SlowingoDilbilgisi
A1 31 / 32

İngilizce Bağlaçlar (Conjunctions): And, But, Or, So, Because

And, But, Or, So, Because

Bu sayfada
  1. Hedef
  2. Temel Fikir
  3. Türkçe ve İngilizce Yan Yana
  4. Yapı
  5. Kullanımlar
  6. Sık Yapılan Hatalar
  7. Türkçe Konuşanlar İçin Tuzaklar
  8. Karıştırılmasın
  9. Yazım ve Telaffuz
  10. Altın Kural
  11. Alıştırmalar

Hedef

Bu dersin sonunda iki fikri and, but, or, so ve because ile birleştirebilecek, also, too ve as well ile doğru yerde bilgi ekleyebilecek ve bu kelimelerle virgülü doğru kullanabileceksiniz.

Temel Fikir

Kısa cümleler anlaşılırdır, ama gerçek konuşmada fikirleri birbirine bağlarız. Clause (yan cümle ya da cümlecik), içinde bir özne ve bir fiil olan kelime grubudur: it was late, we took a taxi. Bağlaçlar (conjunctions) iki cümleciği tek bir cümlede birleştirir ve her biri farklı bir ilişki gösterir. Onları beş sembol gibi düşünün:

  • and = artı (+): bir fikir daha
  • but = karşıtlık ya da şaşırtıcı bir durum (≠)
  • or = seçim (?)
  • so = sonuç (→)
  • because = sebep (←)

So ve because aynı hikâyeyi ters yönlerden anlatır. Sebep → sonuç: It was late, so we took a taxi. Sonuç ← sebep: We took a taxi because it was late.

Also, too ve as well de and gibi bilgi ekler. Ama iki cümleciği birleştirmezler. Bir cümleciğin içinde dururlar ve her birinin kendi yeri vardır.

Türkçe ve İngilizce Yan Yana

Bu konuda Türkçe ve İngilizce büyük ölçüde aynı çalışır: Türkçede de "ve, ama, ya da, bu yüzden, çünkü" gibi ayrı bağlaçlar vardır. Fark şurada: Türkçe aynı işi sık sık bir ekle de yapar ("gid-ip", "yorgun ol-duğum için"); İngilizcede ise her zaman ayrı bir kelime gerekir. Bir de Türkçedeki tek de / da, İngilizcede also, too, as well ve olumsuzda either olarak dörde ayrılır.

Türkçeİngilizce
Plaja git-ip deniz kenarında öğle yemeği yedik.We went to the beach and had lunch by the sea.
Ev küçük ama çok aydınlık.The flat is small, but it's very bright.
Evde mi kalmak istersin, yoksa dışarı mı çıkmak?Do you want to stay in or go out?
Yağmur yağıyordu, bu yüzden evde kaldık.It was raining, so we stayed at home.
İyi uyu-madığım için yorgunum.I'm tired because I didn't sleep well.
Babam da seviyor.My dad loves it too.
Ben de sevmiyorum.I don't like it either.

"De / da" olumlu cümlede de olumsuz cümlede de aynıdır; İngilizcede ise olumsuz cümlede too değil, either kullanılır.

Yapı

Beş bağlaç

BağlaçAnlamÖrnek
andeklemeI play the guitar and my sister plays the piano.
butkarşıtlıkThe hotel was nice, but the food was terrible.
orseçimDo you want tea or coffee?
sosonuçI was hungry, so I made a sandwich.
becausesebepI made a sandwich because I was hungry.

Also, too, as well — yerleri

KelimeYeriÖrnek
alsoana fiilden önceShe also plays the violin.
alsobe fiilinden sonraHe's also a musician.
alsoilk yardımcı fiilden ya da modal fiilden sonra (can, is, are…)I can also drive.
toocümleciğin sonundaShe plays the violin too.
as wellcümleciğin sonundaShe plays the violin as well.

Too ve as well konuşmada çok yaygındır; also hem konuşmada hem yazıda yaygındır. Olumsuz cümlelerde sonda too değil, either kullanılır: I don't like it either (bkz. A2-32).

