Must be, can't be, might be: hamendësimi logjik në anglisht («duhet të jetë», «nuk mund të jetë»)
Must Be, Can't Be, Might Be: Present Deduction
Në këtë faqe
Qëllimi
Pas këtij mësimi do të dini të nxirrni përfundime logjike për të tashmen nga faktet – She must be at work, That can't be right, He might be asleep – dhe të tregoni sa të sigurt jeni.
Ideja kryesore
Shpesh nuk e dini diçka me siguri, por keni të dhëna. Si një detektiv, i shikoni provat dhe arrini në një përfundim. Anglishtja përdor foljet modale për të treguar sa i fortë është ky përfundim.
Përfytyroni bllokun e detektivit me tri vendime të mundshme. must = «Ky është i vetmi shpjegim që ka kuptim»: The lights are off and the car has gone — they must be out. can't = «Kjo është e pamundur»: She has just eaten a huge lunch — she can't be hungry. might / may / could = «Ky është një shpjegim i mundshëm»: He might be in a meeting.
Ky must nuk ka të bëjë me rregullat A2-20. Ka të bëjë me logjikën. Dhe e kundërta e këtij must zakonisht është can't, jo mustn't.
Shqipja dhe anglishtja
Këtu shqipja ju ndihmon shumë. «Duhet të jetë i lodhur» = He must be tired; «Nuk mund të jetë e vërtetë» = That can't be true; «Mund të jetë në bibliotekë» = She might / may / could be in the library. Logjika është e njëjtë.
Kujdes vetëm në katër pika. «Duhet të jetë» nuk merr to: must be. «Mund të jetë» nuk është can be – për një hamendësim për tani anglishtja do might / may / could. «Nuk duhet të jetë» nuk është mustn't – e kundërta e hamendësimit must është can't. Dhe «duhet të flasë me dikë» (tani) në anglisht do be + -ing: must be talking; must talk tingëllon si detyrim.
| Shqip | Anglisht | Çfarë ndryshon |
|---|---|---|
| Duhet të jetë e lodhur. | She must be tired. | këtu është njësoj, por pa to |
| Nuk mund të jetë e vërtetë. | That can't be true. | këtu është njësoj |
| Mund të jetë në bibliotekë. | She might / may / could be in the library. | jo can be |
| Mund të mos e dijë. | He might not know. | «mund të mos» = might not |
| Nuk duhet të jetë në shtëpi. | She can't be at home. | jo mustn't |
| Duhet të flasë me dikë. | He must be talking to someone. | tani → be + -ing |
Shkurt: «duhet të jetë» = must be, «nuk mund të jetë» = can't be, «mund të jetë» = might / may / could be – pa to, pa can be, pa mustn't.
Forma
Modale + forma bazë (shumë shpesh be)
| Sa i sigurt? | Modalja | Shembull |
|---|---|---|
| pothuajse i sigurt që është e vërtetë | must | She must be exhausted. |
| është e mundshme | might / may / could | He might be at the gym. |
| ndoshta nuk është e vërtetë | might not / may not | They may not be home yet. |
| pothuajse i sigurt që nuk është e vërtetë | can't / couldn't | That can't be Tom — he's in Paris. |
Modale + be + -ing – hamendësim për diçka që po ndodh tani
| Modeli | Shembull |
|---|---|
| must be + -ing | She must be working late. |
| might / may / could be + -ing | They might be having dinner. |
| can't be + -ing | You can't be leaving already! |
Modale + folje të tjera – kryesisht folje gjendjeje (know, have, live, mean, like, want)
| Shembull | Kuptimi |
|---|---|
| You must know Ana — she works in your office. | Jam i sigurt që e njeh. |
| He can't live here — his name isn't on the door. | Jam i sigurt që nuk jeton këtu. |
| They may have a spare key. | Ndoshta kanë një çelës rezervë. |
Pyetjet – përdorni could ose might, ose Do you think…? Në pyetje mund edhe can: Who can that be?
| Pyetja | Shembull |
|---|---|
| Could… ? | Could that be our taxi? |
| Who might… ? | Who might that be at the door? |
| Who can… ? | Who can that be at this time of night? |
| Do you think… ? | Do you think she's ill? |
Përdorimi
1must – pothuajse me siguri e vërtetë
Përdorni must kur provat çojnë te një përfundim i vetëm i arsyeshëm.
