Want him to, make him do, let him do ქართულად: ზმნა + დამატება + to
Want Him To, Make Him Do, Let Him Do
ამ გვერდზე
მიზანი
ამ გაკვეთილის შემდეგ შეძლებთ თქვათ, რა გინდათ, რას სთხოვთ, ეუბნებით ან რაში არწმუნებთ სხვა ადამიანს (I want you to stay), და რომ ვინმე სხვას აიძულებს (make), ნებას რთავს (let, allow, permit) ან ეხმარება (help) – მოქმედებით და ვნებით წინადადებებში.
მთავარი იდეა
B1-17-ში ორივე მოქმედებას ერთი ადამიანი აკეთებდა: I want to stay. ახლა წინადადებაში მეორე ადამიანი შემოდის: I want you to stay. ეს ადამიანი – დამატება – ორ ზმნას შორის დგას.
წარმოიდგინეთ ჭიშკარი ადამიანსა და მოქმედებას შორის. Want, ask, tell, persuade ადამიანს ჭიშკრისკენ მიუთითებს. Make მას ჭიშკარში უბიძგებს – უნდა თუ არა. Let და allow ჭიშკარს აღებს – თუ უნდა, გავა. Help კი მასთან ერთად გადის.
გრამატიკა მოკლეა, მაგრამ მახეებით სავსე. ამ გაკვეთილის ზმნების უმეტესობას დამატება + to მოსდევს: She asked me to wait. მათგან მხოლოდ make და let იღებს ყოველთვის დამატებას + საწყის ფორმას, to-ს გარეშე (help-ს ორივე შეუძლია): She made me wait. She let me go. ვნებითში კი make-ს უცებ to სჭირდება (I was made to wait), let-ს კი be allowed to ცვლის.
ქართული და ინგლისური
ქართულად ამ შემთხვევაში ჩვეულებრივ „რომ“ + კავშირებითია: „მინდა, რომ გაეცნო“, „დაარწმუნეს, რომ განაცხადი შეეტანა“. ინგლისურში want, ask, persuade-ის შემდეგ that არ დგას: want you to meet. ეს ყველაზე ტიპური ქართული შეცდომაა: I want that you…
სამაგიეროდ, make-ს ქართულში ზუსტი შესატყვისი აქვს – კაუზატიური ზმნა: „მაცინებს“ = makes me laugh, „გვარბენინა“ = made us run, „ნუ მალოდინებ“ = don't make me wait. ქართულად ერთი ზმნაა, ინგლისურში – make + ადამიანი + ზმნა, to-ს გარეშე. „აიძულა“ კი force-ს ჰგავს, რომელიც to-ს იღებს – ამიტომ make me to ჩნდება. მეორე: „შეიძლება აქ მოწევა?“ ქვემდებარის გარეშე ითქმის, ინგლისურს კი ქვემდებარე სჭირდება: Are we allowed to…? მესამე: „დამეხმარა ველოსიპედის შეკეთებაში“ – ინგლისურში უბრალოდ helped me fix.
| ქართული | ინგლისური | რაშია განსხვავება? |
|---|---|---|
| მინდა, რომ ჩემს მშობლებს გაეცნო. | I want you to meet my parents. | „რომ“ → დამატება + to, არა that |
| ეს ხუმრობა ყოველთვის მაცინებს. | That joke always makes me laugh. | კაუზატიური ზმნა → make + me + ზმნა, to-ს გარეშე |
| გიდმა გაგვაფრთხილა, იქ არ გვეცურა. | The guide warned us not to swim there. | უარყოფა → not to |
| მუზეუმში ფოტოს გადაღება შეიძლება? | Are we allowed to take photos in the museum? | ქართულად ქვემდებარე არ არის; ინგლისურში we |
| ძმა ველოსიპედის შეკეთებაში დამეხმარა. | My brother helped me fix my bike. | „-ში“ → help + ადამიანი + ზმნა |
| უფროსმა ადრე წასვლის ნება მომცა. | My boss let me leave early. | აქ ერთნაირია: ნებართვა ადამიანს ეძლევა – let me |
მოკლედ: „მინდა, რომ…“ = want + ადამიანი + to; კაუზატიური ზმნა („მაცინებს“) = make + ადამიანი + ზმნა; „შეიძლება?“ = Are we allowed to…?
