Past Perfect: më se e kryera në anglisht («kisha ikur») e shpjeguar në shqip
Past Perfect: I Had Already Left
Në këtë faqe
Qëllimi
Pas këtij mësimi do të dini të tregoni që një veprim i së kaluarës ndodhi para një veprimi tjetër të së kaluarës, me had + past participle, dhe do të dini kur Past Perfect (më se e kryera) është i domosdoshëm dhe kur mjafton Past Simple (e kryera e thjeshtë).
Ideja kryesore
Present Perfect (e kryera) shikon pas nga tani. Past Perfect bën të njëjtën gjë, por nga një çast në të kaluarën. Është «e kaluara e së kaluarës».
Përfytyroni që qëndroni në një pikë të tregimit tuaj – le të themi, when I got to the cinema. Prej andej hidhni një sy pas krahëve: the film had already started. Janë dy çaste të së kaluarës, dhe Past Perfect shënon të parin.
Krahasoni: When I arrived, the film started (mbërrita, pastaj filloi filmi) dhe When I arrived, the film had started (filmi kishte filluar më parë; fillimin e humba). Një fjalë e vogël, had, e ndryshon radhën e ngjarjeve.
Nëse radha është tashmë e qartë – sepse i tregoni ngjarjet me radhë, ose sepse fjalë si before dhe after e tregojnë – mjafton Past Simple. Past Perfect është një mjet për qartësi, jo rregull për çdo veprim më të hershëm.
Shqipja dhe anglishtja
Këtu shqipja ju ndihmon shumë: edhe ne kemi më se të kryerën – «kisha ikur», «kishte filluar», «ishim nisur» – dhe e përdorim pothuajse njësoj: «Kur arrita, filmi kishte filluar» = When I arrived, the film had started. «Kisha» = had, dhe pjesorja shqipe («filluar», «ikur») = past participle. Këtu është njësoj.
Dallimet janë te fjalët përreth. «Para dy orësh» brenda një tregimi në të kaluarën nuk është before two hours: anglishtja thotë two hours before / earlier (ose ago, kur numëroni nga tani). Pastaj, «nuk… kurrë» me dy mohime: «Nuk e kisha parë kurrë» → në anglisht një mohim: I had never seen. Dhe për kohëzgjatjen deri në një çast të së kaluarës shqipja përdor të pakryerën me «prej»: «Prisja prej dyzet minutash, kur erdhi autobusi». Në anglisht këtu duhet had been + -ing. Edhe pas «Ishte hera e parë që…» shqipja vë të pakryerën («që shihja detin»); anglishtja zgjedh Past Perfect: the first time I'd seen.
| Shqip | Anglisht | Çfarë ndryshon |
|---|---|---|
| Kur arrita në stacion, treni kishte ikur. | When I got to the station, the train had left. | këtu është njësoj: «kishte ikur» = had left |
| Kur arrita, shërbyen darkën. | When I arrived, they served dinner. | këtu është njësoj: radha e zakonshme → Past Simple |
| Nuk më njohu, sepse kisha ndryshuar shumë. | She didn't recognise me because I'd changed so much. | «kisha» = had ('d) |
| Nuk kisha fluturuar kurrë para se të shkoja në Kanada. | I had never flown before I went to Canada. | dy mohime → një: never |
| Ishte hera e parë që haja sushi. | It was the first time I'd eaten sushi. | e pakryer → had + past participle |
| Prisja prej dyzet minutash, kur më në fund erdhi autobusi. | I'd been waiting for forty minutes when the bus finally came. | e pakryer + «prej» → had been + -ing + for |
| U zgjova, bëra dush dhe dola nga shtëpia. | I woke up, had a shower and left the house. | këtu është njësoj: radha e qartë → Past Simple |
Shkurt: «kisha + pjesore» = had + past participle; por «prisja prej…» = had been waiting for…, dhe «nuk… kurrë» = never, me një mohim të vetëm.
