SlowingoGramatyka
B1 39 / 39 Lekcja powtórkowa

Powtórka B1: jak wybrać właściwy czas (tenses) w opowiadaniu, mailu i rozmowie

Review: Choosing the Right Tense

Na tej stronie
  1. Cel lekcji
  2. Czego się nauczyliśmy
  3. Ważne porównania
  4. Częste błędy
  5. Pułapki dla Polaków
  6. Złote zasady
  7. Ćwiczenia

Cel lekcji

Po tej lekcji wybierzesz właściwy czas w prawdziwym tekście — w opowiadaniu, mailu albo rozmowie — zadając jedno pytanie przy każdym z sześciu kontrastów, które najczęściej się mylą.

Czego się nauczyliśmy

LekcjaTematPrzykład kluczowy
B1-01have / has been + -ing: czynność trwa aż do teraz albo właśnie się skończyła i widać jej ślady; polskie „od” + czas teraźniejszyI've been waiting here for forty minutes.
B1-02for / since / How long; simple dla wyników, liczb i czasowników stanu, continuous dla samej czynności i tego, jak długo trwaI've read four books this month.
B1-03had + past participle: cofamy się dalej od jakiegoś momentu w przeszłości; past simple, gdy kolejność jest jasnaWhen I got to the station, the train had left.
B1-04Opowiadania: past simple = wydarzenia, past continuous = tło, past perfect = retrospekcjaI was cooking dinner when the smoke alarm went off.
B1-05will be + -ing: w toku w jakimś momencie w przyszłości; naturalny bieg wydarzeńThis time tomorrow I'll be flying to Lisbon.
B1-35Mapa: każdy czas = czas + aspekt (simple = cały fakt, continuous = w toku, perfect = przed punktem i ważne, perfect continuous = jak długo aż do punktu)I've lost my keys, so I can't get in.

Sześć kontrastów poniżej przypomina też A1-23 (present simple czy continuous), A2-02 (past simple czy continuous), A2-05 (formy przyszłe) i A2-19 (present perfect czy past simple).

Ważne porównania

1. Present simple i present continuous A1-23 B1-35

I work in a bank, but today I'm working from home.
Pracuję w banku, ale dziś pracuję z domu.
po polsku dwa razy „pracuję”, po angielsku dwie formy
We live in Manchester, but we're staying with friends in London this month.
Mieszkamy w Manchesterze, ale w tym miesiącu mieszkamy u przyjaciół w Londynie.
stałe i tymczasowe: dwa razy „mieszkamy”
My sister works in a hospital.
Moja siostra pracuje w szpitalu.
ogólny fakt
Sorry, I can't talk — I'm driving.
Przepraszam, nie mogę rozmawiać
prowadzę. — chwila obecna
  • Jedno pytanie: Czy to ogólnie prawda (nawyk, fakt, stała sytuacja), czy coś w toku teraz albo w tym okresie? Polski czas teraźniejszy obejmuje oba znaczenia, więc trzeba zapytać. Czasowniki stanu (know, like, want, believe) zwykle zostają w simple.

2. Past simple i present perfect A2-19 B1-35

I've drunk three coffees today.
Wypiłam dziś trzy kawy.
dzień się nie skończył
I drank three coffees yesterday.
Wczoraj wypiłam trzy kawy.
wczoraj już się skończyło
"Have you ever been to Rome?" "Yes, I went there in 2019."
„Byłaś kiedyś w Rzymie?” „Tak, pojechałam tam w 2019 roku”.
doświadczenie → present perfect; konkretna data → past simple
I've lost my keys, so I can't get in.
Zgubiłam klucze, więc nie mogę wejść.
przed teraz; skutek teraz
  • Jedno pytanie: Czy czas się skończył — czy mogę powiedzieć albo zapytać, kiedy? Jeśli tak → past simple. Jeśli czas jest wciąż otwarty, chodzi o doświadczenie życiowe albo nie ma określenia czasu → present perfect. Polski czas przeszły tego nie rozróżnia.

