SlowingoGramatika
B1 19 / 39

Want him to, make him do, let him do: «dua që të…», «më detyroi», «më la» në anglisht

Want Him To, Make Him Do, Let Him Do

Në këtë faqe
  1. Qëllimi
  2. Ideja kryesore
  3. Shqipja dhe anglishtja
  4. Forma
  5. Përdorimi
  6. Gabime të shpeshta
  7. Kurthe për shqipfolësit
  8. Mos i ngatërroni
  9. Drejtshkrimi dhe shqiptimi
  10. Rregulli i artë
  11. Ushtrime

Qëllimi

Pas këtij mësimi do të dini të thoni çfarë doni, kërkoni, thoni ose e bindni një person tjetër të bëjë (I want you to stay), dhe të thoni që dikush e detyron (make), e lejon (let, allow, permit) ose e ndihmon (help) një person tjetër të bëjë diçka – në fjali veprore dhe pësore.

Ideja kryesore

Te B1-17, i njëjti person bënte të dyja veprimet: I want to stay. Tani në fjali hyn një person i dytë: I want you to stay. Ky person – kundrina – qëndron mes dy foljeve.

Përfytyroni një portë mes një personi dhe një veprimi. Want, ask, tell, persuade e drejtojnë personin drejt portës. Make e shtyn brenda, i pëlqen apo jo. Let dhe allow e hapin portën – mund të kalojë nëse do. Help kalon bashkë me të.

Gramatika është e shkurtër, por plot kurthe. Shumica e foljeve në këtë mësim marrin kundrinë + to: She asked me to wait. Nga këto folje, vetëm make dhe let marrin gjithmonë kundrinë + formën bazë pa to (help mund të marrë të dyja): She made me wait. She let me go. Dhe në diatezën pësore, make papritur do to (I was made to wait), ndërsa let zëvendësohet me be allowed to.

Shqipja dhe anglishtja

Në shqip personi i dytë dhe «të» shkojnë shumë natyrshëm: «Dua që të vish», «Më kërkoi të prisja», «Më lejoi të dilja», «Më detyroi të kërkoja falje», «Më la të dal». Për shumicën e foljeve kjo i përgjigjet anglishtes: «më lejoi të» = allowed me to, «më kërkoi të» = asked me to. Por ka tri kurthe. «Dua që të vish» nuk bëhet want that: anglishtja do want you to come. Pas make dhe let nuk vjen to, edhe pse në shqip ka «të». Dhe «A lejohet të…?», pa e përmendur personin, nuk bëhet Is it allowed to…?: anglishtja e bën personin ose veprimtarinë kryefjalë.

ShqipAnglishtÇfarë ndryshon
Dua që të vish.I want you to come.jo want that
Më kërkoi të prisja.She asked me to wait.këtu është njësoj
Më lejoi të dilja herët.She allowed me to leave early.këtu është njësoj
Më detyroi të kërkoja falje.She made me apologise.pas make: pa to
Më la të dal.She let me go out.pas let: pa to
U detyrova të prisja.I was made to wait.pësore: be made to
A lejohet të pihet duhan këtu?Are we allowed to smoke here?personi ose veprimtaria si kryefjalë

Shkurt: «dua që të…» = want + person + to; pas make dhe let asnjë to, edhe pse shqipja ka «të»; «lejohet» = be allowed to me një kryefjalë.

Forma

Folje + kundrinë + paskajore me to

FoljaShembull
want, would like, expectI want you to stay.
ask, tell, remind, warnShe reminded me to call him.
advise, encourage, persuade, inviteThey persuaded her to apply.
allow, permit, forceThe rules allow guests to stay until noon.
mohore: kundrinë + not toHe told us not to wait.

Folje + kundrinë + forma bazë (pa to)

FoljaKuptimiShembull
makedetyroj / shkaktojThe coach made us run.
letlejoj (joformale)My boss let me leave early.
helpndihmoj – to nuk është e detyrueshmeCan you help me (to) carry this?

Let është e parregullt: let – let – let.

Veprore → pësore

VeprorePësore
They made us wait.We were made to wait.
They allowed us to leave early.We were allowed to leave early.
They let us leave early.We were allowed to leave early. (jo were let)
They don't permit visitors to take photos.Visitors are not permitted to take photos.
My boss told me to wait.I was told to wait.

Be allowed to në kohë të ndryshme

KohaShembull
PresentAre we allowed to park here?
PastI wasn't allowed to watch TV on school nights.
FutureYou'll be allowed to leave after the test.
Present PerfectStudents have never been allowed to use phones in class.

Përdorimi

1Dëshira dhe pritshmëri: want / would like / expect + kundrinë + to

Përdorini kur doni ose prisni që një person tjetër të bëjë diçka. Pas want nuk vjen kurrë fjali me that.

