Təkrar: ingiliscə düzgün zamanı necə seçmək? Altı əsas fərq (B1)
Review: Choosing the Right Tense
Bu səhifədə
Bu təkrar bunları əhatə edir
Məqsəd
Bu dərsdən sonra siz real mətndə (hekayədə, e-poçtda və ya söhbətdə) düzgün zamanı seçə biləcəksiniz. Bunun üçün öyrənənlərin ən çox qarışdırdığı altı fərqin hər biri üçün bir sual verəcəksiniz.
Nə öyrəndik
| Dərs | Əsas qayda | Əsas nümunə |
|---|---|---|
| B1-01 | have / has been + -ing: indiyə qədər davam edən və ya yenicə dayanıb izi görünən fəaliyyət. «Qırx dəqiqədir gözləyirəm» → indiki zaman yox, perfect continuous | I've been waiting here for forty minutes. |
| B1-02 | for / since / How long; nəticə, say və vəziyyət feilləri üçün simple, fəaliyyət və müddət üçün continuous. «… ildir» + indiki zaman → perfect | I've read four books this month. |
| B1-03 | had + üçüncü forma: keçmişdəki bir andan daha geriyə getmək; ardıcıllıq aydındırsa, Past Simple. «-mışdı» Past Perfect formasına yaxındır, amma hər «-mışdı» Past Perfect deyil | When I got to the station, the train had left. |
| B1-04 | Hekayələr: Past Simple = hadisələr, Past Continuous = fon, Past Perfect = geriyə qayıdış. «Gördüm ki, … -ıb» → had | I was cooking dinner when the smoke alarm went off. |
| B1-05 | will be + -ing: gələcəkdəki anda gedən proses; işlərin adi gedişatı. «-acaq» həmişə sadə will deyil | This time tomorrow I'll be flying to Lisbon. |
| B1-35 | Xəritə: hər zaman = zaman + aspekt (simple = bütöv fakt, continuous = gedən proses, perfect = bir nöqtədən əvvəl və əhəmiyyətli, perfect continuous = bir nöqtəyə qədər nə qədər) | I've lost my keys, so I can't get in. |
Aşağıdakı altı fərq həm də A1-23 (Present Simple, yoxsa Present Continuous), A2-02 (Past Simple, yoxsa Past Continuous), A2-05 (gələcək zaman formaları) və A2-19 (Present Perfect, yoxsa Past Simple) dərslərini təkrarlayır.
Əsas müqayisə
1. Present Simple və Present Continuous A1-23 B1-35 — Azərbaycancada ikisi də «-ır» formasıdır: «işləyirəm».
- Bir sual: Bu, ümumən doğrudur (vərdiş, fakt, daimi vəziyyət), yoxsa indi və ya bu günlərdə gedir? Vəziyyət feilləri (know, like, want, believe) adətən sadə formada qalır.
2. Past Simple və Present Perfect A2-19 B1-35 — Azərbaycancadakı «-ıb / -mış» bitmiş vaxtla da işlənir: «dünən gəlib».
- Bir sual: Vaxt bitibmi, «nə vaxt?» deyə soruşa bilərəm? Bəli → Past Simple. Vaxt hələ açıqdırsa, həyat təcrübəsidirsə və ya vaxt deyilmirsə → Present Perfect.
3. Present Perfect Simple və Present Perfect Continuous B1-01 B1-02 — Azərbaycancada müddəti indiki zamanla deyirik: «həftələrdir oxuyuram».
- Bir sual: Nəticəni və ya ümumi sayı sayıram, yoxsa fəaliyyəti və onun nə qədər davam etdiyini vurğulayıram? Nəticə, say və ya vəziyyət feili → simple. Fəaliyyət və müddət → continuous.
4. Past Simple və Past Continuous A2-02 B1-04 — «-dı» (hadisə) və «-ırdı» (fon): bu fərq azərbaycancada da var.
- Bir sual: Bu, hekayədə bir addımdır (hadisə), yoxsa onun arxasındakı səhnədir (artıq gedən proses)?
5. Past Simple və Past Perfect B1-03 B1-04 — «-dı» və «-mışdı»: azərbaycancada da yaxşı uyğunluq var.
- Bir sual: Artıq keçmişdəki bir andayam və daha geriyə getməliyəm? Bəli → had + üçüncü forma. Ardıcıllıq onsuz da aydındırsa → Past Simple.
