State verbs w czasie continuous: I think czy I'm thinking, You're being silly
State Verbs in the Continuous: She's Being Silly
Na tej stronie
Cel lekcji
Po tej lekcji użyjesz be being + przymiotnik, żeby opisać chwilowe zachowanie (You're being silly), i rozpoznasz, kiedy czasowniki takie jak think, have, see, taste, smell, feel, look i weigh opisują stan (forma prosta), a kiedy czynność (możliwa forma continuous).
Główna idea
W A1-23 poznaliśmy state verbs, czyli czasowniki stanu (know, like, want, believe), które zwykle nie występują w formie continuous. Stan jest jak posąg: po prostu jest. Nic się nie dzieje, nikt nic nie robi i nie ma „środka”, w którym można by być. Forma continuous jest dla tancerza: ktoś coś robi, to się zaczęło i się skończy.
Ale wiele częstych czasowników może być posągiem albo tancerzem — zależnie od znaczenia. I have a car to posąg (posiadanie). I'm having lunch to tancerz (czynność). The soup tastes salty to posąg (taka jest zupa). The chef is tasting the soup to tancerz (kucharka robi to celowo).
Zasada nie brzmi więc „te czasowniki nigdy nie mają -ing”. Zasada to pytanie: czy to stan, czy celowa czynność? Jeśli ktoś aktywnie coś robi, forma continuous jest w porządku. Nawet be może tańczyć: She's silly (jej charakter) i She's being silly (jej zachowanie w tej chwili).
Polski a angielski
Polski nie ma form continuous: jeden czas teraźniejszy obejmuje i stan, i czynność w toku. Za to polski często ma dwa różne czasowniki tam, gdzie angielski ma jeden w dwóch znaczeniach: „mam” i „jem”, „smakuje” i „próbuje”, „pachnie” i „wącha”, „jest niegrzeczny” i „zachowuje się niegrzecznie”. To dobra podpowiedź: jeśli po polsku pasuje czasownik czynności (jeść, próbować, wąchać, zastanawiać się, spotykać się, zachowywać się), po angielsku zwykle możesz użyć continuous. Uważaj tylko na polskie czuć: „czuję się zmęczona” to feel, ale „czuję dym” (węchem) to smell.
| Polski | Angielski | Stan czy czynność? |
|---|---|---|
| Myślę, że masz rację. | I think you're right. | opinia → stan |
| Zastanawiam się nad zmianą pracy. | I'm thinking about changing my job. | rozważanie → czynność |
| Ma dwóch braci. | She has two brothers. | posiadanie → stan |
| Jemy obiad. | We're having lunch. | czynność → continuous |
| Zupa smakuje trochę za słono. | This soup tastes a bit salty. | jaka jest → stan |
| Kucharz próbuje zupy. | The chef is tasting the soup. | celowo → czynność |
| Czuję dym. | I can smell smoke. | zauważam zapach → can smell |
| Zachowujesz się niemądrze. | You're being silly. | zachowanie teraz → be being |
Budowa
be being + przymiotnik
| Charakter / zwykła cecha (stan) | Zachowanie w tej chwili (czynność) |
|---|---|
| He is rude. (zawsze) | He's being rude. (teraz, celowo) |
| You are very kind. | You're being very kind today. |
| She isn't usually difficult. | She's being difficult this morning. |
Przymiotnik zwykle opisuje zachowanie, które da się kontrolować: silly, rude, kind, careful, generous, polite, difficult, lazy, stupid, honest, selfish. Nie: tall, ill, tired, hungry, happy.