I want you to meet my parents.
Dua që t'i njohësh prindërit e mi.
«dua që të…» → want you to
Would you like me to open the window?
Doni ta hap dritaren?
ofertë
We didn't expect them to arrive so early.
Nuk e prisnim që të vinin kaq herët.
My parents want me to study medicine.
Prindërit duan që unë të studioj mjekësi.

2Të folurit që sjell veprim: ask, tell, remind, warn, advise, encourage, invite, persuade

Këto folje përshkruajnë atë që themi për ta bërë dikë të veprojë. Janë edhe foljet kryesore për të treguar kërkesat dhe urdhrat B1-13. Për mohimin, vendoseni not para to.

Can you remind me to buy milk?
Më kujton të blej qumësht?
The teacher encouraged us to ask questions.
Mësuesja na nxiti të bënim pyetje.
They persuaded her to apply for the job.
E bindën të aplikonte për punën.
The guide warned us not to swim there.
Udhërrëfyesi na paralajmëroi të mos notonim aty.
«të mos» → not to
My doctor advised me to rest for a week.
Mjeku më këshilloi të pushoja një javë.
We've invited the neighbours to come for dinner.
I kemi ftuar fqinjët të vijnë për darkë.

3Leje dhe detyrim: allow, permit, force + kundrinë + to

Allow është asnjanëse; permit është zyrtare (rregulla, tabela, dokumente); force është e fortë – nuk ka zgjidhje tjetër. Që të treja marrin kundrinë + to.

The hotel allows guests to check out at noon.
Hoteli i lejon mysafirët të largohen në mesditë.
The law does not permit employers to ask about your age.
Ligji nuk i lejon punëdhënësit të pyesin për moshën tuaj.
The storm forced us to cancel the trip.
Stuhia na detyroi ta anulonim udhëtimin.

4Make + kundrinë + forma bazë (detyroj ose shkaktoj)

Make do të thotë që dikush e detyron një person tjetër të veprojë, ose që diçka shkakton një reagim. Pa to, edhe pse në shqip themi «të».

My mum made me apologise to my sister.
Mamaja më detyroi t'i kërkoja falje motrës.
«më detyroi të» → made me apologise, pa to
The coach made us run ten laps.
Trajneri na bëri të vraponim dhjetë xhiro.
That joke always makes me laugh.
Ajo shaka gjithmonë më bën të qesh.
shkak, jo detyrim
Don't make me wait again!
Mos më bëj të pres përsëri!

5Let + kundrinë + forma bazë (leje)

Let jep leje. Është joformale dhe shumë e zakonshme në të folur. Let me… është edhe një mënyrë miqësore për të ofruar diçka.

My boss let me leave early on Friday.
Shefi më la të ikja herët të premten.
«më la të» → let me leave
Will your parents let you go to the festival?
A do të të lënë prindërit të shkosh në festival?
Let me know when you get home.
Më lajmëro kur të arrish në shtëpi.
= më thuaj
Let me help you with those bags.
Më lër të të ndihmoj me ato çanta.
ofertë

6Pësorja: be made to, be allowed to

Në pësore, make merr to: be made to do. Let nuk ka pësore në këtë model, prandaj përdorni be allowed to. Vetëm disa shprehje të ngurta përdorin let në pësore: be let go (= të të heqin nga puna), be let in, be let off (= të mos ndëshkohesh).

The employees were made to sign a new contract.
Punonjësit u detyruan të nënshkruanin një kontratë të re.
pësore: made to
Are we allowed to take photos in the museum?
A lejohet të bëjmë foto në muze?
«a lejohet» → are we allowed to
When I was a kid, I wasn't allowed to stay up after nine.
Kur isha i vogël, nuk më lejohej të rrija zgjuar pas nëntës.
Passengers are not permitted to use the emergency exit.
Pasagjerëve nuk u lejohet të përdorin daljen e emergjencës.
zyrtare
Fifty workers were let go last month.
Muajin e kaluar u hoqën nga puna pesëdhjetë punëtorë.
shprehje e ngurtë = humbën punën

7Help + kundrinë + (to) + forma bazë

Pas help, janë të sakta edhe forma bazë, edhe to + forma bazë. Forma bazë është më e zakonshme, sidomos në anglishten amerikane. Kundrina mund edhe të mos përmendet.

