Mowa zależna po angielsku (reported speech): następstwo czasów w zdaniach oznajmujących
Reported Speech: Statements
Na tej stronie
Cel lekcji
Po tej lekcji przekażesz, co ktoś powiedział — She said (that) she was tired — poprawnie zmieniając czasy, zaimki i określenia czasu. Będziesz też wiedzieć, kiedy czasu nie trzeba zmieniać.
Główna idea
Kiedy przekazujesz czyjeś słowa, nie odtwarzasz nagrania. Przekazujesz wiadomość — ze swojej perspektywy: z twojego czasu, twojego miejsca, twojego punktu widzenia.
Wyobraź sobie, że Maria powiedziała w poniedziałek: "I'm tired. I'll call you tomorrow." W piątek opowiadasz o tym znajomym. Poniedziałek jest już przeszłością, więc cała rozmowa cofa się o jeden krok w czasie: Maria said she was tired and would call me the next day. To cofnięcie nazywa się backshift (następstwo czasów).
Wszystko inne też przechodzi na twój punkt widzenia. Jej I zmienia się w she; jej you — w me; jej tomorrow — w the next day, bo „jutro” z perspektywy poniedziałku to nie „jutro” z perspektywy piątku.
Ale następstwo czasów to nie zasada dla robota. Jeśli to, co powiedziała, jest wciąż prawdą albo przekazujesz coś, co padło przed chwilą, możesz zostawić pierwotny czas. Zawsze pytaj: jak to wygląda z miejsca, w którym jestem teraz?
Polski a angielski
Tu polski i angielski działają inaczej. Po polsku w mowie zależnej zostawiasz czas z oryginalnej wypowiedzi: „Powiedziała, że jest zmęczona”, „Powiedział, że zadzwoni”. Po angielsku po czasowniku w czasie przeszłym (said, told) czas zwykle cofa się o krok: was, would call. Zaimki i określenia czasu zmieniają się w obu językach podobnie („następnego dnia”, „tam”). I jeszcze jedno: po polsku przed „że” zawsze stawiasz przecinek, a po angielsku przed that — nigdy.
| Polski | Angielski | Uwaga |
|---|---|---|
| Powiedziała, że jest zmęczona. | She said she was tired. | polski zostawia czas teraźniejszy, angielski go cofa |
| Powiedział, że zadzwoni. | He said he would call. | polski czas przyszły → would |
| Powiedziała, że nie może przyjść. | She said she couldn't come. | can → could |
| Powiedział, że nigdy nie był w Azji. | He said he had never been to Asia. | present perfect → past perfect |
| Powiedział, że jest głodny. | He said that he was hungry. | przecinek przed „że”, bez przecinka przed that |
| Powiedziała, że zobaczymy się następnego dnia. | She said she would see me the next day. | określenia czasu zmieniają się w obu językach |
Budowa
Podstawowy schemat
| Czasownik wprowadzający | (that) | przekazane zdanie |
|---|---|---|
| She said | (that) | she was hungry. |
| He told me | (that) | he had lost his keys. |
That jest opcjonalne i w mowie często się je pomija. Say i tell mają różne schematy: zob. B1-13.
Następstwo czasów — zmiany po czasowniku wprowadzającym w czasie przeszłym
| Mowa niezależna | Mowa zależna |
|---|---|
| present simple: "I work in a bank." | past simple: She said she worked in a bank. |
| present continuous: "I'm leaving." | past continuous: He said he was leaving. |
| present perfect: "I've finished." | past perfect: She said she had finished. |
| past simple: "I saw it." | past perfect: He said he had seen it. (saw też jest możliwe) |
| will: "I'll help." | would: She said she would help. |
| can: "I can swim." | could: He said he could swim. |
| may: "It may rain." | might: She said it might rain. |
| must (obowiązek): "I must go." | had to: He said he had to go. (must też jest możliwe) |
| am / is / are going to: "We're going to move." | was / were going to: They said they were going to move. |
Bez zmian: would, could, should, might, ought to i past perfect zostają takie same.