6. Gələcək zaman formaları A2-05 B1-05 — Azərbaycancada gələcəyi «-acaq», «-ar» və tez-tez «-ır» ilə deyirik.
- Bir sual: Bu gələcək haradan gəlir? İndi verilən qərar, təklif və ya söz → will. Niyyət → going to. Razılaşma → Present Continuous. Cədvəl → Present Simple. Gələcəkdəki anda gedən proses → will be + -ing.
Altı sual bir baxışda
| Fərq | Bir sual |
|---|---|
| Present Simple / Present Continuous | Ümumən doğrudur, yoxsa indi gedir? |
| Past Simple / Present Perfect | Vaxt bitibmi? |
| Present Perfect Simple / Continuous | Nəticə və say, yoxsa fəaliyyət və müddət? |
| Past Simple / Past Continuous | Hadisə, yoxsa gedən fon? |
| Past Simple / Past Perfect | Keçmişdəki bir andan daha geriyə getməliyəm? |
| gələcək formaları | Bu gələcək haradan gəlir? |
Tez-tez edilən səhvlər
Azərbaycan dilində danışanlar üçün tələlər
1. «… ildən bəri» + indiki zaman. «Elvin 2018-ci ildən bəri bu klubun üzvüdür»: azərbaycanca indiki zaman təbiidir. İngiliscədə indiyə qədər uzanan vəziyyət üçün Present Perfect lazımdır. B1-02
2. «-ıb» + bitmiş vaxt → Present Perfect. «Aysel bir saat əvvəl mənə zəng edib» cümləsində «-ib» forması ingiliscəyə has called kimi keçir. Ago, yesterday, last week kimi bitmiş vaxt varsa, Past Simple işlədin. A2-19
3. «-ır» → indi gedən hərəkət üçün Present Simple. «Bax, Nigar qardaşı ilə rəqs edir»: azərbaycanca bir forma həm vərdiş, həm də indiki an üçündür. İngiliscədə danışıq anında gedən hərəkət üçün Present Continuous lazımdır. A1-23 B1-34
4. «Dedilər ki, … -ıb» → has / have. Hekayədə «Rəşad restorana zəng etdi, amma dedilər ki, mətbəx artıq bağlanıb» deyirik və «-ıb» formasını saxlayırıq. İngiliscədə baxış nöqtəsi keçmişdədir: daha əvvəlki hadisə üçün had + üçüncü forma lazımdır. B1-03 B1-04
5. «-acaq» → hər gələcək üçün will. «Gunay cümə günü Londona uçacaq» cümləsini will fly kimi tərcümə etmək asandır. Bilet alınıbsa və plan hazırdırsa, ingiliscədə Present Continuous daha təbiidir; will isə indi verilən qərar və proqnoz üçündür. A2-05
Qızıl qaydalar
- B1-01 have / has + been + -ing = keçmişdə başlayıb hələ də davam edən və ya yenicə dayanıb iz qoyan fəaliyyət. Nəticədən çox fəaliyyət və onun müddəti vacib olanda işlədin.
- B1-02 İndi də doğrudur? Present Perfect ilə for (müddət) və ya since (başlanğıc) işlədin. Nəticə, say və ya vəziyyət feili → simple. Fəaliyyət və nə qədər çəkdiyi → continuous (live, work, study ilə çox vaxt hər ikisi düzgündür).
- B1-03 Artıq keçmişdəsiniz və daha geriyə getməlisiniz? had + üçüncü forma işlədin. Ardıcıllıq onsuz da aydındırsa, Past Simple kifayətdir.
- B1-04 Nə baş verdi → Past Simple, nə gedirdi → Past Continuous, ondan əvvəl nə baş vermişdi → Past Perfect.
- B1-05 Gələcəkdəki bir anda gedən iş və ya plan üzrə onsuz da baş verəcək bir şey üçün will be + -ing işlədin.
- B1-35 Hər zaman = zaman + aspekt. Zamanı seçin, aspekti seçin və zamanı, inkarı və sualı birinci köməkçi feilə daşıtdırın. Azərbaycancadakı «-ır» və «-ıb» formaları sizə yol göstərmir: hər dəfə bir sualı verin.
