Was dhe were në anglisht: e kaluara e foljes to be
Was and Were
Në këtë faqe
Qëllimi
Pas këtij mësimi do të dini të flisni për të kaluarën me was dhe were: ku ishit, si ndiheshit, si ishte diçka, kur keni lindur dhe çfarë kishte në një vend, në fjali pohore, mohore dhe pyetje.
Ideja kryesore
Përfytyroni një kartolinë të vjetër nga pushimet: The weather was great. The hotel was small but clean. We were very happy. Një kartolinë përshkruan si ishin gjërat (njerëzit, vendet, ndjenjat) në një kohë që tashmë ka kaluar.
Was dhe were janë e kaluara e foljes be që e njihni tashmë (am, is, are). Ato bëjnë të njëjtën punë si në të tashmen: e lidhin një person ose një send me informacionin për të. Ndryshon vetëm koha: I am tired (tani) → I was tired (dje).
E kaluara e be është edhe më e thjeshtë se e tashmja. Ka vetëm dy forma, jo tri: was për I, he, she, it dhe për një send; were për you, we, they dhe për dy ose më shumë sende.
Gjithçka tjetër punon si në të tashmen. Shtoni not për mohoren (wasn't, weren't). Vendoseni was / were para kryefjalës për pyetjen (Were you…?). Dhe përdorni there was / there were për të thënë çfarë kishte.
Shqipja dhe anglishtja
Lajm i mirë: shqipja ka gjashtë forma («isha, ishe, ishte, ishim, ishit, ishin»), anglishtja vetëm dy: was dhe were. Edhe rendi në pyetje dhe mohimi me «nuk» ju janë të njohura nga am / is / are.
Kurthet janë gjetkë. E para: për lindjen shqipja thotë «kam lindur» ose «u linda»; anglishtja thotë gjithmonë was / were born. E dyta: «para dy ditësh» nuk është before two days, por two days ago: ago vjen pas periudhës. E treta: «kishte shumë njerëz» do të thotë «ndodheshin», jo «zotëronte»: në anglisht there were. E katërta: «Ishte ftohtë» nuk ka kryefjalë, anglishtja do it.
| Shqip | Anglisht | Çfarë ndryshon |
|---|---|---|
| Isha / ishte i lodhur. | I was / he was tired. | gjashtë forma shqip, vetëm was / were në anglisht |
| Ishe në festë? | Were you at the party? | you merr gjithmonë were, edhe për një person |
| Kam lindur në 1998. | I was born in 1998. | në shqip «kam lindur», në anglisht was born |
| Para dy ditësh. | Two days ago. | «para» → ago, pas periudhës; jo before |
| Ishte ftohtë. | It was cold. | fjalia shqipe s'ka kryefjalë, në anglisht it |
| Kishte një kafene të vogël. | There was a small café. | «kishte» = ndodhej → there was, jo had |
| Javën e kaluar. | Last week. | këtu është njësoj: pa parafjalë |
Shkurt: vetëm dy forma (was për I, he, she, it; were për you, we, they). Lindja: was born. «Para dy ditësh»: two days ago. «Kishte» si «ndodhej»: there was / there were.
Forma
Pohore
| Kryefjala | E kaluara e be | E tashmja (për krahasim) |
|---|---|---|
| I | was | am |
| he / she / it | was | is |
| you / we / they | were | are |
Një person ose send (përveç you) → was (My phone was…). Dy ose më shumë → were (My parents were…). You merr gjithmonë were, edhe për një person.
Mohore
| Kryefjala | Forma e plotë | Forma e shkurtër |
|---|---|---|
| I / he / she / it | was not | wasn't |
| you / we / they | were not | weren't |
Pyetjet dhe përgjigjet e shkurtra
| Was / Were | Kryefjala | Pjesa tjetër | Përgjigje të shkurtra |
|---|---|---|---|
| Was | I | wrong? | Yes, you were. / No, you weren't. |
| Was | she | at the meeting? | Yes, she was. / No, she wasn't. |
| Were | you | at home? | Yes, I was. / No, I wasn't. |
| Were | they | happy? | Yes, they were. / No, they weren't. |
Pyetjet me fjalë pyetëse: Where were you? How was your weekend? Why was she angry? What was the problem?
