SlowingoGramatika
B1 3 / 39

Past Perfect: më se e kryera në anglisht («kisha ikur») e shpjeguar në shqip

Past Perfect: I Had Already Left

Në këtë faqe
  1. Qëllimi
  2. Ideja kryesore
  3. Shqipja dhe anglishtja
  4. Forma
  5. Përdorimi
  6. Gabime të shpeshta
  7. Kurthe për shqipfolësit
  8. Mos i ngatërroni
  9. Drejtshkrimi dhe shqiptimi
  10. Rregulli i artë
  11. Ushtrime

Qëllimi

Pas këtij mësimi do të dini të tregoni që një veprim i së kaluarës ndodhi para një veprimi tjetër të së kaluarës, me had + past participle, dhe do të dini kur Past Perfect (më se e kryera) është i domosdoshëm dhe kur mjafton Past Simple (e kryera e thjeshtë).

Ideja kryesore

Present Perfect (e kryera) shikon pas nga tani. Past Perfect bën të njëjtën gjë, por nga një çast në të kaluarën. Është «e kaluara e së kaluarës».

Përfytyroni që qëndroni në një pikë të tregimit tuaj – le të themi, when I got to the cinema. Prej andej hidhni një sy pas krahëve: the film had already started. Janë dy çaste të së kaluarës, dhe Past Perfect shënon të parin.

Krahasoni: When I arrived, the film started (mbërrita, pastaj filloi filmi) dhe When I arrived, the film had started (filmi kishte filluar më parë; fillimin e humba). Një fjalë e vogël, had, e ndryshon radhën e ngjarjeve.

Nëse radha është tashmë e qartë – sepse i tregoni ngjarjet me radhë, ose sepse fjalë si before dhe after e tregojnë – mjafton Past Simple. Past Perfect është një mjet për qartësi, jo rregull për çdo veprim më të hershëm.

Shqipja dhe anglishtja

Këtu shqipja ju ndihmon shumë: edhe ne kemi më se të kryerën – «kisha ikur», «kishte filluar», «ishim nisur» – dhe e përdorim pothuajse njësoj: «Kur arrita, filmi kishte filluar» = When I arrived, the film had started. «Kisha» = had, dhe pjesorja shqipe («filluar», «ikur») = past participle. Këtu është njësoj.

Dallimet janë te fjalët përreth. «Para dy orësh» brenda një tregimi në të kaluarën nuk është before two hours: anglishtja thotë two hours before / earlier (ose ago, kur numëroni nga tani). Pastaj, «nuk… kurrë» me dy mohime: «Nuk e kisha parë kurrë» → në anglisht një mohim: I had never seen. Dhe për kohëzgjatjen deri në një çast të së kaluarës shqipja përdor të pakryerën me «prej»: «Prisja prej dyzet minutash, kur erdhi autobusi». Në anglisht këtu duhet had been + -ing. Edhe pas «Ishte hera e parë që…» shqipja vë të pakryerën («që shihja detin»); anglishtja zgjedh Past Perfect: the first time I'd seen.

ShqipAnglishtÇfarë ndryshon
Kur arrita në stacion, treni kishte ikur.When I got to the station, the train had left.këtu është njësoj: «kishte ikur» = had left
Kur arrita, shërbyen darkën.When I arrived, they served dinner.këtu është njësoj: radha e zakonshme → Past Simple
Nuk më njohu, sepse kisha ndryshuar shumë.She didn't recognise me because I'd changed so much.«kisha» = had ('d)
Nuk kisha fluturuar kurrë para se të shkoja në Kanada.I had never flown before I went to Canada.dy mohime → një: never
Ishte hera e parë që haja sushi.It was the first time I'd eaten sushi.e pakryer → had + past participle
Prisja prej dyzet minutash, kur më në fund erdhi autobusi.I'd been waiting for forty minutes when the bus finally came.e pakryer + «prej» → had been + -ing + for
U zgjova, bëra dush dhe dola nga shtëpia.I woke up, had a shower and left the house.këtu është njësoj: radha e qartë → Past Simple

Shkurt: «kisha + pjesore» = had + past participle; por «prisja prej…» = had been waiting for…, dhe «nuk… kurrë» = never, me një mohim të vetëm.

Forma

had + past participle – had është i njëjtë për çdo kryefjalë.

Shembull
PohoreShe had left. / She'd left.
MohoreWe hadn't eaten. / We had not eaten.
Pyetje po / joHad you met him before?
Pyetje me fjalë pyetëseWhere had they gone?
Përgjigje të shkurtraYes, I had. / No, I hadn't.

