Diateza pësore në të gjitha kohët dhe me foljet modale: is being done, has been done, must be done
The Passive in All Tenses and with Modals
Në këtë faqe
Qëllimi
Pas këtij mësimi do të dini ta përdorni pësoren në çdo kohë të zakonshme – is being repaired, has been sold, will be announced – dhe pas foljeve modale – must be done, can be seen, should be checked.
Ideja kryesore
Te B1-10 mësuat që pësorja është be + past participle. Ja lajmi i mirë: ky është i gjithë rregulli. Past participle mbetet e njëjtë në çdo kohë. I gjithë informacioni për kohën bartet nga be dhe nga foljet ndihmëse para tij.
Prandaj, për të ndërtuar çdo pësore, bëni një pyetje të vetme: si duket «be» në këtë kohë? Present Continuous: is being. Present Perfect: has been. E ardhmja: will be. Pas një foljeje modale: must be, can be. Pastaj shtoni past participle.
Përfytyroni një përshtatës prize për udhëtime. Karikuesi i telefonit – past participle – është gjithmonë i njëjti. Në çdo vend ndërroni vetëm përshtatësin para tij – is being, has been, will be, must be – që të përshtatet me kohën e duhur. Mësoni të zgjidhni përshtatësin dhe do të mund të ndërtoni çdo pësore në anglisht.
Shqipja dhe anglishtja
Në shqip pësorja e kohës së tashme dhe të vazhdueshme nuk ka nevojë për «jam»: «Rruga po riparohet», «Ilaçi merret me ushqim», «Biletat mund të blihen online». Mjafton mbaresa e foljes. Anglishtja nuk ka mbaresë pësore, prandaj ka gjithmonë be: is being repaired, is taken, can be bought. Kush e përkthen «po riparohet» me formën e zakonshme -ing, merr is repairing – që do të thotë që rruga riparon diçka.
Në kohët e përbëra shqipja i afrohet anglishtes: «është dërguar», «ishte anuluar», «do të shpallen». Por kujdes: «është dërguar» ka vetëm një folje ndihmëse, kurse anglishtja do dy: has been sent. Dhe pas «duhet» shqipja vë «të»: «duhet të plotësohet». Në anglisht pas must / should nuk vihet to: must be filled in.
| Shqip | Anglisht | Çfarë ndryshon |
|---|---|---|
| Rruga po riparohet. | The road is being repaired. | «po» + mbaresë → is being + V3 |
| Pranë stacionit po ndërtohet një spital i ri. | A new hospital is being built near the station. | pa being kuptimi ndryshon |
| Porosia juaj është dërguar. | Your order has been sent. | «është» + pjesore → has been + V3 |
| Rezervimi ynë ishte anuluar. | Our booking had been cancelled. | këtu është njësoj: më se e kryera |
| Fituesit do të shpallen të premten. | The winners will be announced on Friday. | «do të» + mbaresë → will be + V3 |
| Ky ilaç duhet të merret me ushqim. | This medicine should be taken with food. | «duhet të» → should be, pa to |
| Kalaja mund të shihet nga larg. | The castle can be seen from miles away. | «mund të» + mbaresë → can be + V3 |
Shkurt: kudo ku shqipja e bën pësoren me mbaresë («po riparohet», «merret», «mund të shihet»), anglishtja do be në formën e duhur + past participle.
Forma
Vepruese apo pësore: tabela e plotë (folja: clean; kundrinori: the room)
| Koha | Vepruese | Pësore |
|---|---|---|
| Present Simple | They clean the room. | The room is cleaned. |
| Present Continuous | They are cleaning the room. | The room is being cleaned. |
| Past Simple | They cleaned the room. | The room was cleaned. |
| Past Continuous | They were cleaning the room. | The room was being cleaned. |
| Present Perfect | They have cleaned the room. | The room has been cleaned. |
| Past Perfect | They had cleaned the room. | The room had been cleaned. |
| will | They will clean the room. | The room will be cleaned. |
| be going to | They are going to clean the room. | The room is going to be cleaned. |
| Folje modale | They must clean the room. | The room must be cleaned. |
Folje modale + be + past participle
| Folja modale | Pësore | Shembull |
|---|---|---|
| can / can't | can be done | Tickets can be bought online. |
| could | could be done | The problem could be solved quickly. |
| must / mustn't | must be done | Phones must be switched off. |
| should | should be done | Your answers should be checked. |
| may / might | might be done | The match might be cancelled. |
| have to | has to be done | The form has to be signed. |
Mohore dhe pyetje – punën e bën folja ndihmëse e parë: not vjen pas saj, dhe vetëm ajo kalon para kryefjalës.
