SlowingoДүрэм
A1 31 / 32

And, but, or, so, because монголоор: холбоос үг ба also, too

And, But, Or, So, Because

Энэ хуудсанд
  1. Зорилго
  2. Гол санаа
  3. Монгол хэл ба англи хэл
  4. Бүтэц
  5. Хэрэглээ
  6. Түгээмэл алдаа
  7. Монголчуудад тохиолддог урхи
  8. Бүү андуураарай
  9. Зөв бичих ба дуудлага
  10. Алтан дүрэм
  11. Дасгал

Зорилго

Энэ хичээлийн дараа та хоёр санааг and, but, or, so, because-ээр холбож, also, too, as well-ээр мэдээлэл нэмж, тэдгээрийг зөв байранд нь тавьж, эдгээр үгтэй таслалыг зөв хэрэглэж чадна.

Гол санаа

Богино өгүүлбэр ойлгомжтой, гэхдээ жинхэнэ ярианд санаанууд холбогддог. Өгүүлбэрийн хэсэг (clause) гэдэг нь өгүүлэгдэхүүн, үйл үгтэй үгсийн бүлэг: it was late, we took a taxi. Холбоос үгс (conjunctions) хоёр хэсгийг нэг өгүүлбэр болгоно, тус бүр өөр харьцааг харуулна. Тэднийг таван тэмдэг гэж бодоорой:

  • and = нэмэх (+): дахиад нэг санаа
  • but = эсрэг, гэнэтийн зүйл (≠)
  • or = сонголт (?)
  • so = үр дүн (→)
  • because = шалтгаан (←)

So, because хоёр нэг түүхийг эсрэг чиглэлд ярина. Шалтгаан → үр дүн: It was late, so we took a taxi. Үр дүн ← шалтгаан: We took a taxi because it was late.

Also, too, as well and шиг мэдээлэл нэмнэ. Гэхдээ хоёр хэсгийг холбодоггүй. Тэд нэг хэсгийн дотор байрлах бөгөөд тус бүр өөрийн байртай.

Монгол хэл ба англи хэл

Монголоор санааг ихэвчлэн үйл үгийн дагавар, сул үгээр холбодог: «Бороо орсон учраас гэртээ байсан», «Өлссөн болохоор сэндвич идсэн», «Далайн эрэг дээр очоод хоол идсэн». Шалтгааныг заах «учраас», «болохоор» шалтгааны ард ирдэг. Англи because шалтгааны өмнө ирнэ: We stayed at home because it was raining. Үгчлэн орчуулбал because буруу хэсгийн өмнө орж, утга эсрэгээрээ болох аюултай.

Бусад ялгаа. Нэгдүгээрт, монголоор шалтгааныг тусдаа өгүүлбэрээр «Яагаад гэвэл…» гэж эхлүүлэх нь хэвийн; англиар бичгээр because-тай хэсэг ихэвчлэн нэг өгүүлбэрт үлдэнэ. Хоёрдугаарт, монгол «бас» батлах ч, үгүйсгэх ч өгүүлбэрт ордог («Би бас мах иддэггүй»), англиар үгүйсгэлд too биш, either. Энд адилхан зүйл ч бий: «гэхдээ» = but, «эсвэл» = or, «тиймээс» = so – эдгээр нь монголоор ч, англиар ч хоёр хэсгийн хооронд ирнэ.

МонголоорАнглиарЮу өөр вэ
Байр жижиг, гэхдээ их гэгээтэй.The flat is small, but it's very bright.энд адилхан: «гэхдээ» = but, хоёр хэсгийн хооронд
Гэртээ байх уу, эсвэл гадуур гарах уу?Do you want to stay in or go out?энд адилхан: «эсвэл» = or
Бороо орж байсан, тиймээс гэртээ байсан.It was raining, so we stayed at home.энд адилхан: «тиймээс» = so + үр дүн
Унтаж чадаагүй учраас ядарч байна.I'm tired because I didn't sleep well.«учраас» шалтгааны ард; because шалтгааны өмнө
Гэртээ байсан. Яагаад гэвэл өвдсөн.I stayed at home because I was ill.бичгээр тусдаа өгүүлбэр биш, нэг өгүүлбэр
Далайн эрэг дээр очоод хоол идсэн.We went to the beach and had lunch by the sea.«-оод» → and
Би бас теннис тоглодог.I also play tennis. / I play tennis too.«бас» → also (дунд) эсвэл too (төгсгөлд)
Би бас мах иддэггүй.I don't eat meat either.үгүйсгэлд «бас» → either, too биш

Товчхондоо: because шалтгааны өмнө, «учраас» шалтгааны ард; so, because-ийн аль нэгийг л хэрэглэнэ; «бас» батлахад also / too, үгүйсгэлд either.

