SlowingoGramatika
B1 14 / 39

Reported Questions në anglisht: «më pyeti nëse…», «më tha të…» dhe say apo tell

Reported Questions, Requests and Commands; Say or Tell?

Në këtë faqe
  1. Qëllimi
  2. Ideja kryesore
  3. Shqipja dhe anglishtja
  4. Forma
  5. Përdorimi
  6. Gabime të shpeshta
  7. Kurthe për shqipfolësit
  8. Mos i ngatërroni
  9. Drejtshkrimi dhe shqiptimi
  10. Rregulli i artë
  11. Ushtrime

Qëllimi

Pas këtij mësimi do të dini të tregoni pyetjet e dikujt (She asked if I was free, He asked where I lived), kërkesat dhe urdhrat (She asked me to wait, He told us not to touch it), dhe do të zgjidhni saktë mes say dhe tell.

Ideja kryesore

Kur tregoni një pyetje, ajo nuk është më pyetje. Ju nuk po pyesni asgjë – po i tregoni dikujt për një pyetje. Prandaj pikëpyetja bie, dhe rendi i fjalëve kthehet në rendin e zakonshëm të fjalisë dëftore: më parë kryefjala, pastaj folja. "Where do you live?" → He asked me where I lived. Pa do, pa pikëpyetje.

Pyetjet me «po / jo» nuk kanë fjalë pyetëse, prandaj anglishtja shton një fjalë të vogël lidhëse: if ose whether – si «nëse» në shqip. "Are you hungry?" → She asked if I was hungry.

Kërkesat dhe urdhrat kanë të bëjnë me veprime që dikush do. Ato kanë modelin më të thjeshtë: ask / tell + person + to + folje. "Please wait." → She asked me to wait.

Së fundi, say dhe tell kanë kuptim të afërt, por gramatikë të ndryshme. Tell zakonisht do një person pas vetes: tell someone. Say jo.

Shqipja dhe anglishtja

Në shqip pyetjen e zhdrejtë e bëjmë me «nëse» ose me pjesëzën «a»: «Më pyeti nëse isha gati», «Më pyeti a isha gati». Anglishtja ka vetëm if / whether – pjesëza «a» nuk ka përkthim, dhe pa if fjalia prishet. Me fjalë pyetëse, në shqip folja shpesh del para kryefjalës: «Më pyeti ku ishte stacioni». Në anglisht pas fjalës pyetëse vjen gjithmonë kryefjala, pastaj folja: where the station was.

Kërkesat dhe urdhrat në shqip marrin lidhoren me «të»: «Më kërkoi të prisja», «Më tha të mos vonohesha». Në anglisht nuk ka that I dhe nuk ka don't: asked me to wait, told me not to be late. Dhe «më tha» ka përemrin brenda: anglishtja këtu do told me, jo said me.

ShqipAnglishtÇfarë ndryshon
Më pyeti nëse isha gati.She asked if I was ready.«nëse» = if / whether: këtu është njësoj
Më pyeti a kisha uri.She asked if I was hungry.pjesëza «a» → if / whether
Më pyeti ku ishte stacioni.She asked where the station was.kryefjala para foljes
Më pyeti ku jetoja.He asked me where I lived.pa did, pa pikëpyetje
Më kërkoi të prisja.She asked me to wait.«të» + lidhore → to + forma bazë
Më tha të mos vonohesha.He told me not to be late.«të mos» → not to
Më tha të prisja.He told me to wait.«më tha» → told me, jo said me

Shkurt: pyetja e treguar ka rendin e fjalisë dëftore – if / whether në vend të «a / nëse», kryefjala para foljes – dhe kërkesat e urdhrat bëhen ask / tell + person + (not) to.

Forma

Pyetjet me po / jo në ligjëratën e zhdrejtë – asked (+ person) + if / whether + rendi i fjalisë dëftore

E drejtëE zhdrejtë
"Are you ready?"She asked (me) if I was ready.
"Do you like jazz?"He asked whether I liked jazz.
"Have you seen my keys?"She asked if I had seen her keys.
"Can you drive?"They asked if I could drive.

Pyetjet me fjalë pyetëse (wh-) – asked (+ person) + fjala pyetëse + rendi i fjalisë dëftore

E drejtëE zhdrejtë
"Where do you live?"He asked me where I lived.
"What time does the film start?"She asked what time the film started.
"Why did you leave?"They asked why I had left.
"Who is that man?"I asked who that man was.
"Who called?" (pyetje për kryefjalën)She asked who had called.