ფორმა
ზმნა + დამატება + ინფინიტივი (to + ზმნა)
| ზმნა | მაგალითი |
|---|---|
| want, would like, expect | I want you to stay. |
| ask, tell, remind, warn | She reminded me to call him. |
| advise, encourage, persuade, invite | They persuaded her to apply. |
| allow, permit, force | The rules allow guests to stay until noon. |
| უარყოფა: დამატება + not to | He told us not to wait. |
ზმნა + დამატება + საწყისი ფორმა (to-ს გარეშე)
| ზმნა | მნიშვნელობა | მაგალითი |
|---|---|---|
| make | აიძულებს / იწვევს | The coach made us run. |
| let | ნებას რთავს (არაოფიციალური) | My boss let me leave early. |
| help | ეხმარება – to არასავალდებულოა | Can you help me (to) carry this? |
Let არაწესიერია: let – let – let.
მოქმედებითი → ვნებითი
| მოქმედებითი | ვნებითი |
|---|---|
| They made us wait. | We were made to wait. |
| They allowed us to leave early. | We were allowed to leave early. |
| They let us leave early. | We were allowed to leave early. (არა were let) |
| They don't permit visitors to take photos. | Visitors are not permitted to take photos. |
| My boss told me to wait. | I was told to wait. |
Be allowed to სხვადასხვა დროში
| დრო | მაგალითი |
|---|---|
| აწმყო | Are we allowed to park here? |
| წარსული | I wasn't allowed to watch TV on school nights. |
| მომავალი | You'll be allowed to leave after the test. |
| Present Perfect (აწმყო სრული) | Students have never been allowed to use phones in class. |
გამოყენება
1სურვილი და მოლოდინი: want / would like / expect + დამატება + to
ეს ზმნები გამოიყენეთ, როცა გინდათ ან ელით, რომ სხვა ადამიანმა რაღაც გააკეთოს. Want-ის შემდეგ that-იანი წინადადება არასოდეს დგას – თუმცა ქართულად „მინდა, რომ…“ ვამბობთ.
2ლაპარაკი, რომ ვინმემ იმოქმედოს: ask, tell, remind, warn, advise, encourage, invite, persuade
ეს ზმნები აღწერს, რას ვეუბნებით ადამიანს, რომ რაღაც გააკეთოს. ისინი თხოვნისა და ბრძანების გადმოცემის მთავარი ზმნებიცაა B1-13. უარყოფისთვის to-ს წინ not დასვით.
3ნებართვა და იძულება: allow, permit, force + დამატება + to
Allow ნეიტრალურია; permit ოფიციალურია (წესები, აბრები, დოკუმენტები); force ძლიერია – არჩევანი არ არის. სამივე დამატებას + to-ს იღებს.
4Make + დამატება + საწყისი ფორმა (იძულება ან გამოწვევა)
Make ნიშნავს, რომ ვინმე სხვას აიძულებს, ან რაღაც რეაქციას იწვევს. To-ს გარეშე. ქართულად ხშირად ერთი კაუზატიური ზმნაა.
5Let + დამატება + საწყისი ფორმა (ნებართვა)
Let ნებართვას იძლევა. არაოფიციალურია და მეტყველებაში ძალიან ხშირია. Let me… მეგობრული შეთავაზებაცაა.
6ვნებითი: be made to, be allowed to
ვნებითში make to-ს იღებს: be made to do. Let-ს ამ სქემაში ვნებითი არ აქვს, ამიტომ გამოიყენეთ be allowed to. ვნებითი let მხოლოდ რამდენიმე მყარ გამოთქმაშია: be let go (= სამსახური დაკარგა), be let in, be let off (= არ დაისაჯა).
