Much, many, a lot of, a few, a little: «shumë» dhe «pak» në anglisht
Much, Many, A Lot Of, A Few, A Little
Në këtë faqe
Qëllimi
Pas këtij mësimi do të dini të flisni për sasi të mëdha dhe të vogla me much, many, a lot of, lots of, a few dhe a little, të thoni se diçka është më shumë nga ç'duhet (too much / too many) ose më pak nga ç'ju nevojitet (not enough), dhe të thoni «zero» me no, none dhe not any.
Ideja kryesore
Përfytyroni një tezgë në treg. Në njërën anë ka mollë, portokaj dhe vezë: i numëroni një nga një. Në anën tjetër ka thasë të mëdhenj me oriz, miell dhe kafe: këto nuk i numëroni, i matni me lugë ose me kupë. Ky është dallimi midis emrave të numërueshëm dhe të panumërueshëm që e njihni nga A1-24.
Çdo fjalë sasie në këtë mësim bën të njëjtën pyetje të parë: a mund ta numëroni? Disa fjalë punojnë vetëm në anën e numërimit (many, a few, too many). Disa vetëm në anën e lugës (much, a little, too much). Dhe disa punojnë në të dyja anët (a lot of, lots of, enough, no).
Pastaj vjen një pyetje e dytë, më e vogël: a është fjalia pohore, mohore apo pyetëse? Much dhe many i pëlqejnë mohimet dhe pyetjet. Në fjalitë pohore zgjedhja e përditshme është a lot of.
Shqipja dhe anglishtja
Në shqip për sasinë kemi dy fjalë të thjeshta: shumë dhe pak. «Shumë kohë» dhe «shumë njerëz», «pak kripë» dhe «pak minuta» – fjala nuk ndryshon. Anglishtja këtu zgjedh sipas emrit: «shumë» është much (me emra të panumërueshëm) ose many (me emra në shumës), «pak» është a little ose a few. Prandaj gjithmonë pyesni veten: a numërohet ky emër në anglisht?
Kujdes edhe me emrat. Disa emra që në shqip kanë shumës, në anglisht janë të panumërueshëm: «informacione» → information, «detyra shtëpie» → homework, «këshilla» → advice, «mobilje» → furniture, «lajme» → news. Edhe «paratë» në shqip është shumës, kurse money në anglisht është i panumërueshëm: much money, the money is. Dhe një dallim tjetër: shqipja i do dy mohime («Nuk ka asnjë biletë»), anglishtja vetëm një: There are no tickets ose There aren't any tickets.
| Shqip | Anglisht | Çfarë ndryshon |
|---|---|---|
| Sot nuk kam shumë kohë. | I don't have much time today. | kohë = e panumërueshme → much |
| Sa veta vijnë në festë? | How many people are coming to the party? | «sa» + njerëz (të numërueshëm) → How many |
| Ka shumë trafik sot në mëngjes. | There's a lot of traffic this morning. | në fjali pohore: a lot of |
| Më duhen pak minuta. | I need a few minutes. | minuta = të numërueshme → a few |
| Hidh pak kripë në ujë. | Add a little salt to the water. | kripë = e panumërueshme → a little |
| Paratë nuk mjaftojnë. | The money isn't enough. | «paratë» shumës, money i panumërueshëm |
| Nuk ka asnjë kafe në dollap. | There isn't any coffee in the cupboard. | në shqip dy mohime, në anglisht një |
| Ka tepër makina në qendër. | There are too many cars in the city centre. | «tepër» + emër → too many ose too much sipas emrit; kuptimi «më shumë nga ç'duhet» – këtu është njësoj |
Shkurt: «shumë» dhe «pak» nuk ndryshojnë, por në anglisht ndryshojnë sipas emrit: many / a few me gjëra që numërohen, much / a little me gjëra që maten. Në fjali pohore: a lot of. Për zero: vetëm një mohim.
Forma
Fjalët e sasisë dhe emrat
| Fjala e sasisë | Të numërueshëm (shumës) | Të panumërueshëm |
|---|---|---|
| many | many friends | — |
| much | — | much time |
| a lot of / lots of | a lot of friends | a lot of time |
| a few | a few eggs | — |
| a little | — | a little milk |
| too many | too many cars | — |
| too much | — | too much sugar |
| (not) enough | (not) enough chairs | (not) enough money |
| no | no tickets | no water |
Pyetjet
| Të numërueshëm | Të panumërueshëm |
|---|---|
| How many people…? | How much time…? |
Zero: no, not any, none
| Forma | Modeli | Shembull |
|---|---|---|
| no | no + emër, me folje pohore | There's no milk. |
| not any | folje mohore + any + emër | There isn't any milk. |
| none | qëndron vetëm, pa emër pas | "Is there any milk?" "No, there's none." |
| none of | none of + the / my / these… + emër | None of my friends came. |
No, many, much, a few dhe të tjerat janë përcaktorë (determiners): vijnë para emrit.
