SlowingoMálfræði
B1 39 / 39 Upprifjun

Upprifjun: að velja rétta tíð á ensku – sex andstæður og ein spurning fyrir hverja

Review: Choosing the Right Tense

Á þessari síðu
  1. Markmið
  2. Það sem við lærðum
  3. Mikilvægur samanburður
  4. Algengar villur
  5. Gildrur fyrir íslenskumælandi
  6. Gullnu reglurnar
  7. Æfingar

Markmið

Eftir þessa kennslustund geturðu valið rétta tíð í raunverulegum texta – í sögu, tölvupósti eða samtali – með því að spyrja einnar spurningar fyrir hverja af þeim sex andstæðum sem nemendur rugla oftast saman.

Það sem við lærðum

KennslustundEfniLykildæmi
B1-01have / has been + -ing: athöfn sem stendur enn yfir eða var að ljúka og skildi eftir ummerki („er búin að bíða í fjörutíu mínútur“)I've been waiting here for forty minutes.
B1-02for / since / How long + Present Perfect; einföld mynd um niðurstöðu, fjölda og ástandssagnir, framvinduhorf um athöfnina og lengd hennarI've read four books this month.
B1-03had + lýsingarháttur þátíðar: það sem gerðist fyrr af tveimur atburðum í fortíð („hafði gert“, „var búinn að gera“); ef röðin er skýr dugar Past SimpleWhen I got to the station, the train had left.
B1-04Sögur: Past Simple = atburðarás, Past Continuous = baksvið, Past Perfect = endurlitI was cooking dinner when the smoke alarm went off.
B1-05will be + -ing: í gangi á augnabliki í framtíð; venjulegur gangur málaThis time tomorrow I'll be flying to Lisbon.
B1-35Kortið: hver tíð = tími + horf (simple = heil staðreynd, continuous = í gangi, perfect = á undan ákveðnum punkti og skiptir máli, perfect continuous = hve lengi fram að ákveðnum punkti)I've lost my keys, so I can't get in.

Andstæðurnar sex hér á eftir rifja líka upp A1-23 (Present Simple eða Present Continuous), A2-02 (Past Simple eða Past Continuous), A2-05 (framtíðarmyndir) og A2-19 (Present Perfect eða Past Simple).

Mikilvægur samanburður

1. Present Simple (einföld nútíð) og Present Continuous (nútíð í framvinduhorfi) – Íslenska „vera að“ hjálpar, en íslensk nútíð nær líka yfir tímabundnar aðstæður („Við búum hjá vinum í þessum mánuði“). A1-23 B1-35

I work in a bank, but today I'm working from home.
Ég vinn í banka, en í dag er ég að vinna heima.
„vinn“ → work, „er að vinna“ → 'm working
We live in Manchester, but we're staying with friends in London this month.
Við búum í Manchester, en í þessum mánuði gistum við hjá vinum í London.
varanlegt / tímabundið
My sister works in a hospital.
Systir mín vinnur á spítala.
nútíð: almenn staðreynd
Sorry, I can't talk — I'm driving.
Fyrirgefðu, ég get ekki talað núna, ég er að keyra.
nútíð: augnablikið núna
  • Ein spurning: Er þetta almennt satt (venja, staðreynd, varanlegt ástand), eða í gangi núna eða um þessar mundir? Ástandssagnir (know, like, want, believe) haldast venjulega í einfaldri mynd.

2. Past Simple (einföld þátíð) og Present Perfect (enska núliðin tíð) – Present Perfect er ekki alltaf það sama og íslenska „hef gert“ eða „er búinn að gera“. A2-19 B1-35

I've drunk three coffees today.
Ég er búinn að drekka þrjá kaffibolla í dag.
dagurinn er ekki búinn → Present Perfect
I drank three coffees yesterday.
Ég drakk þrjá kaffibolla í gær.
gærdagurinn er liðinn → Past Simple
"Have you ever been to Rome?" "Yes, I went there in 2019."
„Hefurðu einhvern tíma komið til Rómar?“ „Já, ég fór þangað árið 2019.“
með ártali aðeins went
I've lost my keys, so I can't get in.
Ég er búinn að týna lyklunum, svo ég kemst ekki inn.
á undan núinu; niðurstaðan núna
  • Ein spurning: Er tíminn liðinn – get ég sagt eða spurt hvenær? Ef já → Past Simple. Ef tíminn er enn opinn, þetta er reynsla úr lífinu eða enginn tími er nefndur → Present Perfect.