Forma
had + past participle – had është i njëjtë për çdo kryefjalë.
| Shembull | |
|---|---|
| Pohore | She had left. / She'd left. |
| Mohore | We hadn't eaten. / We had not eaten. |
| Pyetje po / jo | Had you met him before? |
| Pyetje me fjalë pyetëse | Where had they gone? |
| Përgjigje të shkurtra | Yes, I had. / No, I hadn't. |
Forma e shkurtër 'd – 'd mund të jetë had ose would. Shikoni fjalën pas saj:
| 'd + | do të thotë | Shembull |
|---|---|---|
| past participle | had | I'd finished. |
| forma bazë e foljes | would | I'd finish. (shih B1-06) |
| better | had | You'd better go. (shih B2-05) |
Past Perfect Continuous (shkurt) – had been + forma -ing
| Shembull | |
|---|---|
| Pohore | I'd been waiting for an hour. |
| Mohore | She hadn't been sleeping well. |
| Pyetje | How long had you been working there? |
Përdorimi
1I pari nga dy veprime të së kaluarës
Përdorni Past Perfect për veprimin që ndodhi i pari, kur tashmë po flisni për një çast të mëvonshëm të së kaluarës. Në shqip këtu përdorim gjithashtu më se të kryerën.
2Radha me Past Simple apo Past Perfect
When + Past Simple, Past Simple zakonisht do të thotë «një gjë, pastaj tjetra». Past Perfect e ndryshon radhën – njësoj si në shqip.
3By the time, already, just
By the time + Past Simple = «deri në atë çast, ose para tij». Already («tashmë») dhe just («sapo») shkojnë mes had dhe past participle.
4Before, after dhe never… before
Me before dhe after, Past Perfect shpesh nuk është i detyrueshëm, sepse fjala e tregon vetë radhën. Never… before dhe the first time flasin për përvojën deri në një çast të së kaluarës.
5Kur Past Perfect nuk duhet
Nëse i tregoni ngjarjet sipas radhës kur ndodhën, përdorni Past Simple. Shumë had e rëndojnë tregimin.
6Past Perfect Continuous: kohëzgjatja para një çasti të së kaluarës
Had been + -ing tregon një veprim që vazhdoi deri në një çast të së kaluarës, ose që sapo kishte mbaruar dhe pasojat dukeshin atëherë. Është forma e së kaluarës e B1-01. Në shqip këtu përdorim shpesh të pakryerën me «prej».
Gabime të shpeshta
Kurthe për shqipfolësit
1. «Para dy orësh» → before two hours. «Kur arritëm në Theth, autobusi ishte nisur para dy orësh.» «Para» = ago dhe before, por before nuk vjen kurrë para periudhës. Në një tregim të së kaluarës anglishtja thotë two hours before ose two hours earlier.
2. «Nuk… kurrë» → hadn't never. «Jonida nuk kishte parë kurrë borë para atij dimri.» Në shqip dy mohimet janë të detyrueshme. Në anglisht never e mban vetë mohimin, prandaj had mbetet pohor.
3. «Gatuante prej…» → was cooking for… «Mamaja gatuante prej pesë orësh, kur mysafirët telefonuan që s'do të vinin.» Shqipja përdor të pakryerën me «prej». Në anglisht, për kohëzgjatjen deri në një çast të së kaluarës, forma natyrale është had been + -ing.
4. «Ishte hera e parë që + e pakryer». «Ajo mbrëmje në Berat ishte hera e parë që e dëgjoja gjyshin të këndonte.» Në shqip folja pas «që» është në të pakryerën. Në anglisht, pas It was the first time, forma e sigurt është Past Perfect.
Mos i ngatërroni
Present Perfect apo Past Perfect – Të dyja shikojnë pas. Present Perfect shikon pas nga tani A2-17; Past Perfect shikon pas nga një çast i së kaluarës. Në shqip: «kam humbur» – «kisha humbur».
Past Simple apo Past Perfect pas when – Koha në fjalinë kryesore e ndryshon radhën e ngjarjeve. Përdorimi në tregime te B1-04.
had (Past Perfect) apo had (Past Simple i have) – E njëjta fjalë mund të jetë folje ndihmëse ose folje kryesore, dhe ndonjëherë dalin të dyja bashkë.
