Much, many, a lot of, a few आणि a little: इंग्रजीत “खूप” आणि “थोडं” कसं सांगायचं
Much, Many, A Lot Of, A Few, A Little
या पानावर
उद्दिष्ट
हा धडा झाल्यावर तुम्ही इंग्रजीत मोठं आणि छोटं प्रमाण योग्य शब्दांत सांगू शकाल: much, many, a lot of, lots of, a few, a little. एखादी गोष्ट गरजेपेक्षा जास्त आहे (too much, too many) किंवा पुरेशी नाही (not enough) ते सांगू शकाल, आणि “अजिबात नाही” हे तीन प्रकारे म्हणू शकाल: no, none, not any.
मुख्य कल्पना
भाजी मंडईतला एक स्टॉल डोळ्यांसमोर आणा. एका बाजूला लिंबू, अंडी आणि नारळ: ते तुम्ही एक-एक करून मोजता. दुसऱ्या बाजूला तांदूळ, साखर आणि डाळीची मोठी पोती: ती तुम्ही मोजत नाही, मापाने किंवा तराजूने मोजून घेता. हाच मोजता येणाऱ्या आणि न मोजता येणाऱ्या नामांमधला फरक, जो तुम्ही A1-24 मध्ये शिकलात.
या धड्यातला प्रत्येक शब्द आधी एकच प्रश्न विचारतो: हे एक-एक करून मोजता येतं का? काही शब्द फक्त मोजता येणाऱ्या गोष्टींबरोबर येतात (many, a few, too many). काही फक्त मापाने घेतल्या जाणाऱ्या गोष्टींबरोबर (much, a little, too much). आणि काही दोन्हींबरोबर (a lot of, lots of, enough, no).
मग दुसरा, लहान प्रश्न: वाक्य होकारार्थी आहे, नकारार्थी, की प्रश्न? Much आणि many ला नकार आणि प्रश्न आवडतात. होकारार्थी वाक्यात रोजच्या बोलण्यात a lot of वापरतात.
मराठी आणि इंग्रजी
मराठी “खूप”, “पुष्कळ”, “बरेच” सगळ्यांबरोबर चालतात: “खूप पैसे”, “खूप माणसं”, “खूप वेळ”. म्हणून “खूप” चा सगळ्यात जवळचा इंग्रजी शब्द आहे a lot of. मराठी “अनेक” मात्र फक्त मोजता येणाऱ्या गोष्टींसाठी आहे (“अनेक दुकानं”) – अगदी many सारखा.
अडचण तिथे येते जिथे मराठी दोन्हींसाठी एकच शब्द वापरते: “किती”, “खूप जास्त”, “थोडं / थोडे”. इंग्रजीत तिथे निवड करावी लागते: how much / how many, too much / too many, a little / a few. मराठीतलं अनेकवचन कधी कधी मदत करतं: “किती अंडी?”, “खूप गाड्या” – अनेकवचन म्हणजे many. पण “किती लोक?”, “किती विद्यार्थी?” यांत रूप बदलत नाही, म्हणून स्वतःला विचारा: एक-एक करून मोजता येतं का?
दुसरा फरक नकारात. मराठीत क्रियापदाबरोबर “नाही” येतो: “ब्रेड उरला नाही”, “एकही दुकान उघडं नव्हतं”. इंग्रजीत no किंवा none स्वतःच नकार आहेत, म्हणून क्रियापद होकारार्थीच राहतं: There's no bread left. आणि आर्टिकल: मराठीत आर्टिकल नाही, पण a lot of, a few, a little मधला a त्या शब्दांचाच भाग आहे.
