SlowingoGramatyka
B1 1 / 39

Present perfect continuous: „czekam od godziny” po angielsku

Present Perfect Continuous

Na tej stronie
  1. Cel lekcji
  2. Główna idea
  3. Polski a angielski
  4. Budowa
  5. Użycie
  6. Częste błędy
  7. Pułapki dla Polaków
  8. Nie myl
  9. Pisownia i wymowa
  10. Złota zasada
  11. Ćwiczenia

Cel lekcji

Po tej lekcji opowiesz o czynnościach, które zaczęły się w przeszłości i wciąż trwają albo właśnie się skończyły i zostawiły ślady — za pomocą have / has been + forma -ing.

Główna idea

Present perfect łączy przeszłość z teraźniejszością A2-17. Forma ciągła (-ing) pokazuje czynność w toku A1-22. Połącz je, a dostaniesz czas, który z perspektywy teraz patrzy wstecz na czynność, która trwała — i często wciąż trwa.

Wyobraź sobie stoper. „Start” wciśnięto w przeszłości, a stoper wciąż chodzi: I've been waiting for an hour. Czekanie zaczęło się godzinę temu i nadal czekam. Albo przed chwilą naciśnięto „stop”, a skutki wciąż widać: You're out of breath. Have you been running?

W obu przypadkach w centrum uwagi jest sama czynność i to, jak długo trwa, a nie gotowy wynik. Dlatego ten czas często niesie emocje: zmęczenie, irytację, wysiłek. I've been working all day mówi mniej o tym, co udało się zrobić, a bardziej o długim, ciągłym wysiłku.

Polski a angielski

Po polsku czynność, która trwa do teraz, opisujemy czasem teraźniejszym + „od”: „Czekam od godziny”, „Pada od rana”, „Uczę się angielskiego od trzech lat”. Po angielsku czas teraźniejszy tu nie wystarczy — potrzebny jest present perfect continuous, bo zdanie łączy przeszłość (start) z teraźniejszością. Polskie „od” ma po angielsku dwa odpowiedniki: for + okres (for an hour) i since + punkt w czasie (since ten o'clock). Gdy czynność już się skończyła, ale widać jej skutki, po polsku używamy czasu przeszłego, zwykle niedokonanego („Płakałaś?”), a po angielsku znów present perfect continuous. Polski aspekt czasem pomaga: „malowałem kuchnię” (czynność) to zwykle I've been painting, a „pomalowałem kuchnię” (wynik) — I've painted.

PolskiAngielskiCo warto zauważyć
Czekam tu od czterdziestu minut.I've been waiting here for forty minutes.„od” + okres → for
Uczy się gry na gitarze od stycznia.She's been learning the guitar since January.„od” + punkt w czasie → since
Pada śnieg od rana.It's been snowing all morning.po polsku czas teraźniejszy
Jesteś cały mokry. Pływałeś?You're all wet. Have you been swimming?skutek widać teraz → nie Did you swim?
Ostatnio często chodzę na siłownię.I've been going to the gym a lot lately.powtarzana czynność do teraz
Co porabiasz?What have you been doing lately?pytanie o ostatnie tygodnie
Malowałem kuchnię.I've been painting the kitchen.niedokonany: czynność
Pomalowałem kuchnię.I've painted the kitchen.dokonany: wynik → present perfect simple

Budowa

have / has + been + forma -ing — been to trzecia forma (past participle) od be i nigdy się nie zmienia.

Podmiothave / hasbeenforma -ing
I / you / we / theyhave ('ve)beenworking
he / she / ithas ('s)beenworking

Zdanie twierdzące, przeczenie, pytanie

Przykład
Zdanie twierdząceShe's been studying all evening.
PrzeczenieI haven't been sleeping well. / He hasn't been feeling well.
Pytanie tak/nieHave you been waiting long? / Has it been raining?
Pytanie szczegółoweWhat have you been doing? / How long has she been working here?

Krótkie odpowiedzi — tylko have / has.

PytanieTakNie
Have you been working?Yes, I have.No, I haven't.
Has she been crying?Yes, she has.No, she hasn't.