2can't / couldn't – pothuajse me siguri jo e vërtetë
Përdorni can't kur provat tregojnë se diçka është e pamundur. Mund edhe couldn't, që tingëllon pak më pak e drejtpërdrejtë.
3might / may / could – e mundshme
Përdorini kur diçka është e mundshme, por nuk keni prova të mjaftueshme për të qenë të sigurt. Në hamendësim kanë pothuajse të njëjtin kuptim; may është pak më zyrtare. Për «ndoshta jo», përdorni might not ose may not – jo couldn't A2-22.
4Hamendësim për veprime në zhvillim: modale + be + -ing
Për një hamendësim për diçka që po ndodh pikërisht tani, përdorni modale + be + -ing. Foljet e gjendjes e mbajnë formën e thjeshtë: He must know, jo He must be knowing.
5Arsyetimi nga provat
Një hamendësim zakonisht vjen bashkë me arsyen. Jepni më parë provën dhe pastaj përfundimin (shpesh me so), ose jepni përfundimin dhe shtoni because. Për t'i kërkuar dikujt hamendësimin e tij, përdorni could, might ose Do you think…?
6must not për hamendësim – e mundshme, por e rrallë
Must not (= jam i sigurt që nuk është e vërtetë) është e mundshme në hamendësim, kryesisht në anglishten amerikane, dhe zakonisht në formën e plotë. Në anglishten britanike mustn't ndihet kryesisht si ndalim A2-20. Can't është zgjedhja e sigurt kudo.
Gabime të shpeshta
Kurthe për shqipfolësit
1. «Duhet të jetë…» → must to be. «Duhet të jetë ndonjë gabim në faturë, ne nuk porositëm dy pica». «Të» e shqipes kthehet lehtë në to. Pas një foljeje modale anglishtja nuk do to: must be.
2. «Mund të jetë…» → can be. «Ky çelës mund të jetë i garazhit». «Mund» = can, prandaj del can be. Por për një hamendësim për një situatë konkrete tani anglishtja do might / may / could.
3. «Nuk duhet të jetë…» → mustn't be. Besniku pi një gllënjkë dhe thotë: «Kjo nuk duhet të jetë kafeja ime, unë e pi pa sheqer». «Nuk duhet» kthehet automatikisht në mustn't. Në anglishten britanike mustn't tingëllon si ndalim; e kundërta normale e hamendësimit must është can't.
4. «Duhet të bëjë dush» → must have a shower. Arditi nuk e hap derën: «Duhet të bëjë dush». Shqipja përdor të njëjtën formë për «tani» dhe për detyrimin. Në anglisht must have a shower tingëllon si detyrim; për një hamendësim për diçka që po ndodh tani: must be + -ing.
Mos i ngatërroni
must për hamendësim apo must për detyrim – E njëjta fjalë, punë tjetër: hamendësim = logjikë; detyrim = rregull A2-20. Edhe në shqip të dyja janë «duhet».
can't (e pamundur) apo mustn't (nuk lejohet)
might not apo can't – might not e lë derën hapur; can't e mbyll. Në shqip: «mund të mos jetë» apo «nuk mund të jetë» – vendi i «nuk» e ndryshon gjithçka.
Hamendësim për të tashmen apo për të kaluarën – Për hamendësime për të kaluarën, përdorni must have / can't have / might have + past participle. Kjo mësohet te B2-06.
Drejtshkrimi dhe shqiptimi
- must në hamendësim zakonisht është e dobët: /məst/, ose /məs/ para bashkëtingëlloreve – zanorja është si «ë» e shqipes, jo «u»: She must be…
- can't është e fortë dhe e theksuar: /kɑːnt/ (UK), /kænt/ (US). /t/ e fundit shpesh mezi dëgjohet, prandaj zanorja e gjatë (UK) ose theksi (US) tregon që është mohore. /æ/ nuk është as «e», as «a» e shqipes – hapeni gojën më shumë se për «e».
- might shpesh theksohet kur doni të tregoni dyshim: It might be true… but I doubt it.
