Present perfect z for i since: jak powiedzieć „od” po angielsku
Present Perfect with For and Since
Na tej stronie
Cel lekcji
Po tej lekcji powiesz, jak długo trwa jakaś sytuacja do teraz — I've lived here for six years, I've known her since 2015 — zapytasz How long…? i wybierzesz między for a since.
Główna idea
Wyobraź sobie świecę. Ktoś zapalił ją w przeszłości, a ona wciąż płonie teraz. To sytuacja, która zaczęła się w przeszłości i trwa dziś: mieszkasz tutaj, znasz Sarę, masz ten telefon.
Żeby o niej mówić, angielski używa present perfect, bo ta sytuacja łączy przeszłość z teraźniejszością: I've lived here for six years. Present simple (I live here) opisuje tylko teraz; nie udźwignie części przeszłej.
Świecę można opisać na dwa sposoby. For mierzy, jak długo płonie: for six years, for ten minutes. Since wskazuje moment, w którym ją zapalono: since 2020, since Monday — kiedy to się zaczęło.
A kiedy świeca zgasła — sytuacja się skończyła — użyj past simple: I lived in Rome for three years (teraz już tam nie mieszkam).
Polski a angielski
To jedna z najważniejszych różnic między polskim a angielskim. Po polsku sytuację, która trwa do teraz, opisujemy czasem teraźniejszym + od: „Mieszkam tu od sześciu lat”, „Znam ją od 2015 roku”. Po angielsku czas teraźniejszy tu nie wystarczy — potrzebny jest present perfect. Do tego jedno polskie od to po angielsku dwa słowa: for (jak długo: od sześciu lat) i since (od kiedy: od 2015 roku). Z kolei polskie przez przy zakończonym okresie („Mieszkałam w Rzymie przez trzy lata”) to for z past simple, a temu to ago.
| Polski | Angielski | Co się dzieje? |
|---|---|---|
| Mieszkam tu od sześciu lat. | I've lived here for six years. | od + okres → present perfect + for |
| Znam Sarę od 2015 roku. | I've known Sara since 2015. | od + początek → present perfect + since |
| Jestem tu od poniedziałku. | I've been here since Monday. | „jestem” → have been |
| Jak długo tu mieszkasz? | How long have you lived here? | pytanie: present perfect |
| Nie widziałam Toma od wieków. | I haven't seen Tom for ages. | przeczenie: present perfect + for |
| Mieszkałam w Rzymie przez trzy lata. | I lived in Rome for three years. | sytuacja zakończona → past simple + for |
| Przyjechałam do Londynu dwa lata temu. | I came to London two years ago. | temu = ago → past simple |
Podpowiedź: jeśli w polskim zdaniu jest czas teraźniejszy + od, po angielsku prawie na pewno będzie present perfect. Potem zadaj pytanie: „od jak dawna?” (→ for) czy „od kiedy?” (→ since)?
Budowa
For i since
| Po nim stoi | Przykłady | |
|---|---|---|
| for | okres (jak długo) | for ten minutes, for two days, for six years, for a long time, for ages |
| since | punkt początkowy (kiedy się zaczęło) | since nine o'clock, since Monday, since May, since 2020, since last summer, since Christmas |
Schemat zdania
| Podmiot | have / has (+ not) | past participle | for / since |
|---|---|---|---|
| I | have ('ve) | lived here | for six years. |
| She | has ('s) | worked here | since 2019. |
| We | haven't | seen him | for months. |
Pytania z How long…?
| Pytanie | Odpowiedzi |
|---|---|
| How long have you lived here? | For six years. / Since 2019. |
| How long has she known Tom? | For a long time. / Since university. |
| How long have they been married? | For ten years. |
Uwaga: po since może też stać krótkie zdanie w past simple: since I was a child („odkąd byłam dzieckiem”), since we moved here. Więcej w B1-02.
Użycie
1For + okres
For mówi, jak długo sytuacja trwa do teraz. Po polsku: od + okres („od sześciu lat”) albo już + okres („już dziesięć lat”).
2Since + punkt początkowy
Since stoi z godziną, dniem, datą, miesiącem, rokiem albo wydarzeniem — z momentem, w którym sytuacja się zaczęła. Po polsku: od + ten moment.
3How long…?
O długość sytuacji pytasz: How long + have/has + podmiot + past participle? Odpowiadasz z for albo since albo pełnym zdaniem. Po polsku „Jak długo…?” / „Od kiedy…?” stoi z czasem teraźniejszym — po angielsku z present perfect.
4Przeczenia — brak kontaktu albo zmiany przez jakiś czas
Przeczenie w present perfect z for albo since mówi, że coś nie wydarzyło się przez cały ten okres, aż do teraz.
5For z past simple — zakończony okres
Jeśli sytuacja się skończyła, użyj past simple z for. Since zwykle tu nie pasuje, bo w tej lekcji since łączy punkt początkowy z teraz. Po polsku mówimy wtedy często przez: „przez trzy lata”.
Z czasownikami czynności, takimi jak live, work, study i wait, angielski ma też present perfect continuous: I've been waiting for an hour. Tę formę omawiamy w B1-01, a porównujemy z formą z tej lekcji w B1-02. Z be, have (= mieć), know i like używaj formy z tej lekcji.
Częste błędy
Pułapki dla Polaków
1. Czas teraźniejszy + „od”. „Mam ten telefon od dwóch lat”, „Rodzice są małżeństwem od 1990 roku” — po polsku czas teraźniejszy. Po angielsku sytuacja, która trwa od przeszłości do teraz, wymaga present perfect, także z be i have.