Tapşırıqlar
A. Quruluş
Feili tələb olunan formada yazın və ya cümləni dəyişin.
-
B1-35 İngilis dilində zamanlar sistemi azərbaycanca: on iki zamanın bir xəritəsi Wait feilinin Present Perfect Continuous forması: We for forty minutes.
-
B1-35 İngilis dilində zamanlar sistemi azərbaycanca: on iki zamanın bir xəritəsi Start feilinin Past Perfect forması: When we arrived, the film already .
-
B1-05 Future Continuous azərbaycanca: «Sabah bu vaxt … olacağam» ingiliscə necədir? Drive feilinin Future Continuous forması: At six I home, so call me later.
-
B1-35 İngilis dilində zamanlar sistemi azərbaycanca: on iki zamanın bir xəritəsi Sual cümləsinə çevirin: She has been working here for a long time.
-
B1-11 Passive Voice bütün zamanlarda: is being done, has been done, must be done azərbaycanca Zamanı saxlayın və məchul növə çevirin: They have repaired the bridge.
-
B1-12 Reported Speech azərbaycanca: «dedi ki, …» ingiliscə necə çatdırılır? Backshift ilə vasitəli nitqə çevirin: "I'm working from home this week." → She said she from home that week.
-
B1-07 Third Conditional azərbaycanca: «Bilsəydim, kömək edərdim» keçmiş haqqında Üçüncü tip şərt cümləsi ilə birləşdirin: I didn't know about the traffic, so I didn't take the train.
-
B1-09 Should Have, Could Have, Might Have azərbaycanca: «-malı idin», «-a bilərdin» ingiliscə I missed the train. I (should leave) earlier.
B. Məna
Hər yerdə düzgün formanı seçin.
Ana: Ben! I 9 you for ages! I 10 you lived near here.
Ben: Yes, I 11 for the same bank, as usual, but this month I 12 from home.
Ana: Lucky you! I 13 house last month, and I 14 the new kitchen all week — look at my hands!
Ben: 15 it yet?
Ana: Not yet. Are you free on Saturday?
Ben: Sorry, I 16 tennis with my brother — we booked the court last week. But Sunday is fine.
Ana: Great. My bus 17 at ten, so I can be at your place by eleven.
Ben: Perfect. Oh no — I've left my wallet at home!
Ana: Don't worry, I 18.
C. Səhvi tapın
Hər nömrəli cümlə ya düzgündür, ya da onda bir zaman səhvi var. Düzəldilmiş cümləni yazın və ya correct yazın.
(19) Hi Sam, I have arrived in Dublin last Monday. (20) I'm staying with my cousin until I find a flat. (21) So far I've looked at five flats, but they were all too expensive. (22) Yesterday I've had my first day at the new job. (23) When I got to the office, my manager had already left for a meeting, so a colleague showed me around. (24) I'm knowing only two people here, but everyone is friendly. (25) I'm here for a week now, and I love it already. (26) Next Friday I'll be flying home for my sister's wedding — I'll call you when I will land!
-
A2-19 Present Perfect, yoxsa Past Simple? Fərqi sadə dillə Hi Sam, I have arrived in Dublin last Monday.
-
A1-23 Present Simple, yoxsa Present Continuous? Fərqi sadə dillə I'm staying with my cousin until I find a flat.flat (UK) = apartment (US)
-
A2-19 Present Perfect, yoxsa Past Simple? Fərqi sadə dillə So far I've looked at five flats, but they were all too expensive.
-
A2-19 Present Perfect, yoxsa Past Simple? Fərqi sadə dillə Yesterday I've had my first day at the new job.
-
B1-03 Past Perfect azərbaycanca: «mən gələndə film başlamışdı» ingiliscə When I got to the office, my manager had already left for a meeting, so a colleague showed me around.
-
B1-34 Vəziyyət feilləri davamedici formada: I think və I'm thinking, she's being silly azərbaycanca I'm knowing only two people here, but everyone is friendly.
-
B1-02 I've lived, yoxsa I've been living? For, since və How long ilə fərqi sadə dillə I'm here for a week now, and I love it already.
-
B1-05 Future Continuous azərbaycanca: «Sabah bu vaxt … olacağam» ingiliscə necədir? Next Friday I'll be flying home for my sister's wedding — I'll call you when I will land!
