you tell me where the station is? – თავაზიანი კითხვა ინგლისურად Do you know where (Tom / live)?
-
A2-33 Who Called You? თუ Who Did You Call? კითხვები ქვემდებარესა და დამატებაზე ინგლისურად (you / not / like) coffee? I thought you loved it!
პასუხები
A. ფორმა
- aren't you
- can he
- don't they
- did she
- aren't I
- shall we
- isn't there
- have you
B. მნიშვნელობა
- rising
- falling
- Yes
- will you
C. იპოვეთ შეცდომა
- Your parents went to Peru, didn't they?
- Tom is a chef, isn't he?
- Nobody saw you, did they?
- ✓ Everyone's ready, aren't they?
D. კონტექსტში
- isn't it
- is it
- didn't you
- shall we
- do you
- will you / would you / can you / could you
E. თქვენი ჯერი
- It's really quiet today, isn't it? You've just moved in, haven't you?
- The shop doesn't open on Sundays, does it?
F. შერეული გამეორება
- can
- Are
- Tom lives
- Don't you like / Do you not like