Бүтэц

Таван холбоос үг

Холбоос үгУтгаЖишээ
andнэмэхI play the guitar and my sister plays the piano.
butэсрэгцүүлэхThe hotel was nice, but the food was terrible.
orсонголтDo you want tea or coffee?
soүр дүнI was hungry, so I made a sandwich.
becauseшалтгаанI made a sandwich because I was hungry.

Also, too, as well – байрлал

ҮгБайрлалЖишээ
alsoгол үйл үгийн өмнөShe also plays the violin.
alsobe-гийн дарааHe's also a musician.
alsoэхний туслах эсвэл модаль үйл үгийн дараа (can, is, are…)I can also drive.
tooхэсгийн төгсгөлдShe plays the violin too.
as wellхэсгийн төгсгөлдShe plays the violin as well.

Too, as well ярианд их түгээмэл; also ярианд ч, бичгээр ч түгээмэл. Үгүйсгэх өгүүлбэрт төгсгөлд нь too биш, either хэрэглэнэ: I don't like it either (A2-32-ийг үзнэ үү).

Эдгээр үгтэй таслал

ДүрэмЖишээ
Хоёр хэсгийг холбох үед but, so-гийн өмнө ихэвчлэн таслалIt's sunny, but it's cold. / I was tired, so I went to bed.
Хоёр богино хэсэгтэй and / or: таслал ихэвчлэн хэрэггүйI cooked and she washed up.
Because-ийн өмнө ихэвчлэн таслал тавихгүйI'm late because the bus didn't come.
Because-тай хэсэг эхэнд бол → араас нь таслалBecause it was raining, we stayed in.
Жагсаалт: зүйлсийн хооронд таслал, сүүлийнхийн өмнө andI bought eggs, milk and bread.

Жагсаалтад зарим зохиогч (ялангуяа US англиар) and-ийн өмнө ч таслал тавьдаг: eggs, milk, and bread. Хоёулаа зөв; аль нэгийг сонгоод үргэлж ижил хэрэглээрэй.

Хэрэглээ

1And – нэмэх

Ижил төстэй санаа нэмэх, жагсаалтын үгсийг холбоход and.

I'm a nurse and my husband is a teacher.
Би сувилагч, нөхөр маань багш.
монголоор таслалаар, англиар and
We went to the beach and had lunch by the sea.
Бид далайн эрэг дээр очоод далайн хажууд үдийн хоол идсэн.
«-оод» → and
I need eggs, butter and flour.
Надад өндөг, цөцгийн тос, гурил хэрэгтэй.
жагсаалт: сүүлийнхийн өмнө and
She's clever and very funny.
Тэр ухаантай, бас их хөгжилтэй.
хоёр тэмдэг нэр + and

2But – эсрэгцүүлэх

Хоёр дахь санаа эхнийхээсээ өөр, эсвэл гэнэтийн бол but.

The flat is small, but it's very bright.
Байр жижиг, гэхдээ их гэгээтэй.
«гэхдээ» → but; flat (UK), apartment (US)
I like coffee, but I don't drink it in the evening.
Би кофенд дуртай, гэхдээ орой уудаггүй.
but + үгүйсгэл
He studied a lot, but he didn't pass the exam.
Тэр их хичээсэн ч шалгалтад тэнцээгүй.
«-сэн ч» → but
It's expensive but good.
Үнэтэй ч сайн.
хоёр тэмдэг нэр: таслалгүй

3Or – сонголт

Хоёр ба түүнээс олон зүйлийн сонголтод or. Үгүйсгэх өгүүлбэрт or таны хийдэггүй, байхгүй зүйлсийг холбоно.

Do you want to stay in or go out?
Гэртээ байх уу, эсвэл гадуур гарах уу?
«эсвэл» → or
We can take the bus or walk.
Бид автобусанд сууж эсвэл алхаж болно.
сонголт
I don't eat meat or fish.
Би мах ч, загас ч иддэггүй.
«… ч, … ч -гүй» → don't … or
Is your birthday in May or June?
Таны төрсөн өдөр тавдугаар сард уу, зургадугаар сард уу?
сонголттой асуулт

4So – үр дүн

So-г үр дүнгийн өмнө тавина. Шалтгаан эхэнд ирнэ.

