İngilizce Bağlaçlar (Conjunctions): And, But, Or, So, Because
And, But, Or, So, Because
Bu sayfada
Hedef
Bu dersin sonunda iki fikri and, but, or, so ve because ile birleştirebilecek, also, too ve as well ile doğru yerde bilgi ekleyebilecek ve bu kelimelerle virgülü doğru kullanabileceksiniz.
Temel Fikir
Kısa cümleler anlaşılırdır, ama gerçek konuşmada fikirleri birbirine bağlarız. Clause (yan cümle ya da cümlecik), içinde bir özne ve bir fiil olan kelime grubudur: it was late, we took a taxi. Bağlaçlar (conjunctions) iki cümleciği tek bir cümlede birleştirir ve her biri farklı bir ilişki gösterir. Onları beş sembol gibi düşünün:
- and = artı (+): bir fikir daha
- but = karşıtlık ya da şaşırtıcı bir durum (≠)
- or = seçim (?)
- so = sonuç (→)
- because = sebep (←)
So ve because aynı hikâyeyi ters yönlerden anlatır. Sebep → sonuç: It was late, so we took a taxi. Sonuç ← sebep: We took a taxi because it was late.
Also, too ve as well de and gibi bilgi ekler. Ama iki cümleciği birleştirmezler. Bir cümleciğin içinde dururlar ve her birinin kendi yeri vardır.
Türkçe ve İngilizce Yan Yana
Bu konuda Türkçe ve İngilizce büyük ölçüde aynı çalışır: Türkçede de "ve, ama, ya da, bu yüzden, çünkü" gibi ayrı bağlaçlar vardır. Fark şurada: Türkçe aynı işi sık sık bir ekle de yapar ("gid-ip", "yorgun ol-duğum için"); İngilizcede ise her zaman ayrı bir kelime gerekir. Bir de Türkçedeki tek de / da, İngilizcede also, too, as well ve olumsuzda either olarak dörde ayrılır.
| Türkçe | İngilizce |
|---|---|
| Plaja git-ip deniz kenarında öğle yemeği yedik. | We went to the beach and had lunch by the sea. |
| Ev küçük ama çok aydınlık. | The flat is small, but it's very bright. |
| Evde mi kalmak istersin, yoksa dışarı mı çıkmak? | Do you want to stay in or go out? |
| Yağmur yağıyordu, bu yüzden evde kaldık. | It was raining, so we stayed at home. |
| İyi uyu-madığım için yorgunum. | I'm tired because I didn't sleep well. |
| Babam da seviyor. | My dad loves it too. |
| Ben de sevmiyorum. | I don't like it either. |
"De / da" olumlu cümlede de olumsuz cümlede de aynıdır; İngilizcede ise olumsuz cümlede too değil, either kullanılır.
Yapı
Beş bağlaç
| Bağlaç | Anlam | Örnek |
|---|---|---|
| and | ekleme | I play the guitar and my sister plays the piano. |
| but | karşıtlık | The hotel was nice, but the food was terrible. |
| or | seçim | Do you want tea or coffee? |
| so | sonuç | I was hungry, so I made a sandwich. |
| because | sebep | I made a sandwich because I was hungry. |
Also, too, as well — yerleri
| Kelime | Yeri | Örnek |
|---|---|---|
| also | ana fiilden önce | She also plays the violin. |
| also | be fiilinden sonra | He's also a musician. |
| also | ilk yardımcı fiilden ya da modal fiilden sonra (can, is, are…) | I can also drive. |
| too | cümleciğin sonunda | She plays the violin too. |
| as well | cümleciğin sonunda | She plays the violin as well. |
Too ve as well konuşmada çok yaygındır; also hem konuşmada hem yazıda yaygındır. Olumsuz cümlelerde sonda too değil, either kullanılır: I don't like it either (bkz. A2-32).