Bu kelimelerle virgül

KuralÖrnek
but ve so iki cümleciği bağlıyorsa önlerine genellikle virgül konurIt's sunny, but it's cold. / I was tired, so I went to bed.
İki kısa cümleciği bağlayan and / or: virgül genellikle gerekmezI cooked and she washed up.
because'dan önce genellikle virgül yokI'm late because the bus didn't come.
Because cümleciği öndeyse → arkasına virgülBecause it was raining, we stayed in.
Listeler: öğeler arasında virgül, sonuncudan önce andI bought eggs, milk and bread.

Listelerde bazı yazarlar (özellikle Amerikan İngilizcesinde) and'den önce de virgül koyar: eggs, milk, and bread. İki stil de doğrudur; birini seçin ve hep onu kullanın.

Kullanımlar

1And — ekleme

Benzer bir fikir eklemek ya da bir listedeki kelimeleri bağlamak için and kullanın.

I'm a nurse and my husband is a teacher.
Ben hemşireyim, kocam da öğretmen.
We went to the beach and had lunch by the sea.
Plaja gidip deniz kenarında öğle yemeği yedik.
Türkçede -ip, İngilizcede and
I need eggs, butter and flour.
Yumurtaya, tereyağına ve una ihtiyacım var.
She's clever and very funny.
Zeki ve çok komik biri.

2But — karşıtlık

İkinci fikir birincisinden farklıysa ya da ondan sonra şaşırtıcıysa but kullanın.

The flat is small, but it's very bright.
Ev küçük ama çok aydınlık.
I like coffee, but I don't drink it in the evening.
Kahveyi severim ama akşamları içmem.
He studied a lot, but he didn't pass the exam.
Çok çalıştı ama sınavı geçemedi.
It's expensive but good.
Pahalı ama güzel.
iki sıfat: virgül yok

3Or — seçim

İki ya da daha fazla şey arasında bir seçim için or kullanın. Olumsuz cümlelerde or, yapmadığınız ya da sahip olmadığınız şeyleri bağlar.

Do you want to stay in or go out?
Evde mi kalmak istersin, yoksa dışarı mı çıkmak?
We can take the bus or walk.
Otobüse binebiliriz ya da yürüyebiliriz.
I don't eat meat or fish.
Ne et yerim ne balık.
İngilizcede tek olumsuzluk + or
Is your birthday in May or June?
Doğum günün mayısta mı, haziranda mı?

4So — sonuç

So kelimesini sonucun önüne koyun. Sebep önce gelir. Türkçedeki "bu yüzden", "o yüzden" gibidir.

It was raining, so we stayed at home.
Yağmur yağıyordu, bu yüzden evde kaldık.
My phone battery was dead, so I used my friend's phone.
Telefonumun şarjı bitmişti, o yüzden arkadaşımın telefonunu kullandım.
The shop was closed, so we went to the market.
Dükkân kapalıydı, bu yüzden pazara gittik.
I'm on a diet, so no cake for me, thanks.
Diyetteyim, o yüzden bana kek yok, teşekkürler.

5Because — sebep

Because kelimesini sebebin önüne koyun. Türkçedeki "çünkü" ya da "-dığı için" gibidir. Konuşmada bir Why…? sorusuna tek başına Because… ile cevap verebilirsiniz.

I'm tired because I didn't sleep well.
Yorgunum, çünkü iyi uyumadım.
She left early because she had a headache.
Başı ağrıdığı için erken çıktı.
Because the trains weren't running, we drove to Leeds.
Trenler çalışmadığı için Leeds'e arabayla gittik.
"Why are you learning English?" "Because I want to work abroad."
"Neden İngilizce öğreniyorsun?" "Çünkü yurt dışında çalışmak istiyorum."

6Also, too ve as well

Bilgi eklemek için bu kelimeleri kullanın. Also cümleciğin ortasına, too ve as well sonuna gelir. Üçü de Türkçedeki "de / da"nın karşılığıdır.

I play tennis. I also play football.
Tenis oynarım. Futbol da oynarım.
Sara is a doctor. She's also a mother of three.
Sara doktor. Aynı zamanda üç çocuk annesi.
I love this song. My dad loves it too.
Bu şarkıya bayılıyorum. Babam da bayılıyor.
"da" özneden sonra, too cümle sonunda
We visited the castle, and we saw the old town as well.
Kaleyi gezdik, eski şehri de gördük.

