Давталт: англиар зөв цагийг хэрхэн сонгох вэ (B1 түвшний бүх цаг) монголоор
Review: Choosing the Right Tense
Энэ хуудсанд
Энэ давталтад орсон хичээлүүд
Зорилго
Энэ хичээлийн дараа та жинхэнэ текстэд – түүх, имэйл, яриа – зөв цагийг сонгож чадна. Суралцагчдын хамгийн их андуурдаг зургаан харьцуулалт тус бүрт нэг л асуулт асуухад хангалттай.
Бид юу сурсан бэ
| Хичээл | Гол санаа | Гол жишээ |
|---|---|---|
| B1-01 | have / has been + -ing: одоо хүртэл үргэлжилж буй, эсвэл ул мөрөө үлдээгээд дөнгөж зогссон үйл ажиллагаа | I've been waiting here for forty minutes. |
| B1-02 | for / since / How long; үр дүн, тоо, төлөв байдлын үйл үгэнд simple, үйл ажиллагаа ба хугацаанд continuous | I've read four books this month. |
| B1-03 | had + past participle: өнгөрсөн мөчөөс цааш эргэж харах; дараалал тодорхой бол Past Simple | When I got to the station, the train had left. |
| B1-04 | Түүх: Past Simple = үйл явдал, Past Continuous = орчин, Past Perfect = эргэн дурсамж | I was cooking dinner when the smoke alarm went off. |
| B1-05 | will be + -ing: ирээдүйн мөчид явагдаж буй; төлөвлөгөөний дагуу ердийн явц | This time tomorrow I'll be flying to Lisbon. |
| B1-35 | Газрын зураг: цаг бүр = цаг + aspect (simple = бүхэл баримт, continuous = явагдаж буй, perfect = цэгээс өмнө, ач холбогдолтой, perfect continuous = тодорхой цэг хүртэл хэр удаан) | I've lost my keys, so I can't get in. |
Доорх зургаан харьцуулалт A1-23 (Present Simple эсвэл Continuous), A2-02 (Past Simple эсвэл Continuous), A2-05 (ирээдүйн хэлбэрүүд), A2-19 (Present Perfect эсвэл Past Simple)-ийг ч давтана.
Гол харьцуулалт
1. Present Simple ба Present Continuous – Монголоор «-даг» ба «-ж байна»; энд адилхан, гэхдээ монгол «-ж байна» төлөв байдлын үйл үгэнд ч хэрэглэгддэгийг санаарай («мэдэж байна» = I know). A1-23 B1-35
- Нэг асуулт: Ерөнхийдөө үнэн үү (зуршил, баримт, байнгын байдал), эсвэл одоо, одоогийн орчимд явагдаж байна уу? Байдлын үйл үгс (know, like, want, believe) ихэвчлэн simple хэвээр.
2. Past Simple ба Present Perfect – Монголоор хоёуланд нь «-сан»; цагийн үг шийднэ. A2-19 B1-35
- Нэг асуулт: Хугацаа дууссан уу – хэзээ гэдгийг хэлж, асууж болох уу? Болох бол → Past Simple. Хугацаа нээлттэй, амьдралын туршлага, эсвэл хугацаа заагаагүй бол → Present Perfect.
3. Present Perfect Simple ба Present Perfect Continuous – Монголоор «уншсан» ба «уншиж байна»; англиар хоёулаа have-тэй. B1-01 B1-02
- Нэг асуулт: Үр дүн, нийт тоог тоолж байна уу, эсвэл үйл ажиллагаа, хэр удаан үргэлжилснийг онцолж байна уу? Үр дүн, тоо, төлөв байдлын үйл үг → simple. Үйл ажиллагаа ба хугацаа → continuous.
4. Past Simple ба Past Continuous – Монголоор «-сан» ба «-ж байсан», «-ж явтал»; энд адилхан. A2-02 B1-04
- Нэг асуулт: Энэ түүхийн нэг алхам (үйл явдал) уу, эсвэл цаана нь аль хэдийн явагдаж байсан орчин уу?
5. Past Simple ба Past Perfect – Монголоор «-сан» ба «-чихсан байсан». B1-03 B1-04
- Нэг асуулт: Би аль хэдийн өнгөрсөн нэг мөчид байгаа юу, түүнээс цааш эргэж харах хэрэгтэй юу? Тийм бол → had + past participle. Дараалал аль хэдийн тодорхой бол → Past Simple.
