SlowingoQrammatika
B1 39 / 39 Təkrar dərsi

Təkrar: ingiliscə düzgün zamanı necə seçmək? Altı əsas fərq (B1)

Review: Choosing the Right Tense

Bu səhifədə
  1. Məqsəd
  2. Nə öyrəndik
  3. Əsas müqayisə
  4. Tez-tez edilən səhvlər
  5. Azərbaycan dilində danışanlar üçün tələlər
  6. Qızıl qaydalar
  7. Tapşırıqlar

Məqsəd

Bu dərsdən sonra siz real mətndə (hekayədə, e-poçtda və ya söhbətdə) düzgün zamanı seçə biləcəksiniz. Bunun üçün öyrənənlərin ən çox qarışdırdığı altı fərqin hər biri üçün bir sual verəcəksiniz.

Nə öyrəndik

DərsƏsas qaydaƏsas nümunə
B1-01have / has been + -ing: indiyə qədər davam edən və ya yenicə dayanıb izi görünən fəaliyyət. «Qırx dəqiqədir gözləyirəm» → indiki zaman yox, perfect continuousI've been waiting here for forty minutes.
B1-02for / since / How long; nəticə, say və vəziyyət feilləri üçün simple, fəaliyyət və müddət üçün continuous. «… ildir» + indiki zaman → perfectI've read four books this month.
B1-03had + üçüncü forma: keçmişdəki bir andan daha geriyə getmək; ardıcıllıq aydındırsa, Past Simple. «-mışdı» Past Perfect formasına yaxındır, amma hər «-mışdı» Past Perfect deyilWhen I got to the station, the train had left.
B1-04Hekayələr: Past Simple = hadisələr, Past Continuous = fon, Past Perfect = geriyə qayıdış. «Gördüm ki, … -ıb» → hadI was cooking dinner when the smoke alarm went off.
B1-05will be + -ing: gələcəkdəki anda gedən proses; işlərin adi gedişatı. «-acaq» həmişə sadə will deyilThis time tomorrow I'll be flying to Lisbon.
B1-35Xəritə: hər zaman = zaman + aspekt (simple = bütöv fakt, continuous = gedən proses, perfect = bir nöqtədən əvvəl və əhəmiyyətli, perfect continuous = bir nöqtəyə qədər nə qədər)I've lost my keys, so I can't get in.

Aşağıdakı altı fərq həm də A1-23 (Present Simple, yoxsa Present Continuous), A2-02 (Past Simple, yoxsa Past Continuous), A2-05 (gələcək zaman formaları) və A2-19 (Present Perfect, yoxsa Past Simple) dərslərini təkrarlayır.

Əsas müqayisə

1. Present Simple və Present Continuous A1-23 B1-35 — Azərbaycancada ikisi də «-ır» formasıdır: «işləyirəm».

I work in a bank, but today I'm working from home.
Bankda işləyirəm, amma bu gün evdən işləyirəm.
azərbaycancada iki dəfə «işləyirəm», ingiliscədə iki forma
We live in Manchester, but we're staying with friends in London this month.
Mançesterdə yaşayırıq, amma bu ay Londonda dostlarımızgildə qalırıq.
daimi və müvəqqəti
My sister works in a hospital.
Bacım xəstəxanada işləyir.
ümumi fakt
Sorry, I can't talk — I'm driving.
Bağışla, danışa bilmirəm, maşın sürürəm.
indiki an
  • Bir sual: Bu, ümumən doğrudur (vərdiş, fakt, daimi vəziyyət), yoxsa indi və ya bu günlərdə gedir? Vəziyyət feilləri (know, like, want, believe) adətən sadə formada qalır.

