SlowingoGramatika
B1 7 / 39

Third Conditional në anglisht: «po ta kisha ditur…» i shpjeguar në shqip

Third Conditional: If I Had Known…

Në këtë faqe
  1. Qëllimi
  2. Ideja kryesore
  3. Shqipja dhe anglishtja
  4. Forma
  5. Përdorimi
  6. Gabime të shpeshta
  7. Kurthe për shqipfolësit
  8. Mos i ngatërroni
  9. Drejtshkrimi dhe shqiptimi
  10. Rregulli i artë
  11. Ushtrime

Qëllimi

Pas këtij mësimi do të dini të imagjinoni një të kaluar që nuk ndodhi dhe rezultatet e saj – If I had known, I would have helped – dhe ta përdorni këtë ndërtim për të folur për keqardhje, lehtësim dhe kritikë.

Ideja kryesore

E kaluara është e mbyllur. Nuk mund ta ndryshojmë, por mund të imagjinojmë një version tjetër të saj.

Përfytyroni një udhëkryq. Në një moment të së kaluarës morët njërën rrugë: I didn't leave early, so I missed the train. Fjalia kushtore e tipit 3 (third conditional) ecën në rrugën tjetër – atë që nuk e morët – dhe ju tregon ku të çon: If I had left early, I would have caught the train.

Kushti është e kundërta e asaj që ndodhi vërtet: had left do të thotë «nuk u nisa herët». Edhe rezultati zakonisht është e kundërta: would have caught do të thotë «nuk e kapa trenin». Me could have ose might have rezultati është vetëm një mundësi në atë rrugë tjetër.

Te B1-06 patë që anglishtja e shtyn foljen prapa për një të tashme të imagjinuar: if I had. Për një të kaluar të imagjinuar e shtyn edhe një hap më prapa, te Past Perfect (më se e kryera): if I had had. Një kohë që është njëherësh e kaluar dhe joreale.

Shqipja dhe anglishtja

Edhe këtu shqipja punon shumë ngjashëm. Kushti është po të kisha + pjesore («po ta kisha ditur»), rezultati është do të kisha + pjesore («do të kisha ardhur»). Kjo është fjalë për fjalë if I had known… I would have come. Lajm i mirë: edhe had had ka në shqip përgjegjësen e vet: «po të kisha pasur kohë».

Dallimet janë dy. E para: në të folur shqipja përdor shpesh «nëse do ta kisha ditur», dhe ky «do të» kthehet në would have pas if. Në anglisht would have nuk shkon kurrë te pjesa me if. E dyta: në shqipen e folur, edhe për të kaluarën, themi shpesh formën më të shkurtër: «Po ta dija që ishe në Tiranë, do të të takoja». Në anglisht if I knew… I would meet flet për tani; për të kaluarën duhet had known… would have met.

ShqipAnglishtÇfarë ndryshon
Po ta kisha ditur për trafikun, do të kisha marrë trenin.If I had known about the traffic, I would have taken the train.këtu është njësoj
Po të ma kishe thënë më herët, mund t'i kisha ndryshuar planet.If you had told me earlier, I could have changed my plans.«mund të» → could have
Nëse do ta kisha ditur…If I had known…«nëse do të» → had, pa would
Po ta dija që ishe në Tiranë (dje), do të të takoja.If I had known you were in Tirana, I would have met you.për të kaluarën: had + V3, would have + V3
Po ta kisha pasur kohë…If I'd had time…had had: këtu është njësoj
Po të mos më kishe kujtuar, do ta kisha harruar ditëlindjen e saj.If you hadn't reminded me, I would have forgotten her birthday.lehtësim: këtu është njësoj

Shkurt: «po ta kisha bërë…, do ta kisha bërë…» = if + had + past participle, would have + past participle; «nëse do ta kisha…» nuk bëhet if I would have.

Forma

Dy pjesët

Pjesa me if (kushti)Pjesa kryesore (rezultati)
if + Past Perfect (had + past participle)would / could / might + have + past participle
If she had studied,she would have passed.
If we hadn't stopped for coffee,we might have arrived on time.
If you had asked me,I could have helped.

