SlowingoGramatyka
A2 18 / 38

Present perfect z just, already i yet: właśnie, już, jeszcze nie

Present Perfect: Just, Already, Yet

Na tej stronie
  1. Cel lekcji
  2. Główna idea
  3. Polski a angielski
  4. Budowa
  5. Użycie
  6. Częste błędy
  7. Pułapki dla Polaków
  8. Nie myl
  9. Pisownia i wymowa
  10. Złota zasada
  11. Ćwiczenia

Cel lekcji

Po tej lekcji powiesz o przeszłych czynnościach, które mają znaczenie teraz (I've lost my keys), przekażesz komuś nowinę i postawisz just, already i yet we właściwym miejscu w zdaniu.

Główna idea

Wyobraź sobie swoją listę rzeczy do zrobienia na dziś. Przy niektórych zadaniach jest „ptaszek”, przy innych nie. Kiedy patrzysz na tę listę, nie pytasz, kiedy każde zadanie zostało zrobione. Pytasz: Co jest już zrobione, a co nie?

To właśnie robi present perfect w tej lekcji. Patrzy na przeszłą czynność z perspektywy teraz, bo jej skutek jest tu i teraz: I've lost my keys (więc nie mogę wejść). She's broken her arm (więc nie może grać w tenisa).

Trzy małe słówka opisują ptaszki na liście. Just to świeży ptaszek: stało się to przed chwilą. Already to ptaszek, który już jest — może nawet wcześniej, niż się spodziewano: I've already paid. Yet to zadanie bez ptaszka, ale spodziewamy się, że będzie: I haven't called her yet. Lista dotyczy teraz, więc czasownik też dotyczy teraz: have/has + past participle.

Polski a angielski

Po polsku o czynności ze skutkiem mówimy czasem przeszłym, zwykle w aspekcie dokonanym: „Zgubiłam klucze”, „Właśnie skończyłem”. Angielski w takich zdaniach (bez podanego czasu) najczęściej używa present perfect. Trzy polskie słowa pomagają, ale nie są lustrzanym odbiciem angielskich: właśnie to zwykle just, już w zdaniu twierdzącym to already, ale już w zwykłym pytaniu to najczęściej yet, a jeszcze nie to not … yet. Polski stawia też te słowa dość swobodnie, a angielski ma dla nich stałe miejsca.

PolskiAngielskiCo się dzieje?
Zgubiłam klucze.I've lost my keys.skutek teraz: nie mogę wejść
Właśnie skończyłem.I've just finished.właśnie → just, między have a past participle
Już jadłam.I've already eaten.już (zdanie twierdzące) → already
Czy już skończyłeś?Have you finished yet?już (zwykłe pytanie) → yet
Już skończyłeś? Szybko!Have you finished already?zdziwienie → already
Jeszcze nie zdecydowałam.I haven't decided yet.jeszcze nie → not … yet, na końcu
„Gotowe?” „Jeszcze nie.”"Is it ready?" "Not yet."krótka odpowiedź
Wysłałam to już w poniedziałek.I sent it on Monday.konkretny czas → past simple

Budowa

Present perfect (powtórka z A2-16)

Podmiothave / haspast participle
I / you / we / theyhave ('ve)finished.
he / she / ithas ('s)finished.
przeczeniehaven't / hasn'tfinished.
pytanieHave you / Has she…finished?

W She's finished her homework 's = has: wskazuje na to past participle, które oznacza czynność, tu z dopełnieniem. (Niektóre past participles mogą też być przymiotnikami po be: It's broken = it is — zob. A2-16.)

Just, already, yet: znaczenie i miejsce

SłowoZnaczenieTyp zdaniaMiejscePrzykład
justprzed chwilą, właśniegłównie twierdzącemiędzy have/has a past participleI've just finished.
alreadyjuż (do tej pory; wcześniej, niż się spodziewano)twierdzące i pytaniamiędzy have/has a past participle albo na końcuShe's already left. / She's left already.
yetjeszcze / już (do teraz — i spodziewamy się tego)przeczenia i pytaniana końcu zdaniaI haven't eaten yet. / Have you eaten yet?

Krótka odpowiedź z yet: „Is it ready?” „Not yet.”