2. Past Simple və Present Perfect A2-19 B1-35 — Azərbaycancadakı «-ıb / -mış» bitmiş vaxtla da işlənir: «dünən gəlib».

I've drunk three coffees today.
Bu gün üç fincan qəhvə içmişəm.
bu gün hələ bitməyib
I drank three coffees yesterday.
Dünən üç fincan qəhvə içdim.
dünən bitib
"Have you ever been to Rome?" "Yes, I went there in 2019."
«Heç Romada olmusan?» «Hə, 2019-cu ildə getmişəm.»
azərbaycancada cavabda da «-mişəm» ola bilər, ingiliscədə il varsa → went
I've lost my keys, so I can't get in.
Açarlarımı itirmişəm, ona görə içəri girə bilmirəm.
indidən əvvəl; nəticə indi
  • Bir sual: Vaxt bitibmi, «nə vaxt?» deyə soruşa bilərəm? Bəli → Past Simple. Vaxt hələ açıqdırsa, həyat təcrübəsidirsə və ya vaxt deyilmirsə → Present Perfect.

3. Present Perfect Simple və Present Perfect Continuous B1-01 B1-02 — Azərbaycancada müddəti indiki zamanla deyirik: «həftələrdir oxuyuram».

I've read four books this month.
Bu ay dörd kitab oxumuşam.
say
I've been reading this book for weeks. It's so long!
Həftələrdir bu kitabı oxuyuram. Çox uzundur!
fəaliyyət və müddət; «həftələrdir» + indiki zaman → have been reading
We've known each other for ages.
Çoxdandır bir-birimizi tanıyırıq.
vəziyyət feili → simple
Your eyes are red. Have you been crying?
Gözlərin qızarıb. Ağlamısan?
yenicə dayanıb, izi indi görünür
  • Bir sual: Nəticəni və ya ümumi sayı sayıram, yoxsa fəaliyyəti və onun nə qədər davam etdiyini vurğulayıram? Nəticə, say və ya vəziyyət feili → simple. Fəaliyyət və müddət → continuous.

4. Past Simple və Past Continuous A2-02 B1-04 — «-dı» (hadisə) və «-ırdı» (fon): bu fərq azərbaycancada da var.

I was walking home when it started to rain.
Evə piyada gedirdim ki, yağış yağmağa başladı.
When I got home, my sister was cooking dinner.
Evə çatanda bacım şam yeməyi bişirirdi.
mən gəlməmişdən əvvəl başlamışdı
When I got home, my sister cooked dinner.
Evə çatanda bacım şam yeməyi bişirdi.
əvvəl mən gəldim, sonra o başladı
  • Bir sual: Bu, hekayədə bir addımdır (hadisə), yoxsa onun arxasındakı səhnədir (artıq gedən proses)?

5. Past Simple və Past Perfect B1-03 B1-04 — «-dı» və «-mışdı»: azərbaycancada da yaxşı uyğunluq var.

When I arrived, they served dinner.
Mən gələndə şam yeməyini süfrəyə qoydular.
əvvəl mən gəldim, sonra yemək
When I arrived, they had already served dinner.
Mən gələndə artıq şam yeməyini süfrəyə qoymuşdular.
əvvəl yemək; mən gecikmişdim: «-muşdular» → had served
I woke up, had a shower and left the house.
Oyandım, duş qəbul etdim və evdən çıxdım.
aydın ardıcıllıq: yalnız Past Simple
  • Bir sual: Artıq keçmişdəki bir andayam və daha geriyə getməliyəm? Bəli → had + üçüncü forma. Ardıcıllıq onsuz da aydındırsa → Past Simple.