Ndryshimet e kohës, të përemrave dhe të fjalëve të kohës janë njësoj si te fjalitë dëftore B1-12. Kur who ose what është kryefjalë, rendi nuk ndryshon A2-33.

Kërkesat dhe urdhrat në ligjëratën e zhdrejtë – ask / tell + person + (not) to + forma bazë

E drejtëE zhdrejtë
"Please close the door."She asked me to close the door.
"Could you help me?"She asked me to help her.
"Sit down!"The teacher told us to sit down.
"Don't be late."He told me not to be late.

say apo tell

FoljaModeliShembull
saysay (that) + fjaliShe said (that) she was tired.
saysay + diçka + to + personHe said goodbye to everyone.
telltell + person + (that) + fjaliShe told me (that) she was tired.
telltell + person + to doHe told us to wait.
tellshprehje të ngurta: tell the truth, tell a lie, tell a story, tell a jokeTell me the truth.

Përdorimi

1Pyetjet me po / jo: if / whether

Përdorni if ose whether kur pyetja origjinale nuk ka fjalë pyetëse. Whether është pak më zyrtare.

The receptionist asked if we had a reservation.
Recepsionistja pyeti nëse kishim rezervim.
"Do you have a reservation?"
My dad asked whether I needed any money.
Babai më pyeti a më duheshin para.
"Do you need any money?"; «a» → whether
She wanted to know if the shop was open on Sundays.
Donte të dinte nëse dyqani ishte hapur të dielave.
He asked me if I could lend him my charger.
Më pyeti nëse mund t'ia jepja hua karikuesin.
"Can you lend me your charger?"

2Pyetjet me fjalë pyetëse

Mbajeni fjalën pyetëse, pastaj përdorni rendin e fjalisë dëftore: kryefjalë + folje. Mos shtoni do, does, did për të bërë pyetje (një didn't mohues mund të mbetet: She asked why I didn't call.).

The officer asked me where I was going.
Polici më pyeti ku po shkoja.
My friend asked what I had done at the weekend.
Shoku më pyeti çfarë kisha bërë në fundjavë.
"What did you do at the weekend?"
She asked how much the tickets cost.
Pyeti sa kushtonin biletat.
në shqip folja para kryefjalës; në anglisht the tickets cost
They wanted to know why the train was late.
Donin të dinin pse ishte vonuar treni.
the train was, jo was the train

3Kërkesat: ask + to

Kërkesat e sjellshme (Please…, Can you…?, Could you…?) tregohen me ask + person + to.

She asked me to pick up some bread.
Më kërkoi të merrja pak bukë.
"Can you pick up some bread?"
The waiter asked us to wait at the bar.
Kamerieri na kërkoi të prisnim te banaku.
I asked him to turn the music down.
I kërkova ta ulte muzikën.
They asked us not to park in front of the gate.
Na kërkuan të mos parkonim para portës.
mohim: not to

4Urdhrat dhe udhëzimet: tell + to

Urdhrat dhe udhëzimet tregohen me tell + person + to. Mohimi është not to.

The doctor told me to stay in bed for two days.
Mjeku më tha të rrija në shtrat dy ditë.
My boss told us to finish the report by Friday.
Shefi na tha ta mbaronim raportin deri të premten.
The guide told everyone not to touch the paintings.
Udhërrëfyesi u tha të gjithëve të mos preknin pikturat.
«të mos» → not to
Mum told me not to talk to strangers.
Mamaja më tha të mos flisja me të panjohur.

5say apo tell

Tell do një person menjëherë pas vetes (përveç shprehjeve të ngurta si tell the truth). Say jo; nëse doni ta përmendni personin, përdorni say … to + person.

