Third Conditional në anglisht: «po ta kisha ditur…» i shpjeguar në shqip
Third Conditional: If I Had Known…
Në këtë faqe
Qëllimi
Pas këtij mësimi do të dini të imagjinoni një të kaluar që nuk ndodhi dhe rezultatet e saj – If I had known, I would have helped – dhe ta përdorni këtë ndërtim për të folur për keqardhje, lehtësim dhe kritikë.
Ideja kryesore
E kaluara është e mbyllur. Nuk mund ta ndryshojmë, por mund të imagjinojmë një version tjetër të saj.
Përfytyroni një udhëkryq. Në një moment të së kaluarës morët njërën rrugë: I didn't leave early, so I missed the train. Fjalia kushtore e tipit 3 (third conditional) ecën në rrugën tjetër – atë që nuk e morët – dhe ju tregon ku të çon: If I had left early, I would have caught the train.
Kushti është e kundërta e asaj që ndodhi vërtet: had left do të thotë «nuk u nisa herët». Edhe rezultati zakonisht është e kundërta: would have caught do të thotë «nuk e kapa trenin». Me could have ose might have rezultati është vetëm një mundësi në atë rrugë tjetër.
Te B1-06 patë që anglishtja e shtyn foljen prapa për një të tashme të imagjinuar: if I had. Për një të kaluar të imagjinuar e shtyn edhe një hap më prapa, te Past Perfect (më se e kryera): if I had had. Një kohë që është njëherësh e kaluar dhe joreale.
Shqipja dhe anglishtja
Edhe këtu shqipja punon shumë ngjashëm. Kushti është po të kisha + pjesore («po ta kisha ditur»), rezultati është do të kisha + pjesore («do të kisha ardhur»). Kjo është fjalë për fjalë if I had known… I would have come. Lajm i mirë: edhe had had ka në shqip përgjegjësen e vet: «po të kisha pasur kohë».
Dallimet janë dy. E para: në të folur shqipja përdor shpesh «nëse do ta kisha ditur», dhe ky «do të» kthehet në would have pas if. Në anglisht would have nuk shkon kurrë te pjesa me if. E dyta: në shqipen e folur, edhe për të kaluarën, themi shpesh formën më të shkurtër: «Po ta dija që ishe në Tiranë, do të të takoja». Në anglisht if I knew… I would meet flet për tani; për të kaluarën duhet had known… would have met.
| Shqip | Anglisht | Çfarë ndryshon |
|---|---|---|
| Po ta kisha ditur për trafikun, do të kisha marrë trenin. | If I had known about the traffic, I would have taken the train. | këtu është njësoj |
| Po të ma kishe thënë më herët, mund t'i kisha ndryshuar planet. | If you had told me earlier, I could have changed my plans. | «mund të» → could have |
| Nëse do ta kisha ditur… | If I had known… | «nëse do të» → had, pa would |
| Po ta dija që ishe në Tiranë (dje), do të të takoja. | If I had known you were in Tirana, I would have met you. | për të kaluarën: had + V3, would have + V3 |
| Po ta kisha pasur kohë… | If I'd had time… | had had: këtu është njësoj |
| Po të mos më kishe kujtuar, do ta kisha harruar ditëlindjen e saj. | If you hadn't reminded me, I would have forgotten her birthday. | lehtësim: këtu është njësoj |
Shkurt: «po ta kisha bërë…, do ta kisha bërë…» = if + had + past participle, would have + past participle; «nëse do ta kisha…» nuk bëhet if I would have.
Forma
Dy pjesët
| Pjesa me if (kushti) | Pjesa kryesore (rezultati) |
|---|---|
| if + Past Perfect (had + past participle) | would / could / might + have + past participle |
| If she had studied, | she would have passed. |
| If we hadn't stopped for coffee, | we might have arrived on time. |
| If you had asked me, | I could have helped. |
Pjesët mund të ndërrojnë vend. Zakonisht vihet presje kur pjesa me if vjen e para, dhe pa presje kur rezultati vjen i pari: If I'd seen you, I'd have said hello. / I'd have said hello if I'd seen you.
would, could, might
| Folja modale | Kuptimi | Shembull |
|---|---|---|
| would have | rezultati për të cilin jam i sigurt | I would have called you. |
| could have | do të kishte qenë e mundur | I could have called you. |
| might have | ndoshta | I might have called you. |
Mohore dhe pyetje
| Shembull | |
|---|---|
| Kusht mohor | If he hadn't lied, … |
| Rezultat mohor | …, she wouldn't have left. |
| Pyetje | What would you have done if you'd lost your passport? |
| Përgjigje të shkurtra | Would you have come? — Yes, I would (have). / No, I wouldn't (have). |
Format e shkurtra
| E plotë | Forma e shkurtër në shkrim | Si tingëllon shpesh |
|---|---|---|
| If I had known | If I'd known | /ɪf aɪd nəʊn/ |
| I would have gone | I'd have gone | /aɪdəv ɡɒn/ |
| would not have | wouldn't have | /ˈwʊdntəv/ |
| could have / might have | could've / might've | /ˈkʊdəv/, /ˈmaɪtəv/ |
Përdorimi
1Një e kaluar e imagjinuar dhe rezultati i saj
Ndryshoni një fakt real të së kaluarës dhe ndiqeni rrugën tjetër deri te rezultati.
