SlowingoGramatika
B1 9 / 39

Should have, could have, might have në anglisht: «duhej ta kisha bërë» dhe «mund të më kishe thënë»

Should Have, Could Have, Might Have

Në këtë faqe
  1. Qëllimi
  2. Ideja kryesore
  3. Shqipja dhe anglishtja
  4. Forma
  5. Përdorimi
  6. Gabime të shpeshta
  7. Kurthe për shqipfolësit
  8. Mos i ngatërroni
  9. Drejtshkrimi dhe shqiptimi
  10. Rregulli i artë
  11. Ushtrime

Qëllimi

Pas këtij mësimi do të dini të flisni për keqardhje dhe gabime të së kaluarës (I should have left earlier), për mundësi të humbura (We could have won), të kritikoni të tjerët (You could have told me!) dhe të thoni çfarë ishit gati të bënit (I would have helped, but…).

Ideja kryesore

Pas një ndeshjeje futbolli, lojtarët shikojnë regjistrimin. E ndalojnë videon dhe thonë: Here I should have passed the ball. Here we could have scored. Ndeshja ka mbaruar. Asgjë nuk ndryshon më. Por ata e krahasojnë atë që ndodhi me atë që ishte e drejtë, ose me atë që ishte e mundur.

Kjo është puna e foljes modale + have + past participle. Shikon prapa në të kaluarën dhe e krahason me një version tjetër – zakonisht me një që nuk ndodhi:

  • You should have called. → Ishte gjëja e duhur. Nuk e bëre.
  • You could have called. → Ishte e mundur. Nuk e bëre.
  • I would have called, but… → Isha gati ta bëja. Diçka më pengoi.

Forma është gjithmonë e njëjtë. Folja modale tregon çfarë gjykimi bëni: gjëja e duhur, një gjë e mundur, apo diçka që ishit gati ta bënit. Me I këto fjali shpesh shprehin keqardhje. Me you shpesh kritikojnë.

Shqipja dhe anglishtja

Shqipja ka një ndërtim shumë të ngjashëm: duhet / duhej + të kisha bërë («Duhej ta kisha karikuar telefonin»), mund të + kishe thënë («Mund të më kishe thënë!») dhe do të kisha + pjesore («Do të kisha ardhur, por…»). Këto punojnë si should have, could have dhe would have. Lajm i mirë: edhe në shqip folja e dytë vjen në formën «kisha + pjesore», ashtu si have + past participle.

Por në të folur shpesh e shkurtojmë: «Duhej të studioja më shumë», «Mund të më thoshe!», «Nuk duhej t'ia thosha». Këto forma të shkurtra kthehen lehtë në I had to study, You could tell me, I didn't have to tell him – fjali gramatikore, por me kuptim tjetër. Had to do të thotë që ishte e detyrueshme (dhe zakonisht e bëtë), didn't have to do të thotë «s'kishte nevojë». Për keqardhje dhe kritikë anglishtja do should / shouldn't / could + have + past participle.

ShqipKuptimiAnglisht
Duhej ta kisha karikuar telefonin mbrëmë.e duhura, nuk e bëraI should have charged my phone last night.
Duhej të studioja më shumë.keqardhjeI should have studied more.
Më duhej të punoja deri vonë.detyrim, e bëraI had to work late.
Nuk duhej të rrinim zgjuar kaq vonë.gabim, e bëmëWe shouldn't have stayed up so late.
Mund të më kishe marrë në telefon!kritikëYou could have called me!
Mund të kishte qenë shumë më keq.rrezik që nuk ndodhiIt could have been much worse.
Do të kisha ardhur në festë, por…isha gati, diçka më pengoiI would have come to your party, but…
Duhet ta marrësh në telefon.këshillë për taniYou should call her.

Shkurt: «duhej ta kisha bërë» = should have + past participle, «mund të më kishe…» = could have + past participle; mos i ktheni «duhej të…» dhe «nuk duhej të…» në had to dhe didn't have to.

Forma

folja modale + have + past participle

FormaKuptimiÇfarë ndodhi vërtetShembull
should have / ought to haveishte gjëja e duhurzakonisht: nuk ndodhiYou should have warned me.
shouldn't have / ought not to haveishte gjëja e gabuarndodhiI shouldn't have eaten so much.
could haveishte e mundurzakonisht: nuk ndodhiWe could have won.
might have (kritikë)do të kishte qenë e sjellshmenuk ndodhiYou might have said thank you!
would haveisha gatinuk ndodhiI would have helped, but I was away.

