Powtórka B1: jak wybrać właściwy czas (tenses) w opowiadaniu, mailu i rozmowie
Review: Choosing the Right Tense
Na tej stronie
Ta powtórka obejmuje
Cel lekcji
Po tej lekcji wybierzesz właściwy czas w prawdziwym tekście — w opowiadaniu, mailu albo rozmowie — zadając jedno pytanie przy każdym z sześciu kontrastów, które najczęściej się mylą.
Czego się nauczyliśmy
| Lekcja | Temat | Przykład kluczowy |
|---|---|---|
| B1-01 | have / has been + -ing: czynność trwa aż do teraz albo właśnie się skończyła i widać jej ślady; polskie „od” + czas teraźniejszy | I've been waiting here for forty minutes. |
| B1-02 | for / since / How long; simple dla wyników, liczb i czasowników stanu, continuous dla samej czynności i tego, jak długo trwa | I've read four books this month. |
| B1-03 | had + past participle: cofamy się dalej od jakiegoś momentu w przeszłości; past simple, gdy kolejność jest jasna | When I got to the station, the train had left. |
| B1-04 | Opowiadania: past simple = wydarzenia, past continuous = tło, past perfect = retrospekcja | I was cooking dinner when the smoke alarm went off. |
| B1-05 | will be + -ing: w toku w jakimś momencie w przyszłości; naturalny bieg wydarzeń | This time tomorrow I'll be flying to Lisbon. |
| B1-35 | Mapa: każdy czas = czas + aspekt (simple = cały fakt, continuous = w toku, perfect = przed punktem i ważne, perfect continuous = jak długo aż do punktu) | I've lost my keys, so I can't get in. |
Sześć kontrastów poniżej przypomina też A1-23 (present simple czy continuous), A2-02 (past simple czy continuous), A2-05 (formy przyszłe) i A2-19 (present perfect czy past simple).
Ważne porównania
1. Present simple i present continuous A1-23 B1-35
- Jedno pytanie: Czy to ogólnie prawda (nawyk, fakt, stała sytuacja), czy coś w toku teraz albo w tym okresie? Polski czas teraźniejszy obejmuje oba znaczenia, więc trzeba zapytać. Czasowniki stanu (know, like, want, believe) zwykle zostają w simple.
2. Past simple i present perfect A2-19 B1-35
- Jedno pytanie: Czy czas się skończył — czy mogę powiedzieć albo zapytać, kiedy? Jeśli tak → past simple. Jeśli czas jest wciąż otwarty, chodzi o doświadczenie życiowe albo nie ma określenia czasu → present perfect. Polski czas przeszły tego nie rozróżnia.
3. Present perfect simple i present perfect continuous B1-01 B1-02
- Jedno pytanie: Liczę wynik albo sumę, czy podkreślam czynność i to, jak długo trwa? Wynik, liczba albo czasownik stanu → simple. Czynność i czas trwania → continuous.
4. Past simple i past continuous A2-02 B1-04
- Jedno pytanie: Czy to krok w historii (wydarzenie), czy scena w tle (już trwała)?
5. Past simple i past perfect B1-03 B1-04
- Jedno pytanie: Czy już jestem w jakimś momencie w przeszłości i muszę cofnąć się jeszcze dalej? Jeśli tak → had + past participle. Jeśli kolejność jest jasna → past simple. Po polsku zwykle wystarczy „już”, po angielsku potrzebny jest past perfect.
- Jedno pytanie: Skąd się bierze ta przyszłość? Decyzja teraz, propozycja albo obietnica → will. Zamiar → going to. Umówione spotkanie → present continuous. Rozkład jazdy → present simple. W toku w jakimś momencie w przyszłości → will be + -ing. Polski czas przyszły dokonany („zamknę”) i niedokonany („będę czekać”) nie wybiorą formy za ciebie.
Sześć pytań w skrócie
| Kontrast | Jedno pytanie |
|---|---|
| present simple / present continuous | Ogólnie prawda czy w toku teraz? |
| past simple / present perfect | Czy czas się skończył? |
| present perfect simple / continuous | Wynik i liczba czy czynność i jak długo? |
| past simple / past continuous | Wydarzenie czy tło w toku? |
| past simple / past perfect | Czy muszę cofnąć się dalej od momentu w przeszłości? |
| formy przyszłe | Skąd się bierze ta przyszłość? |
Częste błędy
Pułapki dla Polaków
1. „Od” + czas teraźniejszy. Po polsku „Jesteśmy małżeństwem od dziesięciu lat” stoi w czasie teraźniejszym. Po angielsku coś, co trwa aż do teraz, wymaga present perfect (simple albo continuous). B1-02
2. Pytanie „kiedy?” w present perfect. Polski dokonany („Kiedy poznałaś męża?”) kusi, żeby użyć have met. Ale pytanie when pyta o konkretny, zakończony moment, więc wymaga past simple. A2-19
3. Niedokonany = past continuous. Polskie „Wczoraj oglądałam film” to zwykle po prostu informacja, co się robiło. Past continuous jest potrzebny dla tła albo czynności w toku w konkretnym momencie, a nie dla każdego polskiego czasownika niedokonanego. B1-04
4. Decyzja w czasie teraźniejszym. Po polsku decyzję podjętą w tej chwili często wyrażamy czasem teraźniejszym („Dobra, biorę niebieską!”). Po angielsku decyzja teraz to will. A2-05
5. „Jak tylko…” z czasem przyszłym. Po polsku „Jak tylko dostanie wyniki, da nam znać” ma czas przyszły w obu częściach. Po angielsku po when, as soon as, before, until stoi czas teraźniejszy. B1-05
Złote zasady
- B1-01 have / has + been + -ing = czynność, która zaczęła się w przeszłości i trwa nadal albo właśnie się skończyła i zostawiła ślady. Używaj go, gdy czynność i jej czas trwania są ważniejsze niż wynik.