3. Present perfect simple i present perfect continuous B1-01 B1-02

I've read four books this month.
W tym miesiącu przeczytałam cztery książki.
liczba
I've been reading this book for weeks. It's so long!
Czytam tę książkę od tygodni. Jest taka długa!
czynność i jak długo: „od” + teraźniejszy
We've known each other for ages.
Znamy się od wieków.
czasownik stanu → simple
Your eyes are red. Have you been crying?
Masz czerwone oczy. Płakałaś?
właśnie skończone; widać ślady
  • Jedno pytanie: Liczę wynik albo sumę, czy podkreślam czynność i to, jak długo trwa? Wynik, liczba albo czasownik stanu → simple. Czynność i czas trwania → continuous.

4. Past simple i past continuous A2-02 B1-04

I was walking home when it started to rain.
Szłam do domu, kiedy zaczęło padać.
tło i wydarzenie
When I got home, my sister was cooking dinner.
Kiedy wróciłam do domu, siostra gotowała obiad.
zaczęła, zanim przyszłam
When I got home, my sister cooked dinner.
Kiedy wróciłam do domu, siostra ugotowała obiad.
najpierw przyszłam, potem zaczęła; po polsku pomaga aspekt
  • Jedno pytanie: Czy to krok w historii (wydarzenie), czy scena w tle (już trwała)?

5. Past simple i past perfect B1-03 B1-04

When I arrived, they served dinner.
Kiedy przyszłam, podali kolację.
najpierw przyszłam, potem kolacja
When I arrived, they had already served dinner.
Kiedy przyszłam, kolacja była już podana.
najpierw kolacja; spóźniłam się
I woke up, had a shower and left the house.
Obudziłam się, wzięłam prysznic i wyszłam z domu.
jasna kolejność: tylko past simple
  • Jedno pytanie: Czy już jestem w jakimś momencie w przeszłości i muszę cofnąć się jeszcze dalej? Jeśli tak → had + past participle. Jeśli kolejność jest jasna → past simple. Po polsku zwykle wystarczy „już”, po angielsku potrzebny jest past perfect.

6. Formy przyszłe A2-05 B1-05

"Someone's at the door." "I'll go."
„Ktoś puka”. „Otworzę”.
decyzja teraz
It's cold in here. I'll close the window.
Zimno tu. Zamknę okno.
decyzja teraz
I'm going to visit my grandmother next month.
W przyszłym miesiącu mam zamiar odwiedzić babcię.
zamiar
I'm meeting Sam at six.
O szóstej spotykam się z Samem.
umówione spotkanie
The train leaves at 7.15.
Pociąg odjeżdża o 7.15.
rozkład jazdy; 7:15 (US)
At six I'll be meeting Sam, so I can't call you then.
O szóstej będę na spotkaniu z Samem, więc wtedy nie mogę do ciebie zadzwonić.
w toku o szóstej
  • Jedno pytanie: Skąd się bierze ta przyszłość? Decyzja teraz, propozycja albo obietnica → will. Zamiar → going to. Umówione spotkanie → present continuous. Rozkład jazdy → present simple. W toku w jakimś momencie w przyszłości → will be + -ing. Polski czas przyszły dokonany („zamknę”) i niedokonany („będę czekać”) nie wybiorą formy za ciebie.

Sześć pytań w skrócie

KontrastJedno pytanie
present simple / present continuousOgólnie prawda czy w toku teraz?
past simple / present perfectCzy czas się skończył?
present perfect simple / continuousWynik i liczba czy czynność i jak długo?
past simple / past continuousWydarzenie czy tło w toku?
past simple / past perfectCzy muszę cofnąć się dalej od momentu w przeszłości?
formy przyszłeSkąd się bierze ta przyszłość?

