İngilizce Present Perfect ile For ve Since Kullanımı: -dır ve -den beri
Present Perfect with For and Since
Bu sayfada
Hedef
Bu dersin sonunda bir durumun şimdiye kadar ne kadar sürdüğünü söyleyebileceksiniz: I've lived here for six years (altı yıldır burada yaşıyorum), I've known her since 2015 (onu 2015'ten beri tanıyorum). How long…? diye sorabilecek ve for ile since arasında seçim yapabileceksiniz.
Temel Fikir
Bir mum düşünün. Onu geçmişte yaktınız ve hâlâ yanıyor. İşte bu, geçmişte başlayıp bugün de süren bir durumdur: burada yaşıyorsunuz, Sara'yı tanıyorsunuz, bu telefon sizde.
İngilizce bunu anlatmak için present perfect (şimdiye kadarki zaman) kullanır, çünkü durum geçmişle şimdiyi birleştirir: I've lived here for six years. Present simple (I live here) yalnızca şimdiyi anlatır; geçmiş kısmını taşıyamaz.
Mumu anlatmanın iki yolu vardır. For ne kadar süredir yandığını ölçer: for six years, for ten minutes. Since ise mumu yaktığınız anı gösterir: since 2020, since Monday — ne zaman başladığını.
Mum söndüyse, yani durum bittiyse, past simple (-dı'lı geçmiş zaman) kullanın: I lived in Rome for three years (artık orada yaşamıyorum).
Türkçe ve İngilizce Yan Yana
Türkçede geçmişte başlayıp hâlâ süren durumları şimdiki zamanla anlatırız: "Altı yıl-dır burada yaşı-yorum." İngilizcede ise bu cümle present perfect ister. Süre için for (Türkçedeki -dır), başlangıç noktası için since (Türkçedeki -den beri) kullanılır.
| Türkçe | İngilizce |
|---|---|
| Bu şehirde altı yıl-dır yaşı-yorum. | I've lived in this city for six years. |
| Sara'yı 2015'-ten beri tanı-yorum. | I've known Sara since 2015. |
| Pazartesi-den beri burada-yım. | I've been here since Monday. |
| Ne zaman-dır burada yaşıyorsun? | How long have you lived here? |
| Tom'u uzun zaman-dır gör-medim. | I haven't seen Tom for ages. |
| Roma'da üç yıl yaşa-dım. | I lived in Rome for three years. — artık orada değilim |
Türkçedeki şimdiki zaman ("yaşıyorum", "tanıyorum", "buradayım") sizi I live, I know, I am demeye iter. Kural basit: Cümlede -dır ya da -den beri varsa ve durum hâlâ sürüyorsa, İngilizcede have/has + fiilin 3. hali gelir.
Yapı
For ve since
| Arkasından gelen | Örnekler | |
|---|---|---|
| for | bir süre (ne kadar) | for ten minutes, for two days, for six years, for a long time, for ages |
| since | bir başlangıç noktası (ne zaman başladı) | since nine o'clock, since Monday, since May, since 2020, since last summer, since Christmas |
Cümle kalıbı
| Özne | have / has (+ not) | 3. hal | for / since |
|---|---|---|---|
| I | have ('ve) | lived here | for six years. |
| She | has ('s) | worked here | since 2019. |
| We | haven't | seen him | for months. |
How long…? soruları
| Soru | Cevaplar |
|---|---|
| How long have you lived here? | For six years. / Since 2019. |
| How long has she known Tom? | For a long time. / Since university. |
| How long have they been married? | For ten years. |
Not: since arkasından past simple ile kısa bir cümle de alabilir: since I was a child (çocukluğumdan beri), since we moved here (buraya taşındığımızdan beri). Ayrıntısı B1-02 dersinde.
Kullanımlar
1For + süre
Durumun şimdiye kadar ne kadar sürdüğünü söylemek için for kullanın. Türkçedeki "-dır" ekinin karşılığıdır.
2Since + başlangıç noktası
Bir saat, gün, tarih, ay, yıl ya da olayla, yani durumun başladığı anla since kullanın. Türkçedeki "-den beri" ifadesinin karşılığıdır.
3How long…?
Bir durumun süresini How long + have/has + özne + 3. hal? ile sorun. For ya da since ile, ya da tam bir cümleyle cevap verin.
4Olumsuz cümleler: bir süredir hiç olmayan şeyler
For ya da since ile kurulan olumsuz present perfect, bir şeyin şimdiye kadarki sürenin tamamında olmadığını söyler.
5Past simple ile for: bitmiş bir süre
Durum bittiyse for ile past simple kullanın. Burada since normalde kullanılmaz, çünkü bu derste since bir başlangıç noktasını şimdiye bağlar.
Live, work, study ve wait gibi eylem fiilleriyle İngilizcede present perfect continuous da vardır: I've been waiting for an hour. (Bir saattir bekliyorum.) Bu yapı B1-01 dersinde öğretilir ve B1-02 dersinde bu dersteki yapıyla karşılaştırılır. Be, have (= sahip olmak), know ve like ile bu dersteki yapıyı kullanın.
Sık Yapılan Hatalar
Türkçe Konuşanlar İçin Tuzaklar
1. "-dır" ve "-den beri" cümlelerinde şimdiki zaman kullanmak. Türkçede "2015'ten beri hastanede çalışıyor", "Annemle babam komşularımızı yıllardır tanıyor" deriz; fiil şimdiki zamandadır. Bu yüzden İngilizcede de present simple kullanmak çok doğal gelir. Ama durum geçmişte başlayıp sürüyorsa İngilizce present perfect ister. Bu, Türkçe konuşanların en sık yaptığı hatalardan biridir.
