SlowingoGramatyka
B1 13 / 39

Mowa zależna po angielsku (reported speech): następstwo czasów w zdaniach oznajmujących

Reported Speech: Statements

Na tej stronie
  1. Cel lekcji
  2. Główna idea
  3. Polski a angielski
  4. Budowa
  5. Użycie
  6. Częste błędy
  7. Pułapki dla Polaków
  8. Nie myl
  9. Pisownia i wymowa
  10. Złota zasada
  11. Ćwiczenia

Cel lekcji

Po tej lekcji przekażesz, co ktoś powiedział — She said (that) she was tired — poprawnie zmieniając czasy, zaimki i określenia czasu. Będziesz też wiedzieć, kiedy czasu nie trzeba zmieniać.

Główna idea

Kiedy przekazujesz czyjeś słowa, nie odtwarzasz nagrania. Przekazujesz wiadomość — ze swojej perspektywy: z twojego czasu, twojego miejsca, twojego punktu widzenia.

Wyobraź sobie, że Maria powiedziała w poniedziałek: "I'm tired. I'll call you tomorrow." W piątek opowiadasz o tym znajomym. Poniedziałek jest już przeszłością, więc cała rozmowa cofa się o jeden krok w czasie: Maria said she was tired and would call me the next day. To cofnięcie nazywa się backshift (następstwo czasów).

Wszystko inne też przechodzi na twój punkt widzenia. Jej I zmienia się w she; jej you — w me; jej tomorrow — w the next day, bo „jutro” z perspektywy poniedziałku to nie „jutro” z perspektywy piątku.

Ale następstwo czasów to nie zasada dla robota. Jeśli to, co powiedziała, jest wciąż prawdą albo przekazujesz coś, co padło przed chwilą, możesz zostawić pierwotny czas. Zawsze pytaj: jak to wygląda z miejsca, w którym jestem teraz?

Polski a angielski

Tu polski i angielski działają inaczej. Po polsku w mowie zależnej zostawiasz czas z oryginalnej wypowiedzi: „Powiedziała, że jest zmęczona”, „Powiedział, że zadzwoni”. Po angielsku po czasowniku w czasie przeszłym (said, told) czas zwykle cofa się o krok: was, would call. Zaimki i określenia czasu zmieniają się w obu językach podobnie („następnego dnia”, „tam”). I jeszcze jedno: po polsku przed „że” zawsze stawiasz przecinek, a po angielsku przed that — nigdy.

PolskiAngielskiUwaga
Powiedziała, że jest zmęczona.She said she was tired.polski zostawia czas teraźniejszy, angielski go cofa
Powiedział, że zadzwoni.He said he would call.polski czas przyszły → would
Powiedziała, że nie może przyjść.She said she couldn't come.can → could
Powiedział, że nigdy nie był w Azji.He said he had never been to Asia.present perfect → past perfect
Powiedział, że jest głodny.He said that he was hungry.przecinek przed „że”, bez przecinka przed that
Powiedziała, że zobaczymy się następnego dnia.She said she would see me the next day.określenia czasu zmieniają się w obu językach

Budowa

Podstawowy schemat

Czasownik wprowadzający(that)przekazane zdanie
She said(that)she was hungry.
He told me(that)he had lost his keys.

That jest opcjonalne i w mowie często się je pomija. Say i tell mają różne schematy: zob. B1-13.

Następstwo czasów — zmiany po czasowniku wprowadzającym w czasie przeszłym

Mowa niezależnaMowa zależna
present simple: "I work in a bank."past simple: She said she worked in a bank.
present continuous: "I'm leaving."past continuous: He said he was leaving.
present perfect: "I've finished."past perfect: She said she had finished.
past simple: "I saw it."past perfect: He said he had seen it. (saw też jest możliwe)
will: "I'll help."would: She said she would help.
can: "I can swim."could: He said he could swim.
may: "It may rain."might: She said it might rain.
must (obowiązek): "I must go."had to: He said he had to go. (must też jest możliwe)
am / is / are going to: "We're going to move."was / were going to: They said they were going to move.

Bez zmian: would, could, should, might, ought to i past perfect zostają takie same.

Zaimki i zaimki dzierżawcze — zmieniasz je tak, żeby pasowały do punktu widzenia osoby przekazującej.

Mowa niezależnaMowa zależna
"I love my job." (Tom)Tom said he loved his job.
"We'll meet you at our house." (twoi rodzice, do ciebie)They said they would meet me at their house.