2Rezultate të mundshme me could have dhe might have
Përdorni could have për diçka që do të kishte qenë e mundur, dhe might have për një rezultat që është vetëm «ndoshta». Në shqip shpesh «mund të» dhe «ndoshta».
3Keqardhja
Përdorni tipin 3 për të folur për një zgjedhje të së kaluarës për të cilën ju vjen keq.
4Lehtësimi
Imagjinoni një të kaluar më të keqe që nuk ndodhi. Gramatika është e njëjtë; ndjenja është «faleminderit Zotit», «mirë që…».
5Kritika dhe faji
Përdorni tipin 3 për t'i treguar dikujt që veprimi i tij – ose mosveprimi – shkaktoi një problem. Kur theksoni had, kritika bëhet më e mprehtë.
Gabime të shpeshta
Kurthe për shqipfolësit
1. «Nëse do ta kishte…» → if … would have. Në të folur themi shpesh: «Nëse Arta do ta kishte karikuar telefonin, do të kishim thirrur një taksi nga fshati». «Do të» i pjesës me «nëse» kthehet në would have. Në anglisht pjesa me if do vetëm had + past participle.
2. «Po ta dija…» për të kaluarën. Në shqipen e folur themi shpesh: «Po ta dija që dje ishte ditëlindja e Blertës, do t'i blija një dhuratë». Forma «po ta dija… do t'i blija» kthehet në if I knew… I would buy. Në anglisht kjo flet për tani; për diçka që nuk ndodhi dje duhet tipi 3.
3. «Do të» → will have. «Po ta kishe ngrënë mëngjesin, nuk do të ishe ndjerë keq në provim». Meqë «do të» në shqip është edhe shenja e së ardhmes, te rezultati del lehtë will have. Në një kusht joreal të së kaluarës anglishtja do would have.
Mos i ngatërroni
'd = had apo would? – Te pjesa me if, 'd = had. Te rezultati, 'd = would. Shikoni çfarë vjen pas: 'd + past participle = had; 'd have + past participle = would have.
Tipi 2 apo tipi 3 – Tipi 2 ka të bëjë me një të tashme ose të ardhme të imagjinuar B1-06; tipi 3 me një të kaluar të imagjinuar. Në shqip: «po të kisha» apo «po të kisha pasur».
Tipi 3 apo fjalia kushtore e përzier – Kur një kusht i së kaluarës ka rezultat në të tashmen, përdorni would + forma bazë. Kjo mësohet te B2-02.
Forma zyrtare pa if (Had I known…) mësohet te C1-03.
Drejtshkrimi dhe shqiptimi
- Në të folur të shpejtë would have tingëllon /ˈwʊdəv/, dhe I would have /aɪdəv/. /ə/ e dobët është shumë afër «ë»-së shqipe, prandaj këto forma i shqiptoni lehtë. Njihini kur i dëgjoni, por shkruani I'd have ose I would have.
- had te pjesa me if është i dobët dhe zakonisht shkurtohet: If you'd asked… /ɪf juːd ˈɑːskt/ (UK), /ɪf juːd ˈæskt/ (US). Mbaresa -ed këtu është vetëm /t/, pa rrokje shtesë.
- had had është i saktë dhe i zakonshëm: If I'd had more time… – had i parë është folja ndihmëse, i dyti është folja kryesore have.
- Mos shkruani kurrë would of, could of, might of. Ato vijnë nga tingulli /əv/. Meqë shqipen e shkruajmë ashtu siç e shqiptojmë, ky gabim është tundues – por në anglisht fjala është have.
- Për kritikë, theksoni foljen ndihmëse: If you HAD listened…
Rregulli i artë
Për të imagjinuar një të kaluar ndryshe: if + had + past participle, pastaj would / could / might + have + past participle. Mbajeni would have jashtë pjesës me if.
Ushtrime
A. Forma
Vendosini foljet në kllapa në formën e duhur. Te 5 dhe 6 bashkojini fjalitë në një fjali kushtore të tipit 3.
-
If I (know) you were in hospital, I would have visited you.in hospital (UK); in the hospital (US)
-
If she had taken the earlier bus, she (not / be) late.