Użycie

1Przeszła czynność ze skutkiem teraz

Present perfect stosujesz, gdy przeszła czynność ma skutek, który liczy się teraz. Nie mówimy, kiedy się wydarzyła — chodzi o skutek.

I've lost my keys.
Zgubiłam klucze.
skutek: nie mogę teraz wejść
Someone has taken my seat.
Ktoś zajął moje miejsce.
Look! It's stopped raining.
Zobacz! Przestało padać.
it's = it has
She's broken her arm, so she can't play tennis.
Złamała rękę, więc nie może grać w tenisa.
The price of coffee has gone up again.
Kawa znowu podrożała.

2Just = przed chwilą

Postaw just między have/has a past participle. Pokazuje, że czynność jest bardzo świeża — jak polskie właśnie, dopiero co.

I've just seen your message.
Właśnie zobaczyłem twoją wiadomość.
właśnie → just
The film has just started. Sit down!
Film dopiero co się zaczął. Siadaj!
"Where's Anna?" "She's just gone out."
„Gdzie jest Anna?” „Właśnie wyszła.”
We've just moved into a new flat.
Dopiero co przeprowadziliśmy się do nowego mieszkania.
flat (UK); apartment (US)
Have you just woken up?
Dopiero się obudziłaś?

3Already = już (do tej pory albo wcześniej, niż się spodziewano)

Already zwykle stoi między have/has a past participle. W mowie może też stać na końcu. W pytaniu często wyraża zdziwienie: tak szybko?

"Do you want some lunch?" "No, thanks. I've already eaten."
„Zjesz obiad?” „Nie, dzięki. Już jadłam.”
już → already
I've already told you twice!
Już ci to mówiłem dwa razy!
It's only ten o'clock, and she's already finished her homework.
Jest dopiero dziesiąta, a ona już odrobiła lekcje.
Have you already paid? That was quick!
Już zapłaciłeś? Ale szybko!
pytanie ze zdziwieniem → already
They've sold all the tickets already.
Sprzedali już wszystkie bilety.
already może stać na końcu

4Yet = do teraz, ale spodziewamy się tego

Yet używasz w przeczeniach i pytaniach. Zwykle stoi na samym końcu zdania, po dopełnieniu. Przeczenie z yet znaczy „jeszcze nie, ale pewnie później” — jak polskie jeszcze nie. W zwykłym pytaniu yet odpowiada polskiemu już.

I haven't decided yet.
Jeszcze nie zdecydowałam.
jeszcze nie → not … yet
Has the parcel arrived yet?
Czy paczka już przyszła?
„już” w zwykłym pytaniu → yet
"Is dinner ready?" "Not yet."
„Kolacja gotowa?” „Jeszcze nie.”
We haven't met our new neighbours yet.
Jeszcze nie poznaliśmy nowych sąsiadów.
Have you finished your homework yet?
Odrobiłeś już lekcje?
yet po dopełnieniu, na końcu

5Przekazywanie nowin

Świeże nowiny często podajemy w present perfect, bo są nowe i ważne teraz. Kiedy dodajemy szczegóły (kiedy, gdzie, jak), zwykle przechodzimy na past simple — zob. A2-19.

Guess what! I've found a new job.
Wiesz co? Znalazłam nową pracę!
Have you heard? Maria has had her baby!
Słyszałeś? Maria urodziła!
Our team has won the cup!
Nasza drużyna zdobyła puchar!
I've found a new job. They called me this morning.
Znalazłem nową pracę. Zadzwonili do mnie dziś rano.
nowina, potem szczegół w past simple

6Amerykański angielski: past simple z just, already i yet

W amerykańskim angielskim z just, already i yet bardzo często używa się past simple. Obie formy są poprawne. Brytyjski angielski zwykle woli present perfect. W tym kursie ćwiczymy present perfect.

I've just eaten.
Właśnie zjadłam.
UK i US
I just ate.
Właśnie zjadłam.
bardzo częste w US
Did you finish your homework yet?
Odrobiłeś już lekcje?
częste w US; UK: Have you finished your homework yet?
I already told you.
Już ci mówiłam.
częste w US; UK: I've already told you.