Drejtshkrimi dhe shqiptimi
- had në të folurit e zakonshëm është i dobët: /həd/ ose /əd/, dhe pas një përemri zakonisht vetëm /d/: I'd, you'd, she'd, we'd, they'd. Zanorja e dobët /ə/ është shumë afër «ë»-së shqipe.
- Pas një emri, had shpesh shkurtohet në të folur, por me shkrim përdorni formën e plotë: The bus had left.
- hadn't nuk shkurtohet dhe zakonisht theksohet: /ˈhædnt/. /æ/ nuk ekziston në shqip: hapni gojën më shumë se për «e». Mes d dhe n nuk ka zanore – mos shtoni një «ë» («had-ënt»).
- I'd para një zanoreje lidhet butë: I'd already shqiptohet si një grup i vetëm, pa ndalesë.
- Past participle të parregullta: përsëritni listat me tri forma nga A2-16 – go / went / gone, see / saw / seen, take / took / taken, write / wrote / written.
Rregulli i artë
Jeni tashmë në të kaluarën dhe duhet të shkoni edhe më pas? Përdorni had + past participle – si «kisha + pjesore» në shqip. Nëse radha është tashmë e qartë, mjafton Past Simple.
Ushtrime
A. Forma
Vendosini foljet në kllapa në formën e duhur.
-
When we got to the party, everyone (go) home.
-
I (not see) the film before, so I really enjoyed it.
-
By the time the police arrived, the thieves (escape).
-
It was the first time she (drive) on the left.
-
I was tired because I (work) all day. (përdorni formën continuous)
-
Formoni një pyetje: you / meet / him / before? (past perfect)
B. Kuptimi
Zgjidhni mundësinë e duhur.
-
"When I arrived, she had cooked dinner." Çfarë do të thotë?
-
Te "We'd met before.", 'd do të thotë ….
-
Te "I'd love a coffee.", 'd do të thotë ….
-
A duhet Past Perfect? "I got up, … and went out."
C. Gjeni gabimin
Çdo fjali ka një gabim ose është e saktë. Shkruani fjalinë e korrigjuar ose shkruani correct.
-
They had took the wrong bus.
-
Did you had eaten before the show?
-
I've already left when you called.
-
After I had finished my homework, I watched TV.
D. Në kontekst
Lexoni tekstin dhe plotësoni fjalët që mungojnë. Vendosini foljet në kllapa në formën e duhur.
Last Monday was a disaster. When I woke up, I saw that my alarm 15 (not ring). I ran to the station, but the train 16 (already / leave). By the time I got to the office, the meeting 17 (start). My boss looked at me. I 18 (never / be) late before, so she just smiled. I 19 (sit) down and opened my laptop.
E. Radha juaj
Shkruani në anglisht.
-
Plotësoni fjalinë për veten: When I got home yesterday, … (përdorni Past Perfect).
-
Shkruani për një «herë të parë» në jetën tuaj.
F. Përsëritje e përzier
Përsëritni mësimet e mëparshme.
-
B1-01 Present Perfect Continuous: e kryera e vazhdueshme në anglisht («pres prej një ore») I (study) all morning, so I need a break now.
-
A2-02 Past Simple apo Past Continuous? When, while dhe during të shpjeguara në shqip I (cook) dinner when the phone rang.
-
A2-28 Used To në shqip: zakonet e së kaluarës dhe e pakryera («shkoja», «kisha») Përdorni used to: We (live) in a small flat when I was a child.flat (UK); apartment (US)
Përgjigjet
A. Forma
- had gone
- hadn't seen / had not seen
- had escaped
- had driven / 'd driven
- had been working / 'd been working
- Had you met him before?
B. Kuptimi
- She cooked before I arrived.
- had
- would
- got dressed
C. Gjeni gabimin
- They had taken the wrong bus.
- Had you eaten before the show?
- I'd already left when you called. / I had already left when you called.
- ✓ After I had finished my homework, I watched TV.
D. Në kontekst
- hadn't rung / had not rung / didn't ring
- had already left / 'd already left
- had started / had already started
- had never been / 'd never been
- sat
E. Radha juaj
- When I got home yesterday, my sister had already cooked dinner.
- It was the first time I had seen the sea. I was seven.
F. Përsëritje e përzier
- have been studying / have studied
- was cooking
- used to live