Częste określenia czasu: for (two hours), since (nine o'clock), all day, all morning, lately, recently, these days, this week. Pełne porównanie z present perfect simple i z How long…? znajdziesz w B1-02.

Użycie

1Czynność, która trwa do teraz

Czynność zaczęła się w przeszłości i wciąż trwa w chwili mówienia. Zwykle określenie czasu pokazuje, jak długo trwa do tej pory. Po polsku: czas teraźniejszy + „od”.

I've been waiting here for forty minutes.
Czekam tu od czterdziestu minut.
po polsku czas teraźniejszy, po angielsku present perfect continuous
We've been living in this flat for two years.
Mieszkamy w tym mieszkaniu od dwóch lat.
i nadal tu mieszkamy; flat (UK), apartment (US)
She's been learning the guitar since January.
Od stycznia uczy się grać na gitarze.
„od” + punkt w czasie → since
It's been snowing all morning.
Od rana pada śnieg.
They've been building that hotel for ages.
Budują ten hotel od wieków.
potocznie: od bardzo dawna

2Czynność, która właśnie się skończyła i zostawiła ślad

Czynność przed chwilą się skończyła, a jej skutki widać, słychać albo czuć teraz. Często nie ma żadnego określenia czasu. Po polsku zwykle czas przeszły niedokonany.

You're all wet. Have you been swimming?
Jesteś cała mokra. Pływałaś?
skutek widać teraz
Your eyes are red. Have you been crying?
Masz czerwone oczy. Płakałeś?
Sorry I'm so dirty. I've been fixing my bike.
Przepraszam, że jestem taki brudny. Naprawiałem rower.
The streets are wet. It's been raining.
Ulice są mokre. Padało.
deszcz już przestał
"Why are you out of breath?" "I've been running for the bus."
„Czemu jesteś taka zdyszana?” „Biegłam na autobus.”

3Czynność powtarzana w ostatnim czasie

Czynność powtarza się wiele razy w okresie aż do teraz. Częste są tu słowa lately, recently i these days (ostatnio, ostatnimi czasy).

I've been going to the gym a lot lately.
Ostatnio dużo chodzę na siłownię.
po polsku czas teraźniejszy
He's been calling me every night this week.
W tym tygodniu dzwoni do mnie co wieczór.
We've been eating out too much recently.
Ostatnio za często jadamy na mieście.
My neighbours have been having parties every weekend.
Sąsiedzi robią imprezy w każdy weekend.
have a party to czynność, więc forma ciągła pasuje

4Nacisk na czynność i czas jej trwania

Wybierz ten czas, gdy chcesz podkreślić, jak długo albo jak nieprzerwanie coś trwa — często żeby pokazać zmęczenie, irytację albo wysiłek.

I've been working on this report all day, and it still isn't finished.
Cały dzień siedzę nad tym raportem i wciąż nie jest skończony.
You've been playing that game for hours!
Grasz w tę grę od kilku godzin!
irytacja
She's been looking after her mother since the spring.
Od wiosny opiekuje się mamą.
wysiłek rozłożony w czasie
We've been trying to call you all afternoon.
Całe popołudnie próbujemy się do ciebie dodzwonić.

5Pytanie o to, co ktoś ostatnio robi

What have you been doing? to naturalny sposób, żeby zapytać, co u kogoś słychać ostatnio — albo skąd wzięła się sytuacja, którą widzisz.

What have you been doing lately?
Co ostatnio porabiasz?
Hi! I haven't seen you for ages. What have you been up to?
Cześć! Kopę lat! Co tam u ciebie słychać?
potocznie
What have you been eating? Your shirt is covered in sauce!
Co ty jadłeś? Cała koszula w sosie!
skutek widać teraz

Częste błędy

❌I've been wait for an hour.
✅I've been waiting for an hour.
Po been stoi forma -ing.
❌She has being working all day.
✅She has been working all day.
have/has + been, nie being.
❌I'm waiting here since ten o'clock.
✅I've been waiting here since ten o'clock.
Czas trwania do teraz wymaga czasu perfect.
❌He have been studying.
✅He has been studying.
he/she/it → has.
❌How long you have been waiting?
✅How long have you been waiting?
W pytaniu have/has stoi przed podmiotem.
❌I've been knowing her for years.
✅I've known her for years.
Czasowniki stanu (know, own, believe…) zwykle nie mają formy ciągłej. Zob. B1-02.
⚠️I've been writing three emails this morning.
✅I've written three emails this morning.
Gdy liczysz gotowe rzeczy, użyj present perfect simple. Zob. B1-02.

