Slowingoგრამატიკა
B1 19 / 39

Want him to, make him do, let him do ქართულად: ზმნა + დამატება + to

Want Him To, Make Him Do, Let Him Do

ამ გვერდზე
  1. მიზანი
  2. მთავარი იდეა
  3. ქართული და ინგლისური
  4. ფორმა
  5. გამოყენება
  6. ხშირი შეცდომები
  7. მახეები ქართულად მოლაპარაკეებისთვის
  8. არ აგერიოთ
  9. მართლწერა და გამოთქმა
  10. ოქროს წესი
  11. სავარჯიშოები

მიზანი

ამ გაკვეთილის შემდეგ შეძლებთ თქვათ, რა გინდათ, რას სთხოვთ, ეუბნებით ან რაში არწმუნებთ სხვა ადამიანს (I want you to stay), და რომ ვინმე სხვას აიძულებს (make), ნებას რთავს (let, allow, permit) ან ეხმარება (help) – მოქმედებით და ვნებით წინადადებებში.

მთავარი იდეა

B1-17-ში ორივე მოქმედებას ერთი ადამიანი აკეთებდა: I want to stay. ახლა წინადადებაში მეორე ადამიანი შემოდის: I want you to stay. ეს ადამიანი – დამატება – ორ ზმნას შორის დგას.

წარმოიდგინეთ ჭიშკარი ადამიანსა და მოქმედებას შორის. Want, ask, tell, persuade ადამიანს ჭიშკრისკენ მიუთითებს. Make მას ჭიშკარში უბიძგებს – უნდა თუ არა. Let და allow ჭიშკარს აღებს – თუ უნდა, გავა. Help კი მასთან ერთად გადის.

გრამატიკა მოკლეა, მაგრამ მახეებით სავსე. ამ გაკვეთილის ზმნების უმეტესობას დამატება + to მოსდევს: She asked me to wait. მათგან მხოლოდ make და let იღებს ყოველთვის დამატებას + საწყის ფორმას, to-ს გარეშე (help-ს ორივე შეუძლია): She made me wait. She let me go. ვნებითში კი make-ს უცებ to სჭირდება (I was made to wait), let-ს კი be allowed to ცვლის.

ქართული და ინგლისური

ქართულად ამ შემთხვევაში ჩვეულებრივ „რომ“ + კავშირებითია: „მინდა, რომ გაეცნო“, „დაარწმუნეს, რომ განაცხადი შეეტანა“. ინგლისურში want, ask, persuade-ის შემდეგ that არ დგას: want you to meet. ეს ყველაზე ტიპური ქართული შეცდომაა: I want that you…

სამაგიეროდ, make-ს ქართულში ზუსტი შესატყვისი აქვს – კაუზატიური ზმნა: „მაცინებს“ = makes me laugh, „გვარბენინა“ = made us run, „ნუ მალოდინებ“ = don't make me wait. ქართულად ერთი ზმნაა, ინგლისურში – make + ადამიანი + ზმნა, to-ს გარეშე. „აიძულა“ კი force-ს ჰგავს, რომელიც to-ს იღებს – ამიტომ make me to ჩნდება. მეორე: „შეიძლება აქ მოწევა?“ ქვემდებარის გარეშე ითქმის, ინგლისურს კი ქვემდებარე სჭირდება: Are we allowed to…? მესამე: „დამეხმარა ველოსიპედის შეკეთებაში“ – ინგლისურში უბრალოდ helped me fix.