| Shembull | |
|---|---|
| Mohore | The results haven't been published yet. |
| Mohore | The email won't be sent until Monday. |
| Pyetje | Has the parcel been delivered? |
| Pyetje | Is the road being repaired? |
| Pyetje | Can this be recycled? |
Pësore të rralla – Pësoret e kohëve të kryera të vazhdueshme (has been being cleaned, had been being built) dhe pësorja e Future Continuous (will be being cleaned) janë të mundshme, por shumë të rralla. Përdorni një kohë tjetër ose veproren: They have been building the stadium for three years.
Përdorimi
1Pësoret e vazhdueshme – në zhvillim
Is / are being + past participle dhe was / were being + past participle përshkruajnë diçka në zhvillim, me vëmendjen te marrësi. Në shqip – «po» + folja me mbaresë pësore.
2Pësoret e kryera – rezultate dhe veprime më të hershme
Has / have been + past participle tregon një rezultat tani; had been + past participle tregon një veprim para një momenti të së kaluarës B1-03.
3Pësoret e së ardhmes – will be dhe going to be
Përdorni will be + past participle për parashikime, premtime dhe njoftime zyrtare; is going to be + past participle për plane dhe për parashikime nga prova që shihen A2-03.
4Pësoret me folje modale – rregulla, udhëzime dhe tabela
Rregullat, njoftimet dhe udhëzimet përdorin shpesh must / should / can't + be + past participle. Në shqip – «duhet të» / «nuk mund të» + folje me mbaresë pësore.
5Pësoret me folje modale – mundësi dhe aftësi
Can, could, may, might + be + past participle flasin për atë që është e mundur.
6Zgjedhja e kohës
Zgjidheni kohën e pësores me të njëjtat pyetje si për veproren: Po ndodh tani? Ka mbaruar, me një rezultat tani? Është në të ardhmen?
Gabime të shpeshta
Kurthe për shqipfolësit
1. «Po operohet» → is operating. Në spital infermierja thotë: «Pacienti po operohet tani, ju lutem prisni jashtë». «Po» + folja duket si Present Continuous, prandaj del is operating. Por kjo do të thotë që pacienti po operon dikë tjetër. Pësorja në zhvillim është is being + past participle.
2. «Mund të rregullohet» → can fix. Laptopi u prish dhe pyesim një shok: «Ku mund të rregullohet ky laptop në Tiranë?». Mbaresa pësore «-het» nuk ka përgjegjëse në anglisht, prandaj pas can del folja e zakonshme. Pësorja me folje modale do be + past participle.
3. «Duhet të ujitet» → should to be watered. «Para se të fillojë ndeshja, fusha duhet të ujitet». «Të» e shqipes kthehet lehtë në to. Pas should dhe must anglishtja nuk vë to: should be + past participle.
Mos i ngatërroni
being apo been – being vjen pas am / is / are / was / were (e vazhdueshme); been vjen pas have / has / had (e kryer). Në shqip: «po lahet» apo «është larë».
E vazhdueshme vepruese apo e vazhdueshme pësore – A e bën kryefjala veprimin apo e pëson?
Pësorja pas foljeve të tjera – wants to be promoted, hates being told (paskajore pësore dhe forma -ing pësore) mësohen te B2-13; It is said that… mësohet te B2-12.
Drejtshkrimi dhe shqiptimi
- been zakonisht është i dobët: /bɪn/. being ka normalisht dy rrokje: /ˈbiːɪŋ/. Dëgjoni dy rrokjet – ato ju tregojnë që veprimi është në zhvillim. Në fund të being tingulli /ŋ/ nuk ka «g» pas vetes.