Czasowniki o dwóch znaczeniach
| Czasownik | Stan (forma prosta) | Czynność (możliwe continuous) |
|---|---|---|
| think | opinia: I think it's a good idea. | rozważać: I'm thinking about a new job. |
| have | posiadanie, relacje, choroba: She has two brothers. | czynności, przeżycia: We're having dinner. |
| see | widzieć, rozumieć: I see what you mean. | spotykać się, umawiać, chodzić z kimś: I'm seeing the dentist at four. |
| taste / smell | jakie coś jest: It tastes sweet. | celowo próbować / wąchać: He's smelling the milk. |
| feel | opinia: I feel we should wait. | dotykać: She's feeling the fabric. |
| look | wygląd: You look tired. | look at / look for: What are you looking at? |
| weigh | ile coś waży: The bag weighs 20 kilos. | ważyć coś na wadze: She's weighing the flour. |
Test znaczenia: Czy ktoś aktywnie coś robi, a ta czynność się zaczęła i skończy? → możliwe continuous. Czy to po prostu tak jest? → forma prosta.
Użycie
1be being + przymiotnik — chwilowe zachowanie
Użyj am / is / are being + przymiotnik, żeby opisać, jak ktoś się zachowuje teraz, często inaczej niż zwykle. Takie zdanie często brzmi jak skarga albo komentarz. Po polsku najczęściej mówimy „zachowujesz się…” albo „robisz się…”.
2think — opinia i rozważanie
Think (that) = mieć zdanie: stan, forma prosta. Think about / of = myśleć o czymś, rozważać: czynność, możliwe continuous.
3have — posiadanie albo czynności i przeżycia
Have w znaczeniu posiadania, rodziny, relacji i choroby to stan. Have w stałych wyrażeniach o czynnościach i przeżyciach — have lunch, have a shower, have a party, have a good time, have a baby — to czynność. Po polsku w tych wyrażeniach zwykle stoi inny czasownik niż „mieć”: jeść, brać prysznic, bawić się.
4see — widzieć albo spotykać się
See = widzieć oczami albo rozumieć: stan. Przy widzeniu oczami często mówimy can see. See = spotkać się, iść do lekarza albo chodzić z kimś: czynność, często w continuous przy planach.
5taste, smell — jakie coś jest albo celowe próbowanie
Taste i smell + przymiotnik (albo like + rzeczownik) opisują, jakie coś jest: stan. Kiedy ktoś coś celowo próbuje albo wącha, to czynność. Zapach albo smak, który po prostu zauważasz, to can smell / can taste.
6feel, look, weigh
Feel + przymiotnik (jak się czujesz) może mieć formę prostą albo continuous prawie bez różnicy. Feel (that) = uważać to stan; feel = dotykać, badać dotykiem to czynność. Look + przymiotnik (wygląd) to stan, ale continuous też jest częste w odniesieniu do teraz: You're looking well. Look at / for to czynność. Weigh = ile coś waży to stan; weigh = ważyć coś na wadze to czynność.
Częste błędy
Pułapki dla Polaków
1. „Czuję zapach” → feel. Polskie „czuć” obejmuje i uczucia, i zapachy. Po angielsku feel to uczucia, samopoczucie albo dotyk. Zapach, który zauważasz, to can smell.
2. „Smakuje mi” → tastes me. Polskie „smakuje mi” opisuje, czy coś lubisz. Angielskie taste nie łączy się z osobą: powiedz, że coś ci się podoba (I like it), albo jakie jest (it tastes good).
3. „Wyglądasz na zmęczoną” → look like tired. Po look w znaczeniu wyglądu stoi sam przymiotnik. Look like łączy się z rzeczownikiem (You look like your mother).
Nie myl
is i is being — is opisuje zwykłą cechę; is being opisuje zachowanie teraz, często nietypowe.
I feel i I'm feeling — przy uczuciach i zdrowiu obie formy są poprawne i znaczą prawie to samo. Żadnej z nich nie poprawiaj.
be being + przymiotnik i strona bierna — is being + past participle to strona bierna w continuous (zob. B1-11), a nie zachowanie.
O potocznych formach typu I'm loving it i I'm hearing that… zob. C2-01; o stylu mówionym — C2-03.
Pisownia i wymowa
- being ma dwie sylaby: /ˈbiːɪŋ/ — długie /iː/, potem krótkie /ɪ/ i na końcu /ŋ/ bez dodanego „g” czy „k”. W You're being silly akcentuj przymiotnik: you're being silly.