It was raining, so we stayed at home.
Бороо орж байсан, тиймээс бид гэртээ байсан.
«тиймээс» → so
My phone battery was dead, so I used my friend's phone.
Утасны маань цэнэг дууссан байсан болохоор найзынхаа утсыг ашигласан.
«болохоор» шалтгааны ард; англиар so үр дүнгийн өмнө
The shop was closed, so we went to the market.
Дэлгүүр хаалттай байсан учраас бид зах руу явсан.
шалтгаан эхэнд, дараа нь so
I'm on a diet, so no cake for me, thanks.
Би хоолны дэглэм барьж байгаа, тиймээс надад бялуу хэрэггүй, баярлалаа.
so + үр дүн

5Because – шалтгаан

Because-ийг шалтгааны өмнө тавина. Ярианд Why…? асуултад ганцхан Because…-ээр хариулж болно.

I'm tired because I didn't sleep well.
Сайн унтаагүй учраас ядарч байна.
«учраас» шалтгааны ард; because шалтгааны өмнө
She left early because she had a headache.
Толгой нь өвдөөд тэр эрт явсан.
шалтгаан: she had a headache
Because the trains weren't running, we drove to Leeds.
Галт тэрэг явахгүй байсан болохоор бид Лийдс рүү машинаар явсан.
because-тай хэсэг эхэнд → таслал
"Why are you learning English?" "Because I want to work abroad."
«Чи яагаад англи хэл сурч байгаа юм бэ?» «Гадаадад ажиллахыг хүсэж байгаа болохоор.»
ярианд Because… ганцаараа болно

6Also, too, as well

Мэдээлэл нэмэхэд эдгээр үг. Also хэсгийн дунд; too, as well төгсгөлд.

I play tennis. I also play football.
Би теннис тоглодог. Бас хөлбөмбөг тоглодог.
«бас» → also, үйл үгийн өмнө
Sara is a doctor. She's also a mother of three.
Сара эмч. Бас гурван хүүхдийн ээж.
be-гийн дараа also
I love this song. My dad loves it too.
Би энэ дуунд дуртай. Аав маань ч бас дуртай.
«ч бас» → too, төгсгөлд
We visited the castle, and we saw the old town as well.
Бид шилтгээнийг үзээд, хуучин хотыг бас үзсэн.
as well төгсгөлд

Түгээмэл алдаа

❌Because I was hungry, so I ate a sandwich.
✅Because I was hungry, I ate a sandwich.
because эсвэл so, хоёуланг нь биш. (Эсвэл: I was hungry, so I ate a sandwich.)
❌She plays also the piano.
✅She also plays the piano.
Also гол үйл үгийн өмнө, үйл үг ба тусагдахууны хооронд биш.
❌I don't like it too.
✅I don't like it either.
Үгүйсгэлд төгсгөлд either.
❌I'm tired because of I didn't sleep.
✅I'm tired because I didn't sleep.
because + өгүүлбэрийн хэсэг. (Because of + нэр үг B1-27-д бий.)
❌So it was late, we took a taxi.
✅It was late, so we took a taxi.
So үр дүнгийн өмнө, хоёр хэсгийн хооронд.
⚠️I also am a student.
✅I'm also a student.
Дүрмийн хувьд зөв, гэхдээ ердийн байрлал: be-гийн дараа also.
⚠️She too plays the drums.
✅She plays the drums too.
Дүрмийн хувьд зөв, гэхдээ өгүүлэгдэхүүний дараах too албан, таслал шаарддаг (She, too, plays…); ердийн байр нь төгсгөл.
⚠️I stayed at home. Because I was ill.
✅I stayed at home because I was ill.
Дүрмийн хувьд ярианд болно, гэхдээ бичгээр because-тай хэсгийг нэг өгүүлбэрт үлдээгээрэй. «Because I was ill.» гэсэн богино хариулт ярианд зөв.

Монголчуудад тохиолддог урхи

1. «… учраас …» → because буруу хэсгийн өмнө. Монгол «учраас», «болохоор» шалтгааны ард ирдэг: «Дарханы замд цас их орсон учраас манай автобус гурван цаг хоцорч ирсэн». Үгээр нь дагаж бичвэл because шалтгааны ард, үр дүнгийн өмнө орж, утга эсрэгээрээ болно. Англиар because + шалтгаан.

