Present perfect z just, already i yet: właśnie, już, jeszcze nie
Present Perfect: Just, Already, Yet
Na tej stronie
Cel lekcji
Po tej lekcji powiesz o przeszłych czynnościach, które mają znaczenie teraz (I've lost my keys), przekażesz komuś nowinę i postawisz just, already i yet we właściwym miejscu w zdaniu.
Główna idea
Wyobraź sobie swoją listę rzeczy do zrobienia na dziś. Przy niektórych zadaniach jest „ptaszek”, przy innych nie. Kiedy patrzysz na tę listę, nie pytasz, kiedy każde zadanie zostało zrobione. Pytasz: Co jest już zrobione, a co nie?
To właśnie robi present perfect w tej lekcji. Patrzy na przeszłą czynność z perspektywy teraz, bo jej skutek jest tu i teraz: I've lost my keys (więc nie mogę wejść). She's broken her arm (więc nie może grać w tenisa).
Trzy małe słówka opisują ptaszki na liście. Just to świeży ptaszek: stało się to przed chwilą. Already to ptaszek, który już jest — może nawet wcześniej, niż się spodziewano: I've already paid. Yet to zadanie bez ptaszka, ale spodziewamy się, że będzie: I haven't called her yet. Lista dotyczy teraz, więc czasownik też dotyczy teraz: have/has + past participle.
Polski a angielski
Po polsku o czynności ze skutkiem mówimy czasem przeszłym, zwykle w aspekcie dokonanym: „Zgubiłam klucze”, „Właśnie skończyłem”. Angielski w takich zdaniach (bez podanego czasu) najczęściej używa present perfect. Trzy polskie słowa pomagają, ale nie są lustrzanym odbiciem angielskich: właśnie to zwykle just, już w zdaniu twierdzącym to already, ale już w zwykłym pytaniu to najczęściej yet, a jeszcze nie to not … yet. Polski stawia też te słowa dość swobodnie, a angielski ma dla nich stałe miejsca.
| Polski | Angielski | Co się dzieje? |
|---|---|---|
| Zgubiłam klucze. | I've lost my keys. | skutek teraz: nie mogę wejść |
| Właśnie skończyłem. | I've just finished. | właśnie → just, między have a past participle |
| Już jadłam. | I've already eaten. | już (zdanie twierdzące) → already |
| Czy już skończyłeś? | Have you finished yet? | już (zwykłe pytanie) → yet |
| Już skończyłeś? Szybko! | Have you finished already? | zdziwienie → already |
| Jeszcze nie zdecydowałam. | I haven't decided yet. | jeszcze nie → not … yet, na końcu |
| „Gotowe?” „Jeszcze nie.” | "Is it ready?" "Not yet." | krótka odpowiedź |
| Wysłałam to już w poniedziałek. | I sent it on Monday. | konkretny czas → past simple |
Budowa
Present perfect (powtórka z A2-16)
| Podmiot | have / has | past participle |
|---|---|---|
| I / you / we / they | have ('ve) | finished. |
| he / she / it | has ('s) | finished. |
| przeczenie | haven't / hasn't | finished. |
| pytanie | Have you / Has she… | finished? |
W She's finished her homework 's = has: wskazuje na to past participle, które oznacza czynność, tu z dopełnieniem. (Niektóre past participles mogą też być przymiotnikami po be: It's broken = it is — zob. A2-16.)
Just, already, yet: znaczenie i miejsce
| Słowo | Znaczenie | Typ zdania | Miejsce | Przykład |
|---|---|---|---|---|
| just | przed chwilą, właśnie | głównie twierdzące | między have/has a past participle | I've just finished. |
| already | już (do tej pory; wcześniej, niż się spodziewano) | twierdzące i pytania | między have/has a past participle albo na końcu | She's already left. / She's left already. |
| yet | jeszcze / już (do teraz — i spodziewamy się tego) | przeczenia i pytania | na końcu zdania | I haven't eaten yet. / Have you eaten yet? |
Krótka odpowiedź z yet: „Is it ready?” „Not yet.”
