Përsëritje: si të zgjidhni kohën e duhur në anglisht – gjashtë dallimet kryesore
Review: Choosing the Right Tense
Në këtë faqe
Kjo përsëritje përfshin
Qëllimi
Pas këtij mësimi do të dini të zgjidhni kohën e duhur në një tekst të vërtetë – një tregim, një email ose një bisedë – duke bërë një pyetje të vetme për secilin nga gjashtë dallimet që ngatërrohen më shumë.
Çfarë mësuam
| Mësimi | Pika kryesore | Shembulli kryesor |
|---|---|---|
| B1-01 | have / has been + -ing: një veprimtari që vazhdon deri tani, ose sapo mbaroi dhe ka lënë gjurmë – në shqip shpesh e tashme me «prej» | I've been waiting here for forty minutes. |
| B1-02 | for / since / How long («prej», «që nga»); simple për rezultatet, numrat dhe foljet e gjendjes, continuous për veprimtarinë dhe sa gjatë | I've read four books this month. |
| B1-03 | had + past participle: më tej pas nga një moment i kaluar; Past Simple kur radha është e qartë | When I got to the station, the train had left. |
| B1-04 | Tregimet: Past Simple = ngjarjet, Past Continuous = sfondi, Past Perfect = kthimi pas | I was cooking dinner when the smoke alarm went off. |
| B1-05 | will be + -ing: në zhvillim në një moment të ardhshëm; rrjedha normale e gjërave | This time tomorrow I'll be flying to Lisbon. |
| B1-35 | Harta: çdo kohë = koha + aspekti (simple = fakti i plotë, continuous = në zhvillim, perfect = para një pike dhe me rëndësi, perfect continuous = sa gjatë deri në një pikë) | I've lost my keys, so I can't get in. |
Gjashtë dallimet më poshtë rikthejnë edhe A1-23 (Present Simple apo Continuous), A2-02 (Past Simple apo Continuous), A2-05 (format e së ardhmes) dhe A2-19 (Present Perfect apo Past Simple).
Krahasime kryesore
1. Present Simple apo Present Continuous – Në shqip «punoj» apo «po punoj»; «po» ndihmon, por me foljet e gjendjes nuk vendos. A1-23 B1-35
- Një pyetje: A është përgjithësisht e vërtetë (zakon, fakt, situatë e përhershme), apo në zhvillim tani ose këto ditë? Foljet e gjendjes (know, like, want, believe) zakonisht mbeten në formën e thjeshtë.
2. Past Simple apo Present Perfect – E kryera shqipe («kam pirë», «kam qenë») është më e lirë: vendos fjala e kohës, jo forma shqipe. A2-19 B1-35
- Një pyetje: A ka mbaruar koha – mund ta them ose ta pyes kur? Po → Past Simple. Nëse koha është ende e hapur, ose është përvojë jete, ose nuk jepet kohë → Present Perfect.
3. Present Perfect Simple apo Present Perfect Continuous – Shqipja për kohëzgjatjen përdor shpesh të tashmen («E lexoj prej javësh», «Njihemi prej kohësh»). B1-01 B1-02
- Një pyetje: Po numëroj një rezultat ose një shumë, apo po theksoj veprimtarinë dhe sa ka zgjatur? Rezultat, numër ose folje gjendjeje → simple. Veprimtari dhe kohëzgjatje → continuous.
4. Past Simple apo Past Continuous – Këtu shqipja ndihmon: e kryera e thjeshtë («filloi») apo e pakryera («po ecja»). A2-02 B1-04
- Një pyetje: Është një hap në tregim (ngjarje), apo skena pas tij (tashmë në zhvillim)?
5. Past Simple apo Past Perfect – «shërbyen» apo «e kishin shërbyer»: edhe këtu shqipja punon njësoj. B1-03 B1-04
- Një pyetje: Jam tashmë në një moment të kaluar dhe më duhet të shkoj më tej pas? Po → had + past participle. Nëse radha është e qartë → Past Simple.