There was / there were
| Njëjës / i panumërueshëm | Shumës | |
|---|---|---|
| Pohore | There was a problem. | There were two problems. |
| Mohore | There wasn't any time. | There weren't any seats. |
| Pyetje | Was there a café? | Were there any taxis? |
Shprehje të kohës së kaluar: yesterday, yesterday morning, last night, last week, last year, in 2019, two days ago, an hour ago, when I was a child.
Përdorimi
1Gjendje, ndjenja dhe përshkrime në të kaluarën
Përdorni was / were + mbiemër ose emër për të përshkruar njerëz, sende dhe ndjenja në të kaluarën.
2Vendet në të kaluarën
Përdorni was / were + vend për të thënë ku ishte dikush ose diçka.
3Pyetjet dhe përgjigjet e shkurtra
Vendoseni was / were para kryefjalës. Përgjigjet e shkurtra përsërisin was / were, pa formë të shkurtër në përgjigjet pohore.
4There was / there were
Përdorni there was me një emër në njëjës ose të panumërueshëm dhe there were me një emër në shumës, për të thënë çfarë kishte në të kaluarën. Në shqip: «kishte». Për të tashmen, shih A1-11.
5I was born…
Lindja juaj është në të kaluarën, prandaj anglishtja thotë was / were born, jo am born. Mësojeni si shprehje të ngulitur (është formë pësore: shih B1-10). Kujdes: shqipja thotë «kam lindur» ose «u linda».
6Shprehjet e kohës së kaluar
Shprehjet e kohës zakonisht vijnë në fund ose në fillim të fjalisë. Ago vjen pas periudhës. Para last ose yesterday mos vini parafjalë (shih A1-20).
Gabime të shpeshta
Kurthe për shqipfolësit
1. «Ka lindur» → has born. Në shqip për lindjen përdorim shpesh të kryerën: «Foshnja e fqinjëve ka lindur të martën e kaluar në spitalin e Fierit». Fjalë për fjalë del has born. Në anglisht lindja thuhet gjithmonë me was / were born.
2. «Para njëzet vjetësh» → before twenty years. «Drita ishte vërtet mësuese para njëzet vjetësh? Duket kaq e re!» «Para» shqip do të thotë edhe before, edhe ago. Kur numëroni prapa nga sot, anglishtja thotë periudha + ago.
3. «Nuk kishte drita» → had no. «Verën e kaluar në Theth nuk kishte drita në mbrëmje». Këtu «kishte» nuk do të thotë zotërim, por «ndodhej». Fjalë për fjalë del had no pa kryefjalë. Në anglisht: there was / there wasn't.
4. «Ishte kaq diell» → pa it. «Shikoni këto foto nga Vlora! Gjithë javën ishte kaq diell». Fjalia shqipe për motin nuk ka kryefjalë. Në anglisht kryefjala duhet patjetër: it.
Mos i ngatërroni
was apo were me you – You merr gjithmonë were, për një person ose për shumë.
there was apo it was – There was prezanton diçka të re (diçka që ekzistonte). It was përshkruan diçka që e njohim tashmë. Shih A1-11.
ago apo last – Ago numëron prapa nga sot (three days ago). Last do të thotë më i fundit (last Friday). Mos i përdorni bashkë.
Drejtshkrimi dhe shqiptimi
- Në mes të fjalisë was dhe were zakonisht shqiptohen dobët: was /wəz/, were /wə/ (UK), /wɚ/ (US). Zanorja /ə/ është shumë afër «ë»-së shqipe, prandaj format e dobëta ju vijnë lehtë.
- Në përgjigjet e shkurtra dhe në fund të fjalisë shqiptohen fort: Yes, I was /wɒz/ (UK), /wʌz/ (US); Yes, we were /wɜː/ (UK), /wɝː/ (US). Zanorja /ɜː/ nuk ekziston në shqip: nuk është as «ë», as «e»; gjuha rri në mes dhe zanorja zgjatet.