Forma e shkurtër 'd – 'd mund të jetë had ose would. Shikoni fjalën pas saj:

'd +do të thotëShembull
past participlehadI'd finished.
forma bazë e foljeswouldI'd finish. (shih B1-06)
betterhadYou'd better go. (shih B2-05)

Past Perfect Continuous (shkurt) – had been + forma -ing

Shembull
PohoreI'd been waiting for an hour.
MohoreShe hadn't been sleeping well.
PyetjeHow long had you been working there?

Përdorimi

1I pari nga dy veprime të së kaluarës

Përdorni Past Perfect për veprimin që ndodhi i pari, kur tashmë po flisni për një çast të mëvonshëm të së kaluarës. Në shqip këtu përdorim gjithashtu më se të kryerën.

When I got to the station, the train had left.
Kur arrita në stacion, treni kishte ikur.
treni u nis i pari
She didn't recognise me because I'd changed so much.
Nuk më njohu, sepse kisha ndryshuar shumë.
I'd = I had
We went back to the restaurant where we'd had our first date.
U kthyem te restoranti ku kishim dalë për herë të parë bashkë.
He'd lost his keys, so he couldn't get into the flat.
I kishte humbur çelësat, prandaj nuk mund të hynte në apartament.
flat (UK), apartment (US)

2Radha me Past Simple apo Past Perfect

When + Past Simple, Past Simple zakonisht do të thotë «një gjë, pastaj tjetra». Past Perfect e ndryshon radhën – njësoj si në shqip.

When I arrived, they served dinner.
Kur arrita, shërbyen darkën.
mbërrita, pastaj darka
When I arrived, they had already served dinner.
Kur arrita, e kishin shërbyer tashmë darkën.
darka më parë; u vonova
When the guests left, I cleaned the kitchen.
Kur ikën mysafirët, pastrova kuzhinën.
ikën, pastaj pastrova
When the guests had left, I cleaned the kitchen.
Pasi kishin ikur mysafirët, pastrova kuzhinën.
thekson që kishin ikur të gjithë më parë

3By the time, already, just

By the time + Past Simple = «deri në atë çast, ose para tij». Already («tashmë») dhe just («sapo») shkojnë mes had dhe past participle.

By the time the firefighters arrived, the neighbours had put out the fire.
Para se të vinin zjarrfikësit, fqinjët e kishin shuar zjarrin.
By the time I finished my degree, I had changed my mind about teaching.
Kur mbarova studimet, e kisha ndryshuar mendjen për mësuesinë.
The meeting had already started when I logged in.
Mbledhja kishte filluar tashmë kur hyra në lidhje.
had already started
I'd just sat down when the phone rang.
Sapo isha ulur, kur ra telefoni.
«sapo isha ulur» → I'd just sat down

4Before, after dhe never… before

Me before dhe after, Past Perfect shpesh nuk është i detyrueshëm, sepse fjala e tregon vetë radhën. Never… before dhe the first time flasin për përvojën deri në një çast të së kaluarës.

After she had checked the figures, she sent the report.
Pasi i kishte kontrolluar shifrat, e dërgoi raportin.
After she checked the figures, she sent the report.
Pasi i kontrolloi shifrat, e dërgoi raportin.
edhe kjo është e saktë
I had never flown before I went to Canada.
Nuk kisha fluturuar kurrë para se të shkoja në Kanada.
në shqip «nuk… kurrë», në anglisht vetëm never
It was the first time I'd eaten sushi.
Ishte hera e parë që haja sushi.
në shqip e pakryer; në anglisht Past Perfect
Had you ever been to a concert before that one?
A kishe qenë ndonjëherë në koncert para atij?
«ndonjëherë» = ever

5Kur Past Perfect nuk duhet

Nëse i tregoni ngjarjet sipas radhës kur ndodhën, përdorni Past Simple. Shumë had e rëndojnë tregimin.

I woke up, had a shower and left the house.
U zgjova, bëra dush dhe dola nga shtëpia.
radhë e qartë: vetëm Past Simple
She finished school in 2010 and moved to Berlin a year later.
E mbaroi shkollën në vitin 2010 dhe një vit më vonë u zhvendos në Berlin.
I bought a new laptop because my old one broke.
Bleva një laptop të ri, sepse i vjetri u prish.
logjika shkak-pasojë e bën të qartë radhën; edhe had broken është në rregull

6Past Perfect Continuous: kohëzgjatja para një çasti të së kaluarës

Had been + -ing tregon një veprim që vazhdoi deri në një çast të së kaluarës, ose që sapo kishte mbaruar dhe pasojat dukeshin atëherë. Është forma e së kaluarës e B1-01. Në shqip këtu përdorim shpesh të pakryerën me «prej».