Mohore dhe pyetje

Shembull
MohoreYou shouldn't have said that. / We couldn't have done more.
PyetjeShould I have told her? / What could we have done?
Përgjigje të shkurtraShould I have called? — Yes, you should (have). / No, you shouldn't (have).

Format e shkurtra dhe format e dobëta (në të folur)

Në shkrimSi tingëllon shpesh
should have / should've/ˈʃʊdəv/
could have / could've/ˈkʊdəv/
would have / would've/ˈwʊdəv/
shouldn't have/ˈʃʊdntəv/

Përdorimi

1Should have – keqardhje dhe kritikë

Përdorni should have për gjënë e duhur që nuk ndodhi, dhe shouldn't have për gjënë e gabuar që ndodhi. Me I ose we shpreh keqardhje; me you ose me të tjerët, kritikë. Ought to have do të thotë njësoj, por është më e rrallë dhe më zyrtare.

I should have charged my phone last night.
Duhej ta kisha karikuar telefonin mbrëmë.
nuk e karikova; jo «I had to»
You should have asked me before you took my car.
Duhej të më kishe pyetur para se të merrje makinën time.
kritikë
We shouldn't have stayed up so late before the exam.
Nuk duhej të kishim ndenjur zgjuar kaq vonë para provimit.
ndenjëm; ishte gabim
He shouldn't have shouted at the waiter.
Nuk duhej t'i kishte bërtitur kamarierit.
The council ought to have repaired the road years ago.
Bashkia duhej ta kishte rregulluar rrugën që para shumë vitesh.
më zyrtare

2Could have – një mundësi që nuk u përdor

Përdorni could have për diçka që ishte e mundur, por nuk ndodhi: një rast i humbur, ose një rrezik që nuk u bë realitet.

We could have taken the motorway, but we chose the coast road.
Mund ta kishim marrë autostradën, por zgjodhëm rrugën buzë detit.
She could have been a professional tennis player.
Ajo mund të ishte bërë tenisiste profesioniste.
kishte talent, por nuk e bëri
It could have been much worse — at least nobody was hurt.
Mund të kishte qenë shumë më keq; të paktën askush nuk u lëndua.
rrezik që nuk ndodhi
I couldn't have done it without your help.
Pa ndihmën tënde nuk do t'ia kisha dalë.
më ndihmove; pa ty do të ishte e pamundur

3Could have dhe might have – kritikë me inat

Me you, could have shpesh do të thotë «e kishe mundësinë dhe nuk e shfrytëzove». Might have përdoret njësoj, sidomos në anglishten britanike, kur dikush nuk bëri diçka të sjellshme ose të mirë. Theksoni foljen modale.

You could have called me!
Mund të më kishe marrë në telefon!
kritikë; jo «You could call me»
They could have cleaned the kitchen before they left.
Mund ta kishin pastruar kuzhinën para se të iknin.
You might have warned me about the dog!
Të paktën mund të më kishe paralajmëruar për qenin!
kryesisht britanike
He might have said thank you, at least.
Të paktën mund të kishte thënë faleminderit.

4Would have – isha gati, por diçka e pengoi

Përdorni would have për të thënë që ishit gati ose kishit në plan të bënit diçka, por diçka ju pengoi. Shpesh vjen me but ose me një pjesë me if B1-07.

I would have come to your party, but I was stuck at work.
Do të kisha ardhur në festën tënde, por mbeta i bllokuar në punë.
She would have lent you the money — why didn't you ask her?
Ajo do të t'i kishte dhënë paratë hua; pse nuk e pyete?
We would have stayed longer, but the hotel was full.
Do të kishim qëndruar më gjatë, por hoteli ishte plot.
I'd have called you if I'd had your number.
Do të të kisha marrë në telefon, po ta kisha pasur numrin tënd.
I'd have = I would have; I'd had = I had had

5Pyetje për zgjedhjet e së kaluarës

Përdorni should I have…? dhe what could I have…? për të pyetur për zgjedhjen e duhur ose për mundësi të tjera.

Should I have told her the truth?
A duhej t'ia kisha thënë të vërtetën?
What else could we have done?
Çfarë tjetër mund të kishim bërë?
Do you think I should have accepted the offer?
Si thua, a duhej ta kisha pranuar ofertën?

Gabime të shpeshta

❌You should called me.
✅You should have called me.
E kaluara: should + have + past participle.
❌I should have went to bed earlier.
✅I should have gone to bed earlier.
Past participle (gone), jo Past Simple (went).
❌I should of known.
✅I should have known.
should've tingëllon si «should of», por fjala është have.
❌You shouldn't have tell him.
✅You shouldn't have told him.
have + past participle.
❌We could to have won.
✅We could have won.
could + have + past participle, pa to.
⚠️You could tell me! (about a past situation)
✅You could have told me!
Gramatikisht është e saktë, por «You could tell me» do të thotë «mund të ma thuash tani». Për një rast të humbur në të kaluarën: could have.