Bu kelimelerle virgül
| Kural | Örnek |
|---|---|
| but ve so iki cümleciği bağlıyorsa önlerine genellikle virgül konur | It's sunny, but it's cold. / I was tired, so I went to bed. |
| İki kısa cümleciği bağlayan and / or: virgül genellikle gerekmez | I cooked and she washed up. |
| because'dan önce genellikle virgül yok | I'm late because the bus didn't come. |
| Because cümleciği öndeyse → arkasına virgül | Because it was raining, we stayed in. |
| Listeler: öğeler arasında virgül, sonuncudan önce and | I bought eggs, milk and bread. |
Listelerde bazı yazarlar (özellikle Amerikan İngilizcesinde) and'den önce de virgül koyar: eggs, milk, and bread. İki stil de doğrudur; birini seçin ve hep onu kullanın.
Kullanımlar
1And — ekleme
Benzer bir fikir eklemek ya da bir listedeki kelimeleri bağlamak için and kullanın.
2But — karşıtlık
İkinci fikir birincisinden farklıysa ya da ondan sonra şaşırtıcıysa but kullanın.
3Or — seçim
İki ya da daha fazla şey arasında bir seçim için or kullanın. Olumsuz cümlelerde or, yapmadığınız ya da sahip olmadığınız şeyleri bağlar.
4So — sonuç
So kelimesini sonucun önüne koyun. Sebep önce gelir. Türkçedeki "bu yüzden", "o yüzden" gibidir.
5Because — sebep
Because kelimesini sebebin önüne koyun. Türkçedeki "çünkü" ya da "-dığı için" gibidir. Konuşmada bir Why…? sorusuna tek başına Because… ile cevap verebilirsiniz.
6Also, too ve as well
Bilgi eklemek için bu kelimeleri kullanın. Also cümleciğin ortasına, too ve as well sonuna gelir. Üçü de Türkçedeki "de / da"nın karşılığıdır.
Sık Yapılan Hatalar
Türkçe Konuşanlar İçin Tuzaklar
1. "De / da" yüzünden olumsuz cümlede "too" kullanmak. Türkçede "Ben de seviyorum" ve "Ben de sevmiyorum" aynı kelimeyle kurulur. İngilizcede olumsuz cümlede sonda too değil, either gelir.
2. "Too" kelimesini "da" gibi öznenin hemen arkasına koymak. Türkçede "Babam da bayılıyor" derken "da" öznenin hemen arkasına gelir. İngilizcede too normalde cümlenin sonuna gelir.
3. Yazıda cümleye "Because" ile başlayıp yarım bırakmak. Türkçede "Evde kaldım. Çünkü hastaydım." diye yazmak yaygındır. İngilizcede yazıda because cümleciği tek başına bir cümle olamaz; ana cümleye bağlanmalıdır.
4. "Ne … ne de" kalıbını iki olumsuzla çevirmek. Türkçede "Ne et yerim ne balık" deriz. Bunu don't ile birlikte neither … nor kullanarak çevirmek çift olumsuz yapar. A1 düzeyinde en kolay ve doğal yol: don't … or.
5. "-dığı için" kalıbını "because of" ile çevirmek. "Sınavı olduğu için gelemiyor" cümlesindeki "için" ya da "yüzünden" akla because of getirir. Ama arkadan özne ve fiil (bir cümlecik) geliyorsa yalnızca because kullanılır.
Karıştırılmasın
so ve because — Aynı hikâye, ters yönler. So + sonuç; because + sebep. Sebep ve sonuç bildirmenin başka yolları B1-27'de.
but ve although — İkisi de karşıtlık gösterir, ama although farklı bir yapıyla kullanılır. Bu derste yalnızca but kullanıyoruz; although B1-26'da.
also, too ve as well — Anlam aynı, yerleri farklı.
Yazım ve Telaffuz
- and genellikle zayıf okunur: /ən/ ya da sadece /n/ — fish and chips "fiş ın çips" gibi duyulur.
- but hızlı konuşmada zayıf okunur: /bət/ ("bıt"); or da zayıf okunur: /ə/ (UK), /ɚ/ (US): tea or coffee "ti-ı-kofi" gibi duyulur.