ქართულიინგლისურირაშია განსხვავება?
მინდა, რომ ჩემს მშობლებს გაეცნო.I want you to meet my parents.„რომ“ → დამატება + to, არა that
ეს ხუმრობა ყოველთვის მაცინებს.That joke always makes me laugh.კაუზატიური ზმნა → make + me + ზმნა, to-ს გარეშე
გიდმა გაგვაფრთხილა, იქ არ გვეცურა.The guide warned us not to swim there.უარყოფა → not to
მუზეუმში ფოტოს გადაღება შეიძლება?Are we allowed to take photos in the museum?ქართულად ქვემდებარე არ არის; ინგლისურში we
ძმა ველოსიპედის შეკეთებაში დამეხმარა.My brother helped me fix my bike.„-ში“ → help + ადამიანი + ზმნა
უფროსმა ადრე წასვლის ნება მომცა.My boss let me leave early.აქ ერთნაირია: ნებართვა ადამიანს ეძლევა – let me

მოკლედ: „მინდა, რომ…“ = want + ადამიანი + to; კაუზატიური ზმნა („მაცინებს“) = make + ადამიანი + ზმნა; „შეიძლება?“ = Are we allowed to…?

ფორმა

ზმნა + დამატება + ინფინიტივი (to + ზმნა)

ზმნამაგალითი
want, would like, expectI want you to stay.
ask, tell, remind, warnShe reminded me to call him.
advise, encourage, persuade, inviteThey persuaded her to apply.
allow, permit, forceThe rules allow guests to stay until noon.
უარყოფა: დამატება + not toHe told us not to wait.

ზმნა + დამატება + საწყისი ფორმა (to-ს გარეშე)

ზმნამნიშვნელობამაგალითი
makeაიძულებს / იწვევსThe coach made us run.
letნებას რთავს (არაოფიციალური)My boss let me leave early.
helpეხმარება – to არასავალდებულოაCan you help me (to) carry this?

Let არაწესიერია: let – let – let.

მოქმედებითი → ვნებითი

მოქმედებითივნებითი
They made us wait.We were made to wait.
They allowed us to leave early.We were allowed to leave early.
They let us leave early.We were allowed to leave early. (არა were let)
They don't permit visitors to take photos.Visitors are not permitted to take photos.
My boss told me to wait.I was told to wait.

Be allowed to სხვადასხვა დროში

დრომაგალითი
აწმყოAre we allowed to park here?
წარსულიI wasn't allowed to watch TV on school nights.
მომავალიYou'll be allowed to leave after the test.
Present Perfect (აწმყო სრული)Students have never been allowed to use phones in class.

გამოყენება

1სურვილი და მოლოდინი: want / would like / expect + დამატება + to

ეს ზმნები გამოიყენეთ, როცა გინდათ ან ელით, რომ სხვა ადამიანმა რაღაც გააკეთოს. Want-ის შემდეგ that-იანი წინადადება არასოდეს დგას – თუმცა ქართულად „მინდა, რომ…“ ვამბობთ.

I want you to meet my parents.
მინდა, რომ ჩემს მშობლებს გაეცნო.
ქართულად „მინდა, რომ…“; ინგლისურში want + you + to
Would you like me to open the window?
გნებავთ, ფანჯარა გავაღო?
შეთავაზება
We didn't expect them to arrive so early.
არ ველოდით, რომ ასე ადრე მოვიდოდნენ.
My parents want me to study medicine.
მშობლებს უნდათ, რომ მედიცინა ვისწავლო.

2ლაპარაკი, რომ ვინმემ იმოქმედოს: ask, tell, remind, warn, advise, encourage, invite, persuade

ეს ზმნები აღწერს, რას ვეუბნებით ადამიანს, რომ რაღაც გააკეთოს. ისინი თხოვნისა და ბრძანების გადმოცემის მთავარი ზმნებიცაა B1-13. უარყოფისთვის to-ს წინ not დასვით.

Can you remind me to buy milk?
რძის ყიდვა ხომ ვერ შემახსენებ?
The teacher encouraged us to ask questions.
მასწავლებელი გვამხნევებდა, კითხვები დაგვესვა.
They persuaded her to apply for the job.
დაარწმუნეს, რომ ამ სამსახურზე განაცხადი შეეტანა.
The guide warned us not to swim there.
გიდმა გაგვაფრთხილა, იქ არ გვეცურა.
not to
My doctor advised me to rest for a week.
ექიმმა მირჩია, ერთი კვირა დამესვენა.
We've invited the neighbours to come for dinner.
მეზობლები ვახშამზე დავპატიჟეთ.