My brother helped me fix my bike.
Vëllai më ndihmoi ta rregulloja biçikletën.
This app helps you to plan your budget.
Ky aplikacion të ndihmon ta planifikosh buxhetin.
Regular exercise helps reduce stress.
Ushtrimet e rregullta ndihmojnë në uljen e stresit.
pa kundrinë

Gabime të shpeshta

❌I want that you come to my party.
✅I want you to come to my party.
want + kundrinë + to, kurrë fjali me that.
❌I want him go home.
✅I want him to go home.
want do to.
❌My boss made me to work late.
✅My boss made me work late.
make + kundrinë + forma bazë.
❌She let me to use her laptop.
✅She let me use her laptop.
let + kundrinë + forma bazë.
❌They allowed us leave early.
✅They allowed us to leave early.
allow + kundrinë + to.
❌We were let to go home.
✅We were allowed to go home.
pësore: be allowed to.
❌I was made wait for an hour.
✅I was made to wait for an hour.
make në pësore merr to.
❌My parents didn't let me going out.
✅My parents didn't let me go out.
let + forma bazë, jo -ing.
❌Is it allowed to smoke here?
✅Are we allowed to smoke here? ose Is smoking allowed here?
Bëjeni kryefjalë personin ose veprimtarinë.
❌She suggested me to see a doctor.
✅She advised me to see a doctor. ose She suggested that I see a doctor.
suggest nuk merr kurrë kundrinë + paskajore me to: shih B2-14.

Kurthe për shqipfolësit

1. «Do që i biri të studiojë…» → wants that her son. «Drita do që i biri të studiojë jashtë». Në shqip «dua që të…» është mënyra normale. Në anglisht want nuk merr fjali me that: want + person + to.

❌Drita wants that her son studies abroad.
✅Drita wants her son to study abroad.
want + person + to

2. «Më bën të ndihem…» → makes me to feel. «Era e bukës së ngrohtë më bën të ndihem si në shtëpinë e gjyshes». «Të» e shqipes kthehet lehtë në to. Pas make anglishtja do vetëm formën bazë: makes me feel.

❌The smell of warm bread makes me to feel at home.
✅The smell of warm bread makes me feel at home.
make + person + forma bazë

3. «Më lini të…» → Let me to. «Më lini të prezantohem: jam Besniku, koordinatori i projektit». E njëjta «të», i njëjti kurth. Pas let nuk vjen to: Let me introduce.

❌Let me to introduce myself: I'm Besnik, the project coordinator.
✅Let me introduce myself: I'm Besnik, the project coordinator.
let + person + forma bazë

4. «Nuk lejohej të…» → it wasn't allowed to. «Në konvikt nuk lejohej të prisje vizitorë pas orës dhjetë». Në shqip «lejohet» shkon pa e përmendur personin, dhe kështu del it wasn't allowed to. Anglishtja do një kryefjalë që merr lejen: personin, ose vetë veprimtarinë.

❌In our dorm it wasn't allowed to have visitors after ten.
✅In our dorm we weren't allowed to have visitors after ten. ose In our dorm visitors weren't allowed after ten.
personi ose veprimtaria si kryefjalë

Mos i ngatërroni

make apo let – Dy ide të kundërta kontrolli: make = pa zgjidhje; let = zgjedh vetë.

My parents made me study every evening.
Prindërit më detyronin të mësoja çdo mbrëmje.
duhej të mësoja
My parents let me study whenever I wanted.
Prindërit më linin të mësoja kur të doja.
zgjidhja ime

Let's apo Let us – Let's është një propozim që e përfshin edhe dëgjuesin A1-18. Let us (forma e plotë, shpesh me please) kërkon leje.

Let's go to the beach!
Hajde të shkojmë në plazh!
propozim
Please let us go — we've finished everything.
Të lutem, na lër të shkojmë, i kemi mbaruar të gjitha.
kërkojmë leje

allow + kundrinë + to apo allow + -ing – Me një person, përdorni kundrinë + to. Pa person, allow, permit dhe advise marrin -ing.

The hotel doesn't allow guests to smoke.
Hoteli nuk i lejon mysafirët të pinë duhan.
The hotel doesn't allow smoking.
Hoteli nuk e lejon duhanin.

make someone do apo get someone to do – Make është detyrim; get someone to do do të thotë bind ose organizoj, dhe merr to. Shih B2-11.

I got my brother to drive me to the station.
E binda vëllanë të më çonte me makinë në stacion.
e binda

Drejtshkrimi dhe shqiptimi

  • allowed /əˈlaʊd/ tingëllon krejt njësoj si aloud (= me zë). Vetëm allowed do të thotë «i lejuar». -ed këtu nuk shqiptohet si rrokje më vete.
  • let nuk ka formë me -ed: Yesterday my boss let me… (jo letted).
  • Te made to dhe allowed to, to është i dobët: /ˈmeɪd tə/, /əˈlaʊd tə/ – zanorja si «ë» e shqipes.
  • Let me në të folur të shpejtë shpesh bëhet /ˈlemi/.
  • Folja permit theksohet në rrokjen e dytë (/pəˈmɪt/); emri (a parking permit) në të parën (/ˈpɜːmɪt/ (UK), /ˈpɝːmɪt/ (US)). Tingulli /ɜː/ nuk ekziston në shqip: nuk është as «e», as «ë» e shkurtër – mbajeni gojën gjysmë të hapur dhe zgjateni.

