Reported Questions në anglisht: «më pyeti nëse…», «më tha të…» dhe say apo tell
Reported Questions, Requests and Commands; Say or Tell?
Në këtë faqe
Qëllimi
Pas këtij mësimi do të dini të tregoni pyetjet e dikujt (She asked if I was free, He asked where I lived), kërkesat dhe urdhrat (She asked me to wait, He told us not to touch it), dhe do të zgjidhni saktë mes say dhe tell.
Ideja kryesore
Kur tregoni një pyetje, ajo nuk është më pyetje. Ju nuk po pyesni asgjë – po i tregoni dikujt për një pyetje. Prandaj pikëpyetja bie, dhe rendi i fjalëve kthehet në rendin e zakonshëm të fjalisë dëftore: më parë kryefjala, pastaj folja. "Where do you live?" → He asked me where I lived. Pa do, pa pikëpyetje.
Pyetjet me «po / jo» nuk kanë fjalë pyetëse, prandaj anglishtja shton një fjalë të vogël lidhëse: if ose whether – si «nëse» në shqip. "Are you hungry?" → She asked if I was hungry.
Kërkesat dhe urdhrat kanë të bëjnë me veprime që dikush do. Ato kanë modelin më të thjeshtë: ask / tell + person + to + folje. "Please wait." → She asked me to wait.
Së fundi, say dhe tell kanë kuptim të afërt, por gramatikë të ndryshme. Tell zakonisht do një person pas vetes: tell someone. Say jo.
Shqipja dhe anglishtja
Në shqip pyetjen e zhdrejtë e bëjmë me «nëse» ose me pjesëzën «a»: «Më pyeti nëse isha gati», «Më pyeti a isha gati». Anglishtja ka vetëm if / whether – pjesëza «a» nuk ka përkthim, dhe pa if fjalia prishet. Me fjalë pyetëse, në shqip folja shpesh del para kryefjalës: «Më pyeti ku ishte stacioni». Në anglisht pas fjalës pyetëse vjen gjithmonë kryefjala, pastaj folja: where the station was.
Kërkesat dhe urdhrat në shqip marrin lidhoren me «të»: «Më kërkoi të prisja», «Më tha të mos vonohesha». Në anglisht nuk ka that I dhe nuk ka don't: asked me to wait, told me not to be late. Dhe «më tha» ka përemrin brenda: anglishtja këtu do told me, jo said me.
| Shqip | Anglisht | Çfarë ndryshon |
|---|---|---|
| Më pyeti nëse isha gati. | She asked if I was ready. | «nëse» = if / whether: këtu është njësoj |
| Më pyeti a kisha uri. | She asked if I was hungry. | pjesëza «a» → if / whether |
| Më pyeti ku ishte stacioni. | She asked where the station was. | kryefjala para foljes |
| Më pyeti ku jetoja. | He asked me where I lived. | pa did, pa pikëpyetje |
| Më kërkoi të prisja. | She asked me to wait. | «të» + lidhore → to + forma bazë |
| Më tha të mos vonohesha. | He told me not to be late. | «të mos» → not to |
| Më tha të prisja. | He told me to wait. | «më tha» → told me, jo said me |
Shkurt: pyetja e treguar ka rendin e fjalisë dëftore – if / whether në vend të «a / nëse», kryefjala para foljes – dhe kërkesat e urdhrat bëhen ask / tell + person + (not) to.
Forma
Pyetjet me po / jo në ligjëratën e zhdrejtë – asked (+ person) + if / whether + rendi i fjalisë dëftore
| E drejtë | E zhdrejtë |
|---|---|
| "Are you ready?" | She asked (me) if I was ready. |
| "Do you like jazz?" | He asked whether I liked jazz. |
| "Have you seen my keys?" | She asked if I had seen her keys. |
| "Can you drive?" | They asked if I could drive. |
Pyetjet me fjalë pyetëse (wh-) – asked (+ person) + fjala pyetëse + rendi i fjalisë dëftore
| E drejtë | E zhdrejtë |
|---|---|
| "Where do you live?" | He asked me where I lived. |
| "What time does the film start?" | She asked what time the film started. |
| "Why did you leave?" | They asked why I had left. |
| "Who is that man?" | I asked who that man was. |
| "Who called?" (pyetje për kryefjalën) | She asked who had called. |
Ndryshimet e kohës, të përemrave dhe të fjalëve të kohës janë njësoj si te fjalitë dëftore B1-12. Kur who ose what është kryefjalë, rendi nuk ndryshon A2-33.
