For, since, how long: present perfect simple czy continuous?
For, Since, How Long — Simple or Continuous?
Na tej stronie
Cel lekcji
Po tej lekcji powiesz, jak długo trwa jakaś sytuacja — za pomocą for, since i How long…? — i wybierzesz między present perfect simple (I've read) a present perfect continuous (I've been reading).
Główna idea
Wiesz już, że sytuacja, która zaczęła się w przeszłości i wciąż jest aktualna, wymaga czasu perfect, z for (długość) albo since (punkt początkowy) A2-18: I've lived here for five years, a nie I live here for five years. Teraz dochodzi drugi wybór: forma prosta czy ciągła?
Wyobraź sobie dwa zdjęcia malarki. Na pierwszym ściana jest skończona i lśni: I've painted the wall. To forma prosta — pokazuje wynik: coś gotowego albo sumę, którą da się policzyć. Na drugim malarka trzyma mokry pędzel, a na ubraniu ma farbę: I've been painting the wall. To forma ciągła — pokazuje czynność i to, jak długo trwa. Może jest skończona, może nie — nie o to chodzi.
Niektóre czasowniki (know, have w znaczeniu „mieć, posiadać”, be, like, believe) opisują stany, a nie czynności. Nie mają „zdjęcia z mokrym pędzlem”, więc zostają w formie prostej.
Polski a angielski
Po polsku o czasie trwania do teraz mówimy czasem teraźniejszym z od: „Mieszkam tu od 2020 roku”, „Znam ją od lat”, „Od jak dawna jesteście małżeństwem?”. Po angielsku zawsze potrzebny jest present perfect — prosty albo ciągły. Polskie „od” ma dwa odpowiedniki: for (okres: od trzech lat → for three years) i since (punkt w czasie: od poniedziałku → since Monday). W przeczeniach polski używa czasu przeszłego („Nie widziałam go od roku”), a angielski — znowu present perfect. I uwaga na „przez”: „mieszkałam tam przez pięć lat” to for five years, a nie during.
| Polski | Angielski | Co warto zauważyć |
|---|---|---|
| Mam ten telefon od dwóch lat. | I've had this phone for two years. | „od” + okres → for; have = stan → simple |
| Jest na zebraniu od dziewiątej. | He's been in a meeting since nine o'clock. | „od” + punkt w czasie → since |
| Od jak dawna się znacie? | How long have you known each other? | nie How long do you know…? |
| Od jak dawna czekasz? | How long have you been waiting? | czynność → continuous |
| Nie widziałam Paola od dwóch lat. | I haven't seen Paolo for two years. | po polsku czas przeszły, po angielsku present perfect |
| Minęły wieki, odkąd byliśmy na wakacjach. | It's been ages since we had a holiday. | po since zwykle past simple |
| Przeczytałam w tym miesiącu cztery książki. | I've read four books this month. | liczba → simple |
| Czytam tę książkę od tygodni. | I've been reading this book for weeks. | czynność i jej długość → continuous |
| Mieszkałam tam przez pięć lat. | I lived there for five years. | „przez” + okres → for, nie during |
Budowa
For i since (powtórka z A2-18)
| Co stoi po nim | Przykłady | |
|---|---|---|
| for | okres (długość) | for two hours, for a week, for ages, for a long time |
| since | punkt w czasie (początek) | since nine o'clock, since Monday, since 2015, since last summer |
| since | zdanie, zwykle w past simple | since I was a child, since we moved here |
How long…?
| Czas | Pytanie |
|---|---|
| Present perfect simple | How long have you known Ana? |
| Present perfect continuous | How long have you been waiting? |
| Z be | How long has she been a teacher? |
Simple czy continuous?
| Present perfect simple (have + past participle) | Present perfect continuous (have been + -ing) |
|---|---|
| wynik: I've painted the room. (gotowe) | czynność: I've been painting the room. (może nieskończone) |
| ile / ile razy: She's written three chapters. | jak długo: She's been writing all morning. |
| stany: I've known him for years. | — (nie z czasownikami stanu) |
| brzmi trwale: He's lived here all his life. | brzmi tymczasowo: He's been living with his parents for a few months. |
It's (been) … since …
| Schemat | Przykład |
|---|---|
| It's been + okres + since + past simple | It's been three years since I last saw her. |
| It's + okres + since + past simple | It's three years since I last saw her. |
Krótszy schemat It's three years since… jest szczególnie częsty w brytyjskim angielskim.