2. "Buradayım" için "I am" demek. "Kız kardeşim geçen yıldan beri Kanada'da" cümlesindeki "-da" (yani "-dadır") akla is getirir. Ama be fiili de bu kalıpta present perfect olur: have/has been.
3. "-dır" için "since" demek. "Üç yıldır" ve "2020'den beri" Türkçede benzer duyulur, ikisinde de "beri" anlamı vardır. İngilizcede ise seçimi arkadan gelen kelime belirler: süre (üç yıl, iki saat) → for; başlangıç anı (2020, pazartesi, saat yedi) → since.
4. "-den beri" için "from" demek. "2019'dan beri" ifadesindeki "-dan" eki akla from getirir. Ama şimdiye kadar süren bir durumda since kullanılır. From tek başına kalmaz; to ya da until ister.
5. "Ne zamandır?" sorusunu şimdiki zamanla sormak. "Ne zamandır burada yaşıyorsun?" sorusu da İngilizcede present perfect ister. Since when…? de doğal bir soru değildir; çoğu zaman şaşkınlık ya da itiraz bildirir.
Karıştırılmasın
for ve since — For süreyi verir. Since başlangıcı verir.
I'm here for a week ve I've been here for a week — Present simple ile for, planlanan sürenin tamamını anlatır. Present perfect ise şimdiye kadar geçen süreyi sayar.
ago ve for — Ago geçmiş zamanla (genellikle past simple ile) kullanılır, present perfect ile asla kullanılmaz ve bir şeyin ne zaman olduğunu söyler. For ne kadar sürdüğünü söyler. Bkz. A1-26.
Yazım ve Telaffuz
- Bir zaman ifadesinden önce for genellikle zayıf okunur: /fə/ (UK), /fər/ (US) — "fı" gibi: for ages /fər ˈeɪdʒɪz/ "fır EYCİZ".
- since /sɪns/ "sins" gibi okunur; prince ile kafiyelidir.
- been vurgulandığında /biːn/ "biin", cümle içinde ise çoğu zaman zayıf /bɪn/, yani "bin" gibi okunur: I've been here for an hour.
- How long have you… konuşmada birleşir: /haʊ ˈlɒŋ əv ju/ (UK), /haʊ ˈlɔːŋ əv ju/ (US), "hau LONG ıv yu" gibi.
- for ages gündelik bir ifadedir ve "çok uzun zamandır" demektir.
Altın Kural
Geçmişte başlayıp şimdi de süren bir durum için present simple değil, have/has + fiilin 3. hali kullanın; süre için for (-dır), başlangıç için since (-den beri). Durum bittiyse for ile past simple kullanın. Türkçedeki "yaşıyorum, tanıyorum, buradayım" sizi yanıltmasın.
Alıştırmalar
A. Yapı
1–4. maddelerde for mu since mi, karar verin. 5–6. maddelerde fiili present perfect ile yazın.
-
For mu, since mi? 2018
-
For mu, since mi? three weeks
-
For mu, since mi? last Friday
-
For mu, since mi? a long time
-
I (know) Ben since we were at school.
-
She (have) this job for six months.
B. Anlam
Anlama göre doğru seçeneği işaretleyin.
-
Doğru olanı seçin: I … here since 2021.
-
Doğru olanı seçin: My grandfather … in a factory for forty years. He stopped in 2010.
-
Doğru cevabı seçin: "How long have you been in Spain?" …
-
"Yedi gün önce geldim ve hâlâ buradayım" anlamına gelen cümleyi seçin:
C. Hatayı Bul
Hatalı cümleyi düzeltin. Cümle doğruysa "correct" yazın.
-
I know Maria for five years.
-
We've lived here since two years.
-
How long have you had your car?
-
He's been ill from Monday.
D. Bağlam İçinde
Metni parantezdeki fiillerle ya da for / since ile tamamlayın.
I 15 (live) in Green Street for six years. My neighbour Tom has lived here 16 1998! We 17 (be) friends since my first week here. Before this, I 18 (live) in a small flat in the city centre for two years. I 19 (not / see) my old neighbours 20 ages.
E. Sıra Sende
-
Ne zamandır evinizde yaşıyorsunuz? İki cümle yazın: biri for, biri since ile.
-
Bir arkadaşınızı anlatın: onu ne zamandır tanıyorsunuz?
-
Artık bitmiş bir dönemde yaptığınız bir şeyi yazın.
F. Karışık Tekrar
-
A2-17 İngilizce Present Perfect ile Just, Already ve Yet Kullanımı Have you finished your homework ?already = şaşkınlık
-
A2-16 İngilizce Present Perfect Tense: Have You Ever…? ile Deneyimler She has (be) to Japan three times.
-
A1-26 İngilizce Was ve Were Kullanımı: To Be Fiilinin Geçmiş Zamanı I (be) born in 1998.
Cevap anahtarı
A. Yapı
- since
- for
- since
- for
- 've known / have known
- 's had / has had
B. Anlam
- have lived
- worked
- For two months.
- I've been here for a week.
C. Hatayı Bul
- I've known Maria for five years. / I have known Maria for five years.
- We've lived here for two years. / We have lived here for two years.
- ✓ How long have you had your car?
- He's been ill since Monday. / He has been ill since Monday.
D. Bağlam İçinde
- 've lived / have lived / 've been living / have been living
- since
- 've been / have been
- lived / had lived
- haven't seen / have not seen
- for / in
E. Sıra Sende
- I've lived in my flat for four years. I've lived there since 2022.
- I've known Lena since we were twelve. We've been friends for fifteen years.
- I played the piano for five years when I was a child.
F. Karışık Tekrar
- yet / already
- been
- was