⚠️There was a lot of snow on the Darkhan road because our bus arrived three hours late.
✅Our bus arrived three hours late because there was a lot of snow on the Darkhan road. эсвэл There was a lot of snow on the Darkhan road, so our bus arrived three hours late.
Дүрмийн хувьд зөв, гэхдээ утга эсрэгээрээ: цас автобусаас болсон мэт сонсогдоно

2. «Яагаад гэвэл…» → тусдаа Because-өгүүлбэр. Монголоор шалтгааныг тусдаа өгүүлбэрээр «Яагаад гэвэл…» гэж эхлүүлэх нь хэвийн: «Энэ жил би Хөвсгөл явахгүй. Яагаад гэвэл зунжин ажилтай.» Ярианд болно, гэхдээ бичгээр (имэйл, эссе, IELTS) because-тай хэсгийг үндсэн өгүүлбэртэй нь нэг өгүүлбэрт үлдээдэг.

⚠️I can't come to Khuvsgul Lake with you this year. Because I have a summer job.
✅I can't come to Khuvsgul Lake with you this year because I have a summer job.
Дүрмийн хувьд ярианд болно, гэхдээ бичгээр нэг өгүүлбэр

3. «Би бас … -гүй» → too үгүйсгэлд. Монгол «бас» батлах, үгүйсгэх аль алинд нь ордог: «Ану гэрийн даалгавраа хийгээгүй, би ч бас хийгээгүй». «Бас»-ыг too гэж цээжилсэн хүн үгүйсгэлд ч too тавьдаг. Англиар үгүйсгэлд either.

❌Anu didn't finish the chemistry homework, and I didn't finish it too.
✅Anu didn't finish the chemistry homework, and I didn't finish it either.
үгүйсгэл: either

4. «Тэр бас эмч» → also is. Монголоор «бас» өгүүлэгдэхүүний дараа, нэр үгийн өмнө ирдэг: «Цэцгээгийн аав багш, тэр бас Дархан дахь хүүхдийн хөлбөмбөгийн клубын дасгалжуулагч». Үгчлэн орчуулбал also нь is-ийн өмнө гарна. Англиар be-гийн дараа: He's also…

⚠️Tsetsgee's father is a teacher. He also is the coach of a children's football club in Darkhan.
✅Tsetsgee's father is a teacher. He's also the coach of a children's football club in Darkhan.
Дүрмийн хувьд зөв, гэхдээ ердийн байрлал: be-гийн дараа also

Бүү андуураарай

so эсвэл because – Нэг түүхийг эсрэг чиглэлд ярина. So + үр дүн; because + шалтгаан. Шалтгаан, үр дүнг илэрхийлэх бусад арга B1-27-д бий.

It was cold, so I wore a coat.
Хүйтэн байсан, тиймээс би пальтогоо өмссөн.
хүйтэн → пальто
I wore a coat because it was cold.
Хүйтэн байсан болохоор би пальтогоо өмссөн.
пальто ← хүйтэн; монголоор шалтгаан эхэнд хэвээр

but эсвэл although – Хоёулаа эсрэгцүүлнэ, гэхдээ although өөр бүтэцтэй. Энэ хичээлд зөвхөн but-ийг хэрэглэнэ; although B1-26-д бий.

It was late, but we went for a walk.
Орой болсон байсан ч бид салхинд гарсан.
«-сан ч» → but

also эсвэл too эсвэл as well – Утга нь адилхан, байрлал нь өөр.

Tom also likes jazz.
Том бас жазз хөгжимд дуртай.
гол үйл үгийн өмнө
Tom likes jazz too.
Том ч бас жазз хөгжимд дуртай.
төгсгөлд
Tom likes jazz as well.
Том мөн жазз хөгжимд дуртай.
төгсгөлд

Зөв бичих ба дуудлага

  • and ихэвчлэн сул: /ən/ эсвэл зүгээр /n/ – fish and chips «fish 'n' chips» шиг сонсогдоно.
  • but хурдан ярианд сул /bət/; or сул /ə/ (UK), /ɚ/ (US): tea or coffee «tea-er-coffee» шиг сонсогдоно.
  • because /bɪˈkɒz/ (UK), /bɪˈkɔːz/ эсвэл /bɪˈkʌz/ (US) – өргөлт хоёр дахь хэсэг дээр: «be-COZ». Монголоор өргөлт эхний үе дээр байдаг тул BE-cause гэж хэлэхээс зайлсхийгээрэй. Төгсгөлийн /z/ монгол «з» шиг биш: хэлээ шүдний ард тавиад зөөлөн дуугаргаарай. Маш албан бус ярианд ихэвчлэн 'cause /kəz/ болдог. Ердийн бичвэрт because гэж бичээрэй.
  • too, to, two адилхан сонсогдож болно: /tuː/. Өгүүлбэрийн төгсгөлийн too өргөлттэй: Me too. (To ихэвчлэн сул /tə/.)
  • Or-той сонголтын асуултад дуу хоолой ихэвчлэн эхний сонголт дээр дээшилж, сүүлийнх дээр доошилно: Tea (дээш) or coffee (доош)?
  • Монгол «бас»-ыг англиар бичихдээ таслалаа анхаараарай: «Би бас ирнэ» → I'm coming too. (too-гийн өмнө таслал заавал биш.)