7Help + დამატება + (to) + საწყისი ფორმა
Help-ის შემდეგ სწორია როგორც საწყისი ფორმა, ისე to + საწყისი ფორმა. საწყისი ფორმა უფრო ხშირია, განსაკუთრებით ამერიკულ ინგლისურში. დამატება შეიძლება გამოტოვდეს. ქართული „-ში“ („შეკეთებაში დამეხმარა“) აქ წინდებულად არ გადადის.
ხშირი შეცდომები
მახეები ქართულად მოლაპარაკეებისთვის
1. „მასწავლებელს უნდა, რომ ანამ ფორტეპიანოს კონკურსში მიიღოს მონაწილეობა“ → want that. ქართულს ინფინიტივი არ აქვს და „მინდა / უნდათ“-ს „რომ“-იანი წინადადება მოსდევს. ინგლისურად ეს that-ად ითარგმნება, მაგრამ want-ის შემდეგ საჭიროა დამატება + to.
2. „ამ ტბაზე თევზაობა მხოლოდ შაბათ-კვირას შეიძლება“ → is allowed to… „შეიძლება“ ქართულად ქვემდებარის გარეშე ითქმის, ამიტომ ინგლისურ წინადადებაშიც ქვემდებარე იკარგება. ინგლისურს ქვემდებარე სჭირდება: ადამიანი (you) ან ის, რაც ნებადართულია (fishing).
3. „მეზობელმა შვილს ეზო დაახვეტინა“ → made his son to. ქართული ამ შემთხვევაში ან კაუზატიურ ზმნას იყენებს („დაახვეტინა“), ან „აიძულა“-ს. „აიძულა“ ინგლისურ force-ს ჰგავს, რომელიც to-ს იღებს, ამიტომ ქართველები make-საც to-ს უმატებენ. Make + ადამიანი + საწყისი ფორმა.
4. „ბებიას პომიდვრის დარგვაში დაეხმარა“ → helped her in planting. ქართული „-ში“ ინგლისურად in-ად და -ing-ად გადადის. ეს გრამატიკულად შესაძლებელია, მაგრამ ბუნებრივი ფორმაა help + ადამიანი + (to) + ზმნა.
არ აგერიოთ
make თუ let – კონტროლის საპირისპირო იდეები: make = არჩევანი არ არის; let = არჩევანი თავისუფალია.
Let's თუ Let us – Let's შეთავაზებაა, რომელიც მსმენელსაც მოიცავს A1-18. Let us (სრული ფორმა, ხშირად please-ით) ნებართვას ითხოვს.
allow + დამატება + to თუ allow + -ing – ადამიანით: დამატება + to. თუ ადამიანი არ არის ნახსენები, allow, permit და advise -ing-ს იღებს.
make someone do თუ get someone to do – make იძულებაა; get someone to do ნიშნავს დაყოლიებას ან მოგვარებას და to-ს იღებს. იხ. B2-11.
მართლწერა და გამოთქმა
- allowed /əˈlaʊd/ ზუსტად ისე ჟღერს, როგორც aloud (= ხმამაღლა). „ნებადართულს“ მხოლოდ allowed ნიშნავს. პირველი ხმოვანი სუსტია (/ə/) – „ა“-ს სრულად ნუ წარმოთქვამთ.
- let-ს -ed ფორმა არ აქვს: Yesterday my boss let me… (არა letted).
- made to-სა და allowed to-ში to სუსტია: /ˈmeɪd tə/, /əˈlaʊd tə/.
- Let me სწრაფ მეტყველებაში ხშირად /ˈlemi/-ს ჟღერს: t თითქმის ქრება.
- ზმნა permit-ს მახვილი მეორე მარცვალზე აქვს (/pəˈmɪt/), არსებით სახელს (a parking permit) – პირველზე (/ˈpɜːmɪt/ (UK), /ˈpɝːmɪt/ (US)). /ɜː/ ქართულში არ არის: ტუჩები მოადუნეთ და ხმოვანი გააგრძელეთ.
ოქროს წესი
ამ გაკვეთილის ზმნების უმეტესობა ადამიანი + to + ზმნას იღებს (want, ask, tell, allow) – „რომ“ აქ that არ არის. make და let იღებს ადამიანი + ზმნას, to-ს გარეშე; help – ორივეს. ვნებითში: be made to და be allowed to, არა be let to.