Częste błędy

❌I'm knowing the answer.
✅I know the answer.
Czasowniki stanu zwykle unikają continuous. B1-34
❌What do you do now? (= at this moment)
✅What are you doing now?
Czynność w toku → continuous. A1-23
❌I have seen him yesterday.
✅I saw him yesterday.
Zakończony czas wymaga past simple. A2-19
❌I've been to Paris two years ago.
✅I went to Paris two years ago.
ago (temu) wskazuje zakończony czas: past simple. A2-19
❌I work here since 2020.
✅I have worked here since 2020.
Aż do teraz: perfect. Poprawne jest też: I have been working here since 2020. B1-35
⚠️I've been drinking four coffees today.
✅I've drunk four coffees today.
Liczba zakończonych rzeczy → simple. B1-02
⚠️When I left the house, it rained.
✅When I left the house, it was raining.
Tło, które już trwało → past continuous. B1-04
❌I've already eaten when they arrived.
✅I'd already eaten when they arrived.
Punkt widzenia jest w przeszłości, więc had. B1-03
⚠️Yesterday I had woken up at 7, had had breakfast and had left at 8.
✅Yesterday I woke up at 7, had breakfast and left at 8.
Prosta sekwencja wymaga tylko past simple. B1-03
⚠️"The phone's ringing." "I'm going to answer it."
✅"I'll answer it."
Decyzja w tej chwili → will. A2-05
❌When you will arrive, I'll be waiting.
✅When you arrive, I'll be waiting.
Po when czas teraźniejszy. B1-05
❌Did you finished your homework?
✅Did you finish your homework?
Tylko pierwszy czasownik pokazuje czas. B1-35

Pułapki dla Polaków

1. „Od” + czas teraźniejszy. Po polsku „Jesteśmy małżeństwem od dziesięciu lat” stoi w czasie teraźniejszym. Po angielsku coś, co trwa aż do teraz, wymaga present perfect (simple albo continuous). B1-02

❌We're married for ten years.
✅We've been married for ten years.

2. Pytanie „kiedy?” w present perfect. Polski dokonany („Kiedy poznałaś męża?”) kusi, żeby użyć have met. Ale pytanie when pyta o konkretny, zakończony moment, więc wymaga past simple. A2-19

❌When have you met your husband?
✅When did you meet your husband?

3. Niedokonany = past continuous. Polskie „Wczoraj oglądałam film” to zwykle po prostu informacja, co się robiło. Past continuous jest potrzebny dla tła albo czynności w toku w konkretnym momencie, a nie dla każdego polskiego czasownika niedokonanego. B1-04

⚠️Yesterday evening I was watching a film and then I went to bed.
✅Yesterday evening I watched a film and then I went to bed.
Zdanie możliwe, ale tu chodzi o dwa kolejne wydarzenia: past simple.

4. Decyzja w czasie teraźniejszym. Po polsku decyzję podjętą w tej chwili często wyrażamy czasem teraźniejszym („Dobra, biorę niebieską!”). Po angielsku decyzja teraz to will. A2-05

⚠️OK, I take the blue one.
✅OK, I'll take the blue one.
„I take” brzmi jak opis nawyku, a nie decyzja.

5. „Jak tylko…” z czasem przyszłym. Po polsku „Jak tylko dostanie wyniki, da nam znać” ma czas przyszły w obu częściach. Po angielsku po when, as soon as, before, until stoi czas teraźniejszy. B1-05

❌As soon as she will get the results, she'll let us know.
✅As soon as she gets the results, she'll let us know.

Złote zasady

  • B1-01 have / has + been + -ing = czynność, która zaczęła się w przeszłości i trwa nadal albo właśnie się skończyła i zostawiła ślady. Używaj go, gdy czynność i jej czas trwania są ważniejsze niż wynik.
  • B1-02 Wciąż prawda teraz? Użyj present perfect z for (długość) albo since (początek) — tam, gdzie po polsku mówisz „od” + czas teraźniejszy. Wynik, liczba albo czasownik stanu → simple. Czynność i jak długo → continuous (przy live, work, study często oba są dobre).
  • B1-03 Już jesteś w przeszłości i musisz cofnąć się dalej? Użyj had + past participle. Jeśli kolejność jest jasna, wystarczy past simple.
  • B1-04 Past simple dla tego, co się wydarzyło, past continuous dla tego, co trwało, past perfect dla tego, co wydarzyło się wcześniej.
  • B1-05 Dla czynności w toku w jakimś momencie w przyszłości albo czegoś, co i tak się wydarzy jako część planu, użyj will be + -ing.
  • B1-35 Każdy czas = czas + aspekt. Wybierz czas, wybierz aspekt, a pierwszy posiłkowy niech niesie czas, przeczenie i pytanie.

Ćwiczenia

A. Forma

Zbuduj właściwą formę albo przekształć zdanie.