Kurthe për shqipfolësit

1. «Duhej të…» → had to. Kur kthehemi nga pushimet dhe gjejmë bimët të thara, themi: «Duhej t'i ujisja domatet para se të nisesha». «Duhej» është e pakryera e «duhet», prandaj del I had to. Por had to do të thotë «isha i detyruar» – dhe zakonisht e bëtë. Për keqardhje: should have + past participle.

⚠️My tomato plants have died. I had to water them before I left.
✅My tomato plants have died. I should have watered them before I left.
Gramatikisht është e saktë, por had to do të thotë detyrim; për keqardhje: should have

2. «Mund të më thoshe!» → You could tell me! Shoqja shkoi në karaoke pa ju: «Mund të më ftoje edhe mua, Elira! Ma do zemra karaoken». Në shqip forma e shkurtër «mund të më ftoje» flet për të kaluarën. Në anglisht You could invite me flet për tani ose të ardhmen. Për një rast të humbur: could have + past participle.

⚠️You could invite me too, Elira! I love karaoke.
✅You could have invited me too, Elira! I love karaoke.
Gramatikisht është e saktë, por flet për tani; për të kaluarën: could have invited

3. «Nuk duhej t'ia thosha» → didn't have to. «Nuk duhej ta lyeja dhomën me të kuqe. Tani duket shumë e errët». «Nuk duhej» në shqip është edhe «ishte gabim», edhe «s'kishte nevojë». I didn't have to do të thotë vetëm «s'kishte nevojë». Për një gabim që e bëtë: shouldn't have.

⚠️I didn't have to paint my bedroom red. Now it looks too dark.
✅I shouldn't have painted my bedroom red. Now it looks too dark.
Gramatikisht është e saktë, por didn't have to do të thotë «s'kishte nevojë»; për gabim: shouldn't have

4. «Duhet ta kishe parë» → should had. «Duhet t'i kishe parë oraret e tragetit para se të niseshim për në Sarandë». Te «ta kishe parë» shqipja ka «kishe», prandaj del had. Pas should anglishtja do gjithmonë have, për çdo vetë.

❌You should had checked the ferry times before we drove to Sarande.
✅You should have checked the ferry times before we drove to Sarande.
should + have, jo had

Mos i ngatërroni

should have apo should – should + forma bazë jep këshillë për tani ose për të ardhmen A2-21; should have + past participle shikon prapa. Në shqip: «duhet ta marrësh» apo «duhej ta kishe marrë».

You should call her.
Duhet ta marrësh në telefon.
këshillë për tani
You should have called her.
Duhej ta kishe marrë në telefon.
tani është vonë: nuk e more

should have për kritikë apo should have për pritje – Should have mund të thotë edhe «kjo pritej, dhe ndoshta ka ndodhur (ose çuditem që nuk ka ndodhur)». Vendos konteksti.

You should have checked the dates.
Duhej t'i kishe kontrolluar datat.
kritikë: nuk i kontrollove
The parcel should have arrived by now.
Pakoja duhet të ketë mbërritur deri tani.
pritje: mendoj se ka ardhur, ose çuditem që jo

could have (rast i humbur) apo could have (hamendje për të kaluarën) – could have dhe might have mund të hamendësojnë edhe çfarë ndoshta ndodhi. Ky përdorim mësohet te B2-06.

You could have died!
Mund të kishe vdekur!
ishte e mundur, por nuk ndodhi
He could have taken the bus — I don't know how he got here.
Mund të ketë marrë autobusin; nuk e di si erdhi këtu.
hamendje: shih B2-06

I should have… apo I wish I had… – Të dyja shprehin keqardhje. I wish I had… mësohet te B2-04.

I should have saved more money.
Duhej të kisha kursyer më shumë para.
ishte gjëja e duhur
I wish I had saved more money.
Sikur të kisha kursyer më shumë para!
më vjen keq që nuk e bëra: shih B2-04

Drejtshkrimi dhe shqiptimi

  • have në të gjitha këto forma zakonisht është e dobët: should have /ˈʃʊdəv/, could have /ˈkʊdəv/, would have /ˈwʊdəv/, might have /ˈmaɪtəv/. Zanorja /ə/ është shumë afër «ë»-së shqipe, prandaj këto forma të dobëta ju vijnë lehtë. Në should, could, would shkronja l nuk shqiptohet.
  • shouldn't have /ˈʃʊdntəv/: mes d dhe n nuk ka zanore – mos shtoni «ë». Në të folur të shpejtë t shpesh nuk lëshohet plotësisht.
  • Mos shkruani kurrë should of, could of, would of, might of. Meqë shqipen e shkruajmë si e dëgjojmë, ky gabim është tundues; shkruani should have ose should've.
  • Për kritikë, theksoni foljen modale: You COULD have told me! You SHOULD have asked.