6. Format e së ardhmes – Shqipja thotë «do të» për will dhe going to, dhe të tashmen për marrëveshjet e oraret. A2-05 B1-05
- Një pyetje: Nga vjen kjo e ardhme? Vendim tani, ofertë ose premtim → will. Qëllim → going to. Marrëveshje → Present Continuous. Orar → Present Simple. Në zhvillim në një moment të ardhshëm → will be + -ing.
Gjashtë pyetjet me një shikim
| Dallimi | Pyetja e vetme |
|---|---|
| present simple / present continuous | Përgjithësisht e vërtetë, apo në zhvillim rreth tani? |
| past simple / present perfect | A ka mbaruar koha? |
| present perfect simple / continuous | Rezultat dhe numër, apo veprimtari dhe sa gjatë? |
| past simple / past continuous | Ngjarje, apo sfond në zhvillim? |
| past simple / past perfect | A më duhet të shkoj më tej pas nga një moment i kaluar? |
| format e së ardhmes | Nga vjen kjo e ardhme? |
Gabime të shpeshta
Kurthe për shqipfolësit
1. E tashmja me «që nga» → Present Simple + since. «Dritani bën taksistin në Durrës që nga viti 2018.» Në shqip folja është në të tashmen, sepse situata vazhdon. Në anglisht, kur matim kohën deri tani, duhet have + past participle ose have been + -ing. B1-02
2. «Para një jave» → before a week. «Besnikun e pashë për herë të fundit para një jave, në treg.» «Para» është edhe before, edhe ago. Për një kohë që matet nga sot prapa anglishtja thotë a week ago, me Past Simple. A2-19
3. «Derisa do të fillojë» → until + will. Në të folur dëgjojmë shpesh «Elira do të rrijë te tezja derisa do të fillojë semestri i ri». «Do të» tërheq will. Pas when, as soon as, before, after, until anglishtja përdor të tashmen për të ardhmen. B1-05
4. E pakryera për zakonet → Past Continuous. «Kur ishim studentë, Arta na gatuante drekë të gjithëve çdo të diel.» E pakryera shqipe («gatuante») shpreh edhe zakonin e së kaluarës, prandaj del was cooking. Past Continuous në anglisht është për sfondin në zhvillim, jo për zakonet: për zakonin përdorni Past Simple ose used to. B1-04
Rregullat e arta
- B1-01 have / has + been + -ing = një veprimtari që filloi në të kaluarën dhe vazhdon ende, ose sapo mbaroi dhe la gjurmë. Përdoreni kur veprimtaria dhe kohëzgjatja kanë më shumë rëndësi se rezultati – edhe kur shqipja thotë thjesht «e bëj prej…».
- B1-02 Ende e vërtetë tani? Përdorni Present Perfect me for (një gjatësi, «prej») ose since (një pikënisje, «që nga»). Rezultat, numër ose folje gjendjeje → simple. Veprimtari dhe sa gjatë → continuous (me live, work, study shpesh janë në rregull të dyja).
- B1-03 Jeni tashmë në të kaluarën dhe ju duhet të shkoni më tej pas? Përdorni had + past participle. Nëse radha është tashmë e qartë, mjafton Past Simple.
- B1-04 Past Simple për atë që ndodhi, Past Continuous për atë që po ndodhte, Past Perfect për atë që kishte ndodhur më parë.
- B1-05 Për një veprim në zhvillim në një moment të ardhshëm, ose për diçka që do të ndodhë gjithsesi si pjesë e planit, përdorni will be + -ing.
- B1-35 Çdo kohë = koha + aspekti. Zgjidhni kohën, zgjidhni aspektin dhe lëreni foljen e parë ndihmëse të mbajë kohën, mohimin dhe pyetjen.
Ushtrime
A. Forma
Vendosini foljet në formën e kërkuar, rishkruani ose bashkoni fjalitë.
-
B1-35 Kohët e foljeve në anglisht: harta e 12 kohëve, e shpjeguar në shqip Present Perfect Continuous i wait: We for forty minutes.