3ნებართვა და იძულება: allow, permit, force + დამატება + to

Allow ნეიტრალურია; permit ოფიციალურია (წესები, აბრები, დოკუმენტები); force ძლიერია – არჩევანი არ არის. სამივე დამატებას + to-ს იღებს.

The hotel allows guests to check out at noon.
სასტუმრო სტუმრებს შუადღისას გაწერის უფლებას აძლევს.
The law does not permit employers to ask about your age.
კანონი დამსაქმებლებს არ აძლევს უფლებას, ასაკის შესახებ გკითხონ.
The storm forced us to cancel the trip.
ქარიშხლის გამო მოგზაურობის გაუქმება მოგვიწია.

4Make + დამატება + საწყისი ფორმა (იძულება ან გამოწვევა)

Make ნიშნავს, რომ ვინმე სხვას აიძულებს, ან რაღაც რეაქციას იწვევს. To-ს გარეშე. ქართულად ხშირად ერთი კაუზატიური ზმნაა.

My mum made me apologise to my sister.
დედამ მაიძულა, დისთვის ბოდიში მომეხადა.
make + me + ზმნა, to-ს გარეშე
The coach made us run ten laps.
მწვრთნელმა ათი წრე გვარბენინა.
ქართულად ერთი კაუზატიური ზმნა
That joke always makes me laugh.
ეს ხუმრობა ყოველთვის მაცინებს.
გამოწვევა, არა იძულება
Don't make me wait again!
ისევ ნუ მალოდინებ!

5Let + დამატება + საწყისი ფორმა (ნებართვა)

Let ნებართვას იძლევა. არაოფიციალურია და მეტყველებაში ძალიან ხშირია. Let me… მეგობრული შეთავაზებაცაა.

My boss let me leave early on Friday.
უფროსმა პარასკევს ადრე წასვლის ნება მომცა.
Will your parents let you go to the festival?
მშობლები ფესტივალზე გაგიშვებენ?
Let me know when you get home.
შემატყობინე, სახლში რომ მიხვალ.
= მითხარი
Let me help you with those bags.
მოდი, ჩანთებში დაგეხმარები.
შეთავაზება

6ვნებითი: be made to, be allowed to

ვნებითში make to-ს იღებს: be made to do. Let-ს ამ სქემაში ვნებითი არ აქვს, ამიტომ გამოიყენეთ be allowed to. ვნებითი let მხოლოდ რამდენიმე მყარ გამოთქმაშია: be let go (= სამსახური დაკარგა), be let in, be let off (= არ დაისაჯა).

The employees were made to sign a new contract.
თანამშრომლები აიძულეს, ახალი ხელშეკრულება მოეწერათ.
Are we allowed to take photos in the museum?
მუზეუმში ფოტოს გადაღება შეიძლება?
ქართულად ქვემდებარის გარეშე; ინგლისურში we
When I was a kid, I wasn't allowed to stay up after nine.
ბავშვობაში ცხრა საათის მერე ფეხზე ყოფნის უფლება არ მქონდა.
Passengers are not permitted to use the emergency exit.
მგზავრებს ავარიული გასასვლელით სარგებლობა ეკრძალებათ.
ოფიციალური
Fifty workers were let go last month.
გასულ თვეში ორმოცდაათი თანამშრომელი გაათავისუფლეს.
მყარი ფრაზა = სამსახური დაკარგეს

7Help + დამატება + (to) + საწყისი ფორმა

Help-ის შემდეგ სწორია როგორც საწყისი ფორმა, ისე to + საწყისი ფორმა. საწყისი ფორმა უფრო ხშირია, განსაკუთრებით ამერიკულ ინგლისურში. დამატება შეიძლება გამოტოვდეს. ქართული „-ში“ („შეკეთებაში დამეხმარა“) აქ წინდებულად არ გადადის.