- Tingulli i parë /w/ nuk është «v»: rrumbullakosni buzët si për «u» dhe hapini shpejt, pa i prekur me dhëmbë. was nuk është «vaz».
- wasn't /ˈwɒznt/ (UK), /ˈwʌznt/ (US); weren't /wɜːnt/ (UK), /wɝːnt/ (US): weren't ka një rrokje. Mos shtoni «ë» midis n dhe t.
- ago /əˈɡəʊ/ (UK), /əˈɡoʊ/ (US): theksi bie në pjesën e dytë: a-GO.
- were dhe where janë fjalë të ndryshme: where /weə/ (UK), /wer/ (US). Where were you?
Rregulli i artë
I / he / she / it → was. You / we / they → were. Mohoret: wasn't, weren't. Pyetjet: Was she…? Were you…?; be i bën vetë pyetjet dhe mohoret, pa did. Lindja: was born; «para dy ditësh»: two days ago; «kishte» si «ndodhej»: there was / there were.
Ushtrime
A. Forma
Plotësoni fjalën që mungon.
-
I at home yesterday.
-
My parents in Italy last month.
-
you at school on Friday?
-
The shops open. They were closed.
-
There ten people at the meeting.
-
"Was the food good?" "Yes, it ."
-
Bëjeni mohore: The test was easy.
B. Kuptimi
Zgjidhni përgjigjen e saktë.
-
Zgjidhni përgjigjen e saktë: There … a cat in the garden.
-
Zgjidhni përgjigjen e saktë: I was in Rome two years ….
-
Zgjidhni përgjigjen e saktë: You … right, Tom.
-
Shkruani pyetjen: you / where / last night / were
C. Gjeni gabimin
Çdo fjali ka një gabim ose është e saktë. Shkruani fjalinë e korrigjuar ose shkruani correct.
-
I am born in 2002.
-
Was they happy?
-
She was in London before three years.
-
We were at the cinema last Saturday.
D. Në kontekst
Lexoni dialogun dhe plotësoni fjalët që mungojnë.
Mia: Hi, Sam! Where 16 you yesterday? You 17 at the party!
Sam: Sorry. I 18 ill. I was in bed all day. How 19 it?
Mia: It was great. There 20 about forty people, and the music was fantastic.
Sam: 21 Kate there?
Mia: No, she 22. She was in Spain.
E. Radha juaj
Shkruani në anglisht.
-
Shkruani dy fjali: ku ishit dje dhe si ndiheshit.
-
Shkruani dy fjali: kur dhe ku keni lindur.
F. Përsëritje e përzier
Përsëritni mësimet e mëparshme.
-
A1-03 To Be në mohim dhe pyetje: isn't, aren't, Are you…? dhe përgjigjet e shkurtra Zgjidhni përgjigjen e shkurtër: "Are you tired?" "Yes, …."
-
A1-11 There is dhe there are në anglisht: si thuhet «ka» në kuptimin «ndodhet» Zgjidhni përgjigjen e saktë: There … two banks in my street.
-
A1-24 Emrat e numërueshëm dhe të panumërueshëm në anglisht: some, any, how much, how many Zgjidhni përgjigjen e saktë: There wasn't … bread.
Përgjigjet
A. Forma
- was
- were
- Were
- weren't / were not
- were
- was
- The test wasn't easy. / The test was not easy.
B. Kuptimi
- was
- ago
- were
- Where were you last night?
C. Gjeni gabimin
- I was born in 2002.
- Were they happy?
- She was in London three years ago.
- ✓ We were at the cinema last Saturday.
D. Në kontekst
- were
- weren't / were not
- was
- was
- were
- Was
- wasn't / was not
E. Radha juaj
- Yesterday I was at work all day. I was very tired in the evening.
- I was born in 1999. I was born in a small town near the sea.
F. Përsëritje e përzier
- I am
- are
- any