Përdorimi
1Much dhe many: kryesisht në mohime dhe pyetje
Many shkon me emra të numërueshëm në shumës, much me emra të panumërueshëm. Përdoren më shpesh në mohime dhe në pyetje. Në fjalitë pohore much vetëm tingëllon zyrtar ose i çuditshëm, prandaj themi a lot of. (Too much, so much dhe very much shkojnë kudo.) Në shqip për të gjitha këto themi «shumë».
2A lot of dhe lots of: zgjedhja e përditshme në fjalitë pohore
A lot of dhe lots of shkojnë si me emra të numërueshëm, ashtu edhe me të panumërueshëm. Janë më të zakonshme në fjali pohore, por shkojnë mirë edhe në mohime e pyetje. Lots of është pak më jozyrtare. Kur pas saj nuk vjen emër, thoni a lot (pa of).
3A few dhe a little: pak, por ka
A few shkon me emra të numërueshëm në shumës, a little me emra të panumërueshëm. Të dyja do të thonë «pak, por ka» – një ide pozitive. Pa a (few, little) kuptimi bëhet «jo mjaftueshëm»; shih B2-19. Në shqip për të dyja themi «pak» ose «ca».
4Too much, too many, not enough
Too much dhe too many + emër do të thonë «më shumë nga ç'duhet». Not enough + emër do të thotë «më pak nga ç'na duhet». Too dhe enough me mbiemra janë te A2-08.
5No, none dhe not any: zero
No vjen menjëherë para emrit dhe folja mbetet pohore. Not any përdor folje mohore. None zëvendëson emrin. Mos përdorni no ose none me folje mohore. Në shqip mohojmë dy herë («nuk… asnjë»), në anglisht vetëm një herë.
Gabime të shpeshta
Kurthe për shqipfolësit
1. «Shumë» → (very) much me çdo emër. Në shqip «shumë» shkon me çdo emër («shumë kohë», «shumë ujë», «shumë kushërinj») dhe do të thotë edhe very. Prandaj nga «Endriti ka shumë kushërinj në Elbasan» del lehtë very much edhe me emra në shumës. Me emra të numërueshëm duhet many, ose në fjali pohore më natyrshëm a lot of.
2. «Pak» → a little me emra në shumës. Edhe «pak» nuk ndryshon: «pak qumësht», «pak dhurata». Nga «Besniku solli pak dhurata nga Berati për kolegët» del lehtë a little. Me emra në shumës «pak» është a few.
3. «Detyra», «informacione», «paratë» → shumës në anglisht. Në shqip themi «Para çdo feste Jonida merr shumë detyra shtëpie», «Paratë për ekskursionin e shkollës janë gati». Në anglisht homework, information dhe money janë të panumërueshëm: pa -s, me much ose a lot of, dhe me folje në njëjës.
4. «Nuk… asnjë» → dy mohime. Shqipja i do dy mohimet: «Në gusht Klea nuk gjeti asnjë dhomë të lirë në Gjirokastër». Në anglisht mjafton një: ose folja mohore + any, ose folja pohore + no.
Mos i ngatërroni
much / many apo a lot of – Të treja janë të sakta në pyetje dhe mohime. Në fjalitë pohore zgjedhja e natyrshme e përditshme është a lot of.
no apo none – No do një emër pas. None qëndron vetëm ose vjen para of. Në shqip për të dyja themi «asnjë».
too much / too many + emër apo too + mbiemër – Para emrit përdorni too much ose too many. Para mbiemrit vetëm too. Shih A2-08.
Drejtshkrimi dhe shqiptimi
- a lot of thuhet si një bllok: /ə ˈlɒt əv/ (UK), /ə ˈlɑːt̬ əv/ (US). a dhe of janë të dobëta: /ə/ është shumë afër «ë»-së shqipe, prandaj kjo ju vjen lehtë. Në të folurit e shpejtë jozyrtar of mund të jetë vetëm /ə/.
- lots of /ˈlɒts əv/ (UK), /ˈlɑːts əv/ (US): edhe këtu of është e dobët.