| मराठी | इंग्रजी | काय वेगळं आहे? |
|---|---|---|
| आज माझ्याकडे जास्त वेळ नाही. | I don't have much time today. | न मोजता येणारं + नकार → much |
| माझ्या गावात जास्त दुकानं नाहीत. | There aren't many shops in my village. | मोजता येणारं + नकार → many |
| तिचे ऑफिसमध्ये खूप मित्र आहेत. | She has a lot of friends at work. | होकारार्थी वाक्य → a lot of; a विसरू नका |
| पार्टीला किती लोक येत आहेत? | How many people are coming to the party? | “किती” दोन्हींसाठी; इंग्रजीत निवड करावी लागते |
| पाण्यात थोडं मीठ घाल. | Add a little salt to the water. | न मोजता येणारं → a little |
| मला तुला थोडे प्रश्न विचारायचे आहेत. | Can I ask you a few questions? | मोजता येणारं → a few, a सह |
| शहरात खूप जास्त गाड्या आहेत. | There are too many cars in the city centre. | too many + अनेकवचन |
| सगळ्यांसाठी पुरेशी ताटं नाहीत. | We don't have enough plates for everyone. | – इथे दोन्ही भाषा सारख्याच आहेत |
| ब्रेड उरला नाही. | There's no bread left. | no + होकारार्थी क्रियापद |
| एकही दुकान उघडं नव्हतं. | None of the shops were open. | मराठीत “एकही” + “नव्हतं”; इंग्रजीत एकच नकार |
थोडक्यात: “खूप” म्हणजे रोजच्या बोलण्यात a lot of; नकार आणि प्रश्नात मोजता येणारं → many, न मोजता येणारं → much; “किती”, “खूप जास्त” आणि “थोडं” इंग्रजीत दोन शब्दांत विभागा; आणि no / none बरोबर क्रियापद होकारार्थी.
रचना
प्रमाण दाखवणारे शब्द आणि नामं
| शब्द | मोजता येणारं (अनेकवचन) | न मोजता येणारं |
|---|---|---|
| many | many friends | — |
| much | — | much time |
| a lot of / lots of | a lot of friends | a lot of time |
| a few | a few eggs | — |
| a little | — | a little milk |
| too many | too many cars | — |
| too much | — | too much sugar |
| (not) enough | (not) enough chairs | (not) enough money |
| no | no tickets | no water |
प्रश्न
| मोजता येणारं | न मोजता येणारं |
|---|---|
| How many people…? | How much time…? |
शून्य: no, not any, none
| रूप | रचना | उदाहरण |
|---|---|---|
| no | no + नाम, होकारार्थी क्रियापद | There's no milk. |
| not any | नकारार्थी क्रियापद + any + नाम | There isn't any milk. |
| none | एकटं येतं, नंतर नाम नाही | "Is there any milk?" "No, there's none." |
| none of | none of + the / my / these… + नाम | None of my friends came. |
No, many, much, a few वगैरे शब्दांना determiners म्हणतात: ते नामाच्या आधी येतात.
वापर
1Much आणि many: मुख्यतः नकार आणि प्रश्नात
Many मोजता येणाऱ्या अनेकवचनी नामाबरोबर येतं, much न मोजता येणाऱ्या नामाबरोबर. ते सगळ्यात जास्त नकारार्थी वाक्यांत आणि प्रश्नांत वापरतात. होकारार्थी वाक्यात एकटं much औपचारिक किंवा विचित्र वाटतं, म्हणून तिथे a lot of म्हणतात. (Too much, so much आणि very much सगळीकडे चालतात.)
2A lot of आणि lots of: रोजच्या बोलण्यातला होकारार्थी पर्याय
A lot of आणि lots of मोजता येणाऱ्या आणि न मोजता येणाऱ्या दोन्ही नामांबरोबर चालतात. ते सगळ्यात जास्त होकारार्थी वाक्यांत येतात, पण नकार आणि प्रश्नातही चालतात. Lots of थोडं जास्त अनौपचारिक आहे. नंतर नाम नसेल तर फक्त a lot म्हणा (of शिवाय).
3A few आणि a little: थोडं, पण काहीतरी आहे
A few मोजता येणाऱ्या अनेकवचनी नामाबरोबर, a little न मोजता येणाऱ्या नामाबरोबर. दोन्हींचा अर्थ “कमी संख्या किंवा कमी प्रमाण, पण काहीतरी आहे” – ही सकारात्मक कल्पना. a काढलं (few, little) की अर्थ बदलतो: “फारच कमी, पुरेसं नाही”; पाहा B2-19. मराठीत आपण दोन्हींसाठी अनेकदा “थोडं / थोडे” म्हणतो, आणि मोजता येणाऱ्यांसाठी “काही”, “दोन-चार” सुद्धा.