სავარჯიშოები
A. ფორმა
ფრჩხილებში მოცემული ზმნა ჩასვით სწორი ფორმით.
-
The film made me (cry).
-
My manager let me (take) a day off.
-
Our teacher doesn't allow us (use) phones in class.
-
She reminded me (lock) the door.
-
They were made (wait) outside.
-
Can you help me (carry) these boxes?
-
გადააკეთეთ ვნებითში: The rules don't permit visitors to take photos.
B. მნიშვნელობა
აირჩიეთ სწორი პასუხი ან გადმოეცით.
-
აირჩიეთ: My parents … me to travel alone.
-
რას ნიშნავს? "My boss made me stay late."
-
გადმოეცით warn-ით: "Don't swim here — it's dangerous," the guide said to us.
-
გადმოეცით invite-ით: "Would you like to come to dinner on Saturday?" Maria asked Tom.
-
გადაწერეთ be allowed to-თი: The school lets students leave at lunchtime.
C. იპოვეთ შეცდომა
ყოველ წინადადებაში ერთი შეცდომაა, ან წინადადება სწორია. დაწერეთ გასწორებული წინადადება ან დაწერეთ correct.
-
I want that you come to my party.
-
I was let to stay up late.
-
They don't let us to bring food.
-
My parents encouraged me to learn the piano.
-
Is it allowed to park here?
D. კონტექსტში
ფრჩხილებში მოცემული ზმნები ჩასვით ტექსტში სწორი ფორმით.
When I started my first job, my manager asked me 18 (work) on Saturdays. She didn't let me 19 (choose) my hours, and she made everyone 20 (wear) a uniform. We weren't allowed 21 (use) our phones at work. But she also encouraged me 22 (take) a course, and a year later she helped me 23 (find) a better job.
E. თქვენი ჯერი
დაწერეთ ინგლისურად.
-
დაწერეთ ორი წინადადება თქვენს ბავშვობაზე: ერთი let-ით და ერთი make-ით.
-
დაწერეთ ორი წესი თქვენს სკოლაში ან სამსახურში: ერთი be allowed to-თი და ერთი not allowed to-თი.
F. შერეული გამეორება
გაიმეორეთ წინა გაკვეთილები.
-
B1-17 Verb + -ing თუ verb + to? enjoy cooking, decide to wait – სრული სიები ქართულად She refused (help) us.
-
B1-13 Reported Questions ქართულად: asked if, asked where, told me to – say თუ tell? "Please sit down," the doctor said to me. გადმოეცით tell-ით ან ask-ით.
-
B1-10 Passive Voice ქართულად: ვნებითი გვარი Present Simple-სა და Past Simple-ში (is made, was built) გადააკეთეთ ვნებითში: Someone stole my bike.
პასუხები
A. ფორმა
- cry
- take
- to use
- to lock
- to wait
- carry / to carry
- Visitors are not permitted to take photos. / Visitors aren't permitted to take photos.
B. მნიშვნელობა
- allowed
- I had no choice.
- The guide warned us not to swim there. / The guide warned us not to swim here.
- Maria invited Tom to come to dinner on Saturday. / Maria invited Tom to dinner on Saturday. / Maria invited Tom to come for dinner on Saturday. / Maria invited Tom for dinner on Saturday.
- Students are allowed to leave at lunchtime. / The students are allowed to leave at lunchtime.
C. იპოვეთ შეცდომა
- I want you to come to my party.
- I was allowed to stay up late.
- They don't let us bring food.
- ✓ My parents encouraged me to learn the piano.
- Are we allowed to park here? / Am I allowed to park here? / Are you allowed to park here? / Is parking allowed here?
D. კონტექსტში
- to work
- choose
- wear
- to use
- to take
- find / to find
E. თქვენი ჯერი
- My parents let me stay up late on Fridays. They made me do my homework before dinner.
- We're allowed to work from home on Fridays. We aren't allowed to eat at our desks.
F. შერეული გამეორება
- to help
- The doctor told me to sit down. / The doctor asked me to sit down.
- My bike was stolen.