3. Present Perfect simple og Present Perfect Continuous (núliðin tíð í framvinduhorfi) – „Er búin að lesa“ og „er búin að vera að lesa“ samsvara oft muninum. B1-01 B1-02

I've read four books this month.
Ég er búin að lesa fjórar bækur í þessum mánuði.
fjöldi
I've been reading this book for weeks. It's so long!
Ég er búin að vera að lesa þessa bók í margar vikur. Hún er svo löng!
athöfn + tímalengd
We've known each other for ages.
Við höfum þekkst í heila eilífð.
ástandssögn: einföld mynd
Your eyes are red. Have you been crying?
Augun í þér eru rauð. Hefurðu verið að gráta?
nýlokið; ummerkin sjást
  • Ein spurning: Er ég að telja saman niðurstöðu eða fjölda, eða að leggja áherslu á athöfnina og hve lengi hún hefur staðið? Niðurstaða, fjöldi eða ástandssögn → einföld mynd. Athöfn og tímalengd → framvinduhorf.

4. Past Simple og Past Continuous (þátíð í framvinduhorfi) – Íslensk þátíð getur verið hvort tveggja; „var að“ hjálpar. A2-02 B1-04

I was walking home when it started to rain.
Ég var að ganga heim þegar það fór að rigna.
langa línan: was walking; stutta strikið: started
When I got home, my sister was cooking dinner.
Þegar ég kom heim var systir mín að elda kvöldmat.
systirin byrjaði áður en ég kom
When I got home, my sister cooked dinner.
Þegar ég kom heim eldaði systir mín kvöldmat.
fyrst kom ég, svo byrjaði systirin að elda
  • Ein spurning: Er þetta skref í sögunni (atburður), eða athöfn að baki henni sem var þegar í gangi (baksvið)?

5. Past Simple og Past Perfect (þáliðin tíð) – Íslenska „hafði gert“ og „var búinn að gera“ eru góð fyrirmynd. B1-03 B1-04

When I arrived, they served dinner.
Þegar ég kom báru þau fram kvöldmatinn.
fyrst kom ég, svo maturinn
When I arrived, they had already served dinner.
Þegar ég kom voru þau búin að bera fram kvöldmatinn.
fyrst maturinn; ég kom of seint
I woke up, had a shower and left the house.
Ég vaknaði, fór í sturtu og fór út.
skýr röð: aðeins Past Simple
  • Ein spurning: Er ég þegar staddur á augnabliki í fortíð og þarf að fara enn lengra aftur? Ef já → had + lýsingarháttur þátíðar. Ef röðin er þegar skýr → Past Simple.

6. Framtíðarmyndir – Á íslensku segjum við margt af þessu í nútíð („Ég hitti Sam klukkan sex“); á ensku ræður uppruni framtíðarinnar. A2-05 B1-05

"Someone's at the door." "I'll go."
„Það er einhver við dyrnar.“ „Ég fer.“
ákvörðun núna
It's cold in here. I'll close the window.
Það er kalt hérna. Ég loka glugganum.
íslensk nútíð → I'll
I'm going to visit my grandmother next month.
Ég ætla að heimsækja ömmu í næsta mánuði.
áform: „ætla að“ → going to
I'm meeting Sam at six.
Ég hitti Sam klukkan sex.
frágengið: íslensk nútíð → Present Continuous
The train leaves at 7.15.
Lestin fer klukkan 7.15.
tímaáætlun → Present Simple; í Bandaríkjunum 7:15
At six I'll be meeting Sam, so I can't call you then.
Klukkan sex verð ég á fundi með Sam, svo ég get ekki hringt í þig þá.
í gangi klukkan sex
  • Ein spurning: Hvaðan kemur þessi framtíð? Ákvörðun núna, boð eða loforð → will. Áform → going to. Frágengið plan → Present Continuous. Tímaáætlun → Present Simple. Í gangi á augnabliki í framtíð → will be + -ing.

Sex spurningar í hnotskurn

AndstæðaEin spurning
Present Simple / Present ContinuousAlmennt satt, eða í gangi núna eða um þessar mundir?
Past Simple / Present PerfectEr tíminn liðinn?
Present Perfect simple / continuousNiðurstaða og fjöldi, eða athöfn og tímalengd?
Past Simple / Past ContinuousAtburður, eða baksvið sem var í gangi?
Past Simple / Past PerfectÞarf ég að fara lengra aftur frá augnabliki í fortíð?
framtíðarmyndirHvaðan kemur þessi framtíð?