6. Ирээдүйн хэлбэрүүд – Монголоор «-на», «-я», «-х гэж байна» гурав бүх ирээдүйг хамардаг; англиар ирээдүй хаанаас гарч байгаагаар нь сонгоно. A2-05 B1-05
- Нэг асуулт: Энэ ирээдүй хаанаас гарч байна вэ? Одоо гарсан шийдвэр, санал, амлалт → will. Санаа зорилго → going to. Тохиролцоо → Present Continuous. Хуваарь → Present Simple. Ирээдүйн мөчид явагдаж буй → will be + -ing.
Зургаан асуулт нэг дор
| Харьцуулалт | Нэг асуулт |
|---|---|
| Present Simple / Present Continuous | Ерөнхийдөө үнэн үү, эсвэл одоогийн орчимд явагдаж байна уу? |
| Past Simple / Present Perfect | Хугацаа дууссан уу? |
| Present Perfect Simple / Continuous | Үр дүн ба тоо юу, эсвэл үйл ажиллагаа ба хэр удаан уу? |
| Past Simple / Past Continuous | Үйл явдал уу, эсвэл явагдаж байсан орчин уу? |
| Past Simple / Past Perfect | Өнгөрсөн мөчөөс цааш эргэж харах хэрэгтэй юу? |
| Ирээдүйн хэлбэрүүд | Энэ ирээдүй хаанаас гарч байна вэ? |
Түгээмэл алдаа
Монголчуудад тохиолддог урхи
1. «Зургаан жилийн өмнөөс тоглож байна» → from … ago + Present Continuous. Монголоор эхлэлийг «-аас» дагавраар, хугацааг «-ж байна»-аар хэлдэг: «Золбоо зургаан жилийн өмнөөс хотын найрал хөгжимд тоглож байна». Үгчлэн орчуулбал хоёр алдаа нэг дор гарна. Англиар одоо хүртэлх хугацаанд have been + -ing + for + хугацаа. B1-01 B1-02
2. «-ж байсан» зуршил → Past Continuous. Монголоор өнгөрсний давтагдсан зуршлыг «-даг байсан»-аас гадна «-ж байсан»-аар ч хэлдэг: «Архангайд зун болгон бид үеэлүүдтэйгээ өглөөний цайнаас өмнө сарлаг саалж байсан». «-ж байсан» нь Past Continuous-тэй яг таарах мэт санагдаж were milking гарах нь элбэг. Давтагдсан зуршилд англиар Past Simple эсвэл used to. B1-04
3. «Хоёр удаа үзэж байсан» → had seen. Монголоор туршлагыг «-ж байсан» гэж «байсан»-тай хэлдэг: «Тийм ээ, сургуулийнхаа аялалаар Говийг хоёр удаа үзэж байсан». «Байсан» өнгөрсөн цаг мэт санагдаж Past Perfect гарах нь бий. Одоо хүртэлх амьдралын туршлагад Present Perfect; Past Perfect зөвхөн өнгөрсөн мөчөөс эргэж харахад. B1-03 A2-19
Алтан дүрмүүд
- B1-01 have / has + been + -ing = өнгөрсөнд эхэлж одоо ч үргэлжилж буй, эсвэл ул мөрөө үлдээгээд дөнгөж зогссон үйл ажиллагаа. Үр дүнгээс илүү үйл ажиллагаа, түүний үргэлжлэх хугацаа чухал бол хэрэглэнэ.
- B1-02 Одоо ч үнэн үү? Present Perfect-ийг for (хугацааны урт) эсвэл since (эхлэл)-тэй хэрэглэнэ. Үр дүн, тоо, төлөв байдлын үйл үг → simple. Үйл ажиллагаа ба хэр удаан → continuous (live, work, study-д ихэвчлэн хоёулаа болно).
- B1-03 Аль хэдийн өнгөрсөнд байгаа бөгөөд түүнээс цааш эргэж харах хэрэгтэй юу? had + past participle хэрэглэнэ. Дараалал аль хэдийн тодорхой бол Past Simple хангалттай.
- B1-04 Юу болсонд Past Simple, юу явагдаж байсанд Past Continuous, түүнээс өмнө юу болчихсон байсанд Past Perfect.
- B1-05 Ирээдүйн мөчид явагдаж буй үйлдэл, эсвэл төлөвлөгөөний дагуу ямар ч байсан болох зүйлд will be + -ing хэрэглэнэ.
- B1-35 Цаг бүр = цаг + aspect. Цагаа сонго, aspect-аа сонго, цаг, үгүйсгэл, асуултыг эхний туслах үйл үгэнд үүрүүл. Монгол «-ж байна», «-сан», «-на» англи цагийг шийдэхгүй – утга, цагийн үг шийднэ.