- You must be joking! dhe You can't be serious! janë reagime të ngurta; theksoni fort joking dhe serious.
Rregulli i artë
Prova → përfundim. must = jam i sigurt që është e vërtetë; might / may / could = është e mundshme; can't = jam i sigurt që nuk është e vërtetë. Për «ndoshta jo» përdorni might not / may not; për «sigurisht jo», can't është zgjedhja normale – edhe kur në shqip themi «nuk duhet të jetë».
Ushtrime
A. Forma
Plotësoni fjalën që mungon.
-
She's been running for an hour. She (be) tired. (I'm sure.)
-
That (be) Jack — he's on holiday in Thailand. (I'm sure it isn't.)on holiday (UK) = on vacation (US)
-
I'm not sure where my keys are. They (be) in the car.
-
He isn't answering. He (sleep). (I'm sure.)
-
Bëjeni «ndoshta jo»: She may be at home.
-
Formoni një pyetje me could: That is our taxi.
-
They (live) here — the name on the door is different. (I'm sure they don't.)
B. Kuptimi
Zgjidhni përgjigjen e saktë.
-
Zgjidhni: You … be hungry — you've just had a big lunch.
-
Zgjidhni: Everyone's carrying umbrellas. It … be raining.
-
Çfarë do të thotë? "She might not be at work."
-
Telefoni po bie. Mamaja shpesh merr në këtë orë, por edhe shefi im. Zgjidhni: … Mum.
-
Te "You must be tired", must ka të bëjë me ….
C. Gjeni gabimin
Çdo fjali ka një gabim ose është e saktë. Shkruani fjalinë e korrigjuar ose shkruani correct.
-
They must to be at the cinema.
-
He might be study at the moment.
-
"Where's Ella?" "She can be in the garden."
-
You must be knowing my sister.
-
That can't be right — the shop closed an hour ago.
D. Në kontekst
Lexoni dialogun dhe plotësoni fjalët që mungojnë. Vendosini foljet në kllapa në formën e duhur.
Ben: Whose car is that outside?
Ana: It 18 be Mark's. His car is blue, and that one's red.
Ben: Then it 19 be the new neighbours' car. I'm not sure.
Ana: Look — there are boxes everywhere. They 20 be moving in today. That's obvious!
Ben: Then they 21 (feel) exhausted. I'm sure of it. Shall we take them some coffee?
Ana: Good idea. But they 22 (have) lunch right now — I don't know. Let's wait an hour.
E. Radha juaj
Shkruani në anglisht.
-
Shikoni përreth. Shkruani dy hamendësime, një me must dhe një me can't, dhe jepni provën.
-
Një shoqe nuk po përgjigjet në telefon. Shkruani tri shpjegime të mundshme me might, may dhe could.
F. Përsëritje e përzier
Përsëritni mësimet e mëparshme.
-
A2-20 Must, Have To, Mustn't apo Don't Have To? «Duhet» dhe «s'ka nevojë» në anglisht You ___ wear a seatbelt — it's the law. …
-
A2-22 May, Might, Could: si thuhet «mund» dhe «ndoshta» në anglisht … it will rain later.
-
B1-14 Indirect Questions në anglisht: «Could you tell me where…?» dhe pyetjet e sjellshme Do you know where ___? …
Përgjigjet
A. Forma
- must be
- can't be / couldn't be
- might be / may be / could be
- must be sleeping
- She may not be at home. / She might not be at home.
- Could that be our taxi?
- can't live / couldn't live
B. Kuptimi
- can't
- must
- Perhaps she isn't.
- It might be
- logic
C. Gjeni gabimin
- They must be at the cinema.
- He might be studying at the moment.
- She could be in the garden. / She might be in the garden. / She may be in the garden.
- You must know my sister.
- ✓ That can't be right — the shop closed an hour ago.
D. Në kontekst
- can't / couldn't
- might / may / could
- must
- must be feeling / must feel
- might be having / may be having / could be having
E. Radha juaj
- My neighbour's car isn't there, so she must be at work. It can't be very late — it's still light outside.
- She might be driving. She may be in a meeting. Her phone could be switched off.
F. Përsëritje e përzier
- must
- Maybe
- the station is