Алтан дүрэм

and (+), but (≠), or (?), so (→ үр дүн), because (← шалтгаан). Because шалтгааны өмнө ирнэ – монгол «учраас» шиг ард нь биш. Also хэсгийн дунд; too / as well төгсгөлд; үгүйсгэлд either. But, so-гийн өмнө ихэвчлэн таслал, because-ийн өмнө таслалгүй.

Дасгал

A. Бүтэц

1–4-р даалгаварт хаалтанд заасан утгыг харуулах үгийг хэрэглээрэй: and, but, or, so, because.

  1. I like cats, I don't like dogs. (contrast)
  2. Would you like rice chips? You can choose one. (choice)
  3. It was late, we went home. (result)
  4. We went home it was late. (reason)
  5. She plays the violin, and she ___ plays the piano. …
  6. My brother likes football, and I like it ___. …

B. Утга

Зөв хариултыг сонгоно уу.

  1. Зөв хариултыг сонгоно уу: I didn't have breakfast, … I'm hungry now.
  2. Зөв хариултыг сонгоно уу: I'm hungry now … I didn't have breakfast.
  3. Зөв хариултыг сонгоно уу: We can eat at home … go to a restaurant.
  4. Зөв хариултыг сонгоно уу: The test was hard, … I passed it.

C. Алдааг олоорой

Өгүүлбэр бүр нэг алдаатай эсвэл зөв байна. Засварласан өгүүлбэрийг бичнэ үү, эсвэл correct гэж бичнэ үү.

  1. I'm tired because of I worked late.
  2. I don't eat meat too.
  3. Because it was cold so we stayed in.
  4. She speaks also French.
  5. I was tired, so I went to bed early.

D. Нөхцөл байдалд

Мессежийг уншаад хайрцган дахь үгсээр дутуу үгийг нөхөөрэй (нэг үгийг хэд хэдэн удаа хэрэглэж болно): and, because, but, or, so, too

A message to a friend
Hi Jo! Sorry, I can't come tonight 16 I have a cold. I stayed in bed all day, 17 I feel a bit better now. Do you want to meet on Saturday 18 Sunday? I'm free both days. My sister wants to come 19. She's on holiday this week, 20 she isn't working!

E. Таны ээлж

Өөрийнхөө тухай англиар бичээрэй.

  1. Өдрийнхөө тухай but-тай нэг, so-той нэг өгүүлбэр бичнэ үү.
  2. Хариулна уу: Why are you learning English? because хэрэглээрэй.

F. Холимог давталт

Өмнөх хичээлүүдээ давтаарай.

  1. A1-28 Past Simple монголоор: дүрмийн бус үйл үг, did ба didn't
    Нөхөөрэй: I didn't (go) to work because I was ill.
  2. A1-15 Always, usually, never монголоор: давтамжийн дайвар үг ба байрлал
    always-ийг зөв байранд нь тавина уу: She is late.
  3. A1-26 Was ба were монголоор: be-ийн өнгөрсөн цаг, there was, I was born
    Зөв хариултыг сонгоно уу: The film … long, but it was great.
Хариулт

A. Бүтэц

  1. but
  2. or
  3. so
  4. because
  5. also
  6. too

B. Утга

  1. so
  2. because
  3. or
  4. but

C. Алдааг олоорой

  1. I'm tired because I worked late.
  2. I don't eat meat either.
  3. Because it was cold, we stayed in. / It was cold, so we stayed in.
  4. She also speaks French. / She speaks French too. / She speaks French as well.
  5. ✓ I was tired, so I went to bed early.

D. Нөхцөл байдалд

  1. because
  2. but / and / so
  3. or
  4. too
  5. so / and

E. Таны ээлж

  1. I was tired, but I went to the gym. It was cold, so I wore a hat.
  2. Because I want to travel and I need it for my job.

F. Холимог давталт

  1. go
  2. She is always late.
  3. was
Android аппЯвж байхдаа суралц Google Play