She said she was sorry.
Tha që i vinte keq.
pa person
She told me she was sorry.
Më tha që i vinte keq.
«më tha» → told me
He said goodbye to his colleagues and left.
U tha mirupafshim kolegëve dhe iku.
say + diçka + to + person
Can you tell me the time?
A mund të më thoni sa është ora?
Don't tell anyone, OK?
Mos i thuaj askujt, mirë?
në shqip «mos… askujt»; në anglisht anyone

Gabime të shpeshta

❌She asked me where did I live.
✅She asked me where I lived.
Rendi i fjalisë dëftore; pa did.
❌He asked me what time was it.
✅He asked me what time it was.
Në pyetjet e treguara kryefjala vjen para foljes.
❌They asked me do I like pizza.
✅They asked me if I liked pizza.
Pyetje me po / jo → if / whether.
❌She asked if I was hungry?
✅She asked if I was hungry.
Pyetja e treguar është fjali dëftore: pikë.
❌He said me to wait.
✅He told me to wait.
Pas say nuk vjen menjëherë personi.
❌She told that she was busy.
✅She said that she was busy.
tell + fjali do një person (ose: She told me that she was busy).
❌He told me don't go.
✅He told me not to go.
Urdhër mohues → not to.
❌She asked me that I close the window.
✅She asked me to close the window.
Kërkesat → ask + person + to.

Kurthe për shqipfolësit

1. «Pyeti kur nisej autobusi» → when left the bus. «Klea e pyeti shoferin kur nisej autobusi i fundit për në Berat». Në shqip folja del lirshëm para kryefjalës, dhe kështu kalon edhe në anglisht. Por në pyetjen e treguar anglishtja do rendin e fjalisë dëftore: kryefjala + folja.

❌Klea asked the driver when left the last bus to Berat.
✅Klea asked the driver when the last bus to Berat left.
pas fjalës pyetëse: kryefjala, pastaj folja

2. «Më pyeti a e kisha parë…» → asked me had I seen. «Arbeni më pyeti a e kisha parë filmin e ri». Pjesëza «a» nuk ka përkthim, prandaj shumë e lënë fjalinë pa lidhëz dhe e kthejnë në pyetje. Anglishtja do if ose whether dhe rendin e fjalisë dëftore.

❌Arben asked me had I seen the new film.
✅Arben asked me if I had seen the new film. ose Arben asked me whether I had seen the new film.
«a» → if / whether

3. «I kërkoi që ta çonte…» → asked him that he took. «Drita i kërkoi vëllait që ta çonte te dentisti». Në shqip «kërkoj që të…» është krejt normale. Në anglisht kërkesa nuk merr that + fjali pas personit: ask + person + to + forma bazë.

❌Drita asked her brother that he took her to the dentist.
✅Drita asked her brother to take her to the dentist.
ask + person + to

4. «Më tha mos…» → told me don't. «Gjyshja më tha: mos dil pa xhaketë». Kur e tregojmë, urdhri mbetet shpesh ashtu siç ishte, me «mos». Në anglisht urdhri mohues i treguar bëhet not to + forma bazë.

❌My grandmother told me don't go out without a jacket.
✅My grandmother told me not to go out without a jacket.
urdhër mohues → not to

5. «Na tha një shaka» → said us a joke. Në shqip «them» merr pa problem një person: «Endriti na tha një shaka shumë qesharake», «I thashë mirëmëngjes». Në anglisht say nuk merr person menjëherë pas vetes, dhe me a joke, a story, the truth, a lie përdoret tell.

❌Endrit said us a really funny joke.
✅Endrit told us a really funny joke.
tell a joke; say + person nuk shkon

Mos i ngatërroni

Pyetja e drejtë apo pyetja e treguar – Pyetja e drejtë ka rendin e pyetjes dhe pikëpyetje; e treguara ka rendin e fjalisë dëftore dhe pikë.

"Where is the station?" she asked.
«Ku është stacioni?» pyeti ajo.
e drejtë
She asked where the station was.
Pyeti ku ishte stacioni.
e treguar; the station was

told me to apo told me that – to + folje tregon një urdhër; that + fjali tregon një informacion. Në shqip të dyja janë «më tha»: «më tha të…» apo «më tha që…».

She told me to call the office.
Më tha të telefonoja zyrën.
një udhëzim
She told me that she had called the office.
Më tha që kishte telefonuar në zyrë.
një informacion

Pyetja e treguar apo pyetja e zhdrejtë e sjellshme – Të dyja kanë rendin e fjalisë dëftore. Pyetja e treguar tregon çfarë u pyet; pyetja e zhdrejtë është një mënyrë e sjellshme për të pyetur tani B1-14.