Określenia czasu i miejsca (gdy czas albo miejsce są teraz inne)

Mowa niezależnaMowa zależna
nowthen, at that time
today / tonightthat day / that night
yesterdaythe day before, the previous day
tomorrowthe next day, the following day
last weekthe week before, the previous week
next monththe following month
… ago… before, … earlier
herethere
this / thesethat / those (albo the)

Użycie

1Następstwo czasów po said

Gdy czasownik wprowadzający jest w czasie przeszłym (said, told), cofnij czas o jeden krok. Po polsku czas zostaje taki jak w oryginale.

She said she was really busy.
Powiedziała, że jest bardzo zajęta.
„Jestem bardzo zajęta”; po polsku „jest”, po angielsku was
They said they were looking for a new flat.
Powiedzieli, że szukają nowego mieszkania.
„Szukamy nowego mieszkania”
He said he had never been to Asia.
Powiedział, że nigdy nie był w Azji.
„Nigdy nie byłem w Azji”
She said she had missed the train.
Powiedziała, że spóźniła się na pociąg.
„Spóźniłam się na pociąg”; „she missed” też jest możliwe

2Czasowniki modalne w mowie zależnej

Will → would, can → could, may → might, a must (obowiązek) → had to. Would, could, should, might i ought to się nie zmieniają.

He said he would send me the details.
Powiedział, że prześle mi szczegóły.
„Prześlę ci szczegóły”; polski czas przyszły → would
She said she couldn't come to the party.
Powiedziała, że nie może przyjść na imprezę.
„Nie mogę przyjść na imprezę”
He said the shop might be closed.
Powiedział, że sklep może być zamknięty.
„Sklep może być zamknięty”
The instructor said we had to wear a helmet.
Instruktor powiedział, że musimy nosić kask.
„Musicie nosić kask”
The doctor said I should rest.
Lekarz powiedział, że powinienem odpocząć.
„Powinien pan odpocząć”; should się nie zmienia

3Zmiana zaimków i zaimków dzierżawczych

Przekazuj z własnego punktu widzenia. Zapytaj: kto teraz mówi, a kto słucha? Tu polski działa tak samo.

My boss said she liked my haircut.
Szefowa powiedziała, że podoba jej się moja fryzura.
„Podoba mi się twoja fryzura”
Our neighbours said they had sold their car.
Sąsiedzi powiedzieli, że sprzedali samochód.
„Sprzedaliśmy samochód”
He said I was his best friend.
Powiedział, że jestem jego najlepszym przyjacielem.
„Jesteś moim najlepszym przyjacielem”

4Zmiana określeń czasu i miejsca

Jeśli w chwili przekazywania czas albo miejsce są inne, zmień słowa takie jak today, tomorrow, ago, here.

She said she would see me the next day.
Powiedziała, że zobaczymy się następnego dnia.
„Do zobaczenia jutro”
He said he had started the job two years before.
Powiedział, że zaczął tę pracę dwa lata wcześniej.
„Zacząłem tę pracę dwa lata temu”
She said she was staying there that night.
Powiedziała, że zostaje tam na noc.
„Zostaję tu dziś na noc”
He said the parcel had arrived the day before.
Powiedział, że paczka przyszła dzień wcześniej.
„Paczka przyszła wczoraj”

5Bez następstwa czasów — wciąż prawda albo dopiero co powiedziane

Jeśli informacja jest wciąż prawdziwa, możesz zostawić pierwotny czas. W mowie to bardzo częste. Następstwo czasów też jest poprawne.

She said she lives in Glasgow.
Powiedziała, że mieszka w Glasgow.
nadal tam mieszka
Our teacher said the Earth goes round the Sun.
Nauczyciel powiedział, że Ziemia krąży wokół Słońca.
prawda ogólna
I said it's at three!
Mówiłem, że to o trzeciej!
powtarzam „To o trzeciej”, co padło przed chwilą

6Czasownik wprowadzający w czasie teraźniejszym — bez następstwa czasów

Jeśli czasownik wprowadzający jest w czasie teraźniejszym (says, has said), czasy się nie zmieniają. To częste przy wiadomościach i notatkach.