Pjesët mund të ndërrojnë vend. Zakonisht vihet presje kur pjesa me if vjen e para, dhe pa presje kur rezultati vjen i pari: If I'd seen you, I'd have said hello. / I'd have said hello if I'd seen you.

would, could, might

Folja modaleKuptimiShembull
would haverezultati për të cilin jam i sigurtI would have called you.
could havedo të kishte qenë e mundurI could have called you.
might havendoshtaI might have called you.

Mohore dhe pyetje

Shembull
Kusht mohorIf he hadn't lied, …
Rezultat mohor…, she wouldn't have left.
PyetjeWhat would you have done if you'd lost your passport?
Përgjigje të shkurtraWould you have come? — Yes, I would (have). / No, I wouldn't (have).

Format e shkurtra

E plotëForma e shkurtër në shkrimSi tingëllon shpesh
If I had knownIf I'd known/ɪf aɪd nəʊn/
I would have goneI'd have gone/aɪdəv ɡɒn/
would not havewouldn't have/ˈwʊdntəv/
could have / might havecould've / might've/ˈkʊdəv/, /ˈmaɪtəv/

Përdorimi

1Një e kaluar e imagjinuar dhe rezultati i saj

Ndryshoni një fakt real të së kaluarës dhe ndiqeni rrugën tjetër deri te rezultati.

If I had known about the traffic, I would have taken the train.
Po ta kisha ditur për trafikun, do të kisha marrë trenin.
nuk e dija; nuk e mora trenin
If the weather had been better, we would have eaten outside.
Po të kishte qenë moti më i mirë, do të kishim ngrënë jashtë.
She would have won the race if she hadn't fallen.
Do ta kishte fituar garën, po të mos kishte rënë.
If they hadn't spent so much on the wedding, they wouldn't have had money problems.
Po të mos kishin shpenzuar kaq shumë për dasmën, nuk do të kishin pasur probleme me para.
wouldn't have had: had i dytë është folja have
What would you have done if the bank had said no?
Çfarë do të kishe bërë, po të të kishte thënë jo banka?

2Rezultate të mundshme me could have dhe might have

Përdorni could have për diçka që do të kishte qenë e mundur, dhe might have për një rezultat që është vetëm «ndoshta». Në shqip shpesh «mund të» dhe «ndoshta».

If you had told me earlier, I could have changed my plans.
Po të ma kishe thënë më herët, mund t'i kisha ndryshuar planet.
do të isha në gjendje
If the doctor hadn't acted so quickly, the patient could have died.
Po të mos kishte vepruar mjeku kaq shpejt, pacienti mund të kishte vdekur.
She might have said yes if you had asked her properly.
Ndoshta do të të kishte thënë po, po ta kishe pyetur si duhet.
might = ndoshta

3Keqardhja

Përdorni tipin 3 për të folur për një zgjedhje të së kaluarës për të cilën ju vjen keq.

If I had saved more money, I could have bought that flat.
Po të kisha kursyer më shumë para, mund ta kisha blerë atë apartament.
If I'd listened to my parents, I would have studied engineering.
Po t'i kisha dëgjuar prindërit, do të kisha studiuar inxhinieri.
I'd = I had
I'd have stayed longer if I hadn't had to work the next day.
Do të kisha qëndruar më gjatë, po të mos më ishte dashur të punoja të nesërmen.
I'd have = I would have
If I'd checked the address, we wouldn't have gone to the wrong hotel.
Po ta kisha kontrolluar adresën, nuk do të kishim shkuar në hotelin e gabuar.

4Lehtësimi

Imagjinoni një të kaluar më të keqe që nuk ndodhi. Gramatika është e njëjtë; ndjenja është «faleminderit Zotit», «mirë që…».