  1. B1-35 Czasy angielskie (English tenses) na jednej mapie: 12 form z dwóch wyborów
    Present perfect continuous od wait: We for forty minutes.
  2. B1-35 Czasy angielskie (English tenses) na jednej mapie: 12 form z dwóch wyborów
    Past perfect od start: When we arrived, the film already .
  3. B1-05 Future continuous: „Jutro o tej porze będę leciał” — will be + -ing po angielsku
    Future continuous od drive: At six I home, so call me later.
  4. B1-35 Czasy angielskie (English tenses) na jednej mapie: 12 form z dwóch wyborów
    Zamień na pytanie: She has been working here for a long time.
  5. B1-11 Strona bierna we wszystkich czasach i z czasownikami modalnymi (is being done, has been done, must be done)
    Zachowaj czas i zamień na stronę bierną: They have repaired the bridge.
  6. B1-12 Mowa zależna po angielsku (reported speech): następstwo czasów w zdaniach oznajmujących
    Przekaż w mowie zależnej z cofnięciem czasu: "I'm working from home this week." → She said she from home that week.
  7. B1-07 Third conditional (trzeci tryb warunkowy): „Gdybym wtedy wiedział…” po angielsku
    Połącz zdania w third conditional: I didn't know about the traffic, so I didn't take the train.
  8. B1-09 Should have, could have, might have: „Powinienem był”, „Mogłeś mi powiedzieć!”
    I missed the train. I (should leave) earlier.

B. Znaczenie

Wybierz właściwą formę w każdym miejscu.

Two friends meet in a café
Ana: Ben! I 9 you for ages! I 10 you lived near here.
Ben: Yes, I 11 for the same bank, as usual, but this month I 12 from home.
Ana: Lucky you! I 13 house last month, and I 14 the new kitchen all week — look at my hands!
Ben: 15 it yet?
Ana: Not yet. Are you free on Saturday?
Ben: Sorry, I 16 tennis with my brother — we booked the court last week. But Sunday is fine.
Ana: Great. My bus 17 at ten, so I can be at your place by eleven.
Ben: Perfect. Oh no — I've left my wallet at home!
Ana: Don't worry, I 18.

C. Znajdź błąd

Każde ponumerowane zdanie jest poprawne albo ma jeden błąd w czasie. Popraw błąd. Jeśli zdanie jest poprawne, napisz correct.

An email from Dublin
(19) Hi Sam, I have arrived in Dublin last Monday. (20) I'm staying with my cousin until I find a flat. (21) So far I've looked at five flats, but they were all too expensive. (22) Yesterday I've had my first day at the new job. (23) When I got to the office, my manager had already left for a meeting, so a colleague showed me around. (24) I'm knowing only two people here, but everyone is friendly. (25) I'm here for a week now, and I love it already. (26) Next Friday I'll be flying home for my sister's wedding — I'll call you when I will land!
  1. A2-19 Present perfect czy past simple? Różnica wyjaśniona prosto
    Hi Sam, I have arrived in Dublin last Monday.
  2. A1-23 Present simple czy present continuous? Różnica wyjaśniona prosto
    I'm staying with my cousin until I find a flat.
  3. A2-19 Present perfect czy past simple? Różnica wyjaśniona prosto
    So far I've looked at five flats, but they were all too expensive.
  4. A2-19 Present perfect czy past simple? Różnica wyjaśniona prosto
    Yesterday I've had my first day at the new job.
  5. B1-03 Past perfect: „przeszłość przeszłości” — kiedy użyć had + III forma
    When I got to the office, my manager had already left for a meeting, so a colleague showed me around.
  6. B1-34 State verbs w czasie continuous: I think czy I'm thinking, You're being silly
    I'm knowing only two people here, but everyone is friendly.
  7. B1-02 For, since, how long: present perfect simple czy continuous?
    I'm here for a week now, and I love it already.
  8. B1-05 Future continuous: „Jutro o tej porze będę leciał” — will be + -ing po angielsku
    Next Friday I'll be flying home for my sister's wedding — I'll call you when I will land!

D. W kontekście

Uzupełnij opowiadanie. Użyj czasowników z nawiasów w odpowiedniej formie.