4Too much, too many, not enough
Too much आणि too many + नाम म्हणजे “बरं आहे त्यापेक्षा जास्त”. Not enough + नाम म्हणजे “गरजेपेक्षा कमी”. विशेषणाबरोबर too आणि enough A2-08 मध्ये आहेत. मराठी “खूप जास्त” दोन्हींसाठी चालतं, पण इंग्रजीत पुन्हा निवड करावी लागते.
5No, none आणि not any: शून्य
No थेट नामाच्या आधी येतं, आणि क्रियापद होकारार्थी राहतं. Not any बरोबर क्रियापद नकारार्थी. None नामाची जागा घेतं. no किंवा none नकारार्थी क्रियापदाबरोबर वापरू नका – मराठीत “एकही … नाही” असं दोन्ही एकत्र येत असलं तरी.
नेहमीच्या चुका
मराठी भाषकांसाठी सापळे
1. “किती विद्यार्थी?”, “खूप जास्त गाड्या” → how much students, too much vehicles. मराठीत “किती” आणि “खूप जास्त” सगळ्यांबरोबर चालतात: “किती साखर?” आणि “किती विद्यार्थी?”, “खूप जास्त धूळ” आणि “खूप जास्त गाड्या”. म्हणून इंग्रजीत much सगळीकडे येतं. मोजता येणाऱ्या अनेकवचनी नामाआधी how many आणि too many लागतं. स्वतःला विचारा: एक, दोन, तीन असं मोजता येतं का?
2. “स्टेशनवर खूप लोक असतात” → lot of (a शिवाय). मराठीत आर्टिकल नसतात, आणि “खूप” हा एकच शब्द आहे. म्हणून a lot of मधला a अनेकदा गळतो: lot of people, lot of work. पण a lot of हा तीन शब्दांचा एक ठरलेला संच आहे; a शिवाय तो चुकीचा. lots of (अनेकवचनी lots) मात्र a शिवायच येतं.
3. “मला थोडे प्रश्न आहेत” → I have few questions. मराठी “थोडे प्रश्न”, “दोन-चार प्रश्न” म्हणजे “काही प्रश्न आहेत”. इंग्रजीत हा अर्थ a few देतं. a गळला तर few चा अर्थ उलटा होतो: “फारसे प्रश्न नाहीत” (पाहा B2-19).
गोंधळ करू नका
much / many आणि a lot of – प्रश्नात आणि नकारात तिन्ही बरोबर. होकारार्थी वाक्यात रोजच्या बोलण्यात नैसर्गिक पर्याय a lot of.
no आणि none – No नंतर नाम हवं. None एकटं येतं किंवा of च्या आधी.
too much / too many + नाम आणि too + विशेषण – नामाआधी too much किंवा too many. विशेषणाआधी फक्त too. पाहा A2-08.
स्पेलिंग आणि उच्चार
- a lot of एका दमात म्हणा: /ə ˈlɒt əv/ (UK), /ə ˈlɑːt̬ əv/ (US). जोर lot वर. भरभर, अनौपचारिक बोलण्यात of फक्त /ə/ होतं – “a lotta”.
- lots of /ˈlɒts əv/ (UK), /ˈlɑːts əv/ (US): of कमकुवत. /ə/ आखूड आणि सैल म्हणा, स्पष्ट “ऑफ” नाही. of चा शेवट /v/: वरचे दात खालच्या ओठाला हलके लावून घोष आवाज, “फ” नाही.
- a few /ə ˈfjuː/ आणि a little /ə ˈlɪtl/: a कमकुवत /ə/, पण तो गाळू नका – तो अर्थ बदलतो. few मधला /f/ वरचे दात खालच्या ओठाला लावून, हवेच्या घर्षणाने; दोन्ही ओठ मिटून म्हटलेला मराठी “फ” नको.
- little: शेवटी स्वर नाही – /t/ नंतर थेट /l/. मध्ये “ट” नंतर स्वर घालू नका (“लिटल”, “लिटिल” नाही). /t/ साठी जिभेचं टोक दातांमागच्या उंचवट्याला – मराठी “ट” सारखं मागे वळवू नका.
- none /nʌn/ चा यमक one आणि sun बरोबर जुळतो. तो no सारखा ऐकू येत नाही. /ʌ/ आखूड, तोंड थोडं उघडं – मराठी “अ” च्या जवळ, “नॉन” नाही.
- much /mʌtʃ/ आणि many /ˈmeni/: many मधला स्वर /e/ आहे, ten मधल्यासारखा; स्पेलिंगमध्ये a असला तरी “मॅनी” नाही.