If I hadn't been wearing a seatbelt, I would have been badly hurt.
Po të mos e kisha vënë rripin e sigurimit, do të isha lënduar rëndë.
Past Perfect Continuous: shih B1-03
If the fire alarm hadn't gone off, we could have lost everything.
Po të mos kishte rënë alarmi i zjarrit, mund të kishim humbur gjithçka.
If you hadn't reminded me, I would have forgotten her birthday.
Po të mos më kishe kujtuar ti, do ta kisha harruar ditëlindjen e saj.
If we had left five minutes later, we might have been in the accident.
Po të ishim nisur pesë minuta më vonë, ndoshta do të ishim përfshirë në aksident.

5Kritika dhe faji

Përdorni tipin 3 për t'i treguar dikujt që veprimi i tij – ose mosveprimi – shkaktoi një problem. Kur theksoni had, kritika bëhet më e mprehtë.

If you had locked the door, nobody would have taken the laptop.
Po ta kishe kyçur derën, askush nuk do ta kishte marrë laptopin.
në shqip «askush nuk», në anglisht nobody + folje pohore
If you'd read the instructions, the printer wouldn't have broken.
Po t'i kishe lexuar udhëzimet, printeri nuk do të ishte prishur.
We wouldn't have lost the client if the team had answered their emails.
Nuk do ta kishim humbur klientin, po t'u ishte përgjigjur ekipi email-eve.
If he hadn't been so rude, she wouldn't have walked out.
Po të mos kishte qenë aq i vrazhdë, ajo nuk do të ishte larguar.

Gabime të shpeshta

❌If I would have known, I would have come.
✅If I had known, I would have come.
Pa would have te pjesa me if: if + had + past participle.
❌If I had known, I would came.
✅If I had known, I would have come.
would + have + past participle.
❌If I saw you yesterday, I would have said hello.
✅If I had seen you yesterday, I would have said hello.
Një kusht i imagjinuar në të kaluarën do Past Perfect.
❌If she had went, she would have seen him.
✅If she had gone, she would have seen him.
Past participle (gone), jo Past Simple (went).
❌I would of helped you.
✅I would have helped you.
would've tingëllon si «would of», por fjala është have.
❌If they had took a taxi, they would have arrived on time.
✅If they had taken a taxi, they would have arrived on time.
take – took – taken.
❌If I'd have seen him, I'd have told him.
✅If I'd seen him, I'd have told him.
Shumë e zakonshme në të folur të shpejtë, por jo standarde: pas if I'd nuk vihet have.

Kurthe për shqipfolësit

1. «Nëse do ta kishte…» → if … would have. Në të folur themi shpesh: «Nëse Arta do ta kishte karikuar telefonin, do të kishim thirrur një taksi nga fshati». «Do të» i pjesës me «nëse» kthehet në would have. Në anglisht pjesa me if do vetëm had + past participle.

❌If Arta would have charged her phone, we could have called a taxi from the village.
✅If Arta had charged her phone, we could have called a taxi from the village.
pas if: had + past participle

2. «Po ta dija…» për të kaluarën. Në shqipen e folur themi shpesh: «Po ta dija që dje ishte ditëlindja e Blertës, do t'i blija një dhuratë». Forma «po ta dija… do t'i blija» kthehet në if I knew… I would buy. Në anglisht kjo flet për tani; për diçka që nuk ndodhi dje duhet tipi 3.

⚠️If I knew it was Blerta's birthday yesterday, I would buy her a present.
✅If I had known it was Blerta's birthday yesterday, I would have bought her a present.
Gramatikisht është e saktë, por flet për tani; për të kaluarën: had known… would have bought

3. «Do të» → will have. «Po ta kishe ngrënë mëngjesin, nuk do të ishe ndjerë keq në provim». Meqë «do të» në shqip është edhe shenja e së ardhmes, te rezultati del lehtë will have. Në një kusht joreal të së kaluarës anglishtja do would have.

❌If you had eaten breakfast, you will not have felt sick in the exam.
✅If you had eaten breakfast, you would not have felt sick in the exam. ose If you'd eaten breakfast, you wouldn't have felt sick in the exam.
e kaluar joreale → would have, jo will have

Mos i ngatërroni

'd = had apo would? – Te pjesa me if, 'd = had. Te rezultati, 'd = would. Shikoni çfarë vjen pas: 'd + past participle = had; 'd have + past participle = would have.