Użycie
1For, since i How long — szybka powtórka
For podaje długość; since podaje punkt początkowy (dzień, datę, godzinę albo wydarzenie). O długość pytasz How long + present perfect — to polskie „Od jak dawna…?” albo „Jak długo już…?”.
2Simple: wyniki i liczby
Formy prostej używasz, gdy czynność jest zakończona albo gdy coś liczysz: ile, ile razy. Polski aspekt dokonany często tu pasuje („przeczytałam”, „wypiła”).
3Simple z czasownikami stanu
Czasowniki opisujące stany — know, have (mieć), be, like, love, believe, understand, own — zwykle zostają w formie prostej, nawet gdy mówisz, jak długo coś trwa.
4Continuous: czynność i jej długość
Formy ciągłej używasz, gdy w centrum uwagi jest czynność, to, jak długo trwa, albo ślady, które zostawiła. Czynność może być skończona albo nie.
5Live, work, study, teach — obie formy są możliwe
Przy czasownikach opisujących dłuższą sytuację obie formy są poprawne z for i since, często prawie bez różnicy. Forma ciągła może sprawić, że sytuacja brzmi bardziej tymczasowo.
6It's (been) + czas + since…
Tym schematem mówisz, ile czasu minęło od jakiegoś wydarzenia w przeszłości — jak polskie „Minęło…, odkąd…”. Zdanie po since stoi zwykle w past simple. Może stać w present perfect, gdy ta sytuacja też trwa do teraz; w schemacie It's been… since past simple jest bezpiecznym wyborem.
Częste błędy
Pułapki dla Polaków
1. „Od” + czas teraźniejszy. „Moi dziadkowie są małżeństwem od 1975 roku” — po polsku czas teraźniejszy jest naturalny. Po angielsku sytuacja trwająca do teraz wymaga present perfect, także przy czasownikach stanu.
2. „Od jak dawna…?” → How long do you…? / How long are you…? Polskie pytanie stoi w czasie teraźniejszym, więc kusi, żeby tak samo zbudować angielskie. Ale How long + czas teraźniejszy pyta o coś innego (na przykład o długość zaplanowanego pobytu). O czas do teraz pytasz w present perfect.
3. „Od trzech lat” → since three years. Jedno polskie „od”, dwa angielskie słowa. Okres → for, punkt w czasie → since.
4. „Nie widziałam go od…” → past simple. W przeczeniach polski używa czasu przeszłego („Nie byłam u fryzjera od marca”). Po angielsku, gdy okres trwa do teraz, potrzebny jest present perfect.
5. „Przez dwa lata” → during two years. Polskie „przez” + okres to po angielsku for. During łączy się z rzeczownikiem nazywającym wydarzenie albo okres (during the film, during the summer) i odpowiada na pytanie „kiedy?”.
Nie myl
for, since i ago — for = długość; since = punkt początkowy; ago = jak dawno temu było zakończone wydarzenie, z past simple A2-19. Po polsku: „od sześciu miesięcy”, „od stycznia”, „sześć miesięcy temu”.
How long have you…? i How long did you…? — Present perfect pyta o coś, co wciąż jest aktualne; past simple — o zamknięty okres.
I've been here for a week i I'm here for a week — Pierwsze zdanie mierzy czas do teraz; drugie podaje całkowitą długość obecnego albo przyszłego pobytu. Po polsku: „od tygodnia” i „na tydzień”.
I've read your book i I've been reading your book — Simple: skończyłam. Continuous: jestem w trakcie albo poświęciłam na to sporo czasu.
Pisownia i wymowa
- for w mowie jest zwykle słabe: /fə/ (UK), /fɚ/ (US) — krótka, niewyraźna samogłoska. Polski nie redukuje samogłosek, więc nie mów pełnego „for” w for two years.