6. Gələcək zaman formaları A2-05 B1-05 — Azərbaycancada gələcəyi «-acaq», «-ar» və tez-tez «-ır» ilə deyirik.

"Someone's at the door." "I'll go."
«Qapını döyürlər.» «Mən açaram.»
indi verilən qərar: «-aram» → I'll
It's cold in here. I'll close the window.
Burada soyuqdur. Pəncərəni bağlayım.
indi verilən qərar: «bağlayım» → I'll close, I close yox
I'm going to visit my grandmother next month.
Gələn ay nənəmə baş çəkmək fikrindəyəm.
niyyət → going to
I'm meeting Sam at six.
Saat altıda Semlə görüşürəm.
razılaşma → Present Continuous
The train leaves at 7.15.
Qatar 7:15-də yola düşür.
cədvəl; ABŞ-da: 7:15
At six I'll be meeting Sam, so I can't call you then.
Saat altıda Semlə görüşdə olacağam, ona görə o vaxt sənə zəng edə bilməyəcəyəm.
saat altıda davam edən iş
  • Bir sual: Bu gələcək haradan gəlir? İndi verilən qərar, təklif və ya söz → will. Niyyət → going to. Razılaşma → Present Continuous. Cədvəl → Present Simple. Gələcəkdəki anda gedən proses → will be + -ing.

Altı sual bir baxışda

FərqBir sual
Present Simple / Present ContinuousÜmumən doğrudur, yoxsa indi gedir?
Past Simple / Present PerfectVaxt bitibmi?
Present Perfect Simple / ContinuousNəticə və say, yoxsa fəaliyyət və müddət?
Past Simple / Past ContinuousHadisə, yoxsa gedən fon?
Past Simple / Past PerfectKeçmişdəki bir andan daha geriyə getməliyəm?
gələcək formalarıBu gələcək haradan gəlir?

Tez-tez edilən səhvlər

❌I'm knowing the answer.
✅I know the answer.
Vəziyyət feilləri adətən davamedici formadan qaçır. B1-34
❌What do you do now? (= at this moment)
✅What are you doing now?
Gedən hərəkət → continuous. A1-23
❌I have seen him yesterday.
✅I saw him yesterday.
Bitmiş vaxt Past Simple tələb edir. A2-19
❌I've been to Paris two years ago.
✅I went to Paris two years ago.
ago bitmiş vaxtı göstərir: Past Simple. A2-19
❌I work here since 2020.
✅I have worked here since 2020.
İndiyə qədər: perfect. I have been working here since 2020 da düzgündür. B1-35
⚠️I've been drinking four coffees today.
✅I've drunk four coffees today.
Qrammatik cəhətdən düzgündür, amma bitmiş şeylərin sayı üçün simple işlədin. B1-02
⚠️When I left the house, it rained.
✅When I left the house, it was raining.
Qrammatik cəhətdən düzgündür, amma artıq gedən fon üçün Past Continuous lazımdır. B1-04
❌I've already eaten when they arrived.
✅I'd already eaten when they arrived.
Baxış nöqtəsi keçmişdədir, ona görə had işlədin. B1-03
⚠️Yesterday I had woken up at 7, had had breakfast and had left at 8.
✅Yesterday I woke up at 7, had breakfast and left at 8.
Qrammatik cəhətdən düzgündür, amma sadə ardıcıllıq üçün yalnız Past Simple kifayətdir. B1-03
⚠️"The phone's ringing." "I'm going to answer it."
✅"I'll answer it."
Qrammatik cəhətdən düzgündür, amma həmin anda verilən qərar üçün will işlədin. A2-05
❌When you will arrive, I'll be waiting.
✅When you arrive, I'll be waiting.
when sözündən sonra Present Simple. B1-05
❌Did you finished your homework?
✅Did you finish your homework?
Zamanı yalnız birinci feil göstərir. B1-35

Azərbaycan dilində danışanlar üçün tələlər

1. «… ildən bəri» + indiki zaman. «Elvin 2018-ci ildən bəri bu klubun üzvüdür»: azərbaycanca indiki zaman təbiidir. İngiliscədə indiyə qədər uzanan vəziyyət üçün Present Perfect lazımdır. B1-02

❌Elvin is a member of this club since 2018.
✅Elvin has been a member of this club since 2018.

2. «-ıb» + bitmiş vaxt → Present Perfect. «Aysel bir saat əvvəl mənə zəng edib» cümləsində «-ib» forması ingiliscəyə has called kimi keçir. Ago, yesterday, last week kimi bitmiş vaxt varsa, Past Simple işlədin. A2-19

❌Aysel has called me an hour ago.
✅Aysel called me an hour ago.