Rregulli i artë

Shumica e foljeve në këtë mësim marrin dikë + to + folje (want, ask, tell, allow). Nga këto folje, make dhe let marrin dikë + folje pa to; help mund të marrë të dyja. Në pësore thoni be made to dhe be allowed to, jo be let to – dhe kurrë want that.

Ushtrime

A. Forma

Vendosini foljet në kllapa në formën e duhur.

  1. The film made me (cry).
  2. My manager let me (take) a day off.
  3. Our teacher doesn't allow us (use) phones in class.
  4. She reminded me (lock) the door.
  5. They were made (wait) outside.
  6. Can you help me (carry) these boxes?
  7. Bëjeni pësore: The rules don't permit visitors to take photos.

B. Kuptimi

Zgjidhni ose rishkruani sipas kuptimit.

  1. Zgjidhni: My parents … me to travel alone.
  2. Çfarë do të thotë? "My boss made me stay late."
  3. Tregojeni me warn: "Don't swim here — it's dangerous," the guide said to us.
  4. Tregojeni me invite: "Would you like to come to dinner on Saturday?" Maria asked Tom.
  5. Rishkruajeni me be allowed to: The school lets students leave at lunchtime.

C. Gjeni gabimin

Çdo fjali ka një gabim ose është e saktë. Shkruani fjalinë e korrigjuar ose shkruani correct.

  1. I want that you come to my party.
  2. I was let to stay up late.
  3. They don't let us to bring food.
  4. My parents encouraged me to learn the piano.
  5. Is it allowed to park here?

D. Në kontekst

Lexoni tekstin dhe plotësoni fjalët që mungojnë. Vendosini foljet në kllapa në formën e duhur.

My first job
When I started my first job, my manager asked me 18 (work) on Saturdays. She didn't let me 19 (choose) my hours, and she made everyone 20 (wear) a uniform. We weren't allowed 21 (use) our phones at work. But she also encouraged me 22 (take) a course, and a year later she helped me 23 (find) a better job.

E. Radha juaj

Shkruani në anglisht.

  1. Shkruani dy fjali për fëmijërinë tuaj: një me let dhe një me make.
  2. Shkruani dy rregulla në shkollën ose në punën tuaj: një me be allowed to dhe një me not allowed to.

F. Përsëritje e përzier

Përsëritni mësimet e mëparshme.

  1. B1-17 Folje + -ing apo folje + to në anglisht: listat e plota (enjoy doing, decide to do)
    She refused (help) us.
  2. B1-13 Reported Questions në anglisht: «më pyeti nëse…», «më tha të…» dhe say apo tell
    "Please sit down," the doctor said to me. Tregojeni me tell ose ask.
  3. B1-10 Diateza pësore në anglisht (passive voice): is made, was built i shpjeguar në shqip
    Bëjeni pësore: Someone stole my bike.
Përgjigjet

A. Forma

  1. cry
  2. take
  3. to use
  4. to lock
  5. to wait
  6. carry / to carry
  7. Visitors are not permitted to take photos. / Visitors aren't permitted to take photos.

B. Kuptimi

  1. allowed
  2. I had no choice.
  3. The guide warned us not to swim there. / The guide warned us not to swim here.
  4. Maria invited Tom to come to dinner on Saturday. / Maria invited Tom to dinner on Saturday. / Maria invited Tom to come for dinner on Saturday. / Maria invited Tom for dinner on Saturday.
  5. Students are allowed to leave at lunchtime. / The students are allowed to leave at lunchtime.

C. Gjeni gabimin

  1. I want you to come to my party.
  2. I was allowed to stay up late.
  3. They don't let us bring food.
  4. ✓ My parents encouraged me to learn the piano.
  5. Are we allowed to park here? / Am I allowed to park here? / Are you allowed to park here? / Is parking allowed here?

D. Në kontekst

  1. to work
  2. choose
  3. wear
  4. to use
  5. to take
  6. find / to find

E. Radha juaj

  1. My parents let me stay up late on Fridays. They made me do my homework before dinner.
  2. We're allowed to work from home on Fridays. We aren't allowed to eat at our desks.

F. Përsëritje e përzier

  1. to help
  2. The doctor told me to sit down. / The doctor asked me to sit down.
  3. My bike was stolen.
Aplikacioni AndroidMësoni në Lëvizje Google Play