He asked me where the bank was.
Më pyeti ku ishte banka.
tregoj
Could you tell me where the bank is?
A mund të më thoni ku është banka?
pyes me mirësjellje tani: shih B1-14

Drejtshkrimi dhe shqiptimi

  • asked është e vështirë: /ɑːskt/ (UK), /æskt/ (US) – një rrokje e vetme. Mos shtoni «ë» mes bashkëtingëlloreve; në të folur të shpejtë /k/ shpesh bie, por shkruhet gjithmonë asked.
  • told me to thuhet si një grup, me to të dobët /tə/ – zanorja është si «ë» e shqipes.
  • Te not to theksohet not: He told me NOT to go.
  • Pas një pyetjeje të treguar nuk vihet pikëpyetje, edhe kur fjalia është e gjatë.
  • whether dhe weather zakonisht tingëllojnë njësoj: /ˈweðə/ (UK), /ˈweðɚ/ (US). Tingulli /ð/ është «dh» e shqipes; /w/ nuk është «v» – rrumbullakosini buzët.

Rregulli i artë

Pyetjet e treguara kanë rendin e fjalisë dëftore – pa do / does / did pyetës, pa pikëpyetje – me if / whether për pyetjet me po / jo. Kërkesat dhe urdhrat: ask / tell + person + (not) to + folje. Tell i thoni dikujt; say thoni diçka.

Ushtrime

A. Forma

Në ushtrimet 1–5 përdorni backshift.

  1. "Are you tired?" → She asked me I was tired.
  2. "Where do you work?" → He asked me where .
  3. "What time does the train leave?" → I asked what time the train .
  4. "Please be quiet." → The librarian asked us quiet.
  5. "Don't open the window." → She told me the window.
  6. Tregojeni: "Why did you leave early?" (my boss asked me)

B. Kuptimi

Zgjidhni përgjigjen e saktë.

  1. Zgjidhni: He … me he was leaving.
  2. Zgjidhni: She … goodbye and left.
  3. Zgjidhni: The teacher … us to open our books.
  4. Zgjidhni: "She told me to call the office." This is ….

C. Gjeni gabimin

Çdo fjali ka një gabim ose është e saktë. Shkruani fjalinë e korrigjuar ose shkruani correct.

  1. She asked me where was the bathroom.
  2. He asked me did I want a drink.
  3. They said us to come early.
  4. She asked who had taken her pen.

D. Në kontekst

Lexoni tekstin dhe plotësoni fjalët që mungojnë. Te 17 dhe 19 zgjidhni njërën nga dy foljet.

First day at work
On my first day, my manager asked me 15 I had worked in a café before. I said no. Then she asked me 16 (how / I / get) to work. She 17 (say / tell) me to wear black shoes, and she asked me 18 (not / use) my phone in the café. At the end of the day, she 19 (say / tell) I had done well!

E. Radha juaj

Shkruani në anglisht.

  1. Tregoni dy pyetje që ju bëri dikush këtë javë.
  2. Tregoni një udhëzim nga një mësues, mjek ose shef.

F. Përsëritje e përzier

Përsëritni mësimet e mëparshme.

  1. B1-12 Reported Speech në anglisht: ligjërata e zhdrejtë, «tha se…» dhe ndryshimi i kohëve
    "I'll call you tomorrow." (a week later) → She said she would call me .
  2. A2-33 Who Called You apo Who Did You Call? Pyetjet për kryefjalën dhe kundrinorin në anglisht
    Who (live) in that house?
  3. B1-11 Diateza pësore në të gjitha kohët dhe me foljet modale: is being done, has been done, must be done
    Sorry, the lift (repair) at the moment.
  4. B1-08 I wish dhe If only në anglisht: dëshirat për të tashmen, wish apo hope
    I wish I (have) more free time.
Përgjigjet

A. Forma

  1. if / whether
  2. I worked
  3. left
  4. to be
  5. not to open
  6. My boss asked me why I had left early. / My boss asked me why I left early.

B. Kuptimi

  1. told
  2. said
  3. told
  4. an instruction

C. Gjeni gabimin

  1. She asked me where the bathroom was.
  2. He asked me if I wanted a drink. / He asked me whether I wanted a drink.
  3. They told us to come early. / They asked us to come early.
  4. ✓ She asked who had taken her pen.

D. Në kontekst

  1. if / whether
  2. how I got / how I get
  3. told
  4. not to use
  5. said

E. Radha juaj

  1. My neighbour asked me if I was going away for the weekend. My son asked me what we were having for dinner.
  2. My doctor told me to drink more water and not to work so late.

F. Përsëritje e përzier

  1. the next day / the following day / the day after
  2. lives
  3. is being repaired
  4. had
Aplikacioni AndroidMësoni në Lëvizje Google Play