Użycie
1Przeszła czynność ze skutkiem teraz
Present perfect stosujesz, gdy przeszła czynność ma skutek, który liczy się teraz. Nie mówimy, kiedy się wydarzyła — chodzi o skutek.
2Just = przed chwilą
Postaw just między have/has a past participle. Pokazuje, że czynność jest bardzo świeża — jak polskie właśnie, dopiero co.
3Already = już (do tej pory albo wcześniej, niż się spodziewano)
Already zwykle stoi między have/has a past participle. W mowie może też stać na końcu. W pytaniu często wyraża zdziwienie: tak szybko?
4Yet = do teraz, ale spodziewamy się tego
Yet używasz w przeczeniach i pytaniach. Zwykle stoi na samym końcu zdania, po dopełnieniu. Przeczenie z yet znaczy „jeszcze nie, ale pewnie później” — jak polskie jeszcze nie. W zwykłym pytaniu yet odpowiada polskiemu już.
5Przekazywanie nowin
Świeże nowiny często podajemy w present perfect, bo są nowe i ważne teraz. Kiedy dodajemy szczegóły (kiedy, gdzie, jak), zwykle przechodzimy na past simple — zob. A2-19.
6Amerykański angielski: past simple z just, already i yet
W amerykańskim angielskim z just, already i yet bardzo często używa się past simple. Obie formy są poprawne. Brytyjski angielski zwykle woli present perfect. W tym kursie ćwiczymy present perfect.
Częste błędy
Pułapki dla Polaków
1. „Czy już…?” → already. Polskie już pasuje i do zdań twierdzących, i do pytań. W zwykłym, neutralnym pytaniu angielski używa yet. Pytanie z already jest poprawne, ale brzmi jak zdziwienie: „Już? Tak szybko?”.
2. „Jeszcze nie” → still not / not already. Polskie jeszcze kusi, żeby powiedzieć still, a już — already. Na „jeszcze nie” angielski ma not … yet, z yet na końcu.
3. „Zrobiłam już zakupy” — szyk. Po polsku już może stać prawie wszędzie. Po angielsku already stoi między have/has a past participle albo na końcu — nigdy między czasownikiem a dopełnieniem.
4. „Już” z konkretnym czasem. Po polsku „Wysłałam to już w poniedziałek” brzmi naturalnie. Ale on Monday to zakończony czas, więc angielski wymaga past simple — nawet z already.
Nie myl
yet i already w pytaniach — Yet to neutralne pytanie: spodziewasz się, że to się stanie. Already wyraża zdziwienie: stało się szybciej, niż myślisz. Po polsku w obu pytaniach powiesz „już”.
just = przed chwilą i just = tylko — W present perfect just zwykle znaczy „przed chwilą”. W innych zdaniach może znaczyć „tylko”.
yet i still — Still (coś trwa: I still haven't finished — „Wciąż nie skończyłam”) oraz any more / no longer („już nie”) są w B1-33. Wybór między present perfect a past simple jest w A2-19.
Pisownia i wymowa
- W mowie have i has są skracane i łatwo je przeoczyć: I've just seen it /aɪv dʒʌst siːn ɪt/, She's already left /ʃiːz ɔːlˈredi left/. Wsłuchaj się w małe /v/ albo /z/ i wymawiaj je dźwięcznie — nie zamieniaj na /f/ ani /s/.
- already to jedno słowo z akcentem na drugiej sylabie: /ɔːlˈredi/ — tu polski akcent na przedostatniej sylabie akurat pasuje. Nie myl go z all ready (dwa słowa = całkowicie gotowi: We're all ready to go).
- just /dʒʌst/: /dʒ/ jest bliskie polskiemu „dż”, ale samogłoska to krótkie, otwarte /ʌ/, a nie „u” — nie czytaj tak, jak się pisze. W I've just… just jest zwykle akcentowane.