- since zachowuje pełną samogłoskę: /sɪns/ — krótkie, luźne /ɪ/, bliżej polskiego „y” niż „i”.
- How long have you…? zlewa się w jedną grupę: /haʊ ˈlɒŋ əv jə/ (UK), /haʊ ˈlɔːŋ əv jə/ (US). Na końcu long jest /ŋ/ — tył języka przy podniebieniu — bez dodanego „g” czy „k”.
- It's been często brzmi jak jedna całość: /ɪts bɪn/ — It's been ages!
- she's known = she has known; she's been może znaczyć she has been (nigdy she is been). W known /nəʊn/ k jest nieme.
Złota zasada
Wciąż aktualne? Użyj present perfect z for (długość) albo since (początek). Wynik, liczba albo czasownik stanu → simple. Czynność i to, jak długo trwa → continuous (przy live, work, study często oba są dobre). Polskie „od” + czas teraźniejszy i „nie… od” + czas przeszły to po angielsku zawsze present perfect.
Ćwiczenia
A. Forma
Wstaw for albo since, a w zadaniach 4–6 wykonaj polecenia.
-
I've had this bike 2021.
-
She's been sleeping ten hours.
-
We've been friends we were five.
-
Wstaw czasownik w past simple: It's been two years since I (see) my cousins.
-
Przekształć zdanie, używając formy ciągłej i for: I started learning the piano three years ago.
-
Napisz pytanie do odpowiedzi „For five years.” (you, have, your car)
B. Znaczenie
Wybierz odpowiedź, która pasuje do zdania.
-
Wybierz poprawną odpowiedź: I … Tom for years.
-
Wybierz poprawną odpowiedź: I … four cups of coffee today.
-
Wybierz poprawną odpowiedź: Sorry about my hands. I … the car.
-
Które zdanie mówi, że książka jest przeczytana do końca?
-
Które zdanie brzmi bardziej tymczasowo?
C. Znajdź błąd
Popraw błąd. Jeśli zdanie jest poprawne, napisz correct.
-
I live in this town since 2019.
-
How long are you waiting?
-
He's worked here since six months.
-
We've been travelling for three weeks, and we've visited five countries.
D. W kontekście
Wstaw czasowniki z nawiasów w odpowiedniej formie albo for / since.
Hi Sam! I 16 (live) in Lisbon 17 March, and I love it. I 18 (learn) Portuguese for three months, but it's hard! So far I 19 (make) a few friends at my language school. It 20 (be) ages since we last spoke — how are you?
E. Twoja kolej
Napisz po angielsku zdania o sobie.
-
Napisz dwa zdania: od jak dawna znasz kogoś bliskiego i od jak dawna masz jakąś swoją rzecz.
-
Napisz jedno zdanie o czynności, którą wykonujesz w ostatnim czasie, i jedno o jej wyniku.
F. Powtórka mieszana
Powtórz materiał z poprzednich lekcji.
-
B1-01 Present perfect continuous: „czekam od godziny” po angielsku Your eyes are red. you (cry)?
-
A2-19 Present perfect czy past simple? Różnica wyjaśniona prosto I (move) to London two years ago.
-
A2-17 Present perfect z just, already i yet: właśnie, już, jeszcze nie Have you finished your homework ?already = surprise
Odpowiedzi
A. Forma
- since
- for
- since
- saw / last saw
- I have been learning the piano for three years. / I've been learning the piano for three years.
- How long have you had your car?
B. Znaczenie
- have known
- have drunk
- have been repairing
- I've read your book.
- He's been living with friends since the fire.
C. Znajdź błąd
- I have lived in this town since 2019. / I've lived in this town since 2019. / I have been living in this town since 2019. / I've been living in this town since 2019.
- How long have you been waiting?
- He's worked here for six months. / He's been working here for six months.
- ✓ We've been travelling for three weeks, and we've visited five countries.
D. W kontekście
- have lived / have been living
- since
- have been learning
- have made
- has been / is
E. Twoja kolej
- I've known my best friend since primary school. I've had this watch for ten years.
- I've been running every morning this month. I've lost three kilos.
F. Powtórka mieszana
- Have … been crying
- moved
- yet / already