Sık Yapılan Hatalar

❌Because I was hungry, so I ate a sandwich.
✅Because I was hungry, I ate a sandwich.
because ya da so kullanın, ikisini birden değil. (Ya da: I was hungry, so I ate a sandwich.)
❌She plays also the piano.
✅She also plays the piano.
also ana fiilden önce gelir; fiille nesnesinin arasına girmez.
❌I don't like it too.
✅I don't like it either.
Olumsuz cümlede sonda either kullanılır.
❌I'm tired because of I didn't sleep.
✅I'm tired because I didn't sleep.
because + cümlecik. (because of + isim B1-27'de.)
❌So it was late, we took a taxi.
✅It was late, so we took a taxi.
so sonucun önüne, iki cümleciğin arasına gelir.
⚠️I also am a student.
✅I'm also a student.
Normal yeri: be fiilinden sonra.
⚠️She too plays the drums.
✅She plays the drums too.
Özneden sonra too resmi bir kullanımdır ve virgül ister (She, too, plays…); normal yeri cümle sonudur.
⚠️I stayed at home. Because I was ill.
✅I stayed at home because I was ill.
Yazıda because cümleciğini aynı cümlede tutun. Konuşmada kısa bir "Because I was ill." cevabı sorun değildir.

Türkçe Konuşanlar İçin Tuzaklar

1. "De / da" yüzünden olumsuz cümlede "too" kullanmak. Türkçede "Ben de seviyorum" ve "Ben de sevmiyorum" aynı kelimeyle kurulur. İngilizcede olumsuz cümlede sonda too değil, either gelir.

❌I don't like it too.
✅I don't like it either.
❌We didn't go to the party too.
✅We didn't go to the party either.

2. "Too" kelimesini "da" gibi öznenin hemen arkasına koymak. Türkçede "Babam da bayılıyor" derken "da" öznenin hemen arkasına gelir. İngilizcede too normalde cümlenin sonuna gelir.

⚠️My dad too loves it.
✅My dad loves it too.
⚠️My friends too came to the concert.
✅My friends came to the concert too.

3. Yazıda cümleye "Because" ile başlayıp yarım bırakmak. Türkçede "Evde kaldım. Çünkü hastaydım." diye yazmak yaygındır. İngilizcede yazıda because cümleciği tek başına bir cümle olamaz; ana cümleye bağlanmalıdır.

⚠️I stayed at home. Because I was ill.
✅I stayed at home because I was ill.

4. "Ne … ne de" kalıbını iki olumsuzla çevirmek. Türkçede "Ne et yerim ne balık" deriz. Bunu don't ile birlikte neither … nor kullanarak çevirmek çift olumsuz yapar. A1 düzeyinde en kolay ve doğal yol: don't … or.

❌I don't eat neither meat nor fish.
✅I don't eat meat or fish.

5. "-dığı için" kalıbını "because of" ile çevirmek. "Sınavı olduğu için gelemiyor" cümlesindeki "için" ya da "yüzünden" akla because of getirir. Ama arkadan özne ve fiil (bir cümlecik) geliyorsa yalnızca because kullanılır.

❌She can't come because of she has an exam.
✅She can't come because she has an exam.

Karıştırılmasın

so ve because — Aynı hikâye, ters yönler. So + sonuç; because + sebep. Sebep ve sonuç bildirmenin başka yolları B1-27'de.

It was cold, so I wore a coat.
Hava soğuktu, bu yüzden mont giydim.
soğuk → mont
I wore a coat because it was cold.
Mont giydim, çünkü hava soğuktu.
mont ← soğuk

but ve although — İkisi de karşıtlık gösterir, ama although farklı bir yapıyla kullanılır. Bu derste yalnızca but kullanıyoruz; although B1-26'da.

It was late, but we went for a walk.
Geç olmuştu ama yürüyüşe çıktık.

also, too ve as well — Anlam aynı, yerleri farklı.