If I'd known, I'd have helped.
Po ta kisha ditur, do të kisha ndihmuar.
I'd known = I had known; I'd have = I would have
If you'd asked, she'd have said yes.
Po ta kishe pyetur, ajo do të të kishte thënë po.
you'd = you had; she'd have = she would have

Tipi 2 apo tipi 3 – Tipi 2 ka të bëjë me një të tashme ose të ardhme të imagjinuar B1-06; tipi 3 me një të kaluar të imagjinuar. Në shqip: «po të kisha» apo «po të kisha pasur».

If I had a car, I would drive to work.
Po të kisha makinë, do të shkoja me makinë në punë.
tani: nuk kam
If I had had a car, I would have driven to work.
Po të kisha pasur makinë, do të kisha shkuar me makinë në punë.
atëherë: nuk kisha

Tipi 3 apo fjalia kushtore e përzier – Kur një kusht i së kaluarës ka rezultat në të tashmen, përdorni would + forma bazë. Kjo mësohet te B2-02.

If I had taken the job, I would have moved to Dubai.
Po ta kisha pranuar punën, do të isha shpërngulur në Dubai.
rezultat në të kaluarën
If I had taken that job, I would be rich now.
Po ta kisha pranuar atë punë, tani do të isha i pasur.
rezultat tani: shih B2-02

Forma zyrtare pa if (Had I known…) mësohet te C1-03.

Drejtshkrimi dhe shqiptimi

  • Në të folur të shpejtë would have tingëllon /ˈwʊdəv/, dhe I would have /aɪdəv/. /ə/ e dobët është shumë afër «ë»-së shqipe, prandaj këto forma i shqiptoni lehtë. Njihini kur i dëgjoni, por shkruani I'd have ose I would have.
  • had te pjesa me if është i dobët dhe zakonisht shkurtohet: If you'd asked… /ɪf juːd ˈɑːskt/ (UK), /ɪf juːd ˈæskt/ (US). Mbaresa -ed këtu është vetëm /t/, pa rrokje shtesë.
  • had had është i saktë dhe i zakonshëm: If I'd had more time… – had i parë është folja ndihmëse, i dyti është folja kryesore have.
  • Mos shkruani kurrë would of, could of, might of. Ato vijnë nga tingulli /əv/. Meqë shqipen e shkruajmë ashtu siç e shqiptojmë, ky gabim është tundues – por në anglisht fjala është have.
  • Për kritikë, theksoni foljen ndihmëse: If you HAD listened…

Rregulli i artë

Për të imagjinuar një të kaluar ndryshe: if + had + past participle, pastaj would / could / might + have + past participle. Mbajeni would have jashtë pjesës me if.

Ushtrime

A. Forma

Vendosini foljet në kllapa në formën e duhur. Te 5 dhe 6 bashkojini fjalitë në një fjali kushtore të tipit 3.

  1. If I (know) you were in hospital, I would have visited you.
  2. If she had taken the earlier bus, she (not / be) late.
  3. We (win) the match if our best player hadn't been injured.
  4. If you (not / remind) me, I would have forgotten.
  5. Bashkojini me tipin 3 dhe would: I didn't check the weather. I didn't take an umbrella.
  6. Bashkojini me tipin 3 dhe would: The alarm didn't ring. We didn't wake up on time.

B. Kuptimi

Zgjidhni ose përgjigjuni sipas kuptimit.

  1. Nuk jeni i sigurt për rezultatin. Zgjidhni: If we had played better, we … have won.
  2. Cili rezultat është vetëm një mundësi, jo siguri?
  3. "If I'd left earlier, I'd have caught the bus." A u nis folësi herët? A e kapi autobusin?
  4. Çfarë do të thotë secili 'd, had apo would? "If she'd called, I'd have answered."

C. Gjeni gabimin

Çdo fjali ka një gabim ose është e saktë. Shkruani fjalinë e korrigjuar ose shkruani correct.