Pułapki dla Polaków

1. „Od” + czas teraźniejszy. To pułapka numer jeden. „Pada od rana”, „Brat pracuje w Norwegii od marca” — po polsku czas teraźniejszy jest naturalny. Po angielsku czas teraźniejszy (simple ani continuous) nie łączy się z for / since w tym znaczeniu. Potrzebny jest czas perfect.

❌It's raining since the morning.
✅It's been raining since the morning.
❌My brother works in Norway since March.
✅My brother has been working in Norway since March.
albo: has worked

2. „Od godziny” → since an hour. Polskie „od” pasuje i do okresu, i do punktu w czasie. Po angielsku okres (godzina, trzy dni, dwa lata) to for, a punkt w czasie (poniedziałek, 2020 rok, dziesiąta) to since.

❌We've been sitting in this traffic jam since an hour.
✅We've been sitting in this traffic jam for an hour.
❌She's been training since three months.
✅She's been training for three months.

3. „Ostatnio” + czas przeszły. Po polsku „Ostatnio dużo pracowałam” brzmi naturalnie. Po angielsku z lately i recently — gdy chodzi o okres, który trwa do teraz — zwykle używa się czasu perfect.

⚠️Lately I worked a lot, so I'm exhausted.
✅Lately I've been working a lot, so I'm exhausted.
Brzmi nienaturalnie: lately łączy okres z teraźniejszością.

4. „Mam ten samochód od…” → I have it since. Czasowniki stanu (know, have w znaczeniu „mieć”, believe, own) nie mają formy ciągłej, ale wciąż potrzebują czasu perfect, gdy mówisz, jak długo coś trwa. Więcej w B1-02.

❌We have this car since 2015.
✅We've had this car since 2015.
❌My parents own this house for thirty years.
✅My parents have owned this house for thirty years.

Nie myl

Present continuous i present perfect continuous — Present continuous A1-22 opisuje to, co dzieje się teraz. Present perfect continuous patrzy wstecz: od kiedy albo jak długo to się dzieje. Po polsku w obu zdaniach jest czas teraźniejszy.

I'm waiting for the bus.
Czekam na autobus.
teraz
I've been waiting for the bus for twenty minutes.
Czekam na autobus od dwudziestu minut.
teraz + czas, który już minął

Present perfect continuous i present perfect simple — Forma ciągła skupia się na czynności, forma prosta na gotowym wyniku. Pełne porównanie w B1-02.

I've been painting the kitchen.
Malowałam kuchnię.
czynność: może jeszcze nie skończyłam, mam farbę na ubraniu
I've painted the kitchen.
Pomalowałam kuchnię.
wynik: gotowe

Present perfect continuous i past continuous — Past continuous A2-01 opisuje czynność w jakimś momencie w przeszłości, bez związku z teraźniejszością.

I was reading at ten o'clock last night.
Wczoraj o dziesiątej wieczorem czytałem.
moment w przeszłości
I've been reading all evening.
Czytam cały wieczór.
aż do teraz

Pisownia i wymowa

  • W mowie have i has prawie zawsze się skraca: I've been, you've been, she's been, it's been. W I've na końcu jest dźwięczne /v/ — nie zamieniaj go w „f”, jak przy polskim ubezdźwięcznieniu na końcu wyrazu.
  • She's been = she has been, nigdy she is been. Been po 's mówi ci, że to has.
  • Been jest zwykle słabe i krótkie: /bɪn/, zarówno w brytyjskim, jak i w amerykańskim angielskim. Krótkie, luźne /ɪ/ — bliżej polskiego „y” niż „i”. Łączy się ściśle z następnym słowem: I've been waiting brzmi jak jedna grupa.
  • W pytaniach have jest słabe: Have you been…? → /həv jə bɪn/. W krótkich odpowiedziach jest mocne: Yes, I have /hæv/ — z otwartym /æ/. h to lekki wydech, a nie polskie „ch”.
  • Końcówka -ing to jeden dźwięk /ŋ/ — bez dodanego „g” czy „k”. Zasady pisowni -ing są takie same jak w present continuous A1-22: make → making, run → running, lie → lying.