3. «-ır» → indi gedən hərəkət üçün Present Simple. «Bax, Nigar qardaşı ilə rəqs edir»: azərbaycanca bir forma həm vərdiş, həm də indiki an üçündür. İngiliscədə danışıq anında gedən hərəkət üçün Present Continuous lazımdır. A1-23 B1-34

❌Look! Nigar dances with her brother.
✅Look! Nigar is dancing with her brother.

4. «Dedilər ki, … -ıb» → has / have. Hekayədə «Rəşad restorana zəng etdi, amma dedilər ki, mətbəx artıq bağlanıb» deyirik və «-ıb» formasını saxlayırıq. İngiliscədə baxış nöqtəsi keçmişdədir: daha əvvəlki hadisə üçün had + üçüncü forma lazımdır. B1-03 B1-04

❌Rashad called the restaurant, but they said that the kitchen has already closed.
✅Rashad called the restaurant, but they said that the kitchen had already closed.

5. «-acaq» → hər gələcək üçün will. «Gunay cümə günü Londona uçacaq» cümləsini will fly kimi tərcümə etmək asandır. Bilet alınıbsa və plan hazırdırsa, ingiliscədə Present Continuous daha təbiidir; will isə indi verilən qərar və proqnoz üçündür. A2-05

⚠️(Gunay bileti artıq alıb, oteli bron edib.) Gunay will fly to London on Friday.
✅Gunay is flying to London on Friday.
Qrammatik cəhətdən düzgündür, amma razılaşdırılmış plan üçün is flying daha təbii səslənir.

Qızıl qaydalar

  • B1-01 have / has + been + -ing = keçmişdə başlayıb hələ də davam edən və ya yenicə dayanıb iz qoyan fəaliyyət. Nəticədən çox fəaliyyət və onun müddəti vacib olanda işlədin.
  • B1-02 İndi də doğrudur? Present Perfect ilə for (müddət) və ya since (başlanğıc) işlədin. Nəticə, say və ya vəziyyət feili → simple. Fəaliyyət və nə qədər çəkdiyi → continuous (live, work, study ilə çox vaxt hər ikisi düzgündür).
  • B1-03 Artıq keçmişdəsiniz və daha geriyə getməlisiniz? had + üçüncü forma işlədin. Ardıcıllıq onsuz da aydındırsa, Past Simple kifayətdir.
  • B1-04 Nə baş verdi → Past Simple, nə gedirdi → Past Continuous, ondan əvvəl nə baş vermişdi → Past Perfect.
  • B1-05 Gələcəkdəki bir anda gedən iş və ya plan üzrə onsuz da baş verəcək bir şey üçün will be + -ing işlədin.
  • B1-35 Hər zaman = zaman + aspekt. Zamanı seçin, aspekti seçin və zamanı, inkarı və sualı birinci köməkçi feilə daşıtdırın. Azərbaycancadakı «-ır» və «-ıb» formaları sizə yol göstərmir: hər dəfə bir sualı verin.

Tapşırıqlar

A. Quruluş

Feili tələb olunan formada yazın və ya cümləni dəyişin.

  1. B1-35 İngilis dilində zamanlar sistemi azərbaycanca: on iki zamanın bir xəritəsi
    Wait feilinin Present Perfect Continuous forması: We for forty minutes.
  2. B1-35 İngilis dilində zamanlar sistemi azərbaycanca: on iki zamanın bir xəritəsi
    Start feilinin Past Perfect forması: When we arrived, the film already .
  3. B1-05 Future Continuous azərbaycanca: «Sabah bu vaxt … olacağam» ingiliscə necədir?
    Drive feilinin Future Continuous forması: At six I home, so call me later.
  4. B1-35 İngilis dilində zamanlar sistemi azərbaycanca: on iki zamanın bir xəritəsi
    Sual cümləsinə çevirin: She has been working here for a long time.
  5. B1-11 Passive Voice bütün zamanlarda: is being done, has been done, must be done azərbaycanca
    Zamanı saxlayın və məchul növə çevirin: They have repaired the bridge.
  6. B1-12 Reported Speech azərbaycanca: «dedi ki, …» ingiliscə necə çatdırılır?
    Backshift ilə vasitəli nitqə çevirin: "I'm working from home this week." → She said she from home that week.
  7. B1-07 Third Conditional azərbaycanca: «Bilsəydim, kömək edərdim» keçmiş haqqında
    Üçüncü tip şərt cümləsi ilə birləşdirin: I didn't know about the traffic, so I didn't take the train.
  8. B1-09 Should Have, Could Have, Might Have azərbaycanca: «-malı idin», «-a bilərdin» ingiliscə
    I missed the train. I (should leave) earlier.