Rregulli i artë

should / could / might / would + have + past participle shikon prapa dhe e krahason të kaluarën reale me një version tjetër: gjënë e duhur (should), një gjë të mundur (could), një gjë të sjellshme (might) ose diçka që ishit gati ta bënit (would). Zakonisht ai version tjetër nuk ndodhi; me shouldn't have, gjëja e gabuar ndodhi.

Ushtrime

A. Forma

Vendosini foljet në kllapa në formën e duhur ose rishkruani fjalitë.

  1. I failed the test. I (should / study) more.
  2. You (could / tell) me the meeting was cancelled!
  3. I (would / help) you, but I was abroad.
  4. My head hurts. I (shouldn't / drink) so much coffee.
  5. Rishkruajeni me shouldn't have: It was a mistake to eat that third piece of cake.
  6. Rishkruajeni me should have: It was a mistake not to bring a coat.

B. Kuptimi

Përgjigjuni ose zgjidhni sipas kuptimit.

  1. "We could have won." A fituan?
  2. "I shouldn't have said that." A e tha folësi?
  3. Doja shumë të isha aty. Zgjidhni: I … come to your wedding, but I was in hospital.
  4. Zgjidhni përgjigjen e saktë: You … see a doctor about that cough — go today.

C. Gjeni gabimin

Çdo fjali ka një gabim ose është e saktë. Shkruani fjalinë e korrigjuar ose shkruani correct.

  1. You should have went to the meeting.
  2. She should of asked for directions.
  3. It could have been much worse.
  4. I would have call you, but my phone was dead.

D. Në kontekst

Lexoni dialogun dhe plotësoni fjalët që mungojnë. Përdorni foljet modale dhe foljet në kllapa.

After the party
Jo: The party was a disaster. I 15 (shouldn't / invite) so many people. The flat was too small.
Max: Yes, and you 16 (should / buy) more food. It finished in an hour!
Jo: I know. And Tim was so rude. He 17 (might / say) thank you, at least.
Max: True. And you 18 (could / ask) me for help! I 19 (would / come) early.

E. Radha juaj

Shkruani në anglisht.

  1. Shkruani për një gjë që ju vjen keq nga java e kaluar, me should have ose shouldn't have.
  2. Një shok nuk ju tha për një koncert të mrekullueshëm. Shkruani një kritikë me could have.
  3. Shkruani një fjali për diçka që ishit gati ta bënit, por nuk mundët.

F. Përsëritje e përzier

Përsëritni mësimet e mëparshme.

  1. B1-07 Third Conditional në anglisht: «po ta kisha ditur…» i shpjeguar në shqip
    If I (know) about the traffic, I would have taken the train.
  2. A2-21 Should dhe Ought To: si të jepni këshilla në anglisht
    I think you ___ talk to your boss about it. …
  3. A2-16 Present Perfect për përvojat: Have you ever…? – shpjeguar në shqip
    Have you ever (break) a bone?
  4. B1-08 I wish dhe If only në anglisht: dëshirat për të tashmen, wish apo hope
    I wish I (can) speak Japanese.
Përgjigjet

A. Forma

  1. should have studied / should've studied
  2. could have told / could've told
  3. would have helped / 'd have helped / would've helped
  4. shouldn't have drunk / should not have drunk
  5. I shouldn't have eaten that third piece of cake.
  6. I should have brought a coat. / We should have brought a coat.

B. Kuptimi

  1. No
  2. Yes
  3. would have
  4. should

C. Gjeni gabimin

  1. You should have gone to the meeting.
  2. She should have asked for directions. / She should've asked for directions.
  3. ✓ It could have been much worse.
  4. I would have called you, but my phone was dead. / I'd have called you, but my phone was dead.

D. Në kontekst

  1. shouldn't have invited
  2. should have bought / should've bought
  3. might have said / might've said
  4. could have asked / could've asked
  5. would have come / 'd have come / would've come

E. Radha juaj

  1. I shouldn't have stayed up so late on Sunday. I should have gone to bed at ten.
  2. You could have told me about the concert! I would have loved to go.
  3. I would have helped you move, but I was working all weekend.

F. Përsëritje e përzier

  1. had known / 'd known
  2. should
  3. broken
  4. could
Aplikacioni AndroidMësoni në Lëvizje Google Play