D. Mətndə
Hekayəni tamamlayın. Mötərizədəki feili düzgün zamanda yazın.
Last summer I 27 (travel) to Edinburgh for a job interview. It 28 (be) a hot morning, and the station 29 (be) full of people. I 30 (buy) a coffee and 31 (get) on the train. I 32 (read) my notes when the guard 33 (check) my ticket. "Sorry," she said, "you're on the wrong train." I couldn't believe it. I 34 (never / make) a mistake like that before! By the time I arrived in Edinburgh, the interview 35 (already / start), and the manager 36 (wait) for me for over an hour. But she just laughed — and I got the job! I 37 (work) there for a year now, and next month I 38 (move) to the London office. I've already booked a flat there.
E. Sizin növbəniz
İngiliscə yazın.
-
B1-04 Narrative Tenses azərbaycanca: ingiliscə hekayə necə danışılır? Nəyinsə düz getmədiyi bir gün haqqında hekayənin başlanğıcını yazın (üç-dörd cümlə). Fon üçün Past Continuous, hadisələr üçün Past Simple, daha əvvəlki bir hadisə üçün Past Perfect işlədin.
-
B1-02 I've lived, yoxsa I've been living? For, since və How long ilə fərqi sadə dillə Dostunuza indiki həyatınız haqqında qısa e-poçt yazın (üç-dörd cümlə): müvəqqəti bir şey, son vaxtlar etdiyiniz bir iş, bir nəticə və ya say.
-
A2-05 İngiliscə gələcək zaman: will, going to, Present Continuous, yoxsa Present Simple? İki dostun plan qurduğu dörd sətirlik dialoq yazın. Razılaşma, cədvəl, indi verilən qərar və will be + -ing işlədin.
F. Qarışıq təkrar
Əvvəlki dərsləri təkrarlayın.
-
A2-16 Present Perfect azərbaycanca: Have you ever…? Həyat təcrübəsi, been və gone Have you ever (eat) octopus?
-
A2-17 Present Perfect azərbaycanca: just, already, yet. «İndicə», «artıq» və «hələ» ingiliscə I've (just finish) my homework. Can I go out now?
-
A2-18 Present Perfect ilə For və Since azərbaycanca: «altı ildir», «keçən ildən bəri» ingiliscə We've lived in this house 2019.
-
A2-28 Used To azərbaycanca: keçmiş vərdişlər, «gedərdim» və «gedirdim» ingiliscə When I was a kid, I (play) football every weekend. (used to işlədin)
Cavablar
A. Quruluş
- have been waiting
- had … started
- will be driving
- Has she been working here for a long time?
- The bridge has been repaired.
- was working
- If I had known about the traffic, I would have taken the train. / If I'd known about the traffic, I'd have taken the train. / If I'd known about the traffic, I would have taken the train. / I would have taken the train if I had known about the traffic.
- should have left
B. Məna
- haven't seen
- didn't know
- work
- 'm working
- moved
- 've been painting
- Have you finished / Did you finish
- 'm playing
- leaves / will leave
- 'll pay
C. Səhvi tapın
- I arrived in Dublin last Monday. / Hi Sam, I arrived in Dublin last Monday.
- ✓
- ✓
- Yesterday I had my first day at the new job.
- ✓
- I know only two people here, but everyone is friendly. / I only know two people here, but everyone is friendly.
- I've been here for a week now, and I love it already.
- Next Friday I'll be flying home for my sister's wedding — I'll call you when I land!
D. Mətndə
- travelled / traveled
- was
- was
- bought
- got
- was reading / had been reading
- checked
- had never made
- had already started
- had been waiting / had waited
- have worked / have been working
- am moving / am going to move / will be moving / will move
E. Sizin növbəniz
- It was raining and I was waiting for the bus. Suddenly, I realised I had left my phone at home. I ran back, and of course the bus came while I was running.
- Hi Jo! I'm working from home this month. I've been learning to bake bread, and I've made six loaves so far! I haven't seen you since March — let's meet soon.
- A: Are you doing anything on Friday? B: I'm meeting my sister — her train arrives at half past five. A: OK, I'll call you on Saturday, then. B: Not before twelve — I'll be working all morning.
F. Qarışıq təkrar
- eaten
- just finished
- since
- used to play