- Żeby przeciwstawić charakter i zachowanie, zaakcentuj being: He isn't rude — he's being rude.
- weigh /weɪ/ brzmi tak samo jak way; weighs = ways. gh jest nieme. Na początku /w/ — zaokrąglone usta jak przy polskim „ł”, a nie polskie „w”.
- taste /teɪst/: dwugłoska /eɪ/, a nie polskie „e”. tastes kończy się na /sts/. Na początku mów powoli: /teɪsts/, nie opuszczaj środkowego /t/.
- smell kończy się ciemnym l: tył języka uniesiony, dźwięk głębszy niż polskie „l”.
Złota zasada
Zapytaj: czy to stan, czy celowa czynność? Stany (opinia, posiadanie, jakie coś jest) mają formę prostą; czynności mogą mieć continuous — nawet z czasownikami think, have, see, taste i weigh. Be being + przymiotnik stosuj tylko do zachowania, nie do stałych cech ani stanów, takich jak tall czy ill. Polskie czasowniki czynności (jeść, próbować, wąchać, zastanawiać się) to dobra podpowiedź.
Ćwiczenia
A. Forma
Użyj czasownika z nawiasu w formie prostej albo continuous.
-
Stop it — you (be) silly! You're not usually like this.
-
We (have) a party on Saturday. Can you come?
-
I (think) about selling my car.
-
This cake (taste) amazing.
-
She (have) long dark hair.
-
The vet (weigh) the dog at the moment.
B. Znaczenie
Wybierz poprawną odpowiedź albo odpowiedz na pytanie.
-
Wybierz poprawną odpowiedź: I … that's a great idea.
-
Wybierz poprawną odpowiedź: We … each other — it's still quite new.
-
Wybierz poprawną odpowiedź: Sorry, I … very tired today.
-
Stan (state) czy czynność (activity)? "Why are you smelling your shirt?"
-
Wybierz poprawną odpowiedź: I … much better today.
C. Znajdź błąd
Popraw błąd. Jeśli zdanie jest poprawne, napisz correct.
-
I'm having two sisters.
-
This suitcase is weighing twenty kilos.
-
The children are being very quiet today.
-
She is being hungry.
D. W kontekście
Uzupełnij rozmowę. Użyj czasowników z nawiasów w formie prostej albo continuous.
Mum: Hi! What 16 you (do)?
Leo: We 17 (have) dinner. Dad 18 (taste) the sauce right now. He says it 19 (taste) too salty.
Mum: And where's your sister?
Leo: She 20 (have) a shower.
Mum: OK. I 21 (think) I'll call back later, then.
E. Twoja kolej
Napisz po angielsku o sobie.
-
Napisz dwa zdania z have: jedno o czymś, co posiadasz, i jedno o czymś, co robisz w tym tygodniu.
-
Napisz zdanie o kimś, kto dziś zachowuje się nietypowo. Użyj be being.
F. Powtórka mieszana
Powtórz materiał z wcześniejszych lekcji.
-
A1-23 Present simple czy present continuous? Różnica wyjaśniona prosto I usually (walk) to work, but today I (take) the bus.
-
B1-02 For, since, how long: present perfect simple czy continuous? I (know) her for ten years.
-
B1-01 Present perfect continuous: „czekam od godziny” po angielsku I'm tired because I (work) in the garden all day.
Odpowiedzi
A. Forma
- are being
- are having
- am thinking
- tastes
- has / has got
- is weighing
B. Znaczenie
- think
- are seeing
- am
- activity
- feel / am feeling
C. Znajdź błąd
- I have two sisters. / I've got two sisters.
- This suitcase weighs twenty kilos.
- ✓ The children are being very quiet today.
- She is hungry. / She's hungry.
D. W kontekście
- are … doing
- are having
- is tasting
- tastes
- is having
- think
E. Twoja kolej
- I have an old bike. This week I'm having guitar lessons every evening.
- My cat is being very friendly today — she probably wants food.
F. Powtórka mieszana
- walk … am taking
- have known
- have been working / have worked