Дасгал
A. Бүтэц
Заасан хэлбэрийг бүтээнэ үү, эсвэл өгүүлбэрийг заасны дагуу өөрчилнө үү.
-
B1-35 Англи хэлний 12 цаг нэг газрын зураг дээр: time + aspect-ийг монголоор тайлбарлав Wait-ийн Present Perfect Continuous: We for forty minutes.
-
B1-35 Англи хэлний 12 цаг нэг газрын зураг дээр: time + aspect-ийг монголоор тайлбарлав Start-ийн Past Perfect: When we arrived, the film already .
-
B1-05 Future Continuous: will be + -ing-ийг монголоор тайлбарлав Drive-ийн Future Continuous: At six I home, so call me later.
-
B1-35 Англи хэлний 12 цаг нэг газрын зураг дээр: time + aspect-ийг монголоор тайлбарлав Асуулт болгоно уу: She has been working here for a long time.
-
B1-11 Passive Voice бүх цагт ба модаль үйл үгтэй: is being done, has been done, must be done Цагийг хэвээр үлдээж үйлдэгдэхүүн хэвд оруулна уу: They have repaired the bridge.
-
B1-12 Reported Speech (шууд бус яриа): «гэж хэлсэн»-ийг англиар хэрхэн дамжуулах вэ Цагийн ухралттайгаар дамжуулна уу: "I'm working from home this week." → She said she from home that week.
-
B1-07 Third Conditional: If I had known…, I would have…-г монголоор тайлбарлав Гуравдугаар хэлбэрийн нөхцөлт өгүүлбэрээр нийлүүлнэ үү: I didn't know about the traffic, so I didn't take the train.
-
B1-09 Should have, could have, might have: өнгөрсний харамсал, шүүмжлэлийг монголоор тайлбарлав I missed the train. I (should leave) earlier.
B. Утга
Зай бүрт хаалтанд байгаа хоёр хэлбэрээс зөвийг нь сонгоно уу.
Ana: Ben! I 9 you for ages! I 10 you lived near here.
Ben: Yes, I 11 for the same bank, as usual, but this month I 12 from home.
Ana: Lucky you! I 13 house last month, and I 14 the new kitchen all week — look at my hands!
Ben: 15 it yet?
Ana: Not yet. Are you free on Saturday?
Ben: Sorry, I 16 tennis with my brother — we booked the court last week. But Sunday is fine.
Ana: Great. My bus 17 at ten, so I can be at your place by eleven.
Ben: Perfect. Oh no — I've left my wallet at home!
Ana: Don't worry, I 18.
C. Алдааг олоорой
Дугаартай өгүүлбэр бүр зөв, эсвэл цагийн нэг алдаатай байна. Засварласан өгүүлбэрийг бичнэ үү, эсвэл correct гэж бичнэ үү.
(19) Hi Sam, I have arrived in Dublin last Monday. (20) I'm staying with my cousin until I find a flat. (21) So far I've looked at five flats, but they were all too expensive. (22) Yesterday I've had my first day at the new job. (23) When I got to the office, my manager had already left for a meeting, so a colleague showed me around. (24) I'm knowing only two people here, but everyone is friendly. (25) I'm here for a week now, and I love it already. (26) Next Friday I'll be flying home for my sister's wedding — I'll call you when I will land!
-
A2-19 Present Perfect эсвэл Past Simple? Ялгааг монголоор тайлбарлав Hi Sam, I have arrived in Dublin last Monday.
-
A1-23 Present Simple эсвэл Present Continuous? I work, I'm working-ийн ялгаа монголоор I'm staying with my cousin until I find a flat.flat (UK) = apartment (US)
-
A2-19 Present Perfect эсвэл Past Simple? Ялгааг монголоор тайлбарлав So far I've looked at five flats, but they were all too expensive.
-
A2-19 Present Perfect эсвэл Past Simple? Ялгааг монголоор тайлбарлав Yesterday I've had my first day at the new job.
-
B1-03 Past Perfect (өнгөрсөн төгссөн цаг): «-сан байсан»-ыг англиар хэрхэн хэлэх вэ When I got to the office, my manager had already left for a meeting, so a colleague showed me around.
-
B1-34 State verbs ба continuous: I think эсвэл I'm thinking, You're being silly монголоор I'm knowing only two people here, but everyone is friendly.
-
B1-02 For, since, How long: Present Perfect Simple эсвэл Continuous? Монголоор тайлбарлав I'm here for a week now, and I love it already.
-
B1-05 Future Continuous: will be + -ing-ийг монголоор тайлбарлав Next Friday I'll be flying home for my sister's wedding — I'll call you when I will land!