Algengar villur

❌I'm knowing the answer.
✅I know the answer.
Ástandssagnir forðast venjulega framvinduhorf. B1-34
⚠️What do you do now? (= at this moment)
✅What are you doing now?
Málfræðilega rétt, en spyr um starf eða venjur. Athöfn í gangi → framvinduhorf. A1-23
❌I have seen him yesterday.
✅I saw him yesterday.
Liðinn tími kallar á Past Simple. A2-19
❌I've been to Paris two years ago.
✅I went to Paris two years ago.
ago sýnir liðinn tíma: Past Simple. A2-19
❌I work here since 2020.
✅I have worked here since 2020.
Fram að núna: perfect. Rétt er líka I have been working here since 2020. B1-35
⚠️I've been drinking four coffees today.
✅I've drunk four coffees today.
Málfræðilega rétt, en fjöldi lokinna hluta → einföld mynd. B1-02
⚠️When I left the house, it rained.
✅When I left the house, it was raining.
Málfræðilega rétt, en baksvið sem var þegar í gangi → Past Continuous. B1-04
❌I've already eaten when they arrived.
✅I'd already eaten when they arrived.
Sjónarhornið er í fortíðinni, svo had, ekki have. B1-03
⚠️Yesterday I had woken up at 7, had had breakfast and had left at 8.
✅Yesterday I woke up at 7, had breakfast and left at 8.
Málfræðilega rétt, en einföld röð atburða þarf aðeins Past Simple. B1-03
⚠️"The phone's ringing." "I'm going to answer it."
✅"I'll answer it."
Málfræðilega rétt, en ákvörðun á augnablikinu → will. A2-05
❌When you will arrive, I'll be waiting.
✅When you arrive, I'll be waiting.
Á eftir when: Present Simple. B1-05
❌Did you finished your homework?
✅Did you finish your homework?
Aðeins fyrsta sögnin sýnir tímann. B1-35

Gildrur fyrir íslenskumælandi

1. „Bróðir minn býr í tjaldi í sumar“ → Present Simple um tímabundnar aðstæður. Á íslensku segjum við „býr“ hvort sem það er varanlegt eða tímabundið – „er að búa“ heyrist varla. Á ensku hljómar he lives eins og varanlegt heimili. Um tímabundnar aðstæður er Present Continuous eðlilegt: he's living, he's staying. A1-23 B1-35

⚠️This summer my brother lives in a tent at the campsite in Skaftafell, because he works as a glacier guide there until the end of August.
✅This summer my brother is living in a tent at the campsite in Skaftafell, because he's working as a glacier guide there until the end of August.
Málfræðilega rétt, en lives hljómar varanlegt. Tímabundið → is living.

2. „Ég er búin að fara í sund klukkan sjö í morgun“ → Present Perfect með liðnum tíma. Á íslensku getur „vera búinn að“ staðið með tímaorðum eins og „í morgun“ eða „klukkan sjö“: „Ég er búin að fara í sund klukkan sjö í morgun.“ Á ensku stendur Present Perfect ekki með liðnum, tilgreindum tíma. Þegar þú segir hvenær það gerðist → Past Simple. A2-19 B1-35

❌Thanks, but I'll skip the swim with you today – I've been to Vesturbaejarlaug at seven this morning, before my shift at the bakery.
✅Thanks, but I'll skip the swim with you today – I went to Vesturbaejarlaug at seven this morning, before my shift at the bakery.
liðinn, tilgreindur tími (at seven this morning) → went

3. „Þegar mamma fann loksins stæði, þá var búðin lokuð“ → When …, then …. Í íslensku talmáli byrjar aðalsetningin oft á „þá“ á eftir „þegar“-setningu. Á ensku er then óþarft á eftir when-setningu og hljómar óeðlilega; tímaröðina sýnir tíðin – hér Past Perfect: búðin hafði lokað áður. B1-03 B1-04

⚠️When Mum finally found a parking space at Kringlan, then the shop with the cheap winter boots had already closed.
✅When Mum finally found a parking space at Kringlan, the shop with the cheap winter boots had already closed.
Málfræðilega rétt, en then er óþarft á eftir when-setningu.