- B1-02 Wciąż prawda teraz? Użyj present perfect z for (długość) albo since (początek) — tam, gdzie po polsku mówisz „od” + czas teraźniejszy. Wynik, liczba albo czasownik stanu → simple. Czynność i jak długo → continuous (przy live, work, study często oba są dobre).
- B1-03 Już jesteś w przeszłości i musisz cofnąć się dalej? Użyj had + past participle. Jeśli kolejność jest jasna, wystarczy past simple.
- B1-04 Past simple dla tego, co się wydarzyło, past continuous dla tego, co trwało, past perfect dla tego, co wydarzyło się wcześniej.
- B1-05 Dla czynności w toku w jakimś momencie w przyszłości albo czegoś, co i tak się wydarzy jako część planu, użyj will be + -ing.
- B1-35 Każdy czas = czas + aspekt. Wybierz czas, wybierz aspekt, a pierwszy posiłkowy niech niesie czas, przeczenie i pytanie.
Ćwiczenia
A. Forma
Zbuduj właściwą formę albo przekształć zdanie.
-
B1-35 Czasy angielskie (English tenses) na jednej mapie: 12 form z dwóch wyborów Present perfect continuous od wait: We for forty minutes.
-
B1-35 Czasy angielskie (English tenses) na jednej mapie: 12 form z dwóch wyborów Past perfect od start: When we arrived, the film already .
-
B1-05 Future continuous: „Jutro o tej porze będę leciał” — will be + -ing po angielsku Future continuous od drive: At six I home, so call me later.
-
B1-35 Czasy angielskie (English tenses) na jednej mapie: 12 form z dwóch wyborów Zamień na pytanie: She has been working here for a long time.
-
B1-11 Strona bierna we wszystkich czasach i z czasownikami modalnymi (is being done, has been done, must be done) Zachowaj czas i zamień na stronę bierną: They have repaired the bridge.
-
B1-12 Mowa zależna po angielsku (reported speech): następstwo czasów w zdaniach oznajmujących Przekaż w mowie zależnej z cofnięciem czasu: "I'm working from home this week." → She said she from home that week.
-
B1-07 Third conditional (trzeci tryb warunkowy): „Gdybym wtedy wiedział…” po angielsku Połącz zdania w third conditional: I didn't know about the traffic, so I didn't take the train.
-
B1-09 Should have, could have, might have: „Powinienem był”, „Mogłeś mi powiedzieć!” I missed the train. I (should leave) earlier.
B. Znaczenie
Wybierz właściwą formę w każdym miejscu.
Ana: Ben! I 9 you for ages! I 10 you lived near here.
Ben: Yes, I 11 for the same bank, as usual, but this month I 12 from home.
Ana: Lucky you! I 13 house last month, and I 14 the new kitchen all week — look at my hands!
Ben: 15 it yet?
Ana: Not yet. Are you free on Saturday?
Ben: Sorry, I 16 tennis with my brother — we booked the court last week. But Sunday is fine.
Ana: Great. My bus 17 at ten, so I can be at your place by eleven.
Ben: Perfect. Oh no — I've left my wallet at home!
Ana: Don't worry, I 18.
C. Znajdź błąd
Każde ponumerowane zdanie jest poprawne albo ma jeden błąd w czasie. Popraw błąd. Jeśli zdanie jest poprawne, napisz correct.
(19) Hi Sam, I have arrived in Dublin last Monday. (20) I'm staying with my cousin until I find a flat. (21) So far I've looked at five flats, but they were all too expensive. (22) Yesterday I've had my first day at the new job. (23) When I got to the office, my manager had already left for a meeting, so a colleague showed me around. (24) I'm knowing only two people here, but everyone is friendly. (25) I'm here for a week now, and I love it already. (26) Next Friday I'll be flying home for my sister's wedding — I'll call you when I will land!
-
A2-19 Present perfect czy past simple? Różnica wyjaśniona prosto Hi Sam, I have arrived in Dublin last Monday.