Częste błędy

❌I've finished just.
✅I've just finished.
just stoi między have/has a past participle.
❌I've yet called her.
✅I haven't called her yet.
yet stoi na końcu, w przeczeniach i pytaniach.
❌Have you finished yet your homework?
✅Have you finished your homework yet?
yet stoi po dopełnieniu.
❌Have you finished already your homework?
✅Have you already finished your homework? lub Have you finished your homework already?
already nie stoi między czasownikiem a dopełnieniem.
❌She has already went home.
✅She has already gone home.
Po have/has stoi past participle (go – went – gone).
❌I've just seen him yesterday.
✅I saw him yesterday.
Zakończony czas, taki jak yesterday, wymaga past simple. Zob. A2-19.
⚠️I haven't already finished.
✅I haven't finished yet.
„Jeszcze nie” to not … yet. Haven't already pojawia się tylko w szczególnych zwrotach (if you haven't already done it).

Pułapki dla Polaków

1. „Czy już…?” → already. Polskie już pasuje i do zdań twierdzących, i do pytań. W zwykłym, neutralnym pytaniu angielski używa yet. Pytanie z already jest poprawne, ale brzmi jak zdziwienie: „Już? Tak szybko?”.

⚠️Has the bus already come? (pytasz zwyczajnie na przystanku)
✅Has the bus come yet?
Z already pytanie wyraża zdziwienie.

2. „Jeszcze nie” → still not / not already. Polskie jeszcze kusi, żeby powiedzieć still, a już — already. Na „jeszcze nie” angielski ma not … yet, z yet na końcu.

❌I haven't still finished the report.
✅I haven't finished the report yet.
⚠️The guests haven't already arrived.
✅The guests haven't arrived yet.
haven't already tylko w szczególnych zwrotach

3. „Zrobiłam już zakupy” — szyk. Po polsku już może stać prawie wszędzie. Po angielsku already stoi między have/has a past participle albo na końcu — nigdy między czasownikiem a dopełnieniem.

❌We've cleaned already the kitchen.
✅We've already cleaned the kitchen. lub We've cleaned the kitchen already.

4. „Już” z konkretnym czasem. Po polsku „Wysłałam to już w poniedziałek” brzmi naturalnie. Ale on Monday to zakończony czas, więc angielski wymaga past simple — nawet z already.

❌I've already sent it on Monday.
✅I sent it on Monday. lub I already sent it on Monday.

Nie myl

yet i already w pytaniach — Yet to neutralne pytanie: spodziewasz się, że to się stanie. Already wyraża zdziwienie: stało się szybciej, niż myślisz. Po polsku w obu pytaniach powiesz „już”.

Have you finished yet?
Skończyłaś już?
neutralnie: po prostu pytam
Have you finished already?
Już skończyłaś?
ze zdziwieniem: ale szybko!

just = przed chwilą i just = tylko — W present perfect just zwykle znaczy „przed chwilą”. W innych zdaniach może znaczyć „tylko”.

I've just had a sandwich.
Właśnie zjadłem kanapkę.
przed chwilą
I just want a sandwich, nothing else.
Chcę tylko kanapkę, nic więcej.
tylko

yet i still — Still (coś trwa: I still haven't finished — „Wciąż nie skończyłam”) oraz any more / no longer („już nie”) są w B1-33. Wybór między present perfect a past simple jest w A2-19.

Pisownia i wymowa

  • W mowie have i has są skracane i łatwo je przeoczyć: I've just seen it /aɪv dʒʌst siːn ɪt/, She's already left /ʃiːz ɔːlˈredi left/. Wsłuchaj się w małe /v/ albo /z/ i wymawiaj je dźwięcznie — nie zamieniaj na /f/ ani /s/.
  • already to jedno słowo z akcentem na drugiej sylabie: /ɔːlˈredi/ — tu polski akcent na przedostatniej sylabie akurat pasuje. Nie myl go z all ready (dwa słowa = całkowicie gotowi: We're all ready to go).
  • just /dʒʌst/: /dʒ/ jest bliskie polskiemu „dż”, ale samogłoska to krótkie, otwarte /ʌ/, a nie „u” — nie czytaj tak, jak się pisze. W I've just… just jest zwykle akcentowane.
  • yet /jet/ zaczyna się jak yes. Na końcu pytania tak/nie głos zwykle idzie w górę: Have you finished yet?