Kërkesat dhe urdhrat në ligjëratën e zhdrejtë – ask / tell + person + (not) to + forma bazë
| E drejtë | E zhdrejtë |
|---|---|
| "Please close the door." | She asked me to close the door. |
| "Could you help me?" | She asked me to help her. |
| "Sit down!" | The teacher told us to sit down. |
| "Don't be late." | He told me not to be late. |
say apo tell
| Folja | Modeli | Shembull |
|---|---|---|
| say | say (that) + fjali | She said (that) she was tired. |
| say | say + diçka + to + person | He said goodbye to everyone. |
| tell | tell + person + (that) + fjali | She told me (that) she was tired. |
| tell | tell + person + to do | He told us to wait. |
| tell | shprehje të ngurta: tell the truth, tell a lie, tell a story, tell a joke | Tell me the truth. |
Përdorimi
1Pyetjet me po / jo: if / whether
Përdorni if ose whether kur pyetja origjinale nuk ka fjalë pyetëse. Whether është pak më zyrtare.
2Pyetjet me fjalë pyetëse
Mbajeni fjalën pyetëse, pastaj përdorni rendin e fjalisë dëftore: kryefjalë + folje. Mos shtoni do, does, did për të bërë pyetje (një didn't mohues mund të mbetet: She asked why I didn't call.).
3Kërkesat: ask + to
Kërkesat e sjellshme (Please…, Can you…?, Could you…?) tregohen me ask + person + to.
4Urdhrat dhe udhëzimet: tell + to
Urdhrat dhe udhëzimet tregohen me tell + person + to. Mohimi është not to.
5say apo tell
Tell do një person menjëherë pas vetes (përveç shprehjeve të ngurta si tell the truth). Say jo; nëse doni ta përmendni personin, përdorni say … to + person.
Gabime të shpeshta
Kurthe për shqipfolësit
1. «Pyeti kur nisej autobusi» → when left the bus. «Klea e pyeti shoferin kur nisej autobusi i fundit për në Berat». Në shqip folja del lirshëm para kryefjalës, dhe kështu kalon edhe në anglisht. Por në pyetjen e treguar anglishtja do rendin e fjalisë dëftore: kryefjala + folja.
2. «Më pyeti a e kisha parë…» → asked me had I seen. «Arbeni më pyeti a e kisha parë filmin e ri». Pjesëza «a» nuk ka përkthim, prandaj shumë e lënë fjalinë pa lidhëz dhe e kthejnë në pyetje. Anglishtja do if ose whether dhe rendin e fjalisë dëftore.
3. «I kërkoi që ta çonte…» → asked him that he took. «Drita i kërkoi vëllait që ta çonte te dentisti». Në shqip «kërkoj që të…» është krejt normale. Në anglisht kërkesa nuk merr that + fjali pas personit: ask + person + to + forma bazë.
4. «Më tha mos…» → told me don't. «Gjyshja më tha: mos dil pa xhaketë». Kur e tregojmë, urdhri mbetet shpesh ashtu siç ishte, me «mos». Në anglisht urdhri mohues i treguar bëhet not to + forma bazë.
5. «Na tha një shaka» → said us a joke. Në shqip «them» merr pa problem një person: «Endriti na tha një shaka shumë qesharake», «I thashë mirëmëngjes». Në anglisht say nuk merr person menjëherë pas vetes, dhe me a joke, a story, the truth, a lie përdoret tell.
Mos i ngatërroni
Pyetja e drejtë apo pyetja e treguar – Pyetja e drejtë ka rendin e pyetjes dhe pikëpyetje; e treguara ka rendin e fjalisë dëftore dhe pikë.
told me to apo told me that – to + folje tregon një urdhër; that + fjali tregon një informacion. Në shqip të dyja janë «më tha»: «më tha të…» apo «më tha që…».
Pyetja e treguar apo pyetja e zhdrejtë e sjellshme – Të dyja kanë rendin e fjalisë dëftore. Pyetja e treguar tregon çfarë u pyet; pyetja e zhdrejtë është një mënyrë e sjellshme për të pyetur tani B1-14.