-
B1-35 Kohët e foljeve në anglisht: harta e 12 kohëve, e shpjeguar në shqip Past Perfect i start: When we arrived, the film already .
-
B1-05 Future Continuous në anglisht: «nesër në këtë orë do të jem duke…» Future Continuous i drive: At six I home, so call me later.
-
B1-35 Kohët e foljeve në anglisht: harta e 12 kohëve, e shpjeguar në shqip Bëjeni pyetje: She has been working here for a long time.
-
B1-11 Diateza pësore në të gjitha kohët dhe me foljet modale: is being done, has been done, must be done Mbajeni kohën dhe bëjeni pësore: They have repaired the bridge.
-
B1-12 Reported Speech në anglisht: ligjërata e zhdrejtë, «tha se…» dhe ndryshimi i kohëve Tregojeni me backshift: "I'm working from home this week." → She said she from home that week.
-
B1-07 Third Conditional në anglisht: «po ta kisha ditur…» i shpjeguar në shqip Bashkojini me një fjali kushtore të tipit 3: I didn't know about the traffic, so I didn't take the train.
-
B1-09 Should have, could have, might have në anglisht: «duhej ta kisha bërë» dhe «mund të më kishe thënë» I missed the train. I (should leave) earlier.
B. Kuptimi
Lexoni bisedën dhe zgjidhni formën e duhur për çdo vend.
Ana: Ben! I 9 you for ages! I 10 you lived near here.
Ben: Yes, I 11 for the same bank, as usual, but this month I 12 from home.
Ana: Lucky you! I 13 house last month, and I 14 the new kitchen all week — look at my hands!
Ben: 15 it yet?
Ana: Not yet. Are you free on Saturday?
Ben: Sorry, I 16 tennis with my brother — we booked the court last week. But Sunday is fine.
Ana: Great. My bus 17 at ten, so I can be at your place by eleven.
Ben: Perfect. Oh no — I've left my wallet at home!
Ana: Don't worry, I 18.
C. Gjeni gabimin
Çdo fjali me numër është e saktë ose ka një gabim në kohën e foljes. Shkruani fjalinë e korrigjuar ose shkruani correct.
(19) Hi Sam, I have arrived in Dublin last Monday. (20) I'm staying with my cousin until I find a flat. (21) So far I've looked at five flats, but they were all too expensive. (22) Yesterday I've had my first day at the new job. (23) When I got to the office, my manager had already left for a meeting, so a colleague showed me around. (24) I'm knowing only two people here, but everyone is friendly. (25) I'm here for a week now, and I love it already. (26) Next Friday I'll be flying home for my sister's wedding — I'll call you when I will land!
-
A2-19 Present Perfect apo Past Simple? Dallimi i shpjeguar në shqip Hi Sam, I have arrived in Dublin last Monday.
-
A1-23 Present Simple apo Present Continuous? Dallimi i shpjeguar në shqip I'm staying with my cousin until I find a flat.flat (UK) = apartment (US)
-
A2-19 Present Perfect apo Past Simple? Dallimi i shpjeguar në shqip So far I've looked at five flats, but they were all too expensive.
-
A2-19 Present Perfect apo Past Simple? Dallimi i shpjeguar në shqip Yesterday I've had my first day at the new job.
-
B1-03 Past Perfect: më se e kryera në anglisht («kisha ikur») e shpjeguar në shqip When I got to the office, my manager had already left for a meeting, so a colleague showed me around.
-
B1-34 Foljet e gjendjes në Present Continuous: I think apo I'm thinking? She's being silly I'm knowing only two people here, but everyone is friendly.
-
B1-02 For, Since, How Long: Present Perfect Simple apo Continuous? («jetoj këtu prej pesë vjetësh») I'm here for a week now, and I love it already.
-
B1-05 Future Continuous në anglisht: «nesër në këtë orë do të jem duke…» Next Friday I'll be flying home for my sister's wedding — I'll call you when I will land!
D. Në kontekst
Lexoni tregimin dhe vendosini foljet në kllapa në formën e duhur.