Jake says he's running late.
Jake pisze, że się spóźni.
po polsku często „pisze”
The weather forecast says it'll be sunny all week.
Według prognozy przez cały tydzień będzie słonecznie.
Mum has said she can't come this weekend.
Mama powiedziała, że nie może przyjechać w ten weekend.
Mum (UK) = Mom (US)

Częste błędy

❌She said me she was tired.
✅She told me she was tired.
Po say nie stawiasz od razu osoby: She said she was tired. Zob. B1-13.
❌He said he has finished it last week.
✅He said he had finished it last week. lub He said he finished it last week.
Zamknięty czas przeszły (last week) nigdy nie łączy się z present perfect: cofnij do past perfect albo zostaw past simple.
❌He said that he will call me, but he never did.
✅He said that he would call me, but he never did.
will → would; telefon nie jest już w przyszłości.
❌They said they must to leave.
✅They said they had to leave.
must → had to; nigdy „must to”.
❌A year ago he said he had started the job two years ago.
✅A year ago he said he had started the job two years before.
ago liczy wstecz od teraz; before liczy wstecz od momentu w przeszłości.
❌Last month she said she would come tomorrow.
✅Last month she said she would come the next day.
Jej „jutro” to nie jutro liczone od dziś.
❌She said, she was hungry.
✅She said she was hungry.
Bez przecinka przed przekazanym zdaniem.

Pułapki dla Polaków

1. Czas z oryginału, jak po polsku. Polskie „Powiedział, że nie może przyjść” ma czas teraźniejszy, bo tak było w oryginale. Po angielsku, gdy sytuacja już minęła, czas trzeba cofnąć.

⚠️Last week Piotr said he can't come to the party.
✅Last week Piotr said he couldn't come to the party.
Bez cofnięcia brzmi to tak, jakby impreza dopiero miała być. Jeśli już się odbyła, cofnij czas: couldn't.
❌On Sunday Ola said she has lost her passport two days earlier.
✅On Sunday Ola said she had lost her passport two days earlier.

2. Przecinek przed „that”. Po polsku przecinek przed „że” jest obowiązkowy, więc ręka sama go stawia. W angielskiej mowie zależnej przed that nie ma przecinka.

⚠️He told me, that the hotel was full.
✅He told me that the hotel was full.
Typografia: po angielsku bez przecinka.

3. „Wyjaśnił mi”, „powiedział mi” — osoba zaraz po czasowniku. Po polsku „mi” stoi tuż po czasowniku. Po say i explain angielski wymaga to: explain to me, say to me — albo innego czasownika: tell me.

❌Ania explained me why she was late.
✅Ania explained to me why she was late.

4. „Temu” w opowieści o przeszłości. Po polsku w mowie zależnej często zostawiamy „temu” z oryginału („powiedział, że odszedł z wojska dziesięć lat temu”), choć chodzi o czas liczony od tamtej rozmowy. Po angielsku ago liczy od teraz, a before / earlier — od momentu w przeszłości.

❌In 2019 my uncle said he had left the army ten years ago.
✅In 2019 my uncle said he had left the army ten years before.

Nie myl

Mowa niezależna czy zależna — Mowa niezależna powtarza dokładne słowa w cudzysłowie; mowa zależna opowiada je ze zmianami.

Ana said, "I'm hungry."
Ana powiedziała: „Jestem głodna”.
mowa niezależna
Ana said she was hungry.
Ana powiedziała, że jest głodna.
mowa zależna; po polsku „jest”, po angielsku was

Z następstwem czasów czy bez — Oba warianty mogą być poprawne. Następstwo czasów po prostu przekazuje słowa; brak następstwa pokazuje, że uważasz to za wciąż prawdziwe.

He said he was a vegetarian.
Powiedział, że jest wegetarianinem.
przekazuję, co wtedy powiedział
He said he's a vegetarian, so let's not cook meat.
Powiedział, że jest wegetarianinem, więc nie róbmy mięsa.
wciąż prawda i ważne teraz

must (obowiązek) czy must (wniosek) — Must oznaczające obowiązek często zmienia się w had to. Must oznaczające wniosek B1-16 zostaje must.

She said she had to leave early.
Powiedziała, że musi wyjść wcześniej.
„Muszę wyjść wcześniej”
He said I must be tired.
Powiedział, że na pewno jestem zmęczona.
„Musisz być zmęczona” (przypuszczenie, nie obowiązek)

Pisownia i wymowa

  • W mowie zależnej nie ma cudzysłowu ani przecinka: She said she was tired.
  • W mowie niezależnej przed cytatem stawiasz przecinek, a kropkę na końcu wewnątrz cudzysłowu: She said, "I'm tired." (Po polsku: dwukropek i „…”.)
  • said wymawia się /sed/ — krótkie /e/, bez /eɪ/ z say. Końcowe /d/ ma zostać dźwięczne, nie „t”.
  • that w tym użyciu jest słabe: /ðət/. Na początku /ð/ — czubek języka lekko między zębami, z głosem; nie polskie „d” ani „z”.
  • 'd może znaczyć would albo had: She said she'd help (would) / She said she'd helped (had). Spójrz na czasownik po nim.