- yet /jet/ zaczyna się jak yes. Na końcu pytania tak/nie głos zwykle idzie w górę: Have you finished yet?
Złota zasada
Gdy przeszła czynność ma znaczenie teraz, użyj have/has + past participle. Just i already stawiasz między have/has a past participle (already może też stać na końcu). Yet stawiasz na końcu przeczeń i pytań. Polskie „właśnie” to just, „już” w zdaniu twierdzącym to already, „już” w zwykłym pytaniu to yet, a „jeszcze nie” to not … yet.
Ćwiczenia
A. Forma
W tych ćwiczeniach używaj present perfect (formy brytyjskiej). Amerykański past simple (I just ate) też jest poprawny — zob. Użycie, punkt 6.
-
I can't find my wallet. I (lose) it.
-
Wstaw just we właściwe miejsce: She has called me.
-
Wstaw yet we właściwe miejsce: They haven't replied to my email.
-
Wstaw already we właściwe miejsce: I've paid for the tickets.
-
"Is Tom here?" "No, he (just / leave)."
-
the film (start) yet?
B. Znaczenie
Wybierz odpowiedź, która pasuje do sytuacji.
-
Wybierz poprawną odpowiedź: "Do you want to see this film?" "No, I've … seen it."
-
Wybierz poprawną odpowiedź: I haven't had breakfast ….
-
Które pytanie wyraża zdziwienie?
-
Burczy ci w brzuchu. Wybierz zdanie, które wyjaśnia dlaczego:
C. Znajdź błąd
Popraw błąd. Jeśli zdanie jest poprawne, napisz correct. W poprawkach używaj present perfect.
-
I've finished just my work.
-
Have you yet called your mum?mum (UK), mom (US)
-
She has already went to bed.
-
We haven't booked the hotel yet.
D. W kontekście
Uzupełnij rozmowę. W miejscach z czasownikiem użyj present perfect.
Mia: Hi Leo! We 15 (just / arrive) at the new flat!
Leo: Great! Have you unpacked 16?
Mia: No, not yet. But Sam 17 (already / build) the bed!
Leo: Wow! 18 the internet (start) working yet?
Mia: No, it 19 (not / start) yet. I'm using my phone.
E. Twoja kolej
Napisz po angielsku o swoim dniu.
-
Napisz o dwóch rzeczach, które masz już dziś z głowy, i o jednej, która wciąż czeka na swoją kolej.
-
Napisz krótką dobrą wiadomość dla przyjaciela albo przyjaciółki. Użyj present perfect i just.
F. Powtórka mieszana
Powtórz materiał z poprzednich lekcji.
-
A2-16 Present perfect: Have you ever…? Jak mówić o doświadczeniach po angielsku "Where's Dad?" "He's ___ … to the shop. He'll be back in ten minutes."
-
A2-16 Present perfect: Have you ever…? Jak mówić o doświadczeniach po angielsku you ever (eat) Korean food?
-
A1-28 Past simple: czasowniki nieregularne, did i didn't po angielsku Napisz formę past simple i past participle: write
Odpowiedzi
A. Forma
- 've lost / have lost
- She has just called me. / She's just called me.
- They haven't replied to my email yet.
- I've already paid for the tickets. / I've paid for the tickets already.
- 's just left / has just left
- Has … started
B. Znaczenie
- already
- yet
- Have you finished already?
- I haven't eaten yet.
C. Znajdź błąd
- I've just finished my work. / I have just finished my work.
- Have you called your mum yet?
- She has already gone to bed. / She's already gone to bed. / She has gone to bed already.
- ✓ We haven't booked the hotel yet.
D. W kontekście
- 've just arrived / have just arrived
- yet / already
- has already built / 's already built
- Has … started
- hasn't started / has not started
E. Twoja kolej
- I've already had breakfast. I've already answered my emails. I haven't been to the gym yet.
- Guess what! I've just passed my driving test!
F. Powtórka mieszana
- gone
- Have … eaten
- wrote … written