Tom also likes jazz.
Tom caz da sever.
ana fiilden önce
Tom likes jazz too.
Tom caz da sever.
sonda
Tom likes jazz as well.
Tom caz da sever.
sonda

Yazım ve Telaffuz

  • and genellikle zayıf okunur: /ən/ ya da sadece /n/ — fish and chips "fiş ın çips" gibi duyulur.
  • but hızlı konuşmada zayıf okunur: /bət/ ("bıt"); or da zayıf okunur: /ə/ (UK), /ɚ/ (US): tea or coffee "ti-ı-kofi" gibi duyulur.
  • because /bɪˈkɒz/ (UK), /bɪˈkɔːz/ ya da /bɪˈkʌz/ (US) — vurgu ikinci hecede: "bi-KOZ". Çok samimi konuşmada çoğu zaman 'cause /kəz/ ("kız") olur. Normal yazıda because yazın.
  • too, to ve two aynı okunabilir: /tuː/ ("tu"). Cümle sonundaki too vurgulanır: Me too. (To ise çoğu zaman zayıf okunur: /tə/, "tı".)
  • or ile kurulan bir seçim sorusunda ses genellikle ilk seçenekte yükselir, sonuncuda alçalır: Tea (yükselir) or coffee (alçalır)?

Altın Kural

and (+), but (≠), or (?), so (→ sonuç), because (← sebep). Also cümleciğin ortasına, too / as well sonuna gelir; olumsuz cümlede either kullanılır. But ve so'dan önce genellikle virgül koyun, because'dan önce koymayın.

Alıştırmalar

A. Yapı

1–4. maddelerde parantezdeki anlamı gösteren kelimeyi kullanın: and, but, or, so, because.

  1. I like cats, I don't like dogs. (karşıtlık)
  2. Would you like rice chips? You can choose one. (seçim)
  3. It was late, we went home. (sonuç)
  4. We went home it was late. (sebep)
  5. She plays the violin, and she ___ plays the piano. …
  6. My brother likes football, and I like it ___. …

B. Anlam

Anlama göre doğru seçeneği işaretleyin.

  1. Doğru olanı seçin: I didn't have breakfast, … I'm hungry now.
  2. Doğru olanı seçin: I'm hungry now … I didn't have breakfast.
  3. Doğru olanı seçin: We can eat at home … go to a restaurant.
  4. Doğru olanı seçin: The test was hard, … I passed it.

C. Hatayı Bul

Hatalı cümleyi düzeltin. Cümle doğruysa "correct" yazın.

  1. I'm tired because of I worked late.
  2. I don't eat meat too.
  3. Because it was cold so we stayed in.
  4. She speaks also French.
  5. I was tired, so I went to bed early.

D. Bağlam İçinde

Mesajı tamamlayın. Kelime kutusu: and, because, but, or, so, too (bir kelimeyi birden fazla kullanabilirsiniz)

Bir arkadaşa mesaj
Hi Jo! Sorry, I can't come tonight 16 I have a cold. I stayed in bed all day, 17 I feel a bit better now. Do you want to meet on Saturday 18 Sunday? I'm free both days. My sister wants to come 19. She's on holiday this week, 20 she isn't working!

E. Sıra Sende

  1. Gününüz hakkında but ile bir cümle, so ile bir cümle yazın.
  2. Şu soruyu cevaplayın: Why are you learning English? Because kullanın.

F. Karışık Tekrar

  1. A1-28 İngilizce Past Simple: Düzensiz Fiiller (Irregular Verbs), Did ve Didn't
    Tamamlayın: I didn't (go) to work because I was ill.
  2. A1-15 İngilizce Sıklık Zarfları (Adverbs of Frequency): Always, Usually, Never
    always kelimesini doğru yere koyun: She is late.
  3. A1-26 İngilizce Was ve Were Kullanımı: To Be Fiilinin Geçmiş Zamanı
    Doğru olanı seçin: The film … long, but it was great.
Cevap anahtarı

A. Yapı

  1. but
  2. or
  3. so
  4. because
  5. also
  6. too

B. Anlam

  1. so
  2. because
  3. or
  4. but

C. Hatayı Bul

  1. I'm tired because I worked late.
  2. I don't eat meat either.
  3. Because it was cold, we stayed in. / It was cold, so we stayed in.
  4. She also speaks French. / She speaks French too. / She speaks French as well.
  5. ✓ I was tired, so I went to bed early.

D. Bağlam İçinde

  1. because
  2. but / and / so
  3. or
  4. too
  5. so / and

E. Sıra Sende

  1. I was tired, but I went to the gym. It was cold, so I wore a hat.
  2. Because I want to travel and I need it for my job.

F. Karışık Tekrar

  1. go
  2. She is always late.
  3. was
Android UygulamaHareket Halinde Öğren Google Play