Zaimki i zaimki dzierżawcze — zmieniasz je tak, żeby pasowały do punktu widzenia osoby przekazującej.
| Mowa niezależna | Mowa zależna |
|---|---|
| "I love my job." (Tom) | Tom said he loved his job. |
| "We'll meet you at our house." (twoi rodzice, do ciebie) | They said they would meet me at their house. |
Określenia czasu i miejsca (gdy czas albo miejsce są teraz inne)
| Mowa niezależna | Mowa zależna |
|---|---|
| now | then, at that time |
| today / tonight | that day / that night |
| yesterday | the day before, the previous day |
| tomorrow | the next day, the following day |
| last week | the week before, the previous week |
| next month | the following month |
| … ago | … before, … earlier |
| here | there |
| this / these | that / those (albo the) |
Użycie
1Następstwo czasów po said
Gdy czasownik wprowadzający jest w czasie przeszłym (said, told), cofnij czas o jeden krok. Po polsku czas zostaje taki jak w oryginale.
2Czasowniki modalne w mowie zależnej
Will → would, can → could, may → might, a must (obowiązek) → had to. Would, could, should, might i ought to się nie zmieniają.
3Zmiana zaimków i zaimków dzierżawczych
Przekazuj z własnego punktu widzenia. Zapytaj: kto teraz mówi, a kto słucha? Tu polski działa tak samo.
4Zmiana określeń czasu i miejsca
Jeśli w chwili przekazywania czas albo miejsce są inne, zmień słowa takie jak today, tomorrow, ago, here.
5Bez następstwa czasów — wciąż prawda albo dopiero co powiedziane
Jeśli informacja jest wciąż prawdziwa, możesz zostawić pierwotny czas. W mowie to bardzo częste. Następstwo czasów też jest poprawne.
6Czasownik wprowadzający w czasie teraźniejszym — bez następstwa czasów
Jeśli czasownik wprowadzający jest w czasie teraźniejszym (says, has said), czasy się nie zmieniają. To częste przy wiadomościach i notatkach.
Częste błędy
Pułapki dla Polaków
1. Czas z oryginału, jak po polsku. Polskie „Powiedział, że nie może przyjść” ma czas teraźniejszy, bo tak było w oryginale. Po angielsku, gdy sytuacja już minęła, czas trzeba cofnąć.
2. Przecinek przed „that”. Po polsku przecinek przed „że” jest obowiązkowy, więc ręka sama go stawia. W angielskiej mowie zależnej przed that nie ma przecinka.
3. „Wyjaśnił mi”, „powiedział mi” — osoba zaraz po czasowniku. Po polsku „mi” stoi tuż po czasowniku. Po say i explain angielski wymaga to: explain to me, say to me — albo innego czasownika: tell me.
4. „Temu” w opowieści o przeszłości. Po polsku w mowie zależnej często zostawiamy „temu” z oryginału („powiedział, że odszedł z wojska dziesięć lat temu”), choć chodzi o czas liczony od tamtej rozmowy. Po angielsku ago liczy od teraz, a before / earlier — od momentu w przeszłości.
Nie myl
Mowa niezależna czy zależna — Mowa niezależna powtarza dokładne słowa w cudzysłowie; mowa zależna opowiada je ze zmianami.
Z następstwem czasów czy bez — Oba warianty mogą być poprawne. Następstwo czasów po prostu przekazuje słowa; brak następstwa pokazuje, że uważasz to za wciąż prawdziwe.
must (obowiązek) czy must (wniosek) — Must oznaczające obowiązek często zmienia się w had to. Must oznaczające wniosek B1-16 zostaje must.
Pisownia i wymowa
- W mowie zależnej nie ma cudzysłowu ani przecinka: She said she was tired.
- W mowie niezależnej przed cytatem stawiasz przecinek, a kropkę na końcu wewnątrz cudzysłowu: She said, "I'm tired." (Po polsku: dwukropek i „…”.)
- said wymawia się /sed/ — krótkie /e/, bez /eɪ/ z say. Końcowe /d/ ma zostać dźwięczne, nie „t”.
- that w tym użyciu jest słabe: /ðət/. Na początku /ð/ — czubek języka lekko między zębami, z głosem; nie polskie „d” ani „z”.