2. Jedno polskie „od” → zawsze since. Polskie od stoi i przed okresem („od miesiąca”), i przed punktem początkowym („od maja”). Angielski je rozdziela: okres → for, początek → since.
3. „Jak długo…?” w czasie teraźniejszym. Polskie „Jak długo jesteście małżeństwem?” ma czas teraźniejszy, ale angielskie How long…? o sytuacji do teraz wymaga present perfect.
4. „Przez” → during. Polskie przez przy okresie to po angielsku for. During znaczy „w trakcie czegoś” i stoi przed rzeczownikiem (during the film), nie przed liczbą lat czy godzin.
Nie myl
for i since — For podaje długość. Since podaje początek. Po polsku w obu przypadkach: od.
I'm here for a week i I've been here for a week — Present simple z for mówi o całym zaplanowanym okresie. Present perfect liczy czas do teraz.
ago i for — Ago stoi z czasem przeszłym (zwykle past simple), nigdy z present perfect, i mówi, kiedy coś się stało. For mówi, jak długo. Zob. A1-26.
Pisownia i wymowa
- for przed określeniem czasu jest zwykle słabe: /fə/ (UK), /fər/ (US), z krótkim, niewyraźnym dźwiękiem: for ages /fər ˈeɪdʒɪz/. Polski nie redukuje samogłosek, więc nie mów pełnego „for”.
- since /sɪns/ rymuje się z prince. /ɪ/ to krótka, luźna samogłoska, gdzieś między polskim „i” a „y”.
- been brzmi /biːn/, gdy jest akcentowane, ale w zdaniu często jest słabe: /bɪn/. I've been here for an hour.
- How long have you… w mowie zlewa się w całość: /haʊ ˈlɒŋ əv ju/ (UK), /haʊ ˈlɔːŋ əv ju/ (US). Końcowe /ŋ/ w long wymawiasz bez dodanego „k” ani „g” — nie „lonk”.
- for ages jest potoczne i znaczy „od bardzo dawna”, „od wieków”.
Złota zasada
Dla sytuacji, która zaczęła się w przeszłości i trwa do teraz, użyj have/has + past participle z for (jak długo) albo since (od kiedy) — nie present simple. Polskie „czas teraźniejszy + od” to po angielsku present perfect. Jeśli sytuacja się skończyła, użyj past simple z for (polskie „przez”).
Ćwiczenia
A. Forma
W zadaniach 1–4 wybierz for albo since. W zadaniach 5–6 wstaw czasownik z nawiasu w odpowiedniej formie.
-
For czy since? 2018
-
For czy since? three weeks
-
For czy since? last Friday
-
For czy since? a long time
-
I (know) Ben since we were at school.
-
She (have) this job for six months.
B. Znaczenie
Wybierz odpowiedź, która pasuje do sytuacji.
-
Wybierz poprawną odpowiedź: I … here since 2021.
-
Wybierz poprawną odpowiedź: My grandfather … in a factory for forty years. He stopped in 2010.
-
Wybierz odpowiedź: "How long have you been in Spain?" …
-
Wybierz zdanie, które znaczy: „Przyjechałam siedem dni temu i nadal tu jestem”:
C. Znajdź błąd
Popraw błąd. Jeśli zdanie jest poprawne, napisz correct.
-
I know Maria for five years.
-
We've lived here since two years.
-
How long have you had your car?
-
He's been ill from Monday.
D. W kontekście
Uzupełnij tekst. Czasowniki z nawiasów wstaw w odpowiedniej formie.
I 15 (live) in Green Street for six years. My neighbour Tom has lived here 16 1998! We 17 (be) friends since my first week here. Before this, I 18 (live) in a small flat in the city centre for two years. I 19 (not / see) my old neighbours 20 ages.
E. Twoja kolej
Napisz po angielsku o sobie.
-
Od jak dawna mieszkasz w swoim obecnym domu albo mieszkaniu? Napisz dwa zdania: jedno z for, drugie z since.
-
Napisz o przyjacielu albo przyjaciółce: od jak dawna się znacie?
-
Napisz o czymś, co trwało w twoim życiu przez jakiś czas, ale już się skończyło.
F. Powtórka mieszana
Powtórz materiał z poprzednich lekcji.
-
A2-17 Present perfect z just, already i yet: właśnie, już, jeszcze nie Have you finished your homework ?already = zdziwienie
-
A2-16 Present perfect: Have you ever…? Jak mówić o doświadczeniach po angielsku She has (be) to Japan three times.
-
A1-26 Was i were: czasownik to be w czasie przeszłym po angielsku I (be) born in 1998.
Odpowiedzi
A. Forma
- since
- for
- since
- for
- 've known / have known
- 's had / has had
B. Znaczenie
- have lived
- worked
- For two months.
- I've been here for a week.
C. Znajdź błąd
- I've known Maria for five years. / I have known Maria for five years.
- We've lived here for two years. / We have lived here for two years.
- ✓ How long have you had your car?
- He's been ill since Monday. / He has been ill since Monday.
D. W kontekście
- 've lived / have lived / 've been living / have been living
- since
- 've been / have been
- lived / had lived
- haven't seen / have not seen
- for / in
E. Twoja kolej
- I've lived in my flat for four years. I've lived there since 2022.
- I've known Lena since we were twelve. We've been friends for fifteen years.
- I played the piano for five years when I was a child.
F. Powtórka mieszana
- yet / already
- been
- was