B. Məna

Hər yerdə düzgün formanı seçin.

Two friends meet in a café
Ana: Ben! I 9 you for ages! I 10 you lived near here.
Ben: Yes, I 11 for the same bank, as usual, but this month I 12 from home.
Ana: Lucky you! I 13 house last month, and I 14 the new kitchen all week — look at my hands!
Ben: 15 it yet?
Ana: Not yet. Are you free on Saturday?
Ben: Sorry, I 16 tennis with my brother — we booked the court last week. But Sunday is fine.
Ana: Great. My bus 17 at ten, so I can be at your place by eleven.
Ben: Perfect. Oh no — I've left my wallet at home!
Ana: Don't worry, I 18.

C. Səhvi tapın

Hər nömrəli cümlə ya düzgündür, ya da onda bir zaman səhvi var. Düzəldilmiş cümləni yazın və ya correct yazın.

An email from Dublin
(19) Hi Sam, I have arrived in Dublin last Monday. (20) I'm staying with my cousin until I find a flat. (21) So far I've looked at five flats, but they were all too expensive. (22) Yesterday I've had my first day at the new job. (23) When I got to the office, my manager had already left for a meeting, so a colleague showed me around. (24) I'm knowing only two people here, but everyone is friendly. (25) I'm here for a week now, and I love it already. (26) Next Friday I'll be flying home for my sister's wedding — I'll call you when I will land!
  1. A2-19 Present Perfect, yoxsa Past Simple? Fərqi sadə dillə
    Hi Sam, I have arrived in Dublin last Monday.
  2. A1-23 Present Simple, yoxsa Present Continuous? Fərqi sadə dillə
    I'm staying with my cousin until I find a flat.
  3. A2-19 Present Perfect, yoxsa Past Simple? Fərqi sadə dillə
    So far I've looked at five flats, but they were all too expensive.
  4. A2-19 Present Perfect, yoxsa Past Simple? Fərqi sadə dillə
    Yesterday I've had my first day at the new job.
  5. B1-03 Past Perfect azərbaycanca: «mən gələndə film başlamışdı» ingiliscə
    When I got to the office, my manager had already left for a meeting, so a colleague showed me around.
  6. B1-34 Vəziyyət feilləri davamedici formada: I think və I'm thinking, she's being silly azərbaycanca
    I'm knowing only two people here, but everyone is friendly.
  7. B1-02 I've lived, yoxsa I've been living? For, since və How long ilə fərqi sadə dillə
    I'm here for a week now, and I love it already.
  8. B1-05 Future Continuous azərbaycanca: «Sabah bu vaxt … olacağam» ingiliscə necədir?
    Next Friday I'll be flying home for my sister's wedding — I'll call you when I will land!

D. Mətndə

Hekayəni tamamlayın. Mötərizədəki feili düzgün zamanda yazın.

The wrong train
Last summer I 27 (travel) to Edinburgh for a job interview. It 28 (be) a hot morning, and the station 29 (be) full of people. I 30 (buy) a coffee and 31 (get) on the train. I 32 (read) my notes when the guard 33 (check) my ticket. "Sorry," she said, "you're on the wrong train." I couldn't believe it. I 34 (never / make) a mistake like that before! By the time I arrived in Edinburgh, the interview 35 (already / start), and the manager 36 (wait) for me for over an hour. But she just laughed — and I got the job! I 37 (work) there for a year now, and next month I 38 (move) to the London office. I've already booked a flat there.