-
We (win) the match if our best player hadn't been injured.
-
If you (not / remind) me, I would have forgotten.
-
Bashkojini me tipin 3 dhe would: I didn't check the weather. I didn't take an umbrella.
-
Bashkojini me tipin 3 dhe would: The alarm didn't ring. We didn't wake up on time.
B. Kuptimi
Zgjidhni ose përgjigjuni sipas kuptimit.
-
Nuk jeni i sigurt për rezultatin. Zgjidhni: If we had played better, we … have won.
-
Cili rezultat është vetëm një mundësi, jo siguri?
-
"If I'd left earlier, I'd have caught the bus." A u nis folësi herët? A e kapi autobusin?
-
Çfarë do të thotë secili 'd, had apo would? "If she'd called, I'd have answered."
C. Gjeni gabimin
Çdo fjali ka një gabim ose është e saktë. Shkruani fjalinë e korrigjuar ose shkruani correct.
-
If I would have seen the sign, I would have stopped.
-
If they had went to bed earlier, they wouldn't have been so tired.
-
I would of called you if I'd had my phone.
-
If I hadn't been driving so fast, the police wouldn't have stopped me.
D. Në kontekst
Lexoni dialogun dhe plotësoni fjalët që mungojnë. Vendosini foljet në kllapa në formën e duhur.
Sam: How was the interview?
Lily: Terrible. I got there late. If I 15 (leave) home earlier, I 16 (not / miss) the first part.
Sam: Oh no. Did they ask difficult questions?
Lily: Yes. If I 17 (read) about the company, I 18 (can / answer) them better.
Sam: Well, if you 19 (not / go), you wouldn't have learned anything. Next time will be better!
E. Radha juaj
Shkruani në anglisht.
-
Mendoni për një gabim të vogël që bëtë vitin e kaluar. Shkruani një fjali për atë që do të kishte qenë ndryshe.holiday (UK) = vacation (US)
-
Mendoni për një moment fati. Shkruani një fjali lehtësimi.
-
Një koleg harroi ta ruante një skedar dhe e humbi. Shkruani një kritikë të butë.
F. Përsëritje e përzier
Përsëritni mësimet e mëparshme.
-
B1-06 Second Conditional në anglisht: «po të kisha…, do të…» i shpjeguar në shqip If I (have) more time now, I'd learn the guitar.
-
B1-03 Past Perfect: më se e kryera në anglisht («kisha ikur») e shpjeguar në shqip When we arrived, the shop (already / close).
-
A2-16 Present Perfect për përvojat: Have you ever…? – shpjeguar në shqip Have you ever (eat) octopus?
-
A1-25 Like, want, would like në anglisht: si të thoni çfarë ju pëlqen dhe çfarë dëshironi Zgjidhni: In "We'd like to come", 'd means ….
Përgjigjet
A. Forma
- had known / 'd known
- wouldn't have been / might not have been
- would have won / could have won / might have won
- hadn't reminded / had not reminded
- If I had checked the weather, I would have taken an umbrella. / If I'd checked the weather, I'd have taken an umbrella. / If I'd checked the weather, I would have taken an umbrella. / If I had checked the weather, I'd have taken an umbrella. / I would have taken an umbrella if I had checked the weather. / I'd have taken an umbrella if I'd checked the weather. / I would have taken an umbrella if I'd checked the weather. / I'd have taken an umbrella if I had checked the weather.
- If the alarm had rung, we would have woken up on time. / If the alarm had rung, we'd have woken up on time. / We would have woken up on time if the alarm had rung. / We'd have woken up on time if the alarm had rung.
B. Kuptimi
- might
- If we'd trained harder, we might have won.
- no … no
- had … would
C. Gjeni gabimin
- If I had seen the sign, I would have stopped. / If I'd seen the sign, I'd have stopped. / If I'd seen the sign, I would have stopped. / If I had seen the sign, I'd have stopped.
- If they had gone to bed earlier, they wouldn't have been so tired.
- I would have called you if I'd had my phone. / I'd have called you if I'd had my phone. / I would have called you if I had had my phone. / I'd have called you if I had had my phone.
- ✓ If I hadn't been driving so fast, the police wouldn't have stopped me.
D. Në kontekst
- had left / 'd left
- wouldn't have missed / might not have missed
- had read / 'd read
- could have answered
- hadn't gone / had not gone
E. Radha juaj
- If I had booked my holiday earlier, I would have paid much less.
- If my neighbour hadn't found my keys, I couldn't have opened my door.
- If you had saved it, you wouldn't have lost all that work.
F. Përsëritje e përzier
- had
- had already closed / 'd already closed / was already closed
- eaten
- would