- has been dhe have been shkurtohen: It's been sold, They've been told. Mbani mend: it's been = it has been.
- will be → 'll be: It'll be fixed tomorrow. l e trashë e it'll është si «ll» e shqipes.
- must be dhe can be thuhen shpejt dhe të dobëta. Theksi bie te past participle: must be SIGNED.
- going to be në të folur jozyrtar mund të tingëllojë si gonna be, por shkruani going to.
Rregulli i artë
Vendoseni be në kohën që ju duhet – is being, was being, has been, had been, will be, is going to be, must be – pastaj shtoni past participle. Past participle nuk ndryshon kurrë.
Ushtrime
A. Forma
Vendosini foljet në kllapa në pësore, në kohën ose me foljen modale që jepet.
-
Present Continuous: The kitchen (paint) at the moment.
-
Present Perfect: My bike (steal)!
-
will: The results (send) by email.
-
must: Passports (show) at the gate.
-
Past Continuous: The patient (examine) when the doctor's phone rang.
-
Past Perfect: When we arrived, all the tickets (sell).
-
Ktheni në pësore: They are going to close the old factory.
-
Ktheni në pësore: You can't use this lift in a fire.lift (UK) = elevator (US)
B. Kuptimi
Zgjidhni përgjigjen e saktë.
-
Zgjidhni përgjigjen e saktë: Don't sit there! The bench … right now.
-
Zgjidhni përgjigjen e saktë: The bench …, so it looks new now.
-
Zgjidhni përgjigjen e saktë: The food … by our chef.
-
Zgjidhni tabelën e saktë: before entering.
C. Gjeni gabimin
Çdo fjali ka një gabim ose është e saktë. Shkruani fjalinë e korrigjuar ose shkruani correct.
-
The new bridge is building now.
-
The emails have sent.
-
This medicine should taken twice a day.
-
My car is being repaired this week.
D. Në kontekst
Lexoni mesazhin dhe plotësoni fjalët që mungojnë. Vendosini foljet në kllapa në pësore.
Dear guest, we are sorry, but the pool 17 (clean) at the moment, so it is closed today. It 18 (open) again tomorrow at 8 a.m. Your room 19 (already / change) to a sea-view room, at no extra cost. Breakfast 20 (can / order) to your room until 11 a.m. Towels 21 (must / return) to reception.
E. Radha juaj
Shkruani në anglisht.
-
Çfarë po ndërtohet ose po ndryshohet në qytetin tuaj tani? Shkruani një fjali.
-
Shkruani dy rregulla për shtëpinë ose vendin tuaj të punës me must be ose should be.
F. Përsëritje e përzier
Përsëritni mësimet e mëparshme.
-
B1-10 Diateza pësore në anglisht (passive voice): is made, was built i shpjeguar në shqip Where you born?
-
B1-05 Future Continuous në anglisht: «nesër në këtë orë do të jem duke…» This time tomorrow I (lie) on a beach.
-
A2-17 Present Perfect me just, already, yet: «sapo», «tashmë», «ende» në anglisht I haven't finished the report ___. …
-
B1-07 Third Conditional në anglisht: «po ta kisha ditur…» i shpjeguar në shqip If the bridge (not / be) closed, we would have arrived on time.
Përgjigjet
A. Forma
- is being painted
- has been stolen / 's been stolen
- will be sent / 'll be sent
- must be shown
- was being examined
- had been sold / 'd been sold
- The old factory is going to be closed.
- This lift can't be used in a fire.
B. Kuptimi
- is being painted
- has been painted
- is being prepared
- Shoes must be removed
C. Gjeni gabimin
- The new bridge is being built now.
- The emails have been sent.
- This medicine should be taken twice a day.
- ✓ My car is being repaired this week.
D. Në kontekst
- is being cleaned
- will be opened / is going to be opened / will be open / will open / opens / is opening / is going to open
- has already been changed / 's already been changed
- can be ordered
- must be returned
E. Radha juaj
- A new metro line is being built in the city centre.
- Shoes must be left at the door. The kitchen should be cleaned every evening.
F. Përsëritje e përzier
- were
- will be lying / 'll be lying
- yet
- hadn't been / had not been