- प्रश्नात much आणि many वर अनेकदा जोर असतो: How MUCH is it? How MANY are there?
सुवर्णनियम
आधी विचारा: हे एक-एक करून मोजता येतं का? मोजता येतं → many, a few, too many. मोजता येत नाही → much, a little, too much. दोन्ही → a lot of, lots of, enough, no. होकारार्थी वाक्यात a lot of (a सह!) वापरा. शून्यासाठी no + नाम + होकारार्थी क्रियापद, किंवा not any; none एकटं येतं. आणि मराठी “किती”, “खूप जास्त”, “थोडं” इंग्रजीत नेहमी दोन पर्यायांतून निवडा.
सराव
A. रचना
योग्य प्रमाणवाचक शब्द लिहून वाक्य पूर्ण करा.
-
How brothers and sisters do you have?
-
How sugar do you take in your coffee?
-
I've got apples. Do you want one? (a small number)
-
Can I have milk in my tea, please? (a small amount)
-
There are people here — I can't move! (more than is good)
-
I'm not hungry. I ate chocolate. (more than is good)
B. अर्थ
योग्य पर्याय निवडा किंवा वाक्य पुन्हा लिहा.
-
योग्य पर्याय निवडा: She drinks … coffee.
-
योग्य पर्याय निवडा: "How many emails did you get?" "…."
-
योग्य पर्याय निवडा: There were … taxis at the station.
-
योग्य पर्याय निवडा: I have … time before the meeting.
-
no वापरून पुन्हा लिहा: There aren't any buses after midnight.
C. चूक शोधा
प्रत्येक वाक्यात एक चूक आहे किंवा वाक्य बरोबर आहे. दुरुस्त वाक्य लिहा किंवा correct लिहा.
-
How much chairs do we need?
-
We don't have enough of time.
-
There aren't no tickets left.
-
I don't have much money this month.
D. संदर्भात
संवादातील रिकाम्या जागा भरा. हे शब्द वापरा: a few, any, enough, many, no, too much
Kim: How 16 people are coming?
Raj: About twelve. Do we have 17 plates for everyone?
Kim: No, we only have six. And there's 18 bread — the bag is empty.
Raj: OK, I'll buy some. Do we need 19 juice?
Kim: Just 20 bottles. Last time we bought 21 juice (more than we needed), and we took half of it home!
E. तुमचे स्वतःचे वाक्य
तुमच्या घराबद्दल आणि गावाबद्दल इंग्रजीत लिहा.
-
तुमच्या स्वयंपाकघराबद्दल लिहा: एक गोष्ट जी तुमच्याकडे भरपूर आहे, आणि एक जी कमी आहे (don't have much / many).
-
तुमच्या गावाबद्दल किंवा शहराबद्दल लिहा: तिथे काय गरजेपेक्षा जास्त आहे, आणि काय पुरेसं नाही?
F. मिश्र उजळणी
मागील धड्यांची उजळणी करा.
-
A1-24 Countable आणि Uncountable Nouns, Some आणि Any इंग्रजीत – मराठीत सोपं स्पष्टीकरण योग्य पर्याय निवडा: Would you like … cake?
-
A2-08 As … as, too आणि enough इंग्रजीत: “तितकाच”, “जास्तच” आणि “पुरेसा” मराठीत समजावून योग्य पर्याय निवडा: This coffee is … hot.
-
A2-07 Superlatives इंग्रजीत: the biggest, the most beautiful, the best – “सगळ्यात” मराठीत समजावून It's (busy) day of the year for the shop.
उत्तरे
A. रचना
- many
- much
- a few
- a little / a bit of
- too many
- too much
B. अर्थ
- a lot of
- None
- no
- a little
- There are no buses after midnight.
C. चूक शोधा
- How many chairs do we need?
- We don't have enough time.
- There are no tickets left. / There aren't any tickets left.
- ✓ I don't have much money this month.
D. संदर्भात
- many
- enough
- no
- any
- a few
- too much
E. तुमचे स्वतःचे वाक्य
- I have a lot of tea. I don't have much coffee, and I don't have many clean cups!
- There are too many cars in my town, and there aren't enough parks.
F. मिश्र उजळणी
- some
- too
- the busiest