I'd been waiting for forty minutes when the bus finally came.
Prisja prej dyzet minutash, kur më në fund erdhi autobusi.
«prisja prej» → had been waiting for
Her eyes were red. She'd been crying.
I kishte sytë të kuq. Kishte qarë.
They'd been living in Dublin for five years when their son was born.
Jetonin në Dublin prej pesë vjetësh, kur u lind djali i tyre.
në shqip e pakryer; në anglisht had been living

Gabime të shpeshta

⚠️When I arrived, the film already started.
✅When I arrived, the film had already started.
Gramatikisht është e saktë, por Past Perfect e bën të qartë që filmi filloi i pari. (Past Simple + already është i zakonshëm në anglishten amerikane jozyrtare, por këtu mund ta ngatërrojë radhën.)
❌I had went home.
✅I had gone home.
had + past participle, jo Past Simple.
❌She hadn't saw the email.
✅She hadn't seen the email.
Pas hadn't vjen past participle.
❌It was the first time I have been there.
✅It was the first time I had been there.
«Hera e parë» në një tregim të së kaluarës → Past Perfect.
❌Did you had finished?
✅Had you finished?
had e formon vetë pyetjen; pa did.
❌I've already eaten when they arrived.
✅I'd already eaten when they arrived.
Pikëpamja është në të kaluarën, prandaj had, jo have.
❌I had been knowing him for years.
✅I had known him for years.
Foljet e gjendjes mbeten simple edhe në Past Perfect.
⚠️Yesterday I had woken up at 7, had had breakfast and had left at 8.
✅Yesterday I woke up at 7, had breakfast and left at 8.
Gramatikisht është e saktë, por një radhë e thjeshtë pa një çast më të vonë të së kaluarës do vetëm Past Simple.

Kurthe për shqipfolësit

1. «Para dy orësh» → before two hours. «Kur arritëm në Theth, autobusi ishte nisur para dy orësh.» «Para» = ago dhe before, por before nuk vjen kurrë para periudhës. Në një tregim të së kaluarës anglishtja thotë two hours before ose two hours earlier.

❌When we arrived in Theth, the bus had left before two hours.
✅When we arrived in Theth, the bus had left two hours before. ose When we arrived in Theth, the bus had left two hours earlier.
periudha + before / earlier

2. «Nuk… kurrë» → hadn't never. «Jonida nuk kishte parë kurrë borë para atij dimri.» Në shqip dy mohimet janë të detyrueshme. Në anglisht never e mban vetë mohimin, prandaj had mbetet pohor.

❌Jonida hadn't never seen snow before that winter.
✅Jonida had never seen snow before that winter. ose Jonida hadn't ever seen snow before that winter.
një mohim: had never | hadn't ever

3. «Gatuante prej…» → was cooking for… «Mamaja gatuante prej pesë orësh, kur mysafirët telefonuan që s'do të vinin.» Shqipja përdor të pakryerën me «prej». Në anglisht, për kohëzgjatjen deri në një çast të së kaluarës, forma natyrale është had been + -ing.

⚠️Mum was cooking for five hours when the guests called to cancel.
✅Mum had been cooking for five hours when the guests called to cancel.
Gramatikisht është e saktë, por për kohëzgjatjen deri në atë çast anglishtja zgjedh had been cooking

4. «Ishte hera e parë që + e pakryer». «Ajo mbrëmje në Berat ishte hera e parë që e dëgjoja gjyshin të këndonte.» Në shqip folja pas «që» është në të pakryerën. Në anglisht, pas It was the first time, forma e sigurt është Past Perfect.

⚠️That evening in Berat was the first time I heard my grandfather sing.
✅That evening in Berat was the first time I had heard my grandfather sing.
Gramatikisht është e saktë, por pas the first time në një tregim anglishtja zgjedh Past Perfect

Mos i ngatërroni

Present Perfect apo Past Perfect – Të dyja shikojnë pas. Present Perfect shikon pas nga tani A2-17; Past Perfect shikon pas nga një çast i së kaluarës. Në shqip: «kam humbur» – «kisha humbur».

I've lost my wallet.
Kam humbur portofolin.
problem tani
I'd lost my wallet, so I couldn't pay.
Kisha humbur portofolin, prandaj nuk mund të paguaja.
problem atëherë

Past Simple apo Past Perfect pas when – Koha në fjalinë kryesore e ndryshon radhën e ngjarjeve. Përdorimi në tregime te B1-04.

When she called, I left.
Kur më mori në telefon, ika.
ajo më mori → pastaj ika
When she called, I had already left.
Kur më mori në telefon, kisha ikur tashmë.
ika → pastaj ajo më mori (nuk isha aty)

had (Past Perfect) apo had (Past Simple i have) – E njëjta fjalë mund të jetë folje ndihmëse ose folje kryesore, dhe ndonjëherë dalin të dyja bashkë.