-
A1-23 Present simple czy present continuous? Różnica wyjaśniona prosto I'm staying with my cousin until I find a flat.flat (UK) = apartment (US)
-
A2-19 Present perfect czy past simple? Różnica wyjaśniona prosto So far I've looked at five flats, but they were all too expensive.
-
A2-19 Present perfect czy past simple? Różnica wyjaśniona prosto Yesterday I've had my first day at the new job.
-
B1-03 Past perfect: „przeszłość przeszłości” — kiedy użyć had + III forma When I got to the office, my manager had already left for a meeting, so a colleague showed me around.
-
B1-34 State verbs w czasie continuous: I think czy I'm thinking, You're being silly I'm knowing only two people here, but everyone is friendly.
-
B1-02 For, since, how long: present perfect simple czy continuous? I'm here for a week now, and I love it already.
-
B1-05 Future continuous: „Jutro o tej porze będę leciał” — will be + -ing po angielsku Next Friday I'll be flying home for my sister's wedding — I'll call you when I will land!
D. W kontekście
Uzupełnij opowiadanie. Użyj czasowników z nawiasów w odpowiedniej formie.
Last summer I 27 (travel) to Edinburgh for a job interview. It 28 (be) a hot morning, and the station 29 (be) full of people. I 30 (buy) a coffee and 31 (get) on the train. I 32 (read) my notes when the guard 33 (check) my ticket. "Sorry," she said, "you're on the wrong train." I couldn't believe it. I 34 (never / make) a mistake like that before! By the time I arrived in Edinburgh, the interview 35 (already / start), and the manager 36 (wait) for me for over an hour. But she just laughed — and I got the job! I 37 (work) there for a year now, and next month I 38 (move) to the London office. I've already booked a flat there.
E. Twoja kolej
Napisz po angielsku o sobie.
-
B1-04 Narrative tenses: jak opowiadać historie po angielsku (past simple, continuous, perfect) Napisz początek opowiadania (trzy albo cztery zdania) o dniu, w którym coś poszło nie tak. Użyj past continuous do tła, past simple do wydarzeń i past perfect do jednego wcześniejszego wydarzenia.
-
B1-02 For, since, how long: present perfect simple czy continuous? Napisz krótki mail do przyjaciela albo przyjaciółki (trzy albo cztery zdania) o tym, co u ciebie słychać: o czymś tymczasowym, o czymś, co robisz ostatnio, i o jakimś wyniku albo liczbie.
-
A2-05 Czas przyszły po angielsku: will, going to, present continuous czy present simple? Napisz czterowierszową rozmowę dwojga przyjaciół, którzy robią plany. Użyj umówionego spotkania, rozkładu jazdy, decyzji podjętej w tej chwili i will be + -ing.
F. Powtórka mieszana
Powtórz materiał z wcześniejszych lekcji.
-
A2-16 Present perfect: Have you ever…? Jak mówić o doświadczeniach po angielsku Have you ever (eat) octopus?
-
A2-17 Present perfect z just, already i yet: właśnie, już, jeszcze nie I've (just finish) my homework. Can I go out now?
-
A2-18 Present perfect z for i since: jak powiedzieć „od” po angielsku We've lived in this house 2019.
-
A2-28 Used to: jak powiedzieć „kiedyś grałem”, „dawniej mieszkałam” po angielsku When I was a kid, I (play) football every weekend. (użyj used to)
Odpowiedzi
A. Forma
- have been waiting
- had … started
- will be driving
- Has she been working here for a long time?
- The bridge has been repaired.
- was working
- If I had known about the traffic, I would have taken the train. / If I'd known about the traffic, I'd have taken the train. / If I'd known about the traffic, I would have taken the train. / I would have taken the train if I had known about the traffic.
- should have left
B. Znaczenie
- haven't seen
- didn't know
- work
- 'm working
- moved
- 've been painting
- Have you finished / Did you finish
- 'm playing
- leaves / will leave
- 'll pay
C. Znajdź błąd
- I arrived in Dublin last Monday. / Hi Sam, I arrived in Dublin last Monday.
- ✓
- ✓
- Yesterday I had my first day at the new job.
- ✓
- I know only two people here, but everyone is friendly. / I only know two people here, but everyone is friendly.
- I've been here for a week now, and I love it already.
- Next Friday I'll be flying home for my sister's wedding — I'll call you when I land!
D. W kontekście
- travelled / traveled
- was
- was
- bought
- got
- was reading / had been reading
- checked
- had never made
- had already started
- had been waiting / had waited
- have worked / have been working
- am moving / am going to move / will be moving / will move
E. Twoja kolej
- It was raining and I was waiting for the bus. Suddenly, I realised I had left my phone at home. I ran back, and of course the bus came while I was running.
- Hi Jo! I'm working from home this month. I've been learning to bake bread, and I've made six loaves so far! I haven't seen you since March — let's meet soon.
- A: Are you doing anything on Friday? B: I'm meeting my sister — her train arrives at half past five. A: OK, I'll call you on Saturday, then. B: Not before twelve — I'll be working all morning.
F. Powtórka mieszana
- eaten
- just finished
- since
- used to play