E. Sizin növbəniz

İngiliscə yazın.

  1. B1-04 Narrative Tenses azərbaycanca: ingiliscə hekayə necə danışılır?
    Nəyinsə düz getmədiyi bir gün haqqında hekayənin başlanğıcını yazın (üç-dörd cümlə). Fon üçün Past Continuous, hadisələr üçün Past Simple, daha əvvəlki bir hadisə üçün Past Perfect işlədin.
  2. B1-02 I've lived, yoxsa I've been living? For, since və How long ilə fərqi sadə dillə
    Dostunuza indiki həyatınız haqqında qısa e-poçt yazın (üç-dörd cümlə): müvəqqəti bir şey, son vaxtlar etdiyiniz bir iş, bir nəticə və ya say.
  3. A2-05 İngiliscə gələcək zaman: will, going to, Present Continuous, yoxsa Present Simple?
    İki dostun plan qurduğu dörd sətirlik dialoq yazın. Razılaşma, cədvəl, indi verilən qərar və will be + -ing işlədin.

F. Qarışıq təkrar

Əvvəlki dərsləri təkrarlayın.

  1. A2-16 Present Perfect azərbaycanca: Have you ever…? Həyat təcrübəsi, been və gone
    Have you ever (eat) octopus?
  2. A2-17 Present Perfect azərbaycanca: just, already, yet. «İndicə», «artıq» və «hələ» ingiliscə
    I've (just finish) my homework. Can I go out now?
  3. A2-18 Present Perfect ilə For və Since azərbaycanca: «altı ildir», «keçən ildən bəri» ingiliscə
    We've lived in this house 2019.
  4. A2-28 Used To azərbaycanca: keçmiş vərdişlər, «gedərdim» və «gedirdim» ingiliscə
    When I was a kid, I (play) football every weekend. (used to işlədin)
Cavablar

A. Quruluş

  1. have been waiting
  2. had … started
  3. will be driving
  4. Has she been working here for a long time?
  5. The bridge has been repaired.
  6. was working
  7. If I had known about the traffic, I would have taken the train. / If I'd known about the traffic, I'd have taken the train. / If I'd known about the traffic, I would have taken the train. / I would have taken the train if I had known about the traffic.
  8. should have left

B. Məna

  1. haven't seen
  2. didn't know
  3. work
  4. 'm working
  5. moved
  6. 've been painting
  7. Have you finished / Did you finish
  8. 'm playing
  9. leaves / will leave
  10. 'll pay

C. Səhvi tapın

  1. I arrived in Dublin last Monday. / Hi Sam, I arrived in Dublin last Monday.
  2. ✓
  3. ✓
  4. Yesterday I had my first day at the new job.
  5. ✓
  6. I know only two people here, but everyone is friendly. / I only know two people here, but everyone is friendly.
  7. I've been here for a week now, and I love it already.
  8. Next Friday I'll be flying home for my sister's wedding — I'll call you when I land!

D. Mətndə

  1. travelled / traveled
  2. was
  3. was
  4. bought
  5. got
  6. was reading / had been reading
  7. checked
  8. had never made
  9. had already started
  10. had been waiting / had waited
  11. have worked / have been working
  12. am moving / am going to move / will be moving / will move

E. Sizin növbəniz

  1. It was raining and I was waiting for the bus. Suddenly, I realised I had left my phone at home. I ran back, and of course the bus came while I was running.
  2. Hi Jo! I'm working from home this month. I've been learning to bake bread, and I've made six loaves so far! I haven't seen you since March — let's meet soon.
  3. A: Are you doing anything on Friday? B: I'm meeting my sister — her train arrives at half past five. A: OK, I'll call you on Saturday, then. B: Not before twelve — I'll be working all morning.

F. Qarışıq təkrar

  1. eaten
  2. just finished
  3. since
  4. used to play
Android TətbiqiHər Yerdə Öyrənin Google Play