- 'd może znaczyć would albo had: She said she'd help (would) / She said she'd helped (had). Spójrz na czasownik po nim.
Złota zasada
Przekazuj z własnego czasu i miejsca: po czasowniku wprowadzającym w czasie przeszłym zwykle cofnij czas o jeden krok i dopasuj zaimki oraz określenia czasu. Jeśli to wciąż prawda albo czasownik wprowadzający jest w czasie teraźniejszym, możesz zostawić pierwotny czas. Polskie „powiedział, że jest” to zwykle he said he was — bez przecinka przed that.
Ćwiczenia
A. Forma
W zdaniach 1–6 zastosuj następstwo czasów.
-
"I'm cold." → She said she cold.
-
"We've finished the project." → They said they the project.
-
"I'll text you." → He said he me.
-
"I can't find my keys." → She said she her keys.
-
"I may be late." → He said he late.
-
"I'm watching a film." → She said she a film.
-
Przekaż zdanie, używając said: "I love my new job." (twoja siostra)
B. Znaczenie
Uzupełnij zdanie albo wybierz poprawną odpowiedź.
-
W poniedziałek Tom powiedział: "I'll do it tomorrow." Teraz jest piątek. Uzupełnij: Tom said he would do it .
-
Twoja przyjaciółka powiedziała to pięć minut temu: "The film starts at eight." Uzupełnij: She said the film at eight.
-
„I'm a vegetarian” — powiedział Sam w zeszłym roku i nadal nim jest. Które zdanie jest poprawne?
-
"You must be tired," the nurse said to me. Przekaż to zdanie: The nurse said I tired.
C. Znajdź błąd
Popraw błąd. Jeśli zdanie jest poprawne, napisz correct.
-
He said me that he was ill.
-
She said she will come, but she didn't.
-
They said they must to go home.
-
The forecast says it will rain tomorrow.
D. W kontekście
W każdym miejscu zastosuj następstwo czasów.
I had lunch with Clara yesterday. She said she 16 (be) really happy at her new company. She told me she 17 (just / get) a promotion! She said they 18 (send) her to New York the following month, and that she 19 (can) take her family with her. She also said she 20 (call) me when she got there.
E. Twoja kolej
Napisz po angielsku, co ktoś ci powiedział.
-
Pomyśl o czymś, co ktoś ze znajomych powiedział ci w zeszłym tygodniu. Przekaż to, używając said.
-
Przekaż dzisiejszą wiadomość, używając says.
F. Powtórka mieszana
Powtórz materiał z poprzednich lekcji.
-
B1-03 Past perfect: „przeszłość przeszłości” — kiedy użyć had + III forma When I got to the station, the train (already / leave).
-
A2-33 Who called you czy who did you call? Pytania o podmiot i dopełnienie Who (you / call) last night?
-
B1-10 Strona bierna po angielsku (passive voice): present simple i past simple This house (build) in 1920.
-
B1-06 Second conditional (drugi tryb warunkowy): „Gdybym miał…” po angielsku If I (be) you, I'd say sorry.
Odpowiedzi
A. Forma
- was
- had finished / 'd finished
- would text / 'd text
- couldn't find / could not find
- might be
- was watching
- My sister said she loved her new job. / My sister said that she loved her new job. / My sister said she loves her new job. / My sister said that she loves her new job.
B. Znaczenie
- the next day / the following day / on Tuesday
- starts / started
- both
- must be
C. Znajdź błąd
- He told me that he was ill. / He said that he was ill. / He told me he was ill. / He said he was ill.
- She said she would come, but she didn't. / She said she'd come, but she didn't.
- They said they had to go home. / They said they must go home.
- ✓ The forecast says it will rain tomorrow.
D. W kontekście
- was
- had just got / had just gotten / 'd just got / 'd just gotten
- were sending / were going to send / would send
- could
- would call / 'd call
E. Twoja kolej
- My friend Leo said he was going to move to Madrid.
- My brother says he can't come to dinner tonight.
F. Powtórka mieszana
- had already left / 'd already left
- did you call
- was built
- were