Złota zasada

Przekazuj z własnego czasu i miejsca: po czasowniku wprowadzającym w czasie przeszłym zwykle cofnij czas o jeden krok i dopasuj zaimki oraz określenia czasu. Jeśli to wciąż prawda albo czasownik wprowadzający jest w czasie teraźniejszym, możesz zostawić pierwotny czas. Polskie „powiedział, że jest” to zwykle he said he was — bez przecinka przed that.

Ćwiczenia

A. Forma

W zdaniach 1–6 zastosuj następstwo czasów.

  1. "I'm cold." → She said she cold.
  2. "We've finished the project." → They said they the project.
  3. "I'll text you." → He said he me.
  4. "I can't find my keys." → She said she her keys.
  5. "I may be late." → He said he late.
  6. "I'm watching a film." → She said she a film.
  7. Przekaż zdanie, używając said: "I love my new job." (twoja siostra)

B. Znaczenie

Uzupełnij zdanie albo wybierz poprawną odpowiedź.

  1. W poniedziałek Tom powiedział: "I'll do it tomorrow." Teraz jest piątek. Uzupełnij: Tom said he would do it .
  2. Twoja przyjaciółka powiedziała to pięć minut temu: "The film starts at eight." Uzupełnij: She said the film at eight.
  3. „I'm a vegetarian” — powiedział Sam w zeszłym roku i nadal nim jest. Które zdanie jest poprawne?
  4. "You must be tired," the nurse said to me. Przekaż to zdanie: The nurse said I tired.

C. Znajdź błąd

Popraw błąd. Jeśli zdanie jest poprawne, napisz correct.

  1. He said me that he was ill.
  2. She said she will come, but she didn't.
  3. They said they must to go home.
  4. The forecast says it will rain tomorrow.

D. W kontekście

W każdym miejscu zastosuj następstwo czasów.

Lunch with Clara
I had lunch with Clara yesterday. She said she 16 (be) really happy at her new company. She told me she 17 (just / get) a promotion! She said they 18 (send) her to New York the following month, and that she 19 (can) take her family with her. She also said she 20 (call) me when she got there.

E. Twoja kolej

Napisz po angielsku, co ktoś ci powiedział.

  1. Pomyśl o czymś, co ktoś ze znajomych powiedział ci w zeszłym tygodniu. Przekaż to, używając said.
  2. Przekaż dzisiejszą wiadomość, używając says.

F. Powtórka mieszana

Powtórz materiał z poprzednich lekcji.

  1. B1-03 Past perfect: „przeszłość przeszłości” — kiedy użyć had + III forma
    When I got to the station, the train (already / leave).
  2. A2-33 Who called you czy who did you call? Pytania o podmiot i dopełnienie
    Who (you / call) last night?
  3. B1-10 Strona bierna po angielsku (passive voice): present simple i past simple
    This house (build) in 1920.
  4. B1-06 Second conditional (drugi tryb warunkowy): „Gdybym miał…” po angielsku
    If I (be) you, I'd say sorry.
Odpowiedzi

A. Forma

  1. was
  2. had finished / 'd finished
  3. would text / 'd text
  4. couldn't find / could not find
  5. might be
  6. was watching
  7. My sister said she loved her new job. / My sister said that she loved her new job. / My sister said she loves her new job. / My sister said that she loves her new job.

B. Znaczenie

  1. the next day / the following day / on Tuesday
  2. starts / started
  3. both
  4. must be

C. Znajdź błąd

  1. He told me that he was ill. / He said that he was ill. / He told me he was ill. / He said he was ill.
  2. She said she would come, but she didn't. / She said she'd come, but she didn't.
  3. They said they had to go home. / They said they must go home.
  4. ✓ The forecast says it will rain tomorrow.

D. W kontekście

  1. was
  2. had just got / had just gotten / 'd just got / 'd just gotten
  3. were sending / were going to send / would send
  4. could
  5. would call / 'd call

E. Twoja kolej

  1. My friend Leo said he was going to move to Madrid.
  2. My brother says he can't come to dinner tonight.

F. Powtórka mieszana

  1. had already left / 'd already left
  2. did you call
  3. was built
  4. were
Aplikacja AndroidUcz się w drodze Google Play