Gullnu reglurnar

  • B1-01 have / has + been + -ing = athöfn sem hófst í fortíðinni og stendur enn yfir, eða var að ljúka og skildi eftir ummerki. Notaðu tíðina þegar athöfnin og tímalengdin skipta meira máli en niðurstaðan.
  • B1-02 Varir það enn? Notaðu Present Perfect með for (tímalengd) eða since (upphaf). Niðurstaða, fjöldi eða ástandssögn → einföld mynd. Athöfn og tímalengd → framvinduhorf (með live, work, study passa oft báðar).
  • B1-03 Ertu þegar í fortíðinni og þarft að fara enn lengra aftur? Notaðu had + lýsingarhátt þátíðar. Ef röðin er þegar skýr dugar Past Simple.
  • B1-04 Past Simple fyrir það sem gerðist, Past Continuous fyrir það sem var í gangi og Past Perfect fyrir það sem hafði gerst áður.
  • B1-05 Þegar athöfn verður í gangi á augnabliki í framtíðinni eða gerist hvort sem er samkvæmt áætlun notarðu will be + -ing.
  • B1-35 Hver tíð = tími + horf. Veldu tímann, veldu horfið – og láttu fyrstu hjálparsögnina bera tíma, neitun og spurningu. Á íslensku má oft sleppa því að velja horf; á ensku er það alltaf skylda.

Æfingar

A. Form

Skrifaðu rétta mynd eða breyttu setningunni.

  1. B1-35 Tíðir í ensku: allar 12 tíðirnar á einu korti, útskýrt á íslensku
    Present Perfect Continuous af wait: We for forty minutes.
  2. B1-35 Tíðir í ensku: allar 12 tíðirnar á einu korti, útskýrt á íslensku
    Past Perfect af start: When we arrived, the film already .
  3. B1-05 Future Continuous: will be + -ing útskýrt á íslensku
    Future Continuous af drive: At six I home, so call me later.
  4. B1-35 Tíðir í ensku: allar 12 tíðirnar á einu korti, útskýrt á íslensku
    Búðu til spurningu: She has been working here for a long time.
  5. B1-11 Þolmynd í öllum tíðum og með háttarsögnum á ensku
    Haltu tíðinni og breyttu setningunni í þolmynd: They have repaired the bridge.
  6. B1-12 Óbein ræða á ensku: reported speech útskýrt á íslensku
    Segðu frá með tíðarfærslu: "I'm working from home this week." → She said she from home that week.
  7. B1-07 Third conditional: If I had known… útskýrt á íslensku
    Tengdu setningarnar með skilyrðissetningu af tegund 3: I didn't know about the traffic, so I didn't take the train.
  8. B1-09 Should have, could have, might have: eftirsjá og ásökun á ensku
    I missed the train. I (should leave) earlier.

B. Merking

Veldu rétta mynd í hverja eyðu.

Two friends meet in a café
Ana: Ben! I 9 you for ages! I 10 you lived near here.
Ben: Yes, I 11 for the same bank, as usual, but this month I 12 from home.
Ana: Lucky you! I 13 house last month, and I 14 the new kitchen all week — look at my hands!
Ben: 15 it yet?
Ana: Not yet. Are you free on Saturday?
Ben: Sorry, I 16 tennis with my brother — we booked the court last week. But Sunday is fine.
Ana: Great. My bus 17 at ten, so I can be at your place by eleven.
Ben: Perfect. Oh no — I've left my wallet at home!
Ana: Don't worry, I 18.

C. Finndu villuna

Hver númeruð setning er annaðhvort rétt eða með einni villu í tíð. Skrifaðu leiðréttu setninguna eða skrifaðu correct.

An email from Dublin
(19) Hi Sam, I have arrived in Dublin last Monday. (20) I'm staying with my cousin until I find a flat. (21) So far I've looked at five flats, but they were all too expensive. (22) Yesterday I've had my first day at the new job. (23) When I got to the office, my manager had already left for a meeting, so a colleague showed me around. (24) I'm knowing only two people here, but everyone is friendly. (25) I'm here for a week now, and I love it already. (26) Next Friday I'll be flying home for my sister's wedding — I'll call you when I will land!
  1. A2-19 Present Perfect eða Past Simple? Munurinn útskýrður á íslensku
    Hi Sam, I have arrived in Dublin last Monday.
  2. A1-23 Present Simple eða Present Continuous? Munurinn útskýrður á íslensku
    I'm staying with my cousin until I find a flat.
  3. A2-19 Present Perfect eða Past Simple? Munurinn útskýrður á íslensku
    So far I've looked at five flats, but they were all too expensive.
  4. A2-19 Present Perfect eða Past Simple? Munurinn útskýrður á íslensku
    Yesterday I've had my first day at the new job.
  5. B1-03 Past Perfect (þáliðin tíð) á ensku: had + lýsingarháttur þátíðar
    When I got to the office, my manager had already left for a meeting, so a colleague showed me around.
  6. B1-34 Ástandssagnir í framvinduhorfi á ensku: she's being silly, I'm thinking, I'm having
    I'm knowing only two people here, but everyone is friendly.
  7. B1-02 For, since og how long: Present Perfect eða Present Perfect Continuous?
    I'm here for a week now, and I love it already.
  8. B1-05 Future Continuous: will be + -ing útskýrt á íslensku
    Next Friday I'll be flying home for my sister's wedding — I'll call you when I will land!