We'd had lunch when they arrived.
E kishim ngrënë drekën kur erdhën.
had (ndihmëse) + had (past participle e have)
We had lunch at one.
Hëngrëm drekë në një.
Past Simple i have

Drejtshkrimi dhe shqiptimi

  • had në të folurit e zakonshëm është i dobët: /həd/ ose /əd/, dhe pas një përemri zakonisht vetëm /d/: I'd, you'd, she'd, we'd, they'd. Zanorja e dobët /ə/ është shumë afër «ë»-së shqipe.
  • Pas një emri, had shpesh shkurtohet në të folur, por me shkrim përdorni formën e plotë: The bus had left.
  • hadn't nuk shkurtohet dhe zakonisht theksohet: /ˈhædnt/. /æ/ nuk ekziston në shqip: hapni gojën më shumë se për «e». Mes d dhe n nuk ka zanore – mos shtoni një «ë» («had-ënt»).
  • I'd para një zanoreje lidhet butë: I'd already shqiptohet si një grup i vetëm, pa ndalesë.
  • Past participle të parregullta: përsëritni listat me tri forma nga A2-16 – go / went / gone, see / saw / seen, take / took / taken, write / wrote / written.

Rregulli i artë

Jeni tashmë në të kaluarën dhe duhet të shkoni edhe më pas? Përdorni had + past participle – si «kisha + pjesore» në shqip. Nëse radha është tashmë e qartë, mjafton Past Simple.

Ushtrime

A. Forma

Vendosini foljet në kllapa në formën e duhur.

  1. When we got to the party, everyone (go) home.
  2. I (not see) the film before, so I really enjoyed it.
  3. By the time the police arrived, the thieves (escape).
  4. It was the first time she (drive) on the left.
  5. I was tired because I (work) all day. (përdorni formën continuous)
  6. Formoni një pyetje: you / meet / him / before? (past perfect)

B. Kuptimi

Zgjidhni mundësinë e duhur.

  1. "When I arrived, she had cooked dinner." Çfarë do të thotë?
  2. Te "We'd met before.", 'd do të thotë ….
  3. Te "I'd love a coffee.", 'd do të thotë ….
  4. A duhet Past Perfect? "I got up, … and went out."

C. Gjeni gabimin

Çdo fjali ka një gabim ose është e saktë. Shkruani fjalinë e korrigjuar ose shkruani correct.

  1. They had took the wrong bus.
  2. Did you had eaten before the show?
  3. I've already left when you called.
  4. After I had finished my homework, I watched TV.

D. Në kontekst

Lexoni tekstin dhe plotësoni fjalët që mungojnë. Vendosini foljet në kllapa në formën e duhur.

A bad start
Last Monday was a disaster. When I woke up, I saw that my alarm 15 (not ring). I ran to the station, but the train 16 (already / leave). By the time I got to the office, the meeting 17 (start). My boss looked at me. I 18 (never / be) late before, so she just smiled. I 19 (sit) down and opened my laptop.

E. Radha juaj

Shkruani në anglisht.

  1. Plotësoni fjalinë për veten: When I got home yesterday, … (përdorni Past Perfect).
  2. Shkruani për një «herë të parë» në jetën tuaj.

F. Përsëritje e përzier

Përsëritni mësimet e mëparshme.

  1. B1-01 Present Perfect Continuous: e kryera e vazhdueshme në anglisht («pres prej një ore»)
    I (study) all morning, so I need a break now.
  2. A2-02 Past Simple apo Past Continuous? When, while dhe during të shpjeguara në shqip
    I (cook) dinner when the phone rang.
  3. A2-28 Used To në shqip: zakonet e së kaluarës dhe e pakryera («shkoja», «kisha»)
    Përdorni used to: We (live) in a small flat when I was a child.
Përgjigjet

A. Forma

  1. had gone
  2. hadn't seen / had not seen
  3. had escaped
  4. had driven / 'd driven
  5. had been working / 'd been working
  6. Had you met him before?

B. Kuptimi

  1. She cooked before I arrived.
  2. had
  3. would
  4. got dressed

C. Gjeni gabimin

  1. They had taken the wrong bus.
  2. Had you eaten before the show?
  3. I'd already left when you called. / I had already left when you called.
  4. ✓ After I had finished my homework, I watched TV.

D. Në kontekst

  1. hadn't rung / had not rung / didn't ring
  2. had already left / 'd already left
  3. had started / had already started
  4. had never been / 'd never been
  5. sat

E. Radha juaj

  1. When I got home yesterday, my sister had already cooked dinner.
  2. It was the first time I had seen the sea. I was seven.

F. Përsëritje e përzier

  1. have been studying / have studied
  2. was cooking
  3. used to live
Aplikacioni AndroidMësoni në Lëvizje Google Play