- a few /ə ˈfjuː/ dhe a little /ə ˈlɪtl/: a është /ə/ e dobët, por mos e hiqni, sepse ndryshon kuptimin. Te little /tl/ fundore nuk ka zanore mes t dhe l: mos thoni «lit-ël». /l/ fundore është e thellë, si «ll» e shqipes – këtu keni avantazh.
- many /ˈmeni/: shkruhet me a, por shqiptohet me /e/. Mos e lexoni ashtu siç shkruhet.
- much /mʌtʃ/ dhe none /nʌn/ kanë tingullin /ʌ/, që shqipja nuk e ka: është i shkurtër, me gojë gjysmë të hapur, diku midis «a»-së dhe «ë»-së. none rimon me one dhe sun; nuk tingëllon si no. Fundi i much është «ç» e shqipes.
- Në pyetje much dhe many shpesh theksohen: How much is it? How many are there?
Rregulli i artë
Pyesni së pari: a mund ta numëroj? Numërohet → many, a few, too many. Nuk numërohet → much, a little, too much. Të dyja → a lot of, lots of, enough, no. Në fjali pohore zgjidhni a lot of në vend të much / many. Për zero përdorni no + emër me folje pohore, ose not any; none qëndron vetëm. Dhe mbani mend: «shumë» dhe «pak» në anglisht ndryshojnë sipas emrit, kurse «nuk… asnjë» është vetëm një mohim.
Ushtrime
A. Forma
Plotësoni fjalën që mungon.
-
How brothers and sisters do you have?
-
How sugar do you take in your coffee?
-
I've got apples. Do you want one? (a small number)
-
Can I have milk in my tea, please? (a small amount)
-
There are people here — I can't move! (more than is good)
-
I'm not hungry. I ate chocolate. (more than is good)
B. Kuptimi
Zgjidhni ose rishkruani sipas kuptimit.
-
Zgjidhni përgjigjen e saktë: She drinks … coffee.
-
Zgjidhni përgjigjen e saktë: "How many emails did you get?" "…."
-
Zgjidhni përgjigjen e saktë: There were … taxis at the station.
-
Zgjidhni përgjigjen e saktë: I have … time before the meeting.
-
Rishkruajeni me no: There aren't any buses after midnight.
C. Gjeni gabimin
Çdo fjali ka një gabim ose është e saktë. Shkruani fjalinë e korrigjuar ose shkruani correct.
-
How much chairs do we need?
-
We don't have enough of time.
-
There aren't no tickets left.
-
I don't have much money this month.
D. Në kontekst
Lexoni dialogun dhe plotësoni fjalët që mungojnë me fjalët nga kutia. Word box: a few, any, enough, many, no, too much
Kim: How 16 people are coming?
Raj: About twelve. Do we have 17 plates for everyone?
Kim: No, we only have six. And there's 18 bread — the bag is empty.
Raj: OK, I'll buy some. Do we need 19 juice?
Kim: Just 20 bottles. Last time we bought 21 juice (more than we needed), and we took half of it home!
E. Radha juaj
Shkruani në anglisht.
-
Shkruani për kuzhinën tuaj: një gjë që e keni me bollëk dhe një gjë që nuk e keni në sasi të madhe.
-
Shkruani për qytetin tuaj: çfarë ka tepër dhe çfarë nuk ka mjaftueshëm?
F. Përsëritje e përzier
Përsëritni mësimet e mëparshme.
-
A1-24 Emrat e numërueshëm dhe të panumërueshëm në anglisht: some, any, how much, how many Zgjidhni përgjigjen e saktë: Would you like … cake?
-
A2-08 As… as, too dhe enough në anglisht: barazia, «tepër» dhe «mjaftueshëm» në shqip Zgjidhni përgjigjen e saktë: This coffee is … hot.
-
A2-07 Shkalla sipërore në anglisht (superlatives): the biggest, the most, the best It's (busy) day of the year for the shop.
Përgjigjet
A. Forma
- many
- much
- a few
- a little / a bit of
- too many
- too much
B. Kuptimi
- a lot of
- None
- no
- a little
- There are no buses after midnight.
C. Gjeni gabimin
- How many chairs do we need?
- We don't have enough time.
- There are no tickets left. / There aren't any tickets left.
- ✓ I don't have much money this month.
D. Në kontekst
- many
- enough
- no
- any
- a few
- too much
E. Radha juaj
- I have a lot of tea. I don't have much coffee, and I don't have many clean cups!
- There are too many cars in my town, and there aren't enough parks.
F. Përsëritje e përzier
- some
- too
- the busiest