Złota zasada

have / has + been + -ing = czynność, która zaczęła się w przeszłości i wciąż trwa albo właśnie się skończyła i zostawiła ślady. Używaj jej, gdy czynność i czas jej trwania są ważniejsze niż wynik. A polskie „od” + czas teraźniejszy to po angielsku czas perfect: „Czekam od godziny” = I've been waiting for an hour.

Ćwiczenia

A. Forma

W zadaniach 1–3 użyj present perfect continuous.

  1. I (wait) for you for half an hour!
  2. She's out of breath because she (run).
  3. You look tired. you (sleep) badly?
  4. It (not rain) today.
  5. Ułóż pytanie: you / do / what / lately?
  6. Użyj formy skróconej: They have been travelling.

B. Znaczenie

Wybierz odpowiedź, która pasuje do sytuacji.

  1. Wybierz poprawną odpowiedź: Your hands are covered in paint. ?
  2. Wybierz poprawną odpowiedź: I … four emails this morning.
  3. Wybierz poprawną odpowiedź: Look outside! It … all night.
  4. Które zdanie znaczy, że czynność wciąż trwa?

C. Znajdź błąd

Popraw błąd. Jeśli zdanie jest poprawne, napisz correct.

  1. He has been study all night.
  2. I am learning English since 2019.
  3. We have being trying to call you.
  4. Krótka odpowiedź: "Has she been crying?" "Yes, she's."

D. W kontekście

Użyj present perfect simple albo present perfect continuous.

Back from the gym
Dad: You're very red. What 15 you (do)?
Leo: I 16 (run) in the park. I 17 (train) for the city marathon since March.
Dad: That's great. But you 18 (not / eat) properly lately.
Leo: I know. I 19 (try) to eat more vegetables this week, though!

E. Twoja kolej

Napisz po angielsku własne zdania.

  1. Napisz dwa zdania o tym, czym zajmujesz się ostatnio.
  2. Popatrz na jakąś osobę albo miejsce obok ciebie i zgadnij, co się działo.

F. Powtórka mieszana

Powtórz materiał z poprzednich lekcji.

  1. A2-17 Present perfect z just, already i yet: właśnie, już, jeszcze nie
    I've just (finish) my homework. Can I go out?
  2. A2-19 Present perfect czy past simple? Różnica wyjaśniona prosto
    We (visit) Rome in 2019.
  3. A2-18 Present perfect z for i since: jak powiedzieć „od” po angielsku
    I've known Ana we were at school.
Odpowiedzi

A. Forma

  1. have been waiting / 've been waiting
  2. has been running / 's been running
  3. Have … been sleeping
  4. hasn't been raining / hasn't rained
  5. What have you been doing lately?
  6. They've been travelling.

B. Znaczenie

  1. Have you been painting
  2. have written
  3. has been snowing
  4. I've been working on my thesis for six months.

C. Znajdź błąd

  1. He has been studying all night. / He's been studying all night.
  2. I have been learning English since 2019. / I've been learning English since 2019.
  3. We have been trying to call you. / We've been trying to call you.
  4. Yes, she has.

D. W kontekście

  1. have … been doing
  2. have been running
  3. have been training / have trained
  4. haven't been eating / haven't eaten
  5. have been trying / have tried

E. Twoja kolej

  1. I've been learning to cook Thai food. I've been sleeping badly this week.
  2. The floor is wet. Someone has been cleaning.

F. Powtórka mieszana

  1. finished
  2. visited
  3. since
Aplikacja AndroidUcz się w drodze Google Play