D. Нөхцөл байдалд
Түүхийг уншаад хаалтанд байгаа үйл үгийг зөв хэлбэрт оруулна уу.
Last summer I 27 (travel) to Edinburgh for a job interview. It 28 (be) a hot morning, and the station 29 (be) full of people. I 30 (buy) a coffee and 31 (get) on the train. I 32 (read) my notes when the guard 33 (check) my ticket. "Sorry," she said, "you're on the wrong train." I couldn't believe it. I 34 (never / make) a mistake like that before! By the time I arrived in Edinburgh, the interview 35 (already / start), and the manager 36 (wait) for me for over an hour. But she just laughed — and I got the job! I 37 (work) there for a year now, and next month I 38 (move) to the London office. I've already booked a flat there.
E. Таны ээлж
Өөрийнхөө тухай англиар бичээрэй.
-
B1-04 Narrative Tenses: англиар өнгөрсөн үйл явдлыг өгүүлэх нь Ямар нэг юм бүтэлгүйтсэн нэг өдрийн тухай түүхийн эхлэлийг (гурав, дөрвөн өгүүлбэр) бичнэ үү. Орчинд Past Continuous, үйл явдалд Past Simple, түүнээс өмнөх нэг үйл явдалд Past Perfect хэрэглээрэй.
-
B1-02 For, since, How long: Present Perfect Simple эсвэл Continuous? Монголоор тайлбарлав Одоогийн амьдралынхаа тухай найздаа богино имэйл (гурав, дөрвөн өгүүлбэр) бичнэ үү: түр зуурын нэг зүйл, сүүлийн үед хийж байгаа нэг зүйл, нэг үр дүн эсвэл тоо.
-
A2-05 Англи хэлний ирээдүй цаг: will, going to, Present Continuous уу? Ялгааг монголоор Хоёр найз төлөвлөгөө гаргаж буй дөрвөн мөр яриа бичнэ үү. Тохиролцоо, хуваарь, одоо гарсан шийдвэр, will be + -ing хэрэглээрэй.
F. Холимог давталт
Өмнөх хичээлүүдээ давтаарай.
-
A2-16 Present Perfect: Have you ever…? Амьдралын туршлагыг англиар ярих нь Have you ever (eat) octopus?
-
A2-17 Present Perfect: just, already, yet – «дөнгөж сая», «аль хэдийн», «хараахан» I've (just finish) my homework. Can I go out now?
-
A2-18 Present Perfect + for, since: «… жил амьдарч байна»-г англиар зөв хэлэх нь We've lived in this house 2019.
-
A2-28 Used To: өнгөрсөн зуршлыг англиар хэрхэн хэлэх вэ When I was a kid, I (play) football every weekend. (used to хэрэглээрэй)
Хариулт
A. Бүтэц
- have been waiting
- had … started
- will be driving
- Has she been working here for a long time?
- The bridge has been repaired.
- was working
- If I had known about the traffic, I would have taken the train. / If I'd known about the traffic, I'd have taken the train. / If I'd known about the traffic, I would have taken the train. / I would have taken the train if I had known about the traffic.
- should have left
B. Утга
- haven't seen
- didn't know
- work
- 'm working
- moved
- 've been painting
- Have you finished / Did you finish
- 'm playing
- leaves / will leave
- 'll pay
C. Алдааг олоорой
- I arrived in Dublin last Monday. / Hi Sam, I arrived in Dublin last Monday.
- ✓
- ✓
- Yesterday I had my first day at the new job.
- ✓
- I know only two people here, but everyone is friendly. / I only know two people here, but everyone is friendly.
- I've been here for a week now, and I love it already.
- Next Friday I'll be flying home for my sister's wedding — I'll call you when I land!
D. Нөхцөл байдалд
- travelled / traveled
- was
- was
- bought
- got
- was reading / had been reading
- checked
- had never made
- had already started
- had been waiting / had waited
- have worked / have been working
- am moving / am going to move / will be moving / will move
E. Таны ээлж
- It was raining and I was waiting for the bus. Suddenly, I realised I had left my phone at home. I ran back, and of course the bus came while I was running.
- Hi Jo! I'm working from home this month. I've been learning to bake bread, and I've made six loaves so far! I haven't seen you since March — let's meet soon.
- A: Are you doing anything on Friday? B: I'm meeting my sister — her train arrives at half past five. A: OK, I'll call you on Saturday, then. B: Not before twelve — I'll be working all morning.
F. Холимог давталт
- eaten
- just finished
- since
- used to play