My brother helped me fix my bike.
ძმა ველოსიპედის შეკეთებაში დამეხმარა.
ქართულად „-ში“; ინგლისურში helped me fix
This app helps you to plan your budget.
ეს აპლიკაცია ბიუჯეტის დაგეგმვაში გეხმარება.
Regular exercise helps reduce stress.
რეგულარული ვარჯიში სტრესის შემცირებას უწყობს ხელს.
დამატების გარეშე

ხშირი შეცდომები

❌I want that you come to my party.
✅I want you to come to my party.
want + დამატება + to, that-იანი წინადადება არასოდეს
❌I want him go home.
✅I want him to go home.
want-ს to სჭირდება
❌My boss made me to work late.
✅My boss made me work late.
make + დამატება + საწყისი ფორმა
❌She let me to use her laptop.
✅She let me use her laptop.
let + დამატება + საწყისი ფორმა
❌They allowed us leave early.
✅They allowed us to leave early.
allow + დამატება + to
❌We were let to go home.
✅We were allowed to go home.
ვნებითი: be allowed to
❌I was made wait for an hour.
✅I was made to wait for an hour.
ვნებით make-ს to სჭირდება
❌My parents didn't let me going out.
✅My parents didn't let me go out.
let + საწყისი ფორმა, არა -ing
❌Is it allowed to smoke here?
✅Are we allowed to smoke here? ან Is smoking allowed here?
ქვემდებარედ ადამიანი ან მოქმედება აქციეთ
❌She suggested me to see a doctor.
✅She advised me to see a doctor. ან She suggested that I see a doctor.
suggest-ს დამატება + ინფინიტივი არასოდეს მოსდევს: იხ. B2-14

მახეები ქართულად მოლაპარაკეებისთვის

1. „მასწავლებელს უნდა, რომ ანამ ფორტეპიანოს კონკურსში მიიღოს მონაწილეობა“ → want that. ქართულს ინფინიტივი არ აქვს და „მინდა / უნდათ“-ს „რომ“-იანი წინადადება მოსდევს. ინგლისურად ეს that-ად ითარგმნება, მაგრამ want-ის შემდეგ საჭიროა დამატება + to.

❌Ana's teacher wants that she enters the piano competition.
✅Ana's teacher wants her to enter the piano competition.
want + her + to

2. „ამ ტბაზე თევზაობა მხოლოდ შაბათ-კვირას შეიძლება“ → is allowed to… „შეიძლება“ ქართულად ქვემდებარის გარეშე ითქმის, ამიტომ ინგლისურ წინადადებაშიც ქვემდებარე იკარგება. ინგლისურს ქვემდებარე სჭირდება: ადამიანი (you) ან ის, რაც ნებადართულია (fishing).

❌On this lake is allowed to fish only at weekends.
✅On this lake you're only allowed to fish at weekends. ან Fishing on this lake is only allowed at weekends.
ქვემდებარე აუცილებელია; at weekends (UK), on weekends (US)

3. „მეზობელმა შვილს ეზო დაახვეტინა“ → made his son to. ქართული ამ შემთხვევაში ან კაუზატიურ ზმნას იყენებს („დაახვეტინა“), ან „აიძულა“-ს. „აიძულა“ ინგლისურ force-ს ჰგავს, რომელიც to-ს იღებს, ამიტომ ქართველები make-საც to-ს უმატებენ. Make + ადამიანი + საწყისი ფორმა.

❌Our neighbour made his son to sweep the yard.
✅Our neighbour made his son sweep the yard.
make + his son + sweep

4. „ბებიას პომიდვრის დარგვაში დაეხმარა“ → helped her in planting. ქართული „-ში“ ინგლისურად in-ად და -ing-ად გადადის. ეს გრამატიკულად შესაძლებელია, მაგრამ ბუნებრივი ფორმაა help + ადამიანი + (to) + ზმნა.