Drejtshkrimi dhe shqiptimi
- asked është e vështirë: /ɑːskt/ (UK), /æskt/ (US) – një rrokje e vetme. Mos shtoni «ë» mes bashkëtingëlloreve; në të folur të shpejtë /k/ shpesh bie, por shkruhet gjithmonë asked.
- told me to thuhet si një grup, me to të dobët /tə/ – zanorja është si «ë» e shqipes.
- Te not to theksohet not: He told me NOT to go.
- Pas një pyetjeje të treguar nuk vihet pikëpyetje, edhe kur fjalia është e gjatë.
- whether dhe weather zakonisht tingëllojnë njësoj: /ˈweðə/ (UK), /ˈweðɚ/ (US). Tingulli /ð/ është «dh» e shqipes; /w/ nuk është «v» – rrumbullakosini buzët.
Rregulli i artë
Pyetjet e treguara kanë rendin e fjalisë dëftore – pa do / does / did pyetës, pa pikëpyetje – me if / whether për pyetjet me po / jo. Kërkesat dhe urdhrat: ask / tell + person + (not) to + folje. Tell i thoni dikujt; say thoni diçka.
Ushtrime
A. Forma
Në ushtrimet 1–5 përdorni backshift.
-
"Are you tired?" → She asked me I was tired.
-
"Where do you work?" → He asked me where .
-
"What time does the train leave?" → I asked what time the train .
-
"Please be quiet." → The librarian asked us quiet.
-
"Don't open the window." → She told me the window.
-
Tregojeni: "Why did you leave early?" (my boss asked me)
B. Kuptimi
Zgjidhni përgjigjen e saktë.
-
Zgjidhni: He … me he was leaving.
-
Zgjidhni: She … goodbye and left.
-
Zgjidhni: The teacher … us to open our books.
-
Zgjidhni: "She told me to call the office." This is ….
C. Gjeni gabimin
Çdo fjali ka një gabim ose është e saktë. Shkruani fjalinë e korrigjuar ose shkruani correct.
-
She asked me where was the bathroom.
-
He asked me did I want a drink.
-
They said us to come early.
-
She asked who had taken her pen.
D. Në kontekst
Lexoni tekstin dhe plotësoni fjalët që mungojnë. Te 17 dhe 19 zgjidhni njërën nga dy foljet.
On my first day, my manager asked me 15 I had worked in a café before. I said no. Then she asked me 16 (how / I / get) to work. She 17 (say / tell) me to wear black shoes, and she asked me 18 (not / use) my phone in the café. At the end of the day, she 19 (say / tell) I had done well!
E. Radha juaj
Shkruani në anglisht.
-
Tregoni dy pyetje që ju bëri dikush këtë javë.
-
Tregoni një udhëzim nga një mësues, mjek ose shef.
F. Përsëritje e përzier
Përsëritni mësimet e mëparshme.
-
B1-12 Reported Speech në anglisht: ligjërata e zhdrejtë, «tha se…» dhe ndryshimi i kohëve "I'll call you tomorrow." (a week later) → She said she would call me .
-
A2-33 Who Called You apo Who Did You Call? Pyetjet për kryefjalën dhe kundrinorin në anglisht Who (live) in that house?
-
B1-11 Diateza pësore në të gjitha kohët dhe me foljet modale: is being done, has been done, must be done Sorry, the lift (repair) at the moment.lift (UK) = elevator (US)
-
B1-08 I wish dhe If only në anglisht: dëshirat për të tashmen, wish apo hope I wish I (have) more free time.
Përgjigjet
A. Forma
- if / whether
- I worked
- left
- to be
- not to open
- My boss asked me why I had left early. / My boss asked me why I left early.
B. Kuptimi
- told
- said
- told
- an instruction
C. Gjeni gabimin
- She asked me where the bathroom was.
- He asked me if I wanted a drink. / He asked me whether I wanted a drink.
- They told us to come early. / They asked us to come early.
- ✓ She asked who had taken her pen.
D. Në kontekst
- if / whether
- how I got / how I get
- told
- not to use
- said
E. Radha juaj
- My neighbour asked me if I was going away for the weekend. My son asked me what we were having for dinner.
- My doctor told me to drink more water and not to work so late.
F. Përsëritje e përzier
- the next day / the following day / the day after
- lives
- is being repaired
- had