Złota zasada

Gdy przeszła czynność ma znaczenie teraz, użyj have/has + past participle. Just i already stawiasz między have/has a past participle (already może też stać na końcu). Yet stawiasz na końcu przeczeń i pytań. Polskie „właśnie” to just, „już” w zdaniu twierdzącym to already, „już” w zwykłym pytaniu to yet, a „jeszcze nie” to not … yet.

Ćwiczenia

A. Forma

W tych ćwiczeniach używaj present perfect (formy brytyjskiej). Amerykański past simple (I just ate) też jest poprawny — zob. Użycie, punkt 6.

  1. I can't find my wallet. I (lose) it.
  2. Wstaw just we właściwe miejsce: She has called me.
  3. Wstaw yet we właściwe miejsce: They haven't replied to my email.
  4. Wstaw already we właściwe miejsce: I've paid for the tickets.
  5. "Is Tom here?" "No, he (just / leave)."
  6. the film (start) yet?

B. Znaczenie

Wybierz odpowiedź, która pasuje do sytuacji.

  1. Wybierz poprawną odpowiedź: "Do you want to see this film?" "No, I've … seen it."
  2. Wybierz poprawną odpowiedź: I haven't had breakfast ….
  3. Które pytanie wyraża zdziwienie?
  4. Burczy ci w brzuchu. Wybierz zdanie, które wyjaśnia dlaczego:

C. Znajdź błąd

Popraw błąd. Jeśli zdanie jest poprawne, napisz correct. W poprawkach używaj present perfect.

  1. I've finished just my work.
  2. Have you yet called your mum?
  3. She has already went to bed.
  4. We haven't booked the hotel yet.

D. W kontekście

Uzupełnij rozmowę. W miejscach z czasownikiem użyj present perfect.

Moving day
Mia: Hi Leo! We 15 (just / arrive) at the new flat!
Leo: Great! Have you unpacked 16?
Mia: No, not yet. But Sam 17 (already / build) the bed!
Leo: Wow! 18 the internet (start) working yet?
Mia: No, it 19 (not / start) yet. I'm using my phone.

E. Twoja kolej

Napisz po angielsku o swoim dniu.

  1. Napisz o dwóch rzeczach, które masz już dziś z głowy, i o jednej, która wciąż czeka na swoją kolej.
  2. Napisz krótką dobrą wiadomość dla przyjaciela albo przyjaciółki. Użyj present perfect i just.

F. Powtórka mieszana

Powtórz materiał z poprzednich lekcji.

  1. A2-16 Present perfect: Have you ever…? Jak mówić o doświadczeniach po angielsku
    "Where's Dad?" "He's ___ … to the shop. He'll be back in ten minutes."
  2. A2-16 Present perfect: Have you ever…? Jak mówić o doświadczeniach po angielsku
    you ever (eat) Korean food?
  3. A1-28 Past simple: czasowniki nieregularne, did i didn't po angielsku
    Napisz formę past simple i past participle: write
Odpowiedzi

A. Forma

  1. 've lost / have lost
  2. She has just called me. / She's just called me.
  3. They haven't replied to my email yet.
  4. I've already paid for the tickets. / I've paid for the tickets already.
  5. 's just left / has just left
  6. Has … started

B. Znaczenie

  1. already
  2. yet
  3. Have you finished already?
  4. I haven't eaten yet.

C. Znajdź błąd

  1. I've just finished my work. / I have just finished my work.
  2. Have you called your mum yet?
  3. She has already gone to bed. / She's already gone to bed. / She has gone to bed already.
  4. ✓ We haven't booked the hotel yet.

D. W kontekście

  1. 've just arrived / have just arrived
  2. yet / already
  3. has already built / 's already built
  4. Has … started
  5. hasn't started / has not started

E. Twoja kolej

  1. I've already had breakfast. I've already answered my emails. I haven't been to the gym yet.
  2. Guess what! I've just passed my driving test!

F. Powtórka mieszana

  1. gone
  2. Have … eaten
  3. wrote … written
Aplikacja AndroidUcz się w drodze Google Play