⚠️Tamar helped her grandmother in planting the tomatoes.
✅Tamar helped her grandmother plant the tomatoes. ან Tamar helped her grandmother to plant the tomatoes.
გრამატიკულად სწორია, მაგრამ ჩვეულებრივ ასე არ ამბობენ: helped her grandmother plant

არ აგერიოთ

make თუ let – კონტროლის საპირისპირო იდეები: make = არჩევანი არ არის; let = არჩევანი თავისუფალია.

My parents made me study every evening.
მშობლები ყოველ საღამოს მამეცადინებდნენ.
უნდა მემეცადინა
My parents let me study whenever I wanted.
მშობლები ნებას მაძლევდნენ, როცა მინდოდა, მაშინ მემეცადინა.
არჩევანი მქონდა

Let's თუ Let us – Let's შეთავაზებაა, რომელიც მსმენელსაც მოიცავს A1-18. Let us (სრული ფორმა, ხშირად please-ით) ნებართვას ითხოვს.

Let's go to the beach!
წავიდეთ პლაჟზე!
შეთავაზება: წავიდეთ
Please let us go — we've finished everything.
გთხოვთ, გაგვიშვით, ყველაფერი დავამთავრეთ.
ნებართვის თხოვნა

allow + დამატება + to თუ allow + -ing – ადამიანით: დამატება + to. თუ ადამიანი არ არის ნახსენები, allow, permit და advise -ing-ს იღებს.

The hotel doesn't allow guests to smoke.
სასტუმრო სტუმრებს მოწევის უფლებას არ აძლევს.
The hotel doesn't allow smoking.
სასტუმროში მოწევა აკრძალულია.

make someone do თუ get someone to do – make იძულებაა; get someone to do ნიშნავს დაყოლიებას ან მოგვარებას და to-ს იღებს. იხ. B2-11.

I got my brother to drive me to the station.
ძმა დავიყოლიე და სადგურამდე მიმიყვანა.
დავარწმუნე

მართლწერა და გამოთქმა

  • allowed /əˈlaʊd/ ზუსტად ისე ჟღერს, როგორც aloud (= ხმამაღლა). „ნებადართულს“ მხოლოდ allowed ნიშნავს. პირველი ხმოვანი სუსტია (/ə/) – „ა“-ს სრულად ნუ წარმოთქვამთ.
  • let-ს -ed ფორმა არ აქვს: Yesterday my boss let me… (არა letted).
  • made to-სა და allowed to-ში to სუსტია: /ˈmeɪd tə/, /əˈlaʊd tə/.
  • Let me სწრაფ მეტყველებაში ხშირად /ˈlemi/-ს ჟღერს: t თითქმის ქრება.
  • ზმნა permit-ს მახვილი მეორე მარცვალზე აქვს (/pəˈmɪt/), არსებით სახელს (a parking permit) – პირველზე (/ˈpɜːmɪt/ (UK), /ˈpɝːmɪt/ (US)). /ɜː/ ქართულში არ არის: ტუჩები მოადუნეთ და ხმოვანი გააგრძელეთ.

ოქროს წესი

ამ გაკვეთილის ზმნების უმეტესობა ადამიანი + to + ზმნას იღებს (want, ask, tell, allow) – „რომ“ აქ that არ არის. make და let იღებს ადამიანი + ზმნას, to-ს გარეშე; help – ორივეს. ვნებითში: be made to და be allowed to, არა be let to.

სავარჯიშოები

A. ფორმა

ფრჩხილებში მოცემული ზმნა ჩასვით სწორი ფორმით.

  1. The film made me (cry).
  2. My manager let me (take) a day off.
  3. Our teacher doesn't allow us (use) phones in class.
  4. She reminded me (lock) the door.
  5. They were made (wait) outside.
  6. Can you help me (carry) these boxes?
  7. გადააკეთეთ ვნებითში: The rules don't permit visitors to take photos.