- because /bɪˈkɒz/ (UK), /bɪˈkɔːz/ ya da /bɪˈkʌz/ (US) — vurgu ikinci hecede: "bi-KOZ". Çok samimi konuşmada çoğu zaman 'cause /kəz/ ("kız") olur. Normal yazıda because yazın.
- too, to ve two aynı okunabilir: /tuː/ ("tu"). Cümle sonundaki too vurgulanır: Me too. (To ise çoğu zaman zayıf okunur: /tə/, "tı".)
- or ile kurulan bir seçim sorusunda ses genellikle ilk seçenekte yükselir, sonuncuda alçalır: Tea (yükselir) or coffee (alçalır)?
Altın Kural
and (+), but (≠), or (?), so (→ sonuç), because (← sebep). Also cümleciğin ortasına, too / as well sonuna gelir; olumsuz cümlede either kullanılır. But ve so'dan önce genellikle virgül koyun, because'dan önce koymayın.
Alıştırmalar
A. Yapı
1–4. maddelerde parantezdeki anlamı gösteren kelimeyi kullanın: and, but, or, so, because.
-
I like cats, I don't like dogs. (karşıtlık)
-
Would you like rice chips? You can choose one. (seçim)chips (UK); fries (US)
-
It was late, we went home. (sonuç)
-
We went home it was late. (sebep)
-
She plays the violin, and she ___ plays the piano. …
-
My brother likes football, and I like it ___. …
B. Anlam
Anlama göre doğru seçeneği işaretleyin.
-
Doğru olanı seçin: I didn't have breakfast, … I'm hungry now.
-
Doğru olanı seçin: I'm hungry now … I didn't have breakfast.
-
Doğru olanı seçin: We can eat at home … go to a restaurant.
-
Doğru olanı seçin: The test was hard, … I passed it.
C. Hatayı Bul
Hatalı cümleyi düzeltin. Cümle doğruysa "correct" yazın.
-
I'm tired because of I worked late.
-
I don't eat meat too.
-
Because it was cold so we stayed in.
-
She speaks also French.
-
I was tired, so I went to bed early.
D. Bağlam İçinde
Mesajı tamamlayın. Kelime kutusu: and, because, but, or, so, too (bir kelimeyi birden fazla kullanabilirsiniz)
Hi Jo! Sorry, I can't come tonight 16 I have a cold. I stayed in bed all day, 17 I feel a bit better now. Do you want to meet on Saturday 18 Sunday? I'm free both days. My sister wants to come 19. She's on holiday this week, 20 she isn't working!
E. Sıra Sende
-
Gününüz hakkında but ile bir cümle, so ile bir cümle yazın.
-
Şu soruyu cevaplayın: Why are you learning English? Because kullanın.
F. Karışık Tekrar
-
A1-28 İngilizce Past Simple: Düzensiz Fiiller (Irregular Verbs), Did ve Didn't Tamamlayın: I didn't (go) to work because I was ill.
-
A1-15 İngilizce Sıklık Zarfları (Adverbs of Frequency): Always, Usually, Never always kelimesini doğru yere koyun: She is late.
-
A1-26 İngilizce Was ve Were Kullanımı: To Be Fiilinin Geçmiş Zamanı Doğru olanı seçin: The film … long, but it was great.
Cevap anahtarı
A. Yapı
- but
- or
- so
- because
- also
- too
B. Anlam
- so
- because
- or
- but
C. Hatayı Bul
- I'm tired because I worked late.
- I don't eat meat either.
- Because it was cold, we stayed in. / It was cold, so we stayed in.
- She also speaks French. / She speaks French too. / She speaks French as well.
- ✓ I was tired, so I went to bed early.
D. Bağlam İçinde
- because
- but / and / so
- or
- too
- so / and
E. Sıra Sende
- I was tired, but I went to the gym. It was cold, so I wore a hat.
- Because I want to travel and I need it for my job.
F. Karışık Tekrar
- go
- She is always late.
- was