The wrong train
Last summer I 27 (travel) to Edinburgh for a job interview. It 28 (be) a hot morning, and the station 29 (be) full of people. I 30 (buy) a coffee and 31 (get) on the train. I 32 (read) my notes when the guard 33 (check) my ticket. "Sorry," she said, "you're on the wrong train." I couldn't believe it. I 34 (never / make) a mistake like that before! By the time I arrived in Edinburgh, the interview 35 (already / start), and the manager 36 (wait) for me for over an hour. But she just laughed — and I got the job! I 37 (work) there for a year now, and next month I 38 (move) to the London office. I've already booked a flat there.

E. Twoja kolej

Napisz po angielsku o sobie.

  1. B1-04 Narrative tenses: jak opowiadać historie po angielsku (past simple, continuous, perfect)
    Napisz początek opowiadania (trzy albo cztery zdania) o dniu, w którym coś poszło nie tak. Użyj past continuous do tła, past simple do wydarzeń i past perfect do jednego wcześniejszego wydarzenia.
  2. B1-02 For, since, how long: present perfect simple czy continuous?
    Napisz krótki mail do przyjaciela albo przyjaciółki (trzy albo cztery zdania) o tym, co u ciebie słychać: o czymś tymczasowym, o czymś, co robisz ostatnio, i o jakimś wyniku albo liczbie.
  3. A2-05 Czas przyszły po angielsku: will, going to, present continuous czy present simple?
    Napisz czterowierszową rozmowę dwojga przyjaciół, którzy robią plany. Użyj umówionego spotkania, rozkładu jazdy, decyzji podjętej w tej chwili i will be + -ing.

F. Powtórka mieszana

Powtórz materiał z wcześniejszych lekcji.

  1. A2-16 Present perfect: Have you ever…? Jak mówić o doświadczeniach po angielsku
    Have you ever (eat) octopus?
  2. A2-17 Present perfect z just, already i yet: właśnie, już, jeszcze nie
    I've (just finish) my homework. Can I go out now?
  3. A2-18 Present perfect z for i since: jak powiedzieć „od” po angielsku
    We've lived in this house 2019.
  4. A2-28 Used to: jak powiedzieć „kiedyś grałem”, „dawniej mieszkałam” po angielsku
    When I was a kid, I (play) football every weekend. (użyj used to)
Odpowiedzi

A. Forma

  1. have been waiting
  2. had … started
  3. will be driving
  4. Has she been working here for a long time?
  5. The bridge has been repaired.
  6. was working
  7. If I had known about the traffic, I would have taken the train. / If I'd known about the traffic, I'd have taken the train. / If I'd known about the traffic, I would have taken the train. / I would have taken the train if I had known about the traffic.
  8. should have left

B. Znaczenie

  1. haven't seen
  2. didn't know
  3. work
  4. 'm working
  5. moved
  6. 've been painting
  7. Have you finished / Did you finish
  8. 'm playing
  9. leaves / will leave
  10. 'll pay

C. Znajdź błąd

  1. I arrived in Dublin last Monday. / Hi Sam, I arrived in Dublin last Monday.
  2. ✓
  3. ✓
  4. Yesterday I had my first day at the new job.
  5. ✓
  6. I know only two people here, but everyone is friendly. / I only know two people here, but everyone is friendly.
  7. I've been here for a week now, and I love it already.
  8. Next Friday I'll be flying home for my sister's wedding — I'll call you when I land!

D. W kontekście

  1. travelled / traveled
  2. was
  3. was
  4. bought
  5. got
  6. was reading / had been reading
  7. checked
  8. had never made
  9. had already started
  10. had been waiting / had waited
  11. have worked / have been working
  12. am moving / am going to move / will be moving / will move

E. Twoja kolej

  1. It was raining and I was waiting for the bus. Suddenly, I realised I had left my phone at home. I ran back, and of course the bus came while I was running.
  2. Hi Jo! I'm working from home this month. I've been learning to bake bread, and I've made six loaves so far! I haven't seen you since March — let's meet soon.
  3. A: Are you doing anything on Friday? B: I'm meeting my sister — her train arrives at half past five. A: OK, I'll call you on Saturday, then. B: Not before twelve — I'll be working all morning.

F. Powtórka mieszana

  1. eaten
  2. just finished
  3. since
  4. used to play
Aplikacja AndroidUcz się w drodze Google Play