B. მნიშვნელობა

აირჩიეთ სწორი პასუხი ან გადმოეცით.

  1. აირჩიეთ: My parents … me to travel alone.
  2. რას ნიშნავს? "My boss made me stay late."
  3. გადმოეცით warn-ით: "Don't swim here — it's dangerous," the guide said to us.
  4. გადმოეცით invite-ით: "Would you like to come to dinner on Saturday?" Maria asked Tom.
  5. გადაწერეთ be allowed to-თი: The school lets students leave at lunchtime.

C. იპოვეთ შეცდომა

ყოველ წინადადებაში ერთი შეცდომაა, ან წინადადება სწორია. დაწერეთ გასწორებული წინადადება ან დაწერეთ correct.

  1. I want that you come to my party.
  2. I was let to stay up late.
  3. They don't let us to bring food.
  4. My parents encouraged me to learn the piano.
  5. Is it allowed to park here?

D. კონტექსტში

ფრჩხილებში მოცემული ზმნები ჩასვით ტექსტში სწორი ფორმით.

My first job
When I started my first job, my manager asked me 18 (work) on Saturdays. She didn't let me 19 (choose) my hours, and she made everyone 20 (wear) a uniform. We weren't allowed 21 (use) our phones at work. But she also encouraged me 22 (take) a course, and a year later she helped me 23 (find) a better job.

E. თქვენი ჯერი

დაწერეთ ინგლისურად.

  1. დაწერეთ ორი წინადადება თქვენს ბავშვობაზე: ერთი let-ით და ერთი make-ით.
  2. დაწერეთ ორი წესი თქვენს სკოლაში ან სამსახურში: ერთი be allowed to-თი და ერთი not allowed to-თი.

F. შერეული გამეორება

გაიმეორეთ წინა გაკვეთილები.

  1. B1-17 Verb + -ing თუ verb + to? enjoy cooking, decide to wait – სრული სიები ქართულად
    She refused (help) us.
  2. B1-13 Reported Questions ქართულად: asked if, asked where, told me to – say თუ tell?
    "Please sit down," the doctor said to me. გადმოეცით tell-ით ან ask-ით.
  3. B1-10 Passive Voice ქართულად: ვნებითი გვარი Present Simple-სა და Past Simple-ში (is made, was built)
    გადააკეთეთ ვნებითში: Someone stole my bike.
პასუხები

A. ფორმა

  1. cry
  2. take
  3. to use
  4. to lock
  5. to wait
  6. carry / to carry
  7. Visitors are not permitted to take photos. / Visitors aren't permitted to take photos.

B. მნიშვნელობა

  1. allowed
  2. I had no choice.
  3. The guide warned us not to swim there. / The guide warned us not to swim here.
  4. Maria invited Tom to come to dinner on Saturday. / Maria invited Tom to dinner on Saturday. / Maria invited Tom to come for dinner on Saturday. / Maria invited Tom for dinner on Saturday.
  5. Students are allowed to leave at lunchtime. / The students are allowed to leave at lunchtime.

C. იპოვეთ შეცდომა

  1. I want you to come to my party.
  2. I was allowed to stay up late.
  3. They don't let us bring food.
  4. ✓ My parents encouraged me to learn the piano.
  5. Are we allowed to park here? / Am I allowed to park here? / Are you allowed to park here? / Is parking allowed here?

D. კონტექსტში

  1. to work
  2. choose
  3. wear
  4. to use
  5. to take
  6. find / to find

E. თქვენი ჯერი

  1. My parents let me stay up late on Fridays. They made me do my homework before dinner.
  2. We're allowed to work from home on Fridays. We aren't allowed to eat at our desks.

F. შერეული გამეორება

  1. to help
  2. The doctor told me to sit down. / The doctor asked me to sit down.
  3. My bike was stolen.
Android აპლიკაციაისწავლეთ ყველგან Google Play