  1. If I would have seen the sign, I would have stopped.
  2. If they had went to bed earlier, they wouldn't have been so tired.
  3. I would of called you if I'd had my phone.
  4. If I hadn't been driving so fast, the police wouldn't have stopped me.

D. Në kontekst

Lexoni dialogun dhe plotësoni fjalët që mungojnë. Vendosini foljet në kllapa në formën e duhur.

The interview
Sam: How was the interview?
Lily: Terrible. I got there late. If I 15 (leave) home earlier, I 16 (not / miss) the first part.
Sam: Oh no. Did they ask difficult questions?
Lily: Yes. If I 17 (read) about the company, I 18 (can / answer) them better.
Sam: Well, if you 19 (not / go), you wouldn't have learned anything. Next time will be better!

E. Radha juaj

Shkruani në anglisht.

  1. Mendoni për një gabim të vogël që bëtë vitin e kaluar. Shkruani një fjali për atë që do të kishte qenë ndryshe.
  2. Mendoni për një moment fati. Shkruani një fjali lehtësimi.
  3. Një koleg harroi ta ruante një skedar dhe e humbi. Shkruani një kritikë të butë.

F. Përsëritje e përzier

Përsëritni mësimet e mëparshme.

  1. B1-06 Second Conditional në anglisht: «po të kisha…, do të…» i shpjeguar në shqip
    If I (have) more time now, I'd learn the guitar.
  2. B1-03 Past Perfect: më se e kryera në anglisht («kisha ikur») e shpjeguar në shqip
    When we arrived, the shop (already / close).
  3. A2-16 Present Perfect për përvojat: Have you ever…? – shpjeguar në shqip
    Have you ever (eat) octopus?
  4. A1-25 Like, want, would like në anglisht: si të thoni çfarë ju pëlqen dhe çfarë dëshironi
    Zgjidhni: In "We'd like to come", 'd means ….
Përgjigjet

A. Forma

  1. had known / 'd known
  2. wouldn't have been / might not have been
  3. would have won / could have won / might have won
  4. hadn't reminded / had not reminded
  5. If I had checked the weather, I would have taken an umbrella. / If I'd checked the weather, I'd have taken an umbrella. / If I'd checked the weather, I would have taken an umbrella. / If I had checked the weather, I'd have taken an umbrella. / I would have taken an umbrella if I had checked the weather. / I'd have taken an umbrella if I'd checked the weather. / I would have taken an umbrella if I'd checked the weather. / I'd have taken an umbrella if I had checked the weather.
  6. If the alarm had rung, we would have woken up on time. / If the alarm had rung, we'd have woken up on time. / We would have woken up on time if the alarm had rung. / We'd have woken up on time if the alarm had rung.

B. Kuptimi

  1. might
  2. If we'd trained harder, we might have won.
  3. no … no
  4. had … would

C. Gjeni gabimin

  1. If I had seen the sign, I would have stopped. / If I'd seen the sign, I'd have stopped. / If I'd seen the sign, I would have stopped. / If I had seen the sign, I'd have stopped.
  2. If they had gone to bed earlier, they wouldn't have been so tired.
  3. I would have called you if I'd had my phone. / I'd have called you if I'd had my phone. / I would have called you if I had had my phone. / I'd have called you if I had had my phone.
  4. ✓ If I hadn't been driving so fast, the police wouldn't have stopped me.

D. Në kontekst

  1. had left / 'd left
  2. wouldn't have missed / might not have missed
  3. had read / 'd read
  4. could have answered
  5. hadn't gone / had not gone

E. Radha juaj

  1. If I had booked my holiday earlier, I would have paid much less.
  2. If my neighbour hadn't found my keys, I couldn't have opened my door.
  3. If you had saved it, you wouldn't have lost all that work.

F. Përsëritje e përzier

  1. had
  2. had already closed / 'd already closed / was already closed
  3. eaten
  4. would
Aplikacioni AndroidMësoni në Lëvizje Google Play