D. Í samhengi

Fylltu í söguna með réttum myndum sagnanna í svigunum.

The wrong train
Last summer I 27 (travel) to Edinburgh for a job interview. It 28 (be) a hot morning, and the station 29 (be) full of people. I 30 (buy) a coffee and 31 (get) on the train. I 32 (read) my notes when the guard 33 (check) my ticket. "Sorry," she said, "you're on the wrong train." I couldn't believe it. I 34 (never / make) a mistake like that before! By the time I arrived in Edinburgh, the interview 35 (already / start), and the manager 36 (wait) for me for over an hour. But she just laughed — and I got the job! I 37 (work) there for a year now, and next month I 38 (move) to the London office. I've already booked a flat there.

E. Spreyttu þig

Skrifaðu á ensku.

  1. B1-04 Narrative tenses: hvernig á að segja sögu úr fortíðinni á ensku
    Skrifaðu upphaf sögu (þrjár eða fjórar setningar) um dag þegar eitthvað fór úrskeiðis. Notaðu Past Continuous um baksviðið, Past Simple um atburðina og Past Perfect um einn fyrri atburð.
  2. B1-02 For, since og how long: Present Perfect eða Present Perfect Continuous?
    Skrifaðu stuttan tölvupóst til vinar eða vinkonu (þrjár eða fjórar setningar) um lífið þitt núna: eitthvað tímabundið, eitthvað sem þú hefur verið að gera undanfarið og eina niðurstöðu eða tölu.
  3. A2-05 Framtíð á ensku: will, going to, Present Continuous eða Present Simple?
    Skrifaðu fjögurra lína samtal þar sem tveir vinir gera áætlanir. Notaðu frágengið plan, tímaáætlun, ákvörðun sem er tekin núna og will be + -ing.

F. Blönduð upprifjun

Rifjaðu upp efni fyrri kennslustunda.

  1. A2-16 Present Perfect á ensku: Have you ever…? Að segja frá reynslu
    Have you ever (eat) octopus?
  2. A2-17 Present Perfect með just, already og yet: „var að“ og „búinn að“ á ensku
    I've (just finish) my homework. Can I go out now?
  3. A2-18 Present Perfect með for og since: hve lengi eitthvað hefur varað
    We've lived in this house 2019.
  4. A2-28 Used to á ensku: „var vanur að“ og gamlar venjur
    When I was a kid, I (play) football every weekend. (use used to)
Svör

A. Form

  1. have been waiting
  2. had … started
  3. will be driving
  4. Has she been working here for a long time?
  5. The bridge has been repaired.
  6. was working
  7. If I had known about the traffic, I would have taken the train. / If I'd known about the traffic, I'd have taken the train. / If I'd known about the traffic, I would have taken the train. / I would have taken the train if I had known about the traffic.
  8. should have left

B. Merking

  1. haven't seen
  2. didn't know
  3. work
  4. 'm working
  5. moved
  6. 've been painting
  7. Have you finished / Did you finish
  8. 'm playing
  9. leaves / will leave
  10. 'll pay

C. Finndu villuna

  1. I arrived in Dublin last Monday. / Hi Sam, I arrived in Dublin last Monday.
  2. ✓
  3. ✓
  4. Yesterday I had my first day at the new job.
  5. ✓
  6. I know only two people here, but everyone is friendly. / I only know two people here, but everyone is friendly.
  7. I've been here for a week now, and I love it already.
  8. Next Friday I'll be flying home for my sister's wedding — I'll call you when I land!

D. Í samhengi

  1. travelled / traveled
  2. was
  3. was
  4. bought
  5. got
  6. was reading / had been reading
  7. checked
  8. had never made
  9. had already started
  10. had been waiting / had waited
  11. have worked / have been working
  12. am moving / am going to move / will be moving / will move

E. Spreyttu þig

  1. It was raining and I was waiting for the bus. Suddenly, I realised I had left my phone at home. I ran back, and of course the bus came while I was running.
  2. Hi Jo! I'm working from home this month. I've been learning to bake bread, and I've made six loaves so far! I haven't seen you since March — let's meet soon.
  3. A: Are you doing anything on Friday? B: I'm meeting my sister — her train arrives at half past five. A: OK, I'll call you on Saturday, then. B: Not before twelve — I'll be working all morning.

F. Blönduð upprifjun

  1. eaten
  2. just finished
  3. since
  4. used to play
Android appLærðu á ferðinni Google Play