Last summer I 27 (travel) to Edinburgh for a job interview. It 28 (be) a hot morning, and the station 29 (be) full of people. I 30 (buy) a coffee and 31 (get) on the train. I 32 (read) my notes when the guard 33 (check) my ticket. "Sorry," she said, "you're on the wrong train." I couldn't believe it. I 34 (never / make) a mistake like that before! By the time I arrived in Edinburgh, the interview 35 (already / start), and the manager 36 (wait) for me for over an hour. But she just laughed — and I got the job! I 37 (work) there for a year now, and next month I 38 (move) to the London office. I've already booked a flat there.
E. Radha juaj
Shkruani në anglisht.
-
B1-04 Si të tregoni një histori në anglisht: Past Simple, Past Continuous dhe Past Perfect bashkë Shkruani fillimin e një tregimi (tri ose katër fjali) për një ditë kur diçka shkoi keq. Përdorni Past Continuous për sfondin, Past Simple për ngjarjet dhe Past Perfect për një ngjarje më të hershme.
-
B1-02 For, Since, How Long: Present Perfect Simple apo Continuous? («jetoj këtu prej pesë vjetësh») Shkruani një email të shkurtër për një shok (tri ose katër fjali) për jetën tuaj tani: diçka të përkohshme, diçka që po e bëni kohët e fundit, dhe një rezultat ose numër.
-
A2-05 E ardhmja në anglisht: will, going to, Present Continuous apo Present Simple? Shkruani një bisedë me katër replika ku dy shokë bëjnë plane. Përdorni një marrëveshje, një orar, një vendim të marrë tani dhe will be + -ing.
F. Përsëritje e përzier
Përsëritni mësimet e mëparshme.
-
A2-16 Present Perfect për përvojat: Have you ever…? – shpjeguar në shqip Have you ever (eat) octopus?
-
A2-17 Present Perfect me just, already, yet: «sapo», «tashmë», «ende» në anglisht I've (just finish) my homework. Can I go out now?
-
A2-18 Present Perfect me for dhe since: «prej» dhe «që nga» në anglisht We've lived in this house 2019.
-
A2-28 Used To në shqip: zakonet e së kaluarës dhe e pakryera («shkoja», «kisha») When I was a kid, I (play) football every weekend. (përdorni used to)
Përgjigjet
A. Forma
- have been waiting
- had … started
- will be driving
- Has she been working here for a long time?
- The bridge has been repaired.
- was working
- If I had known about the traffic, I would have taken the train. / If I'd known about the traffic, I'd have taken the train. / If I'd known about the traffic, I would have taken the train. / I would have taken the train if I had known about the traffic.
- should have left
B. Kuptimi
- haven't seen
- didn't know
- work
- 'm working
- moved
- 've been painting
- Have you finished / Did you finish
- 'm playing
- leaves / will leave
- 'll pay
C. Gjeni gabimin
- I arrived in Dublin last Monday. / Hi Sam, I arrived in Dublin last Monday.
- ✓
- ✓
- Yesterday I had my first day at the new job.
- ✓
- I know only two people here, but everyone is friendly. / I only know two people here, but everyone is friendly.
- I've been here for a week now, and I love it already.
- Next Friday I'll be flying home for my sister's wedding — I'll call you when I land!
D. Në kontekst
- travelled / traveled
- was
- was
- bought
- got
- was reading / had been reading
- checked
- had never made
- had already started
- had been waiting / had waited
- have worked / have been working
- am moving / am going to move / will be moving / will move
E. Radha juaj
- It was raining and I was waiting for the bus. Suddenly, I realised I had left my phone at home. I ran back, and of course the bus came while I was running.
- Hi Jo! I'm working from home this month. I've been learning to bake bread, and I've made six loaves so far! I haven't seen you since March — let's meet soon.
- A: Are you doing anything on Friday? B: I'm meeting my sister — her train arrives at half past five. A: OK, I'll call you on Saturday, then. B: Not before twelve — I'll be working all morning.
F. Përsëritje e përzier
- eaten
- just finished
- since
- used to play
